Tài liệu luận văn Vấn Đề Xây Dựng Đảng Trên Sóng Truyền Hình Của Đài Phát Thanh Truyền Hình Địa Phương

Như vậy, các Đài truyền hình địa phương đứng trước các yêu cầu về: Tiếp tục phát huy tốt vai trò, chức năng, nhiệm vụ cơ quan báo chí cách mạng Việt Nam; phát huy vai trò của báo chí đối

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

PHẠM HOÀNG THY

VẤN ĐỀ XÂY DỰNG ĐẢNG TRÊN SÓNG TRUYỀN HÌNH CỦA ĐÀI PHÁT THANH TRUYỀN HÌNH ĐỊA PHƯƠNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ BÁO CHÍ HỌC

Vĩnh Long 2020

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

PHẠM HOÀNG THY

VẤN ĐỀ XÂY DỰNG ĐẢNG TRÊN SÓNG TRUYỀN HÌNH CỦA ĐÀI PHÁT THANH TRUYỀN HÌNH ĐỊA PHƯƠNG

Chuyên ngành Báo chí học định hướng ứng dụng

Mã số : 8320101.01 (UD)

LUẬN VĂN THẠC SĨ BÁO CHÍ

Chủ tịch Hội đồng chấm luận văn Người hướng dẫn khoa học thạc sĩ khoa học

PGS.TS Vũ Văn Hà TS Nguyễn Tri Thức

Vĩnh Long 2020

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin chân thành cảm ơn!

NGƯỜI CAM ĐOAN

Phạm Hoàng Thy

LỜI CẢM ƠN

-o0o -

Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy, cô là giảng viên Viện Đào tạo Báo chí và Truyền thông - Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Hà Nội Xin trân trọng cảm ơn Tiến sĩ Nguyễn Tri Thức - Tạp chí Cộng sản đã nhiệt tình và rất trách nhiệm hướng dẫn tôi, cung cấp thêm nhiều thông tin, kiến thức trong suốt quá trình nghiên cứu, hoàn thành luận văn “Vấn đề xây dựng Đảng trên sóng truyền hình của Đài Phát thanh & Truyền hình địa phương”

Tôi cũng xin chân thành cảm ơn lãnh đạo Đài Phát thanh và Truyền hình Vĩnh Long, Trà Vinh, Cần Thơ, các chuyên gia về lĩnh vực, công tác xây dựng Đảng, các đồng nghiệp là phóng viên, nhà báo, các kỹ thuật viên liên quan báo chí truyền hình đã giúp tôi hoàn thành luận văn này

Luận văn là sản phẩm nghiên cứu khoa học đầu tiên của tôi Mặc dù đã

có nhiều cố gắng, song do kỹ năng và điều kiện nghiên cứu còn hạn chế nên luận văn không tránh khỏi những hạn chế, thiếu sót

Tôi rất mong nhận được ý kiến đóng góp quý báu để luận văn hoàn chỉnh hơn

1

MỤC LỤC

Trang

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT 3

DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ SƠ ĐỒ, HÌNH VẼ 4

PHẦN MỞ ĐẦU 5

1 Lý do chọn đề tài 5

2 Lịch sử vấn đề nghiên cứu 8

3 Mục đích, nhiệm vụ, đối tượng, phạm vi, phương pháp nghiên cứu 15

3.1 Mục đích nghiên cứu 15

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu 15

3.3 Đối tượng nghiên cứu 16

3.4 Phạm vi nghiên cứu 16

3.5 Phương pháp nghiên cứu 16

4 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn 18

5 Bố cục luận văn 18

CHƯƠNG 1 : CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VẤN ĐỀ TUYÊN TRUYỀN XDĐ TRÊN SÓNG TRUYỀN HÌNH 20

CỦA ĐÀI PT-TH ĐỊA PHƯƠNG 20

1.1 Một số khái niệm 20

1.2 Vấn đề tuyên truyền XDĐ trên sóng truyền hình của Đài PT-TH địa phương 28

CHƯƠNG 2 : THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ TUYÊN TRUYỀN 40

XDĐ TRÊN SÓNG TRUYỀN HÌNH ĐÀI PT - TH ĐỊA PHƯƠNG 40

2.1 Tổng quan về các cơ quan Đài Phát thanh & Truyền hình trong diện khảo sát 40

2.2 Khảo sát thực trạng vấn đề XDĐ trên sóng truyền hình của các Đài PT - TH địa phương 43

2.3 Đánh giá ưu điểm, hạn chế 66

2.3.1 Ưu điểm 66

2.3.1.1 Về nội dung 66

CHƯƠNG 3 79

GIẢI PHÁP CHO VẤN ĐỀ TUYÊN TRUYỀN XDĐ TRÊN SÓNG TRUYỀN HÌNH ĐÀI PT - TH ĐỊA PHƯƠNG 79

3.1 Những yêu cầu hiện nay về tuyên truyền XDĐ trên sóng truyền hình Đài PT-TH địa phương 79

3.1.1 Yêu cầu nâng cao chất lượng báo chí tuyên truyền XDĐ 79

3.2 Những vấn đề cần giải quyết về tuyên truyền XDĐ trên sóng truyền hình địa phương 87

3

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Nxb : Nhà xuất bản PT-TH : Phát thanh - Truyền hình THVL : Truyền hình Vĩnh Long THTV : Truyền hình Trà Vinh THTPCT : Truyền hình thành phố Cần Thơ HĐND : Hội đồng nhân dân

UBND : Ủy ban nhân dân

TW : Trung ương HCM : Hồ Chí Minh XDĐ : Xây dựng Đảng

4

DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ SƠ ĐỒ, HÌNH VẼ

Hình 2.1: Tỉ lệ tác phẩm báo chí truyền hình về vấn đề xây dựng Đảng trongtổng số tác phẩm báo chí trên kênh Truyền hình của Đài Phát PT - TH Vĩnh Long, Trà Vinh, thành phố Cần Thơ (từ tháng 6/2019 đến tháng 6/2020)

Hình 2.2: Tỉ lệ thông tin vấn đề xây dựng Đảng mỗi tháng so với thông tin các lĩnh vực khác trên các kênh truyền hình thuộc Đài PT - TH Vĩnh Long, Trà Vinh, thành phố Cần Thơ

Hình 2.3: Số liệu tin, phóng sự, chuyên mục, chuyên đề, phim tài liệu, talkshow về vấn đề xây dựng Đảng bình quân mỗi tháng trên kênh truyền hình của Đài PT - TH Vĩnh Long, Trà Vinh, thành phố Cần Thơ

Hình 2.4: Tỉ lệ tin, phóng sự, chuyên mục, chuyên đề, phim tài liệu, talkshow về vấn đề xây dựng Đảng bình quân mỗi tháng trên kênh truyền hình của Đài PT - TH Vĩnh Long, Trà Vinh, thành phố Cần Thơ

Hình 2.5: Khảo sát lựa chọn của công chúng về thời lượng của chương trình truyền hình về xây dựng Đảng

Một trong những công cụ quan trọng thường vẫn được dùng để đo lường chất lượng thông tin báo chí là số lượt xem, nghe của khán, thính, và độc giả Mặc dù, trong nhiều trường hợp, cách đo lường này không thể hiện chính xác bản chất, chất lượng, giá trị thông tin báo chí, tuy nhiên hiện nay đó vẫn là cách dùng thông dụng nhất để đánh giá chất lượng của thông tin báo chí và hiệu quả hoạt động của cơ quan báo chí đó Và chính thực tế đó là thách thức không nhỏ, tạo áp lực mạnh mẽ đối với báo chí truyền thống trong việc thay đổi các quy trình sản xuất, cũng như thể hiện thông tin báo chí để thu hút, giữ chân khán, thính, độc giả nói chung Vì vậy, liên tục cập nhật, điều chỉnh, nâng cao chất lượng chương trình, tác phẩm báo chí là yêu cầu quan trọng để tiếp tục khẳng định vai trò, vị thế của báo chí phù hợp với xu thế tiếp cận thông tin trên nền tảng Internet hiện nay

Đó là yêu cầu cấp thiết về điều chỉnh, nâng cao chất lượng thông tin báo chí nói chung Riêng đối với vấn đề về xây dựng Đảng trên các loại hình báo chí, đây là thời điểm càng cần phảitập trung điều chỉnh nâng cao chất lượng hiệu quả tuyên truyền hơn bao giờ hết, vì nhiều lý

do

Nghị quyết Trung ương IV khóa XII về “Tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng; ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện tự diễn biến, tự chuyển hóa trong nội bộ” khẳng định vai trò của các cơ quan báo chí, xác định hoạt động báo chí thuộc nhóm giải pháp quan trọng về công tác chính trị tư tưởng, tự phê bình và phê bình, góp phần xây dựng, chỉnh đốn Đảng

Như vậy, trong thời điểm toàn Đảng, toàn dân đang tập trung công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng như hiện nay, yêu cầu báo chí phải tăng cường tuyên truyền các chủ trương, Nghị quyết về xây dựng Đảng càng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết

