phương pháp nào để thay thế thì có thể sử dụng tiếng dân tộc để giúp học sinh hiểu bài. Nhưng cũng cần tránh việc lạm dụng tiếng dân tộc trong quá trình dạy học và tổ chức các hoạt độ[r]
Trang 1Những vấn đề chung trong việc hỗ trợ
dạy học tiếng Việt
1.Quan tâm tới những khó khăn trong học tiếng Việt của học sinh dân tộc:
Vốn tiếng Việt của các em vẫn chưa thật chuẩn trong cách phát âm và trong sử dụng Các em vẫn còn
bị chi phối bởi tiếng mẹ đẻ.
Những nội dung giao tiếp với các thầy cô bằng tiếng Việt thường chỉ gắn với các bài học Còn những hoạt động như vui chơi hay những sinh hoạt khác, các em lại thường sử dụng tiếng mẹ đẻ.
Trang 2Những vấn đề chung trong việc hỗ trợ
dạy học tiếng Việt
2 Tạo môi trường học tiếng Việt cho học sinh dân tộc:
2.1 Tạo môi trường học tiếng Việt trong nhà trường:
Tạo “khung cảnh tiếng Việt” trong và ngoài lớp học
-Giúp học sinh luôn được tiếp xúc với tiếng Việt thông qua các đồ dùng dạy học (mô hình, tranh ảnh, vật mẫu, bản đồ,
biểu bảng…) của thầy cô.
-Tạo điều kiện cho các em làm ra các sản phẩm trong quá trình học tập (Sản phẩm thảo luận, tranh vẽ, báo tường, bài
kiểm tra,…) và được trưng bày trong lớp theo những chủ đề và thường xuyên được thay đổi, bổ sung làm cho mới mẻ, phong phú.
-Không gian chung của nhà trường, có thể treo hoặc dán
Trang 3Những vấn đề chung trong việc hỗ trợ
dạy học tiếng Việt
b Tạo lập các hoạt động giao tiếp:
-Các em có tâm lí nhút nhát, thiếu tự tin, ngại giao tiếp
với người lạ Vì vậy, thầy cô ở tất cả các môn học cần tạo nhiều cơ hội để các em được thực hành giao tiếp bằng tiếng Việt theo những cách sau :
+ Sử dụng thật hiệu quả các tình huống có thực : Trong dạy học, thầy cô cần thường xuyên đặt câu hỏi
và hướng dẫn học sinh cách trả lời, đồng thời cũng hướng dẫn các em cách đặt câu hỏi về những điều mình muốn biết; dạy các em cách giao tiếp với người lớn trong trường (Giáo viên, cán bộ, phụ huynh, khách đến thăm trường); tăng cường tổ chức các hoạt động tập thể như trò chơi, biểu diễn văn nghệ, các hoạt
động ngoại khóa về bộ môn…
Trang 4Những vấn đề chung trong việc hỗ trợ
dạy học tiếng Việt
+ Tạo lập các tình huống giả định : Cho học sinh đóng vai các nhân vật trong bài học để trình bày, lí giải một vấn đề; xây dựng các tình huống và hướng dẫn các em xử lí các tình huống…
Cần mở rộng dần phạm vi giao tiếp của học sinh :
Từ gần đến xa, từ hẹp đến
Cần lưu ý học sinh : Phải sử dụng tiếng Việt để giao tiếp với bạn bè trong khi vui chơi, trong các
hoạt động ngoại khóa Các nội dung giao tiếp cần gắn với các môn học, các sinh hoạt của bản thân, gia đình và cộng đồng…
Trang 5Những vấn đề chung trong việc hỗ trợ
dạy học tiếng Việt
1.2 Tạo môi trường học tiếng Việt trong gia đình
- Vận động phụ huynh xây dựng góc học tập cho con em (Bằng cách : chọn vị trí có đủ ánh sáng, yên tĩnh để đặt bàn học; trang trí góc học tập gồm có : thời khóa biểu, giấy
khen về thành tích học tập (nếu có), các tranh ảnh về các hoạt động học tập do chính các em sưu tầm…).
