5 - 6 điểm: Hiểu yêu cầu của đề bài, đáp ứng hầu hết các yêu cầu về nội dung và phương pháp, biết vận dụng lý thuyết văn chứng minh để làm bài, còn có chỗ diễn xuôi lại nội dung bài thơ,[r]
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
NĂM HỌC 2014 - 2015 Môn: Ngữ văn 7
Thời gian: 120 phút (Không kể thời gian giao đề)
Câu 1: (4 điểm)
“Đi đi con, hãy can đảm lên, thế giới này là của con, bước qua cánh cổng trường là một thế giới kì diệu sẽ mở ra.”
Trích văn bản Cổng trường mở ra - Lí Lan
Sách Ngữ văn 7 tập một - Nhà xuất bản Giáo dục
Hãy trình bày suy nghĩ của em về câu nói trên đây bằng một đoạn văn nghị luận ngắn khoảng 18 đến 20 dòng Tờ giấy thi.
Câu 2: (4 điểm)
Trình bày cảm nhận của em về bài thơ sau đây bằng một bài viết ngắn gọn:
THÁNG BA
Sau làn mưa bụi tháng ba
Lá tre bỗng đỏ như là lửa thiêu
Nền trời rừng rực ráng treo Tưởng như ngựa sắt sớm chiều vẫn bay.
1972
(Trích Góc sân và khoảng trời - Trần Đăng Khoa ) Câu 3: (12 điểm)
CẢNH KHUYA
Tiếng suối trong như tiếng hát xa, Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa.
Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ, Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà.
Sách Ngữ văn 7 tập một - Nhà xuất bản Giáo dục
a) Hoàn cảnh sáng tác bài thơ có gì đặc biệt ? Nêu biện pháp nghệ thuật chủ yếu được sử dụng trong bài thơ ? Kể tên một số bài thơ đã học trong sách Ngữ văn
b) Trình bày cảm xúc và suy nghĩ của em về bài thơ Cảnh khuya để làm nổi
bật vẻ đẹp tâm hồn nghệ sĩ hoà hợp thống nhất với cốt cách người chiến sĩ Hồ Chí
-Hết -Họ và tên ……….; Số báo danh …………
Trang 2PHÒNG GD&ĐT
BÀI KHẢO SÁT HỌC SINH GIỎI HUYỆN
NĂM HỌC 2014-2015 Môn: Ngữ văn 7
I Hướng dẫn chung
- Giáo viên cần nắm vững yêu cầu của hướng dẫn chấm để đánh giá tổng quát bài làm của học sinh, tránh trường hợp đếm ý cho điểm hoặc bỏ sót ý trong bài làm của học sinh.
- Do đặc trưng của bộ môn Ngữ văn nên giáo viên cần chủ động, linh hoạt trong việc vận dụng đáp án và thang điểm; khuyến khích những bài viết có sáng tạo, có ý tưởng riêng và giàu chất văn.
- Giáo viên cần vận dụng đầy đủ các thang điểm Điểm toàn bài tính đến 0,25
điểm (không làm tròn)
II Đáp án và thang điểm Câu 1: (4 điểm)
“Đi đi con, hãy can đảm lên, thế giới này là của con, bước qua cánh cổng trường
là một thế giới kì diệu sẽ mở ra.”
Trích văn bản Cổng trường mở ra - Lí Lan
Sách Ngữ văn 7 tập một - Nhà xuất bản Giáo dục
Hãy trình bày suy nghĩ của em về câu nói trên đây bằng một đoạn văn nghị luận ngắn khoảng 18 đến 20 dòng Tờ giấy thi.
Yêu cầu chung: học sinh viết đoạn văn nghị luận trình bày suy nghĩ của mình vì vậy
cần có luận điểm rõ ràng, luận cứ chặt chẽ thuyết phục, có sáng tạo trong cách lập luận.
Yêu cầu cụ thể:
Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau nhưng phải nêu được các ý
cơ bản sau:
- Qua câu nói của người mẹ trong văn bản “ Cổng trường mở ra” đã khẳng định
vai trò quan trọng của nhà trường đối với mỗi người 1 điểm
- Trường học là nơi cho ta bao tri thức nhân loại Dưới mái trường ta được học bao điều hay lẽ phải, những bài học làm người 1 điểm
- Nơi rèn luyện cho ta bao đức tính tốt đẹp: lòng khiêm tốn, trung thức giản dị, dũng cảm, tinh thần vượt khó Đó là bến bờ bình yên chở che nâng cánh ước mơ, nơi ta được đón nhận tình yêu thương của thầy cô, bè bạn 1 điểm
- Mỗi học sinh cần có tình yêu với ngôi trường, cần ra sức rèn luyện, tu dưỡng học tập tốt, giữ gìn bảo về ngôi trường 1 điểm
Lưu ý: Khi chấm, cho điểm tổng thể cả 4 ý trên, không tách rời từng ý
Câu 2: (4 điểm)
Trình bày cảm nhận của em về bài thơ THÁNG BA của nhà thơ Trần Đăng Khoa bằng một bài viết ngắn gọn.