Tóm lại, việc khẳng định vai trò, vị trí của báo chí chính thống trong thời kỳ bùng nổ thông tin cũng như đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng tuyên truyền về xây dựng Đảng hiện nay đã đặt ra yêu cầu quan trọng cấp thiết cần phải đổi mới, nâng cao chất lượng tác phẩm, thông tin báo chí về xây dựng Đảng Trong đó, vấn đề về xây dựng Đảng trên các kênh truyền hình địa phương càng cần phải được tập trung điều chỉnh, đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả tuyên truyền hơn hết bởi một số lý do sau

Truyền hình là một loại hình của báo chí cách mạng Việt Nam, chức năng, nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của truyền hình địa phương cũng chính

là cơ quan ngôn luận của Đảng, là tiếng nói của Đảng, Nhà nước, là diễn đàn của nhân dân, có vai trò quan trọng để hướng dẫn dư luận, góp phần thực hiện công tác chỉ đạo của Đảng, Nhà nước ở các cấp, các ngành, các địa phương

7

Thông qua việc tuyên truyền đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, truyền hình nói riêng, báo chí nói chung là cầu nối, phản ánh tâm tư, nguyện vọng của quần chúng nhân dân đến Đảng, chính quyền

Hiện nay, các cơ quan Đài PT-TH địa phương cũng như nhiều cơ quan báo chí nói chung đang nỗ lực thực hiện mục tiêu “kinh tế báo chí” – “kinh tế truyền hình” Trong đó, số lượng công chúng của từng chương trình, tác phẩm

là chỉ số quan trọng, đòi hỏi các kênh truyền hình địa phương luôn phải nỗ lực nâng cao chất lượng, đổi mới tác phẩm Đây là yếu tố quyết định mức độ quan tâm của khán giả, cũng như tăng chỉ số khán giả

Cùng với các kênh truyền hình Trung ương, hầu hết các kênh truyền hình địa phương đã xây dựng những chương trình dưới dạng chuyên mục,

chuyên đề tuyên truyền về xây dựng Đảng với các tên gọi như: “Đảng và tiếng nói từ cơ sở” (Truyền hình Thành phố Cần Thơ); “Đảng trong cuộc sống” (Truyền hình Sóc Trăng); “Nghị quyết và cuộc sống” (Truyền hình

Long An) Nhiều tác phẩm truyền hình đoạt các giải báo chí cấp địa phương, toàn quốc về xây dựng Đảng như: Giải Báo chí toàn quốc về Xây dựng Đảng; Giải báo chí toàn quốc với công tác đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí; Giải báo chí viết về Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách

Hồ Chí Minh

Các chương trình, tác phẩm báo chí ấy đã thường xuyên, kịp thời thông tin, tuyên truyền chủ trương, Nghị quyết của Đảng về với cơ sở, góp phần giáo dục, tổ chức thực hiện hiệu quả Thông điệp, ý nghĩa các chương trình được đánh giá là “đúng” và “trúng”, giàu tính định hướng trong thực hiện tuyên truyền về góp phần xây dựng Đảng Tuy nhiên, hầu hết các chương trình truyền hình địa phương nội dung tuyên truyền về xây dựng Đảng được đánh giá “yếu” về mức độ sinh động, hấp dẫn, thu hút khán giả Đối tượng

8

khán giả của các chương trình truyền hình về xây dựng Đảng đa số là cán bộ hưu trí, người làm công tác Đảng, chính quyền Còn lại đông đảo đối tượng khán giả khác ít lựa chọn xem những chương trình này

Đứng trước xu thế toàn cầu hóa về thông tin, sự cạnh tranh giữa các cơ quan báo chí nói chung, đặc biệt là giữa các kênh truyền hình nói riêng càng trở nên mạnh mẽ, nhằm chiếm lĩnh khán giả Đông đảo khán giả lựa chọn các chương trình văn hóa xã hội, các bản tin thời sự đề tài giật gân, gây sốc, nhiều nhất là những chương trình giải trí Không ít kênh truyền hình địa phương phải lựa chọn đầu tư sản xuất nhiều chương trình giải trí làm thế mạnh để nhằm thu hút, hấp dẫn số đông khán giả Bởi, điều này tạo cơ sở chắc chắn cho mục tiêu phát triển kinh tế báo chí, khẳng định vị thế của đơn vị Và như vậy, vô hình trung cũng là đồng nghĩa với việc “nhẹ”, “yếu” về tuyên truyền lĩnh vực chính trị - xây dựng Đảng

Như vậy, các Đài truyền hình địa phương đứng trước các yêu cầu về: Tiếp tục phát huy tốt vai trò, chức năng, nhiệm vụ cơ quan báo chí cách mạng Việt Nam; phát huy vai trò của báo chí đối với công tác chính trị, tư tưởng, góp phần xây dựng chỉnh đốn Đảng hiện nay; và yêu cầu quan trọng về thu hút, hấp dẫn đông đảo khán giả để thực hiện hiệu quả mục tiêu làm kinh tế báo chí Để góp phần giải quyết những yêu cầu cụ thể, quan trọng đó đòi hỏi các Đài truyền hình địa phương hiện nay cần: Tăng cường số lượng, “đúng”

và “trúng” trong tuyên truyền về xây dựng Đảng, trên cơ sở thu hút khán giả,

đủ sức cạnh tranh, khẳng định vị thế của kênh truyền hình qua những chương trình ấy

2 Lịch sử vấn đề nghiên cứu

* Có rất nhiều Nghị quyết của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước thể hiện rõ ràng quan điểm, chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà

9

nước ta về vai trò, nhiệm vụ của báo chí đối với tuyên truyền xây dựng Đảng trong sạch vững mạnh

Luật Báo chí do Quốc hội nước CHXH CN Việt Nam ban hành năm

2016 và có hiệu lực từ ngày 1/1/2017 (Điều 4) quy định chức năng nhiệm vụ quyền hạn của báo chí : “1 Báo chí ở nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là phương tiện thông tin thiết yếu đối với đời sống xã hội; là cơ quan ngôn luận của cơ quan Đảng, cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp; là diễn đàn của Nhân dân 2 Báo chí có nhiệm vụ, quyền hạn tuyên truyền, phổ biến, góp phần xây dựng và bảo vệ đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, thành tựu của đất nước và thế giới theo tôn chỉ”

Nghị quyết Trung ương V khóa X về “Công tác tư tưởng, lý luận, và báo chí trước yêu cầu mới”, nêu vai trò, vị trí, sứ mệnh của các công tác này Đồng thời, Nghị quyết chỉ ra nhiệm vụ, giải pháp quan trọng đối với công tác

tư tưởng, lý luận, và quan trọng là báo chí, cần phải đấu tranh để bảo vệ và bổ sung, phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh đáp ứng yêu cầu phát triển và phù hợp với thực tiễn của đất nước

Kế hoạch số 205 - KH/BTCTW của Ban cán sự Đảng Bộ Nội vụ - Ban Chấp hành Trung ương Đảng ngày 12/4/2019 về thông tin, tuyên truyền công tác xây dựng Đảng, xây dựng hệ thống chính trị năm 2019

Bài viết của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng nhân dịp kỷ niệm 90 năm ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam 21/6/2014 với tiêu đề: “Phát huy hơn nữa vai trò của báo chí trong sự nghiệp đổi mới, xây dựng và bảo vệ đất nước” Bài viết chỉ rõ những yêu cầu nhiệm vụ đối với báo chí tham gia vào tuyên truyền, giáo dục, định hướng góp phần vào thực hiện thành công công cuộc đổi mới, phát triển đất nước

10

Rất nhiều cuộc hội thảo, tọa đàm, sinh hoạt chuyên đề chuyên môn nghiệp vụ cấp tỉnh, khu vực, chủ đề về vai trò của báo chí đối với công tác xây dựng Đảng Hội nghị Báo chí toàn quốc đánh giá kết quả hoạt động Báo chí năm 2018 và triển khai phương hướng nhiệm vụ năm 2019 đã khẳng định vai trò quan trọng của báo chí góp phần ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức lối sống trong cán bộ, đảng viên và đề ra những nhiệm vụ giải pháp cho báo chí tiếp tục thực hiện hiệu quả vai trò này

Những nội dung trên khẳng định mạnh mẽ quan điểm xuyên suốt của Đảng ta về vai trò, và yêu cầu nhiệm vụ quan trọng suốt mọi thời đại của báo chí Việt Nam đối với công tác tuyên truyền về xây dựng Đảng

* Có nhiều công trình nghiên cứu khoa học, luận văn tiến sĩ, thạc sĩ phân tích tình hình báo chí địa phương, khu vực về quá trình thực hiện nhiệm

vụ tuyên truyền XDĐ

Luận văn thạc sĩ báo chí của Nguyễn Thị Lâm Anh (2015) “Báo chí Bạc Liêu với vấn đề truyên truyền về xây dựng Đảng giai đoạn hiện nay”; Luận văn thạc sĩ báo chí của Vương Thị Đỗ Quyên “Báo chí tuyên truyền về xây dựng tổ chức cơ sở Đảng ở tỉnh Bến Tre”; Luận văn thạc sĩ báo chí của