- Hướng dẫn phụ huynh thường xuyên trò chuyện, kiểm tra
việc học của con em, giao tiếp giữa các thành viên trong gia đình bằng tiếng Việt Cụ thể là :
+ Tạo điều kiện về thời gian và nhắc nhở con em học bài (dành một khoảng thời gian thích hợp, cố định trong ngày để con
em học, không yêu cầu làm việc nhà).
+ Thường xuyên hỏi han con em về việc học ở trường và việc học hành, vui chơi với bạn (bằng tiếng Việt).
+ Nhắc nhở con em có ý thức nghe đài phát thanh, xem truyền hình, đọc sách báo và trao đổi với những nội dung thu nhận được với mọi người trong gia đình (bằng tiếng Việt).
Trang 6Những vấn đề chung trong việc hỗ trợ
dạy học tiếng Việt
1.3 Tạo môi trường học tiếng Việt trong cộng đồng
- Tổ chức vận động toàn thể cộng đồng cùng nói tiếng Việt với học sinh Việc này cần có sự phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương, đặc biệt là cán bộ xã, cán bộ các đoàn thể của xã.
- Tổ chức các lễ hội, văn nghệ, thể thao cho thanh thiếu niên; huy động học sinh tham gia cắt dán,
vẽ tranh cổ động, viết các khẩu hiệu tuyên truyền
về các chủ trương, chính sách của Nhà nước và của địa phương ở những nơi công cộng
Trang 7Những vấn đề chung trong việc hỗ trợ
dạy học tiếng Việt
3.Vận dụng các nguyên tắc và phương pháp dạy học tiếng Việt với sự lưu ý tới việc dạy học tiếng Việt cho học sinh dân tộc như là ngôn ngữ thứ hai
3.1.Các nguyên tắc dạy học tiếng Việt a) Nguyên tắc phát triển lời nói (còn gọi là
nguyên tắc giao tiếp) : Nguyên tắc này được coi là trung tâm của việc dạy học tiếng Việt:
- Việc lựa chọn và sắp xếp nội dung dạy học phải lấy hoạt động giao tiếp làm mục đích, tức là
hướng vào việc hình thành các kĩ năng nghe, nói, đọc, viết cho học sinh.
- Phải tổ chức tốt hoạt động nói của học sinh để dạy tiếng Việt, nghĩa là phải sử dụng giao tiếp như là một phương pháp dạy học.
Trang 8Những vấn đề chung trong việc hỗ trợ
dạy học tiếng Việt
b) Nguyên tắc phát triển tư duy
- Phải chú ý rèn luyện các thao tác và phẩm chất
tư duy trong giờ dạy học tiếng Việt
- Phải làm cho học sinh thông hiểu được ý nghĩa của các đơn vị ngôn ngữ.
- Phải tạo điều kiện cho học sinh nắm được nội dung các vấn đề muốn nói và viết, đồng thời biết thể hiện nội dung đó bằng các phương tiện ngôn ngữ.
Trang 9Những vấn đề chung trong việc hỗ trợ
dạy học tiếng Việt
c) Nguyên tắc chú ý đến trình độ tiếng mẹ đẻ của học sinh
Nếu những điểm của tiếng dân tộc khác với tiếng việt thì phải tuân thủ những yêu cầu của dạy học tiếng Việt.
Lưu ý : Trong những trường hợp không có
phương pháp nào để thay thế thì có thể sử dụng tiếng dân tộc để giúp học sinh hiểu bài Nhưng cũng cần tránh việc lạm dụng tiếng dân tộc trong quá trình dạy học và tổ chức các hoạt động giáo dục Giáo viên cần chuẩn bị trước những mẫu câu, vốn từ tiếng dân tộc trước khi lên lớp.