Yêu cầu chung:
Trang 3Đề bài không yêu cầu học sinh phân tích mà yêu cầu học sinh trình bày những cảm nhận sâu sắc nhất của mình về bài thơ qua các hình ảnh vừa tả thực, vừa giàu trí tưởng tượng và giàu sự liên tưởng Qua đó đánh giá khả năng cảm thụ văn học, khả năng trình bày những cảm nhận qua một bài viết của học sinh; đồng thời kiểm tra kiến thức mở rộng, nâng cao về văn học của các em
Yêu cầu cụ thể:
Học sinh có thể trình bày cảm nhận theo nhiều cách, nhưng phải nêu được các ý
cơ bản sau đây: Bài thơ của Trần Đăng Khoa viết năm 1972 - năm mà cả nước đang tiến hành cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước gian khổ và ác liệt Bài thơ được
trích trong tập thơ Góc sân và khoảng trời
- Bài thơ viết về khung cảnh tháng ba ở một vùng đồng quê đồng bằng Bắc Bộ,
- Bằng sự quan sát tinh tế, Trần Đăng Khoa đã tái tạo lại khung cảnh tháng ba qua
Sau làn mưa bụi tháng ba
Lá tre bỗng đỏ như là lửa thiêu
- Từ hai câu thơ đầu thiên về tả thực khung cảnh tháng ba với mưa bụi với lá tre
đỏ như là lửa thiêu, đến hai câu thơ cuối là sự tưởng tượng, sự liên tưởng đến bất
Nền trời rừng rực ráng treo Tưởng như ngựa sắt sớm chiều vẫn bay
- Bằng hình ảnh kì vĩ về thiên nhiên đất nước, nhà thơ liên tưởng tới hình ảnh đẹp
về Thánh Gióng, về ngựa sắt gợi cho ta thêm tự hào về truyền thống đấu tranh chống ngoại xâm anh dũng của dân tộc Thể thơ lục bát gần gũi với ca dao khiến cho
* Vận dụng để cho điểm:
Sự cảm nhận văn học của hs rất đa dạng và phong phú, tuỳ theo từng bài viết
cụ thể để vận dụng cho điểm, khuyến khích sự sáng tạo của học sinh nhưng cơ bản phải đảm bảo được các nội dung trên:
+ Bài trình bày đủ các ý trên, diễn đạt tốt: 3 - 4 điểm + Bài trình bày tương đối đủ ý, còn mắc một số lỗi về diễn đạt: 2 - 3 điểm + HS nhầm sang phân tích bài thơ, tuy có nêu được một số ý: 0,5 - 1 điểm.
Câu 3: (12 điểm)
Bài thơ: CẢNH KHUYA
+ Hoàn cảnh sáng tác bài thơ có gì đặc biệt ? 0,5 điểm
Bài thơ được Bác Hồ viết ở chiến khu Việt Bắc năm 1947, trong những năm đầu gian khổ của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp
+ Nêu biện pháp nghệ thuật chủ yếu được sử dụng trong bài thơ ? 1 điểm
- Bài thơ được sáng tác theo thể thơ Thất ngôn tứ tuyệt 0,5 điểm
- Tác giả sử dụng thành công biện pháp so sánh 0,5 điểm
Trang 4+ Kể tên một số bài thơ đã học trong sách Ngữ văn 7 tập một có hình ảnh ánh
- Học sinh kể được 2 bài thơ: Cảm nghĩ nghĩ trong đêm thanh tĩnh (Lý Bạch) và Rằm tháng giêng (Hồ Chí Minh).
Ý b)
Trình bày cảm xúc và suy nghĩ của em về bài thơ Cảnh khuya để làm nổi bật vẻ
đẹp tâm hồn nghệ sĩ hoà hợp thống nhất với cốt cách người chiến sĩ Hồ Chí Minh.
10 điểm
Yêu cầu chung:
- Học sinh làm bài văn nghị luận chứng minh một nhận định, vì vậy cần có kĩ năng dùng lí lẽ giải thích, lấy dẫn chứng cụ thể chứng minh (Khuyến khích bài viết sáng tạo giàu chất văn.)