Lê Thị Thu Thủy (2006) “Nâng cao chất lượng tuyên truyền trên báo chí về xây dựng cơ sở đảng ở Nam Bộ và Nam Trung Bộ”; Luận văn thạc sĩ báo chí của Trần Thị Thu Thủy (2008) “Báo chí với vấn đề xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý ở cơ sở”; Luận văn thạc sĩ truyền thông đại chúng của Đoàn Nam Phương (2008) “Báo Đảng các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long”

Đề tài luận án tiến sĩ (2012) - Học viện Báo chí và Tuyên truyền - tác giả Nguyễn Bá Sinh – “Tính hấp dẫn của báo Đảng ở nước ta trong giai đoạn hiện nay” Nội dung phân tích thực trạng về tính hấp dẫn, hạn chế của báo Đảng, những giải pháp nhằm nâng cao tính hấp dẫn, nâng cao chất lượng cũng như thu hút mạnh độc giả đọc báo Đảng

11

Các công trình nghiên cứu trên tập trung nghiên cứu, phân tích đặc điểm, vai trò, thế mạnh, chất lượng, hiệu quả của báo chí địa phương trong thực hiện tuyên truyền về xây dựng Đảng

* Bên cạnh đó, có nhiều công trình nghiên cứu khoa học, sách, bài viết, giáo trình của các nhà báo, nhà khoa học, nhà quản lý về xu hướng mới và nhiệm vụ, giải pháp phát triển truyền hình hiện đại phù hợp

Sách “Báo chí truyền hình”- tác giả Dương Xuân Sơn, Nxb Đại học

Quốc gia Hà Nội- 2009 Nội dung tập trung phân tích vai trò, nhiệm vụ, đặc điểm, ưu thế của báo chí truyền hình

Sách “Sản xuất chương trình truyền hình” (2012) - tác giả Trần Bảo

Khánh - Nxb Văn hóa Thông tin Hà Nội Nội dung chủ yếu về quy trình, và đặc điểm, yêu cầu cơ bản trong sản xuất chương trình Truyền hình

Giáo trình “Truyền hình trong xu hướng phát triển giao diện đa màn hình - Multi – Screen” - TS Bùi Chí Trung và Nguyễn Trà My - Viện Đào tạo

Báo chí và Truyền thông - Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội Nội dung giáo trình đề cập đến xu hướng, đặc điểm, ưu thế của giao diện đa màn hình trong truyền hình hiện đại

Giáo trình về phát triển truyền hình kết nối mạng xã hội “Social TV” -

TS Bùi Chí Trung - Viện Đào tạo Báo chí và Truyền thông - Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội Nội dung về xu thế, đặc điểm về lợi thế trong phát triển truyền hình kết nối với mạng xã hội

Giáo trình “Đặc trưng báo chí truyền hình” và “Phỏng vấn trong phóng

sự truyền hình” - nhà báo, thạc sĩ Vũ Quang - Phó Giám đốc Trung tâm đào

tạo VTV - Đài Truyền hình Việt Nam Nội dung tập trung phân tích những đặc trưng, lợi thế của báo chí truyền hình

12

Giáo trình “Tiêu chí đánh giá tác phẩm Truyền hình hay” (2010) - Nhà

báo Tạ Bích Loan - Đài Truyền hình Việt Nam Nội dung nêu ra một số tiêu chí cần đạt được để tác phẩm truyền hình được đánh giá hay, phù hợp

Bài viết “Báo chí, phát thanh, truyền hình trong kỷ nguyên số đa nền tảng” của tác giả Nguyễn Thế Kỷ - Tạp chí Cộng sản (22/9/2017) Nội dung

phân tích xu hướng của phát thanh, truyền hình trong kỷ nguyên số và những lợi thế khi thực hiện cuộc chuyển đổi phù hợp xu thế đó

Tác phẩm “Phóng sự truyền hình” của tác giả Brigitte Besse Didier

Desormeaux Nội dung chủ yếu phân tích về đặc trưng, thế mạnh của phóng sự truyền hình

Tác phẩm “Phóng sự phát thanh và truyền hình” của tác giả Pierre Ganz và

Jean - Pierre Champiat do Lý Quang dịch, Vũ Đức Khuynh hiệu đính, năm 1995 Nội dung chủ yếu phân tích đặc trưng, thế mạnh của thể loại phóng sự phát thanh và truyền hình

Đề tài luận văn thạc sĩ báo chí học (2015) - Học viện Báo chí và Tuyên truyền - Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh - nhà báo Đào Thị Tuyết

Vân – “Hoạt động kinh tế báo chí của Đài Phát thanh Truyền hình Vĩnh Long hiện nay” Nội dung phân tích tình hình hoạt động kinh tế báo chí của Vĩnh

Long nói chung, của Đài Phát thanh - Truyền hình Vĩnh Long nói riêng, những thách thức đối với hoạt động kinh tế báo chí của Đài, và những giải pháp để thực hiện hiệu quả hoạt động kinh tế bào chí của Đài Phát thanh Truyền hình Vĩnh Long

Đề tài luận văn thạc sĩ Báo chí học (2015) - Học viện Báo chí và Tuyên truyền - Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh - nhà báo Nguyễn Hùng

Tiến – “Nâng cao chất lượng phóng sự trên sóng Truyền hình Vĩnh Long”

Nội dung phân tích đặc điểm, chất lượng, quy trình sản xuất phóng sự của Đài

13

Truyền hình Vĩnh Long và những giải pháp nhằm nâng cao chất lượng phóng

sự truyền hình của Đài Vĩnh Long

Đề tài luận văn cao học báo chí (1999) của Nguyễn Quang Thắng - Học

viện Báo chí và Tuyên truyền – “Nâng cao chất lượng chương trình chính luận trên sóng Truyền hình Việt Nam” Nội dung phân tích ưu điểm, hạn chế

và đưa ra những giải pháp để nâng cao các chương trình chính luận thể loại báo chí truyền hình trên sóng Truyền hình Việt Nam

Luận văn cao học báo chí (1999) của Trần Kim Thúy - Học viện Báo

chí và Tuyên truyền – “Thực trạng và giải pháp nâng cao chất lượng kịch bản phóng sự truyền hình” (Khảo sát các chương trình VTV 97 - 98 Đài Truyền

hình Việt Nam) Nội dung khảo sát quy trình thực hiện, đặc điểm, chất lượng kịch bản phóng sự, và đưa ra những giải pháp nhằm nâng cao chất lượng kịch bản phóng sự thể loại truyền hình

Luận văn cao học báo chí (2001) của Vương Thị Đỗ Quyên - Học viện

Báo chí và Tuyên truyền – “Báo chí với việc tuyên truyền xây dựng tổ chức cơ

sở Đảng ở tỉnh Bến Tre” (Khảo sát Báo Đồng Khởi, Đài Phát thanh - Truyền

hình tỉnh Bến Tre từ năm 2000 đến năm 2003) Nội dung chủ yếu nghiên cứu, phân tích đặc điểm, chất lượng nội dung, hình thức thể hiện tác phẩm báo in

và báo phát thanh, báo truyền hình tuyên truyền về xây dựng tổ chức cơ sở đảng ở địa phương tỉnh Bến Tre

Luận văn cao học báo chí (2001) của Lương Thanh Xuân - Học viện

Báo chí và Tuyên truyền – “Chương trình thời sự trên kênh truyền hình địa phương” (Khảo sát truyền hình địa phương khu vực đồng bằng sông Hồng

năm 2003) Nội dung chủ yếu nghiên cứu, phân tích đặc điểm nội dung, hình thức thể hiện, chất lượng, hiệu quả của chương trình thời sự phát trên kênh truyền hình địa phương khu vực đồng bằng sông Hồng trong năm 2003

14

Luận văn cao học báo chí (2001) của Phùng Thị Phúc - Học viện Báo

chí và Tuyên truyền – “Nâng cao chất lượng các chương trình trực tiếp trên kênh của Đài Truyền hình Việt Nam” (Khảo sát từ năm 2002 đến tháng

6/2004) Nội dung chủ yếu phân tích đặc điểm về nội dung, hình thức thể hiện các chương trình trực tiếp Truyền hình của Truyền hình Việt Nam, khái quát những kết quả về chất lượng, hiệu quả tuyên truyền cũng như chỉ ra những vấn đề, và giải pháp để nâng cao chất lượng tuyên truyền

* Nhận xét chung

Những tác phẩm, công trình nghiên cứu kể trên có những góc độ tiếp cận, cách nhìn đa chiều về yêu cầu nâng cao vai trò, nhiệm vụ sáng tác báo chí góp phần tuyên truyền chất lượng, hiệu quả về xây dựng Đảng nói chung Các tác phẩm, công trình nghiên cứu cũng đánh giá xu hướng phát triển của tác phẩm truyền hình chính luận trong bối cảnh khán giả có quá nhiều sự lựa chọn những kênh thông tin, giải trí đa dạng, hấp dẫn Đặc biệt nhiệm vụ làm kinh tế truyền hình hiện nay đòi hỏi các kênh truyền hình địa phương phải nâng cao chất lượng chương trình Đây là cơ sở để nghiên cứu, xây dựng giải pháp phù hợp xu thế nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả tác phẩm báo chí truyền hình nói chung cũng như tác phẩm báo chí truyền hình tuyên truyền về xây dựng Đảng trên kênh truyền hình địa phương