Trang 10Những vấn đề chung trong việc hỗ trợ
dạy học tiếng Việt
3.2 Các phương pháp dạy học tiếng Việt a) Phương pháp phân tích ngôn ngữ
Gồm quan sát ngôn ngữ, phân tích ngữ, phân tích chính tả, phân tích ngôn ngữ các tác phẩm văn học được chuyển hóa vào các bài tập
b) Phương pháp luyện theo mẫu
Là phương pháp mà học sinh tạo ra các đơn vị ngôn ngữ, lời nói bằng cách mô phỏng lời giáo viên, sách giáo khoa và các phương tiện dạy học khác… Tuy nhiên, giáo viên cần hạn chế tính “bắt chước” để phát huy tính sáng tạo của học sinh.
Trang 11Những vấn đề chung trong việc hỗ trợ
dạy học tiếng Việt
c) Phương pháp giao tiếp
Là phương pháp dạy học tiếng dựa vào lời nói, vào những thông báo sinh động, vào giao tiếp bằng ngôn ngữ
Để thực hiện phương pháp giao tiếp, phải tạo cho học sinh nhu cầu giao tiếp, nội dung giao tiếp, các phương tiện giao tiếp, các thao tác giao tiếp… Phương pháp giao tiếp được coi trọng đặc biệt trong việc rèn luyện cả bốn kĩ năng nghe, nói, đọc, viết cho học sinh.
Trang 12Những vấn đề chung trong việc hỗ trợ
dạy học tiếng Việt
4.Dạy học tiếng Việt trong các môn học khác
- Nói : Học sinh được nói những điều đã nghe và nhìn thấy;
được nêu thắc mắc hoặc phát hiện vấn đề bằng lời nói; được nói khi trao đổi với bạn và hỏi thày cô về bài học.
- Đọc : Học sinh được đọc thành tiếng các biểu thức toán,
đọc bản vẻ, bản đồ, sơ đồ, lược đồ,…
- Viết : Học sinh được viết các biểu thức toán, viết được
các vấn đề thảo luận, viết được nội dung bài học.
-Về vốn từ tiếng Việt, nếu chỉ trông chờ vào vốn từ được trang bị trong sách giáo khoa thì chưa đủ Những bài học trong sách giáo khoa tiếng Việt có đầy đủ đến mấy cũng khó đáp ứng được nhu cầu học tập và sinh hoạt của học sinh.
Trang 13Những vấn đề chung trong việc hỗ trợ
dạy học tiếng Việt
-Trong các môn học, có nhiều từ ngữ, khái niệm của môn học liên hệ với thực tiễn của cuộc sống.
- Mỗi môn học có đặc trưng riêng và nhiệm vụ riêng phải hoàn thành để đạt mục tiêu của môn học Không phải vì tiếng Việt có tầm quan trọng đối với học sinh dân tộc mà biến các giờ dạy học các môn học khác thành giờ dạy học tiếng Việt Tuy nhiên, nếu khả năng giao tiếng tiếng Việt của
HS tốt thì việc truyền thụ kiến thức của bộ môn mình đang đảm nhiệm sẽ dễ dàng hơn.
Trang 14TĂNG CƯỜNG TIẾNG VIỆT CHO HỌC SINH
Cần thường xuyên tổ chức các hoạt động ngoại khóa nhằm tăng cường
sử dụng tiếng Việt cho học sinh thông qua các chủ đề sau:
1.Em yêu tiếng Việt
Vòng 1: Trả lời nhanh Vòng 2: Giải ô chữ Vòng 3: Ngôn ngữ tiếng Việt Vòng 4: Hùng biện.
2.Tiếng Việt với quê hương:
Vòng 1: Đố vui dân gian Vòng 2: Thử tài quan sát Vòng 3: Chơi chữ
Vòng 4: Hát theo thơ đã được phổ nhạc
Trang 15TĂNG CƯỜNG TIẾNG VIỆT CHO HỌC SINH
3.Tiếng Việt với văn hóa dân gian:
Vòng 1: Đố vui dân gian Vòng 2: Giải ô chữ
Vòng 3: Hát theo làn điệu Vòng 4: Thử tài ngôn ngữ
4.Tham quan di tích danh lam thắng cảnh ở địa phương:
Tổ chức cho học sinh đi dã ngoại