- Học sinh có thể tách riêng phần giải thích ý kiến hoặc có thể kết hợp đưa luận điểm kết hợp cùng giải thích luận điểm( khi chấm cộng điểm giải thích cho hs) nhưng phải làm rõ được các ý chính
- Giới thiệu vài nét về tác giả Hồ Chí Minh 1 điểm
- Giới thiệu (khái quát) hoàn cảnh sáng tác bài thơ thời kì đầu kháng chiến chống
1 Giải thích: Học sinh cần giải thích được: 1 điểm
- Tâm hồn nghệ sĩ: Là tâm hồn của con người có tình yêu tha thiết, sống giao hòa với thiên nhiên, có những rung cảm tinh tế trước vẻ đẹp của thiên nhiên.
- Cốt cách chiến sĩ: Là lòng yêu nước, phong thái ung dung lạc quan của người chiến sĩ
Học sinh làm sáng tỏ qua hai luận điểm cơ bản sau:
2.1 Vẻ đẹp tâm hồn nghệ sĩ: yêu cầu học sinh lấy dẫn chứng, phân tích làm sáng tỏ
luận điểm:
- Đó là rung cảm về âm thanh của tiếng suối từ xa vọng lại.
- Là sự say mê trước vẻ đẹp của đêm trăng đẹp: Đêm trăng giữa rừng Việt Bắc, ánh trăng tỏa xuống vòm cây cổ thụ, bóng cây in xuống mặt đất như muôn ngàn bông hoa lung linh huyền ảo, điệp từ “lồng” tạo cho bức tranh như có thần bậc, giao hòa quấn quýt.
2.2 Cốt cách người chiến sĩ: yêu cầu học sinh lấy dẫn chứng, phân tích làm rõ
luận điểm.
- Cốt cách người chiến sĩ thể hiện ở lòng yêu nước: Nỗi niềm băn khoăn trăn trở cho vận mệnh của đất nước, thức tới canh khuya lo việc nước (HS lấy dẫn chứng, phân tích, làm rõ luận điểm)
Trang 5- Cốt cách người chiến sĩ thể hiện ở tinh thần lạc quan, phong thái ung dung của Bác: bài thơ đều được làm trong thời kì đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp đầy gian khổ nhưng trong cả hai bài ta đều bắt gặp hình ảnh của Bác với phong thái thật ung dung, tự tại.
- Đêm trăng rừng Việt Bắc đầy sức sống, trong trẻo, tươi sáng, rộng lớn Đằng sau bức tranh ấy là tinh thần lạc quan, phong thái bình tĩnh ung dung tự tại của người chiến sĩ cách mạng.
- Niềm lạc quan cách mạng còn được thể hiện ở hình ảnh “trăng lồng cổ thụ” - vẻ đẹp của tạo vật còn là một ẩn dụ cho tình hình kháng chiến đầy triển vọng lúc bấy giờ Đồng thời thể hiện hình ảnh của người chiến sĩ, thi sĩ – một tao nhân mặc khách giữa thiên nhiên
- Khẳng định ý kiến: Hai biểu hiện trong vẻ đẹp tâm hồn của Bác có sự hòa hợp
thống nhất một cách tự nhiên, không tách rời Đây là vẻ đẹp trong thơ, cũng là vẻ đẹp nhất quán trong con người Bác: Tâm hồn nghệ sĩ và cốt cách người chiến sĩ
1 điểm
- Có thể mở rộng một số bài thơ khác của Bác cũng thể hiện sự hòa hợp thống
nhất tâm hồn nghệ sĩ và cốt cách người chiến sĩ: Rằm tháng giêng, Ngắm trăng
VẬN DỤNG CHO ĐIỂM
9 - 10 điểm: Hiểu rõ yêu cầu của đề bài, đáp ứng hầu hết các yêu cầu về nội dung và
phương pháp, vận dụng tốt lý thuyết văn chứng minh để làm bài, diễn đạt tốt.
7 - 8 điểm: Hiểu rõ yêu cầu của đề bài, đáp ứng hầu hết các yêu cầu về nội dung và
phương pháp, vận dụng tương đối tốt lý thuyết văn chứng minh, diễn đạt tốt.
5 - 6 điểm: Hiểu yêu cầu của đề bài, đáp ứng hầu hết các yêu cầu về nội dung và
phương pháp, biết vận dụng lý thuyết văn chứng minh để làm bài, còn có chỗ diễn xuôi lại nội dung bài thơ, có thể có một số lỗi về chính tả, diễn đạt
3 - 4 điểm: Chưa hiểu rõ yêu cầu của đề bài, chưa đáp ứng được các yêu cầu cơ bản
về nội dung và phương pháp, còn nhiều chỗ diễn xuôi ý bài thơ, còn mắc nhiều lỗi về diễn đạt, chính tả.
1 - 2 điểm: Không hiểu yêu cầu của đề bài, chưa đáp ứng được các yêu cơ bản về nội
dung và phương pháp, có đoạn còn lạc sang phân tích hoặc diễn xuôi lại bài thơ, còn mắc nhiều lỗi về chính tả và diễn đạt
0 điểm: Bỏ giấy trắng