Từ hai yêu cầu đối với các kênh truyền hình địa phương: Thứ nhất là yêu cầu tăng cường tuyên truyền về xây dựng Đảng; thứ hai là yêu cầu mang tính sống còn về nâng cao chất lượng chương trình truyền hình nhằm khẳng định vị thế của kênh truyền hình, đủ sức cạnh tranh, đặt ra yêu cầu hết sức cấp thiết về nâng cao chất lượng tác phẩm truyền hình địa phương về tuyên truyền lĩnh vực xây dựng Đảng

Quá trình tìm tòi nghiên cứu, tác giả chưa tìm được công trình nghiên cứu chuyên sâu về nâng cao chất lượng tác phẩm truyền hình nội dung tuyên

15

truyền về xây dựng Đảng trên kênh truyền hình địa phương Luận văn này là công trình nghiên cứu, đánh giá về thực trạng, những khó khăn, hạn chế của tác phẩm truyền hình tuyên truyền về xây dựng Đảng, qua việc khảo sát trên

ba kênh truyền hình địa phương: Truyền hình Vĩnh Long, Truyền hình Trà Vinh, Truyền hình Cần Thơ Từ đó, đề ra những giải pháp cụ thể về nâng cao chất lượng tác phẩm truyền hình nội dung lĩnh vực này trên kênh truyền hình địa phương, cũng là phục vụ hiệu quả cho tuyên truyền về lĩnh vực này trên kênh Truyền hình Vĩnh Long nơi tác giả đang công tác

3 Mục đích, nhiệm vụ, đối tượng, phạm vi, phương pháp nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của đề tài này nhằm làm rõ cơ sở lý luận, khảo sát, đánh giá thực trạng của vấn đề tuyên truyền xây dựng Đảng trên sóng truyền hình địa phương - Một trong các vấn đề quan trọng về XDĐ đối với các cơ quan Đài PT-TH hiện nay Qua đó đề xuất những giải pháp giải quyết, khắc phục hạn chế về tuyên truyền của những chương trình truyền hình nội dung này trên hai mặt nội dung và hình thức thể hiện

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích nghiên cứu trên, luận văn thực hiện những nhiệm

vụ sau đây:

- Khái quát hệ thống những vấn đề lý luận liên quan đến tuyên truyền xây dựng Đảng trên sóng truyền hình địa phương, yêu cầu về đổi mới phù hợp nội dung, hình thức thể hiện tác phẩm báo chí truyền hình địa phương về xây dựng Đảng hiện nay

- Khảo sát thực trạng, chỉ ra thực trạng về nội dung, hình thức thể hiện của chương trình, tác phẩm báo chí truyền hình xây dựng Đảng qua khảo sát ở các kênh: Truyền hình Vĩnh Long, Truyền hình Cần Thơ, Truyền hình Trà Vinh

16

- Đưa ra một số kiến nghị và giải pháp nhằm khắc phục hạn chế về nội dung, hình thức thể hiện chương trình, tác phẩm truyền hình về xây dựng Đảng trên kênh truyền hình địa phương

3.3 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là các tác phẩm báo chí truyền hình

về xây dựng Đảng trên kênh Truyền hình Vĩnh Long, Truyền hình Trà Vinh, Truyền hình Thành phố Cần Thơ

3.4 Phạm vi nghiên cứu

Vấn đề XDĐ của các cơ quan Đài PT-TH địa phương có nhiều nội dung quan trọng, như : Báo chí truyền hình địa phương tham gia thực hiện XDĐ ; Báo chí truyền hình địa phương tạo diễn đàn cho nhân dân tham gia XDĐ ; Báo chí truyền hình địa phương tham gia giám sát phản biện công tác XDĐ

Trong phạm vi luận văn này, tác giả khảo sát nghiên cứu vấn đề tuyên truyền về XDĐ trên 3 kênh truyền hình THVL, THTPCT, THTV Thời gian

từ tháng 6 - 2019 đến hết tháng 6 -2020 Nhằm làm rõ ưu điểm, hạn chế về nội dung, hình thức thể hiện các tác phẩm báo chí XDĐ trên sóng truyền hình địa phương và những giải pháp khắc phục hạn chế về nội dung, hình thức thể hiện trong tuyên truyền XDĐ trên sóng truyền hình địa phương

3.5 Phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận

Luận văn dựa trên cơ sở nhận thức luận những vấn đề lý luận về triết học, báo chí học, chính trị học, các khoa học liên quan như: kinh tế học, xã hội học, logic học, toán học… kết hợp phân tích lý luận và thực tiễn nhằm làm rõ nội dung, nhiệm vụ của đề tài

Khi thực hiện luận văn, tác giả sử dụng lý luận chung mang tính hệ thống về nội dung, yêu cầu đối với báo chí nói chung và đối với thể loại báo

17

chí truyền hình nói riêng về tuyên truyền xây dựng Đảng Trong đó, xác định những nội dung tuyên truyền về xây dựng Đảng trên kênh truyền hình địa phương; về xu hướng phát triển của truyền hình ở Việt Nam; hệ thống lý thuyết về chương trình truyền hình; về nội dung, hình thức thể hiện của chương trình truyền hình tuyên truyền về xây dựng Đảng Từ đó, vận dụng vào việc khảo sát, phân tích thực trạng nội dung, và hình thức thể hiện của tác phẩm báo chí truyền hình tuyên truyền về xây dựng Đảng trên kênh truyền hình địa phương

Các phương pháp nghiên cứu cụ thể

Để thực hiện mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu, tác giả thực hiện những phương pháp nghiên cứu chính sau đây :

- Phương pháp nghiên cứu, thu thập dữ liệu tài liệu thứ cấp: Thu thập

thông tin, dữ liệu về tổ chức sản xuất các chương trình truyền hình tuyên truyền về xây dựng Đảng trên kênh truyền hình địa phương (trên các kênh : Truyền hình Vĩnh Long - THVL, Truyền hình Trà Vinh - THTV, Truyền hình thành phố Cần Thơ - THTPCT)

- Phương pháp thống kê: Tổng hợp thống kê số lượng, thời lượng, nội

dung, hình thức thể hiện của các tác phẩm truyền hình tuyên truyền về xây dựng Đảng ( trên các kênh : THVL, THTV, THTPCT)

- Phương pháp phân tích nội dung: Phân tích đánh giá đặc trưng, ưu

điểm, hạn chế của các chương trình truyền hình địa phương tuyên truyền về xây dựng Đảng ( trên các kênh : THVL, THTV, THTPCT)

- Phương pháp phỏng vấn sâu: Phỏng vấn sâu lãnh đạo Đài PT-TH địa

phương trong diện khảo sát; Những chuyên gia/ nhà nghiên cứu báo chí - truyền thông ; Lãnh đạo địa phương ; Khán giả

- Phương pháp lập bảng hỏi an-két: Lập bảng hỏi dành cho công chúng

trả lời về lựa chọn xem chương trình truyền hình về xây dựng Đảng trên kênh

Luận văn góp phần hệ thống hóa khung lý luận về báo chí truyền hình,

cụ thể là về giải pháp thực hiện tác phẩm tin, phóng sự, chuyên mục, chuyên

đề, phim tài liệu truyền hình về XDĐ Đồng thời nêu ra những yêu cầu cần thiết đối với người làm báo chí truyền hình để tối ưu hóa việc thực hiện chương trình truyền hình về XDĐ trong bối cảnh cạnh tranh mạnh mẽ giữa các kênh truyền hình hiện nay

Ý nghĩa thực tiễn

Đề xuất một số giải pháp nhằm giải quyết vấn đề về tuyên truyền XDĐ theo hướng khắc phục hạn chế về nội dung, hình thức thể hiện chương trình tác phẩm, đảm bảo đầy đủ yêu cầu về nội dung XDĐ và yêu cầu nâng cao tính gần gũi, thu hút, hấp dẫn của tác phẩm về XDĐ, đáp ứng tốt hơn nhu cầu và

sở thích, thói quen tiếp nhận thông tin của khán giả đối với tác phẩm truyền hình về nội dung này

Kết quả đạt được của luận văn sẽ giúp ích cho việc phát triển nâng cao tay nghề của người làm báo hình, khắc phục hạn chế các chương trình truyền hình ở Đài Phát thanh Truyền hình Vĩnh Long về tuyên truyền XDĐ, làm tư liệu giúp các Đài ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long tham khảo về việc nâng cao chất lượng tác phẩm truyền hình về nội dung này Và đây cũng là tài liệu tham khảo cho sinh viên, cho những cơ sở đào tạo báo chí, những người quan tâm đến đề tài

5 Bố cục luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung

chính của luận văn được kết cấu gồm 3 chương:

19

Chương 1 : Cơ sở lý luận và thực tiễn của vấn đề tuyên truyền xây

dựng Đảng trên sóng truyền hình của Đài PT- TH địa phương

Chương 2 : Thực trạng vấn đề tuyên truyền XDĐ trên sóng truyền

hình của Đài PTTH địa phương

Chương 3 : Giải pháp cho vấn đề tuyên truyền Xây dựng Đảng trên

sóng truyền hình của Đài PT-TH địa phương

Giải quyết vấn đề bao gồm sử dụng các phương pháp một cách hợp lý

để tìm những giải pháp, quy tắc có thể áp dụng, đại diện cho chìa khóa để giải quyết vấn đề Đôi khi đòi hỏi tư duy trừu tượng, hoặc phải đưa ra giải pháp sáng tạo

Tuyên truyền

Theo từ điển tiếng Việt, tuyên truyền có nghĩa là phổ biến một chủ trương, một học thuyết, để làm chuyển biến thái độ của đối tượng nghe, xem, tiếp thu và thúc đẩy đối tượng hoạt động theo một đường lối, nhằm một mục đích nhất định

Xây dựng

Xây dựng (build, construct) theo từ điển tiếng Việt có nghĩa là làm nên, gây dựng nên công trình, hay kiến trúc theo một kế hoạch nhất định, làm cho hình thành một chỉnh thể chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội theo một phương

21

hướng nhất định, hoặc sáng tạo ra điều có giá trị tinh thần, ý nghĩa trừu tượng Xây dựng còn có nghĩa tạo ra sản phẩm có giá trị, đóng góp làm cho tốt hơn, tiến bộ hơn theo một mục tiêu, tiêu chuẩn, yêu cầu nào đó

Đảng – Đảng Cộng sản Việt Nam

Đảng Cộng sản Việt Nam do Bác Hồ sáng lập từ năm 1930 Sự ra đời của Đảng xuất phát từ yêu cầu thực tiễn Sự tồn tại, và phát triển của Đảng phù hợp với quy luật phát triển của xã hội Sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng quyết định thắng lợi của cách mạng Việt Nam Thắng lợi của Cánh mạng Tháng Tám năm 1945, đập tan ách thống trị của thực dân, phong kiến, lập nên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà - nhà nước công nông đầu tiên ở Đông Nam Á, đưa dân tộc Việt Nam tiến vào kỷ nguyên độc lập, tự do; thắng lợi của các cuộc kháng chiến chống xâm lược, mà đỉnh cao là chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ, năm 1954, cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm

1975, hoàn thành sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, bảo vệ

Tổ quốc và làm tròn nghĩa vụ quốc tế; thắng lợi của công cuộc đổi mới và hội nhập quốc tế, đưa đất nước tiếp tục quá độ lên chủ nghĩa xã hội

Đảng Cộng sản Việt Nam thường được gọi “Đảng ta” luôn mang bản chất giai cấp công nhân Mục tiêu, lý tưởng của Đảng ta là Chủ nghĩa xã hội

và Chủ nghĩa cộng sản Nền tảng tư tưởng của Đảng là Chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh Nguyên tắc tổ chức của Đảng ta là tập trung dân chủ Đảng liên hệ mật thiết với nhân dân, lấy phê bình và tự phê bình làm quy luật phát triển Bác Hồ luôn khẳng định: Đảng ta không chỉ là Đảng của giai cấp công nhân mà là Đảng của nhân dân lao động và của dân tộc Việt Nam

Cương lĩnh chính trị và Điều lệ Đảng đã xác định :

- Đảng Cộng sản Việt Nam là đội tiên phong của giai cấp công nhân, đồng thời là đội tiên phong của nhân dân lao động và của cả dân tộc Việt

- Đảng lấy chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động, phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa, trí tuệ của nhân loại, nắm vững quy luật khách quan, xu thế thời đại và thực tiễn của đất nước để đề ra Cương lĩnh chính trị, đường lối cách mạng đúng đắn, phù hợp với nguyện vọng của nhân dân

Xây dựng Đảng

Đảng ta luôn nhất quán: Xây dựng Đảng là then chốt, là nhiệm vụ sống

còn trong toàn bộ sự nghiệp Cách mạng Theo đó, Đảng phải thường xuyên tự

đổi mới, tự chỉnh đốn, coi đây là quy luật tồn tại và phát triển của Đảng

Theo tư tưởng Hồ Chí Minh : Xây dựng Đảng là nhiệm vụ tất yếu, thường xuyên để Đảng hoàn thành vai trò chiến sĩ tiên phong trước giai cấp, dân tộc, nhân dân Xây dựng Đảng là làm cho Đảng thật sự trong sạch, vững vàng về chính trị, tư tưởng, tổ chức, làm cho đội ngũ cán bộ, đảng viên không ngừng nâng cao phẩm chất, năng lực trước yêu cầu đòi hỏi ngày càng cao, càng phức tạp của nhiệm vụ cách mạng Xây dựng Đảng bao gồm đổi mới, và chỉnh đốn Đảng làm cho Đảng trở thành khối thống nhất, vững mạnh, đủ sức láy con thuyền cách mạng Việt Nam vượt qua thử thách để cập bến thắng lợi

Như vậy, xây dựng Đảng (XDĐ) một cách toàn diện được hiểu là XDĐ

về chính trị; XDĐ về tư tưởng; XDĐ về tổ chức; XDĐ về đạo đức

XDĐ về chính trị là xây dựng Cương lĩnh chính trị, đường lối chiến lược cách mạng của Đảng, các chỉ thị, nghị quyết, chương trình hành động của cấp uỷ từ Trung ương đến cơ sở

23

XDĐ về tư tưởng là hoạt động của tổ chức đảng nhằm xác lập hệ tư tưởng, thiết chế tư tưởng, tạo sự thống nhất trong toàn Đảng Nhiệm vụ của công tác XDĐ về tư tưởng là làm cho tư tưởng của cán bộ, đảng viên phù hợp với tư tưởng của Đảng, thống nhất cao và tin tưởng vào đường lối, chủ trương của Đảng

XDĐ về tổ chức là xây dựng hệ thống tổ chức; cơ cấu bộ máy của Đảng từ cấp ủy đến các ban Đảng, từ cơ sở đến Trung ương đúng theo nguyên tắc tổ chức và sinh hoạt của Đảng; Xây dựng đội ngũ đảng viên, đội ngũ cán bộ; Xác định đúng đắn mối quan hệ và phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước và các đoàn thể nhân dân; Xây dựng thể chế Đảng lãnh đạo Nhà nước và xã hội; Bảo vệ chính trị nội bộ Đảng và XDĐ trong sạch, vững mạnh

XDĐ về đạo đức là công việc thường xuyên của các tổ chức Đảng, các cấp chính quyền, các tổ chức chính trị - xã hội, địa phương, đơn vị gắn với chống suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống và những biểu hiện

“tự diễn biễn”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ; Đẩy mạnh việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; Kiên quyết đấu tranh chống quan liêu, tham nhũng, lãng phí, chủ nghĩa cá nhân, lối sống cơ hội, thực dụng bè phái, “lợi ích nhóm”, “nói không đi đôi với làm”; Xây dựng và thực hiện tốt các quy định để phát huy vai trò gương mẫu trong rèn luyện phẩm chất đạo đức, lối sống, phong cách, tác phong, lề lối công tác của cán bộ, đảng viên, nhất là cán bộ lãnh đạo các cấp, người đứng đầu các cơ quan, đơn vị; thực hiện nghiêm cơ chế kiểm tra, kiểm soát của tổ chức đảng, giam sát và phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội của nhân dân về phẩm chất đạo đức, lối sống của cán bộ, đảng viên [17, tr47]

Tóm lại, vấn đề tuyên truyền về XDĐ là vấn đề về thông tin, phản ánh

sự việc, hiện tượng, chủ trương, chỉ thị, nghị quyết Đảng, định hướng cách

24

làm để cho Đảng trogn sạch vững mạnh, phát triển về chính trị, tư tưởng, tổ chức, và đạo đức, đủ sức lãnh đạo thực hiện mục tiêu duy nhất của Đảng là xây dựng nước Việt Nam dân chủ, giàu mạnh, theo con đường xã hội chủ nghĩa, thực hiện lý tưởng cộng sản chủ nghĩa, vì nguyện vọng, quyền, và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân

1.1.2 Sóng truyền hình của Đài PT-TH địa phương

Truyền hình, hay còn được gọi là báo hình, là một loại phương tiện truyền thông đại chúng hiện đại, phát triển mạnh mẽ trên quy mô toàn cầu Truyền hình là loại hình báo chí truyền tải nội dung chủ yếu bằng hình ảnh sống động và các phương tiện biểu đạt khác như lời, chữ, ảnh, âm thanh Truyền hình chính là ngành công nghiệp nội dung được phát triển trên cơ sở

các tiến bộ về công nghệ, thiết bị thu, phát, truyền dẫn, trường quay

Truyền hình là một loại hình truyền thông đại chúng chuyển tải thông tin bằng hình ảnh và âm thanh bằng sóng vô tuyến điện.Truyền hình xuất hiện vào đầu thế kỷ thứ XX và phát triển với tốc độ như vũ bão nhờ sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật và công nghệ, tạo ra một kênh thông tin quan trọng trong đời sống xã hội Ngày nay, truyền hình là phương tiện thiết yếu cho mỗi gia đình, mỗi quốc gia, dân tộc

Do những ưu thế về hình ảnh và âm thanh, truyền hình có khả năng thu hút hàng tỉ người xem cùng một lúc Cùng với sự phát triển của khoa học và công nghệ truyền hình ngày càng mở rộng phạm vi phủ sóng phục vụ được nhiều đối tượng người xem ở vùng sâu, vùng xa Tính quảng bá của truyền hình còn thể hiện ở chỗ một sự kiện xảy ra ở bất kì đâu được đưa lên vệ tinh

sẽ truyền đi khắp cả thế giới, được hàng tỉ người biết đến Ngày nay ngồi tại phòng nhưng người ta vẫn có thể nắm bắt được sự kiện diễn ra trên thế giới Chính điều này đã làm nên cơ hội, tạo nên sự thuận lợi trong tiếp cận công chúng của truyền hình

25

Theo PGS.TS Nguyễn Văn Dững “Truyền hình là kênh truyền thông chuyển tải thông điệp bằng hình ảnh động với nhiều sắc màu vốn có từ cuộc sống cùng với lời nói, âm nhạc, tiếng động” [9, tr 118] “Truyền hình không chỉ là kênh báo chí - truyền thông Truyền hình là sân khấu, sân chơi của mọi người, là trường học, là nhà văn hóa … Truyền hình là sự tổng hợp của tất cả các loại hình thông tin, giải trí, khoa học, giáo dục” [9, tr 118]

Trong xã hội hiện đại, Truyền hình được coi là một trong những kênh truyền thông đại chúng có sức hấp dẫn lớn Cũng như các loại hình báo chí khác, Truyền hình đóng vai trò quan trọng trong đời sống xã hội, giúp công chúng nắm bắt thông tin về tình hình trong nước và thế giới, phổ biến những kinh nghiệm hay, những điển hình tiên tiến trong xã hội, đấu tranh chống lại cái xấu Truyền hình góp phần thỏa mãn nhu cầu thông tin của công chúng như các loại hình báo chí khác, nhưng nó có lợi thế là truyền tải thông tin bằng âm thanh và hình ảnh, nhanh chóng, kịp thời và rộng khắp Những hình ảnh, âm thanh hiện trường đem đến cho người xem những thông tin trung thực, sống động mà không loại hình báo chí nào có được Nhờ đó, tác động rộng rãi đến đông đảo công chúng trong xã hội, góp phần tạo dư luận và định hướng dư luận

Theo PGS.TS Dương Xuân Sơn “Mỗi phương tiện truyền thông đều có một thế mạnh nhất định, bổ sung, hỗ trợ cho nhau trong sự nghiệp chung Tuy nhiên trong ba loại báo nói, báo viết, báo hình thì báo hình có thể hơn hẳn so với hai loại kia Bởi ngoài việc bình luận, giải thích các hiện tượng, sự việc Truyền hình còn có hình ảnh sống động giúp người xem chứng kiến các sự kiện đang diễn ra” [31, tr 15]

Như vậy, truyền hình là một trong những phương tiện thông tin đại chúng, là một trong những loại hình báo chí hiện đại có ngôn ngữ nghệ thuật đặc thù truyền tải thông điệp, hình ảnh, âm thanh sống động của cuộc sống, sự

26

vật, sự việc, hiện tượng xã hội một cách chân thực, khách quan đến với khán giả

Đài PT - TH địa phương

Hiện nay, cả nước có 63 Đài PT - TH địa phương, hoạt động trên nguyên tắc tuân thủ các quy định của Luật Báo chí và tôn chỉ hoạt động của

cơ quan báo chí Trong đó, Truyền hình được xem là một trong hai kênh thông tin quan trọng của các Đài Với ưu thế tích hợp nhiều tiến bộ khoa học

kỹ thuật, Truyền hình các địa phương khẳng định vai trò của loại hình báo chí hiện đại trong thông tin tuyên truyền, tư vấn giáo dục và định hướng dư luận trên sóng truyền hình Tất cả các chương trình truyền hình của các Đài đều hướng tới mục tiêu này, dù cho mỗi Đài xây dựng hình thức thể hiện, nội dung, khung giờ cho thông tin chính trị, thời sự, chương trình giải trí, khoa giáo, tư vấn hướng nghiệp, chính sách pháp luật… có khác nhau, tùy vào điều kiện thực tế Đây không chỉ là nhiệm vụ chính trị của các Đài địa phương mà còn khẳng định thương hiệu, vị trí ảnh hưởng đến công chúng trong khu vực

Trong quá trình hoạt động, Truyền hình địa phương luôn đáp ứng nhu cầu thông tin, tuyên truyền và định hướng tư tưởng, dư luận xã hội trên phạm

vi của địa phương đó, nội dung thông tin cũng mang đậm tính vùng, địa phương, nhằm phục vụ cho đối tượng công chúng địa phương Do đó, Truyền hình địa phương đáp ứng nhu cầu thông tin, tuyên truyền, giáo dục, định hướng tư tưởng và dư luận xã hội một cách chính xác, khách quan, đáp ứng nhu cầu thông tin và tâm lý tiếp nhận, và cũng tùy thuộc vào đặc điểm vùng miền, tâm lý tiếp nhận cũng như nhu cầu thông tin của công chúng ở địa phương

So với Đài Truyền hình TW, Truyền hình địa phương còn nhiều hạn chế về số kênh phát sóng, thời lượng phát sóng, đội ngũ nhà báo, phương tiện, thiết bị kỹ thuật, diễn giả Hầu hết Đài địa phương chỉ có một kênh truyền

27

hình, một số ít Đài có nhiều hơn một kênh như Đài PT-TH Vĩnh Long, nên thời lượng dành cho chuyên đề, chuyên mục hàng ngày hạn chế hơn so với Đài TW.Truyền hình địa phương là một bộ phận, là kênh thông tin tuyên truyền quan trọng của cơ quan báo chí địa phương, hoạt động dưới sự định hướng tuyên truyền của các cấp ủy Đảng từ TW đến địa phương, sự quản lý của Nhà nước và Chính quyền địa phương, Luật Báo chí nói chung và Luật báo chí trên lĩnh vực truyền hình, đáp ứng đầy đủ, phù hợp sát với nhu cầu thực tiễn của địa phương

Như vậy, quá trình hoạt động báo chí trên kênh truyền hình địa phương, các Đài địa phương phải thực hiện theo chỉ đạo của Đảng từ TW đến địa phương, dưới sự quản lý của Nhà nước và chính quyền địa phương về thực hiện đầy đủ nhiệm vụ tuyên truyền chung, tuyền truyền XDĐ trên các mặt chính trị, tư tưởng, tổ chức và đạo đức Đồng thời, hoạt động tuyên truyền XDĐ trên kênh truyền hình địa phương cũng phải đáp ứng phù hợp nhu cầu, thị hiếu của người địa phương về nắm bắt, tiếp cận thông tin

Tựu trung lại, vấn đề XDĐ trên sóng truyền hình thuộc các Đài PT -

TH địa phương là các vấn đề về : Tuyên truyền XDĐ ; Giám sát phản biện công tác XDĐ ; Tham gia xây dựng, chỉnh đốn Đảng : Tạo diễn đàn cho nhân

dân tham gia XDĐ Tuy nhiên, trong phạm vi luận văn này tác giả tập trung nghiên cứu làm rõ vấn đề về tuyên truyền XDĐ trên sóng truyền hình của các Đài PT-TH địa phương, là các vấn đề xoay quanh việc tổ chức sản xuất tác phẩm báo chí truyền hình của các Đài địa phương về XDĐ, làm rõ những ưu điểm, nhất là hạn chế về nội dung và hình thức thể hiện, trên cơ sở đó đề xuất giải pháp phù hợp nhằm khắc phục các hạn chế về tuyên truyền XDĐ thời gian qua trên sóng truyền hình các Đài địa phương

và TW4 Khoá XII, đi sâu vào thực tiễn của công cuộc xây dựng và chỉnh đốn Đảng để sáng tạo nên nhiều tác phẩm báo chí phong phú, sinh động, có tính giáo dục, tính chiến đấu, tính thuyết phục cao Cụ thể, các Đài PT-TH địa phương cũng phải thực hiện đầy đủ các nhiệm vụ tuyên truyền góp phần XDĐ với đầy đủ các nội dung:

Xây dựng Đảng về chính trị : Tình hình thế giới và trong nước có cả

thuận lợi, thời cơ và khó khăn, thách thức đan xen, rất phức tạp, nhiều sự kiện diễn ra rất nhanh chóng, phức tạp, đầy mâu thuẫn, có những biến động khó lường; đặt ra nhiều vấn đề mới, yêu cầu mới to lớn phức tạp hơn, đòi hỏi các Đài PTTH địa phương cùng với báo chí cả nước phải tiếp tục đổi mới tư duy, đổi mới phương pháp tư duy, đổi mới nội dung tư duy, đổi mới quan niệm, đổi mới trong mọi hoạt động của Đảng và Nhà nước và của cả hệ thống chính trị Chỉ có tiếp tục đổi mới tư duy chúng ta mới nhận thức đúng, nhận thức sâu sắc hiện thực, tiếp cận và đi tới chân lý, nắm chắc và vận dụng quy luật khách quan, trên cơ sở đó mới có các giải pháp khắc phục được khó khăn, làm chuyển biến được tình hình, thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XII;

29

chuẩn bị cho việc hình thành đường lối Đại hội XIII, nhân sự các cấp uỷ và nhân sự Ban Chấp hành TW Khoá XIII

Xây dựng Đảng về tư tưởng: Với chức năng báo chí là người tuyên

truyền, người tổ chức hướng dẫn,Truyền hình địa phương góp phần rất quan trọng tạo nên sự nhất trí cao trong Đảng, sự đồng thuận trong xã hội và phong trào hành động cách mạng thực hiện Nghị quyết của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước Truyền hình không chỉ góp phần truyền bá sâu rộng đường lối chính sách, mà thông qua chức năng thông tin, ngôn luận, Truyền hình địa phương vừa cung cấp thông tin hữu ích vừa cắt nghĩa cơ sở lý luận thực tiễn của từng đường lối chính sách, chủ trương, pháp luật, vừa tổ chức các chuyên mục để giải đáp thắc mắc của bạn đọc và gần đây là hình thức đối thoại trực tuyến giữa các đồng chí lãnh đạo đối với bạn đọc… Qua đó, thực sự góp phần tạo nên sự nhất trí rất cao trong Đảng và sự đồng thuận sâu rộng trong xã hội đối với đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước

Xây dựng Đảng về tổ chức: Truyền hình địa phương có vai trò tuyên

truyền, hướng dẫn, cổ động các hoạt động nâng cao chất lượng các hình thức sinh hoạt của Đảng như sinh hoạt lãnh đạo ra nghị quyết, sinh hoạt học tập các chuyên đề, thông tin thời sự chính sách; Sinh hoạt phê bình và tự phê bình

để góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo sức chiến đấu của Đảng tuyên truyền, hướng dẫn, cổ động việc thực hiện nghiêm nguyên tắc tập trung dân chủ: Báo chí cần tập trung tuyên truyền phân tích sâu sắc vai trò ý nghĩa tầm quan trọng của nguyên tắc tổ chức cơ bản của Đảng, nguyên tắc về Đảng kiểu mới của Lênin, nguyên tắc quyết định sức mạnh của Đảng

Xây dựng Đảng về đạo đức: Truyền hình địa phương đã phát sóng các

tác phẩm báo chí truyền hình phân tích sâu sắc về vị trí, ý nghĩa, tầm quan trọng và nội dung tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh Hàng ngàn câu chuyện kể

về tấm gương đạo đức của Bác Hồ lay động trái tim hàng triệu con người,

30

thuyết phục hướng dẫn mọi người tự giác, tự nguyện làm theo Báo chí trong

đó có Truyền hình địa phương đã phát hiện, tôn vinh hàng vạn tấm gương cán

bộ, đảng viên các cấp, các ngành, các địa phương, đơn vị học tập và làm theo tấm gương đạo đức của Người Qua đó góp phần giáo dục và hướng dẫn đảng viên rèn luyện phẩm chất đạo đức và tăng cường quản lý cán bộ, đảng viên trong rèn luyện phẩm chất đạo đức

Phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực : Truyền hình địa phương

cùng với báo chí cả nước những năm qua luôn được yêu cầu và đóng vai trò quan trọng trong “cuộc chiến” phòng, chống tham nhũng, tiêu cực Lãnh đạo Chính phủ thường xuyên chỉ đạo các cơ quan chức năng, địa phương có liên quan phải xác minh, điều tra, làm rõ những thông tin về tham nhũng, tiêu cực

do báo chí nêu ra để có biện pháp xử lý kịp thời, nghiêm túc Truyền hình địa phương cùng báo chí cả nước luôn chủ động, tích cực tuyên truyền, phổ biến các quan điểm, chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước về phòng, chống tham nhũng, kịp thời động viên, cổ vũ những tấm gương, những nhân tố mới tham gia hiệu quả vào cuộc đấu tranh, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực Ngoài ra, cũng làm tốt chức năng góp ý, phản biện trong việc xây dựng, bổ sung, hoàn thiện về cơ chế, chính sách, luật pháp

về phòng, chống tham nhũng Nhờ đó mà Đảng, Nhà nước và các cơ quan chức năng có thêm một kênh thông tin quan trọng, hữu ích để triển khai, thực hiện hiệu quả hơn nhiệm vụ đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch : Truyền hình địa phương cùng báo chí cả nước có nhiệm vụ đấu tranh phê phán, phản bác những quan điểm sai trái, thù địch, tập trung vào những chủ đề, vấn đề: Bảo vệ chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; khẳng định con đường đi lên CNXH ở Việt Nam; Phân tích, lý giải kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và vai trò chủ đạo của kinh tế

31

nhà nước; Quyết tâm đổi mới tư duy, phát triển lý luận của Đảng ta; Quyết tâm của Đảng trong công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; Quyết tâm bảo vệ chủ quyền, biển, đảo của Đảng, Nhà nước và Nhân dân ta; Phê phán, phản bác các biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, biểu hiện “tự diễn biến” “tự chuyển hóa” trong cán bộ, đảng viên; Chống các biểu hiện lợi dụng tự do tín ngưỡng, tôn giáo, dân chủ, nhân quyền để nói xấu chế độ; phê phán các biểu hiện coi thường những giá trị văn hoá truyền thống của dân tộc; Đấu tranh với các biểu hiện lợi dụng danh nghĩa phản biện xã hội để chống lại chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, lợi dụng những mặt trái, mặt tiêu cực của xã hội để đả kích, phê phán chế độ; Đấu tranh phê phán, phản bác những biểu hiện xuyên tạc, bôi nhọ lịch sử cách mạng, lịch sử đất nước…

Tuyên truyền việc thực hiện "Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh" : Những năm qua, bám sát sự chỉ đạo, hướng dẫn

của Trung ương, các Đài địa phương cùng báo chí cả nước tuyên truyền thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW ngày 15 - 5 - 2016 của Bộ Chính trị về “Đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” (gọi tắt là Chỉ thị 05) Các Đài địa phương tuyên truyền thường xuyên, liên tục với nhiều hình thức phong phú, sinh động, đem lại hiệu quả tích cực trong thực hiện nhiệm vụ chính trị vô cùng quan trọng và ý nghĩa này Các tác phẩm phản ánh những tấm gương điển hình cho ý thức đúng đắn về nghề nghiệp, trách nhiệm với xã hội, hết lòng phục vụ nhân dân, tu dưỡng, rèn luyện tính chiến đấu, thái độ trung thực, tấm lòng trong sáng, chân thành và không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, cổ vũ quần chúng thực hiện tốt các chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước

32

Cùng với các cơ quan báo chí khác, 63 Đài PT-TH địa phương đã góp phần quan trọng vào tuyên truyền, định hướng, cổ vũ thực hiện xây dựng Đảng

1.2.2 Đáp ứng nhiệm vụ cấp thiết về tuyên truyền xây dựng, chỉnh đốn Đảng trong tình hình mới

Trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đất nước ta đang đứng trước thời cơ lớn, đồng thời cũng phải đối mặt với những thách thức gay gắt Tình hình đó đặt ra đối với Đảng nhiều vấn đề cần phải giải quyết Công tác XDĐ càng nổi rõ là nhiệm vụ then chốt, có ý nghĩa sống còn, đòi hỏi phải có những chủ trương, giải pháp thiết thực, nhằm không ngừng nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng, vai trò tiền phong, gương mẫu của đội ngũ CB, ĐV; phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, thực hiện thắng lợi sự nghiệp đổi mới, vì mục tiêu: “Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”

Để làm được điều đó, Đảng phải nhận rõ và khắc phục có hiệu quả những yếu kém, khuyết điểm trong XDĐ; đồng thời, tăng cường XDĐ về chính trị, hoàn thiện đường lối đổi mới, nâng cao năng lực cầm quyền và năng lực tổ chức thực hiện nghị quyết của các cấp uỷ, TCĐ Đây là vấn đề có ý nghĩa lý luận và thực tiễn hết sức quan trọng đối với Đảng ta hiện nay

Để thực hiện được yêu cầu trên, Đảng phải tiếp tục đổi mới tư duy về XDĐ trong điều kiện mới; nhận thức đúng đắn một số vấn đề quan trọng ở tầm quan điểm, chủ trương lớn về XDĐ trong quá trình phát triển kinh tế thị trường, định hướng XHCN và hội nhập kinh tế quốc tế Các cấp ủy đảng cần bám sát cơ sở, chỉ đạo, cụ thể hóa và tổ chức thực hiện kịp thời, đồng bộ những nội dung về XDĐ đã được xác định trong Cương lĩnh và các nghị quyết của Đảng; tránh tình trạng đề ra nhiều chỉ thị, nghị quyết về XDĐ, nhưng chậm triển khai tổ chức thực hiện, hoặc tổ chức thực hiện nhưng kém

33

hiệu quả Cùng với đó, Đảng phải tập trung xây dựng và hoàn thiện cơ chế phát huy quyền làm chủ của nhân dân, tổ chức để nhân dân tham gia xây dựng đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước; thường xuyên bám sát sự phát triển của tình hình, tổng kết thực tiễn, phát hiện, ủng hộ và nhân rộng những nhân tố mới, góp phần bổ sung, hoàn thiện và phát triển đường lối của Đảng

Đảng ta đứng trước thách thức, nguy cơ như :

Thứ nhất, một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên trong đó có những

đảng viên giữ vị trí lãnh đạo, quản lý, kể cả một số cán bộ cao cấp, suy thoái

về tư tưởng chính trị đạo đức, lối sống với những biểu hiện khác nhau về sự phai nhạt lý tưởng, sa vào chủ nghĩa cá nhân ích kỷ, cơ hội, thực dụng, chạy theo danh lợi, tiền tài, kèn cựa địa vị cục bộ, tham nhũng, lãng phí, tùy tiện,

vô nguyên tắc

Những suy thoái đó ảnh hưởng lớn đến sức chiến đấu, vai trò lãnh đạo của Đảng; làm cho nhiều giá trị đạo đức truyền thống tốt đẹp bị biến đổi; hình thành những tập quán xấu, nếu không ngăn chặn thì rất nguy hiểm, khó khắc phục Đây thực sự là những cảnh báo không thể xem thường

Thứ hai, đội ngũ cán bộ cấp Trung ương, cấp chiến lược rất quan trọng

nhưng chưa được xây dựng một cách cơ bản Công tác quy hoạch cán bộ mới tập trung thực hiện ở địa phương, chưa thực hiện được ở cấp Trung ương, dẫn đến sự hẫng hụt, chắp vá, không đồng bộ và thiếu chủ động trong công tác bố trí, phân công cán bộ Một số trường hợp đánh giá, bố trí cán bộ chưa thật công tâm, khách quan, không vì yêu cầu công việc, bố trí không đúng sở trường, năng lực, ảnh hưởng đến uy tín cơ quan lãnh đạo, sự phát triển của ngành, địa phương và cả nước

Đội ngũ cán bộ cấp trung ương, cấp chiến lược, tác động đến tầm vĩ mô rất quan trọng, nhưng chưa có sự chuẩn bị xây dựng một cách căn cơ Quy

34

hoạch cán bộ mới thực hiện được ở cấp dưới, chưa thực hiện được ở cấp trung ương Cố Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh đã từng nêu hình ảnh về công tác nhân sự: "đến Đại hội phải đốt đuốc đi tìm cán bộ ", tình trạng đó dẫn đến sự hẫng hụt, chắp vá trong công tác bố trí, phân công cán bộ Một số trường hợp đánh giá và bố trí cán bộ không đúng chỗ, không đúng sở trường, năng lực, ảnh hưởng đến sự phát triển của ngành, địa phương và cả nước Cán bộ chủ chốt của Đảng, Nhà nước cũng chưa được chuẩn bị, quy hoạch, đào tạo một cách chặt chẽ nên còn thiếu tính chủ động, thiếu vững chắc

Những vấn đề nêu trên thật sự là yêu cầu bức thiết cho sự phát triển đất nước trước mắt và lâu dài, là mong mỏi của cán bộ, đảng viên và nhân dân Thực tế lịch sử của Đảng đã minh chứng về vị trí, vai trò của đội ngũ cán bộ lãnh đạo cấp Trung ương, tầm chiến lược, gắn với thành công, chưa thành công trong quá trình lãnh đạo cách mạng

Thứ ba, nguyên tắc “tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách” trên thực tế ở

nhiều nơi rơi vào hình thức, do không xác định rõ cơ chế trách nhiệm, mối quan hệ giữa tập thể và cá nhân, khi sai sót, khuyết điểm không ai chịu trách nhiệm Do vậy, vừa có hiện tượng dựa dẫm vào tập thể, không rõ trách nhiệm

cá nhân, vừa không khuyến khích người đứng đầu có nhiệt tình, tâm huyết, dám nghĩ dám làm, tạo kẽ hở cho cách làm việc tắc trách, trì trệ, hoặc lạm dụng quyền lực một cách tinh vi để mưu cầu lợi ích cá nhân

Trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội do Đại hội VII của Đảng thông qua năm 1991 (sau đây gọi tắt là Cương lĩnh 1991), Đảng lại nhấn mạnh đến hai nguy cơ này và đến Hội nghị đại biểu giữa nhiệm kỳ Đại hội VII của Đảng (năm 1994), Đảng đã bổ sung

và xác định bốn nguy cơ đối với cách mạng Việt Nam là:

Nguy cơ tụt hậu xa hơn về kinh tế so với nhiều nước trong khu vực và trên thế giới, do điểm xuất phát thấp

35

Nguy cơ sai lầm về đường lối, đi chệch định hướng xã hội chủ nghĩa Nguy cơ về sự suy thoái, biến chất trong đội ngũ cán bộ, đảng viên và

tệ nạn quan liêu, tham nhũng, lãng phí

Nguy cơ “diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch

Tình hình trên đặt ra yêu cầu vô cùng cấp thiết đối với báo chí nói chung, báo chí ở địa phương, trong đó, các kênh truyền hình địa phương cần phải tăng cường, nâng cao chất lượng tuyên truyền góp phần XDĐ

1.2.3 Yêu cầu phải đổi mới hình thức thể hiện tác phẩm báo chí phù hợp kỷ nguyên số

Những năm cuối thế kỷ XX đầu thế kỷ XXI, thế giới chứng kiến sự phát triển vũ bão của công nghệ số “Cơn sóng thần” số hóa ập vào mọi ngõ ngách của đời sống, tác động mạnh mẽ, sâu rộng đến mọi quan hệ của mọi giới, mọi ngành, nghề, mọi người, từ chính trị đến kinh tế, văn hóa, xã hội, đối ngoại; từ sản xuất đến dịch vụ tại hầu hết các quốc gia trên toàn thế giới

Kỷ nguyên kỹ thuật số đã giúp cho nền báo chí thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng phát triển về mọi mặt, cả số lượng, chất lượng thông tin Nhưng đồng thời, kỷ nguyên kỹ thuật số cũng tạo ra môi trường cạnh tranh thông tin khốc liệt chưa từng có, làm nảy sinh những thách thức to lớn đối với báo chí Đặc biệt, sự phát triển của các loại hình truyền thông xã hội đã tạo ra những cơ hội và thách thức không nhỏ đối với hoạt động báo chí Trong đó,

kỷ nguyên số không chỉ khuếch đại tầm ảnh hưởng của thông tin mà còn khuếch đại cả vấn đề trách nhiệm và đạo đức người làm báo

Khó khăn của báo chí truyền thống trong kỷ nguyên kỹ thuật số làxu hướng số hóa là không thể đảo ngược trong tiến trình phát triển hiện nay của thế giới Và báo chí, truyền thông với tư cách là một ngành, nghề luôn tiếp xúc sớm nhất, phản ứng nhanh nhạy nhất với mọi biến động xã hội, đương nhiên, không thể nằm ngoài quỹ đạo của sự phát triển này Trong đó, báo chí

36

truyền thống, bao gồm phát thanh, truyền hình, báo in là lĩnh vực chịu tác động sâu sắc nhất Có thể nói, chúng ta đang đứng trước thời điểm “bản lề lịch sử” của nghề báo mà nếu không nhận thức đúng, đề ra cách thức thay đổi, ứng phó phù hợp thì sẽ bị tụt hậu

Trong kỷ nguyên số bùng nổ hiện nay, bất kỳ loại hình báo chí nào cũng cần phải thay đổi để tiếp tục tồn tại Sự thay đổi này bao gồm cả việc thay đổi cách thức quản lý (ở tầm quốc gia cũng như các bộ, ngành, địa phương); Áp dụng công nghệ vào quản lý; Đầu tư các nền tảng công nghệ mới ở cơ quan Báo, Đài; Và tăng cường phát triển nhân lực là phóng viên Các phóng viên cũng phải trang bị cho mình kiến thức, kỹ năng công nghệ để

có thể tác nghiệp một cách hiệu quả nhất, tin, bài, hình ảnh phải phục vụ tối

đa cho mọi nền tảng công nghệ Nhưng, để trở nên khác biệt, để tiếp tục đứng vững và phát triển trước sự cạnh tranh từ truyền thông xã hội, truyền thông công dân đòi hỏi báo chí chính thống vẫn phải sử dụng nhiều hơn thế mạnh của mình là chất lượng thông tin, trong bối cảnh mỗi công dân giờ đây đều có thể dễ dàng trở thành một người đưa tin hiển nhiên (và có thể là xuất sắc) cả

về thông tin, hình ảnh lẫn video, qua các hình thức được gọi là “báo chí công dân” đang nở rộ trên các mạng xã hội

Sự phát triển của công nghệ truyền thông đã tạo cho báo chí một hướng

đi mới, đó là tích hợp các phương tiện truyền thông Đây là xu hướng phát triển mang tính khách quan, đáp ứng nhu cầu thông tin của công chúng Tác động của công nghệ, mạng xã hội đối với các cơ quan báo chí và công chúng ngày càng lớn, đây vừa là thách thức, vừa là cơ hội không nhỏ đối với báo chí

và cả xã hội Nhanh nhưng phải bảo đảm tính chính xác, tính khoa học, tính nhân văn, có trách nhiệm cao với xã hội, thể hiện được bản lĩnh chính trị, năng lực chuyên môn và đạo đức nghề nghiệp vẫn là yêu cầu cốt lõi đối với phóng viên, nhà báo trong bất kỳ thời đại nào