X QUANG XƯƠNG KHỚP (CHẨN đoán HÌNH ẢNH)

HỦY XƯƠNG• Vị trí hủy xương và nguồn gốc u – Đầu xương: u nguồn gốc sụn, khớp... TẠO XƯƠNG VÀ HỦY XƯƠNG• Sự tạo xương phối hợp với hủy xương dạng thấm gợi ý tổn thương ác tính.. Viêm xươ

X QUANG XƯƠNG - KHỚP

Các phương tiện chẩn đoán

X QUANG

CT SCAN

3 SIÊU ÂM

MRI

Xạ hình xương

Cấu trúc giải phẫu xương

• Cấu tạo mô xương gồm:

– Chất căn bản Mucopolysaccharit

– Tế bào: cốt bào, tạo cốt bào, hủy cốt bào – Sợi keo collagen

– Chất khoáng: Ca, P, Mg,…

Cấu trúc giải phẫu xương

• Các loại xương: Chia 2 nhóm:

Cấu trúc giải phẫu xương

• Cấu trúc xương dài:

Yêu cầu kỹ thuật

• Ít nhất trên 2 bình diện vuông góc nhau (thẳng/nghiêng)

Các loại tổn thương xương

• 3 đặc điểm cần chú ý khi mô tả tổn thương:

– Đậm độ cản quang : tùy lượng Canxi

BẤT THƯỜNG ĐẬM ĐỘ

• TĂNG ĐẬM ĐỘ: dạng đặc xương

– Lan tỏa: bệnh xương đá, thiếu máu, u, tăng vitD,…

– Khu trú: đảo xương, sự lành xương (cal

xương, nhồi máu cũ), u xương,…

HỦY XƯƠNG

• Vị trí hủy xương và nguồn gốc u

– Đầu xương: u nguồn gốc sụn, khớp

TẠO XƯƠNG

• Tạo xương

– Từ xương (do bè xương)

– Màng xương (phản ứng màng xương)

TẠO XƯƠNG VÀ HỦY XƯƠNG

• Sự tạo xương phối hợp với hủy xương dạng thấm gợi ý tổn thương ác tính

• Viền xơ xương quanh tổn thương:

– Dày : lành, tiến triển chậm

– Mỏng / không rõ: ác, tiến triển nhanh

• Vùng chuyển tiếp với xương lành:

– Hẹp: lành tính

– Rộng hay không rõ: ác tính

Bệnh lý về xương

VIÊM XƯƠNG TỦY XƯƠNG

Viêm xương chấn thương

• Do vi trùng từ bên ngoài / sau chấn thương

• Gặp ở mọi lứa tuổi

• GĐ cấp: tt mô mềm + mảnh xương rời

• GĐ mạn: tạo đường rò + Mảnh xương chết chui ra ngoài

Viêm xương tủy qua đường máu

• Do tụ cầu vàng

• BN 7-17t, nam > nữ

• Đường rò từ xương lan ra mô mềm

• Giai đoạn phá hủy: loãng xươngkhu trú kèm phản ứng màng xương, hoại tử xương

• Giai đoạn hồi phục: phồng xương do sự tạo xương dưới màng xương với tổn thương hủy xương Xương chết nằm giữa xương mới

MẢNH XƯƠNG CHẾT

• Mảnh xương nằm trong vùng tiêu xương, được bao bởi viền sáng biệt lập với các cấu trúc xung quanh

• Mật độ xương chết cao hơn xương lành

GÃY XƯƠNG

X QUANG GÃY XƯƠNG

X QUANG GÃY XƯƠNG

• 2) Độ di lệch: lấy đoạn trên làm chuẩn

• 3) Cấu trúc xương: có phải gãy bệnh lý?

• 4) Mô mềm: sưng, dị vật,…

VỊ TRÍ GÃY

• Đầu trên / đầu dưới

• Thân xương (1/3 trên-giữa-dưới)

• Gãy thấu khớp

CÁC DẠNG ĐƯỜNG GÃY

• Loại gãy hoàn toàn:

– Gãy ngang + Gãy chéo

– Gãy xoắn + Gãy dọc

– Gãy > 3 mảnh + Gãy 2 tầng

• Loại gãy không hoàn toàn:

– Gãy nứt + Gãy dập

– Gãy lún + Gãy lồi vỏ xương

– Gãy tạo hình + Gãy cành tươi

• Qui ước: định hướng di lệch dựa vào di lệch

của đoạn gãy xa đối với đoạn gãy gần

CÁC HÌNH THỨC DI LỆCH

HÌNH X QUANG CỦA LIỀN XƯƠNG

• Sự liền xương tùy thuộc vào tuổi, loại xương, loại gãy, bất động xương

• Xq sau 1-2 tuần: đường gãy xương dãn rộng

do hủy xương

• Cal sợi: không thấy trên Xq, LS đã lành:

không đau, chịu được lực, sử dụng được chi

• Vôi hóa: cal xương

BiẾN CHỨNG

• Shock, tắc mạch, thiếu máu

• Cal xấu, khớp giả

• Biến dạng trục xương

• Loãng xương

• Nhiễm trùng, hủy xương

• Rối loạn phát triển xương

PHÂN LOẠI SALTER-HARRIS

• Type I: trượt điểm cốt hóa do bong sụn tiếp hợp theo đường ngang

• Type II: có đường gãy tạo mảnh xương dính với chỏm sụn bị rời

• Type III: đường gãy thông với mặt khớp

• Type IV: đường gãy xuyên sụn thông với mặt khớp

• Type V: lún sụn tiếp hợp

HÌNH ẢNH NHẦM LẪN GÃY XƯƠNG

• Sụn tiếp hợp

• Vết ấn các mạch máu

• Vùng Loose: nhuyễn xương

• Vôi hóa, cốt hóa mô mềm

X QUANG KHỚP

GIẢI PHẪU X QUANG KHỚP

• Các xương nối với nhau bởi khớp

• Đầu xương là xương xốp, ngăn cách với khớp bởi xương dưới sụn

• Màng bao hoạt dịch là mặt trong của bao khớp bám vào chân sụn khớp

• Bao hoạt dịch tạo thành các túi cùng

• Khớp có các dây chằng, gân cơ bao quanh sụn khớp không cản quang trên phim XQ

• Đầu xương dưới sụn:

– Loãng xương: gợi ý viêm nhiễm

– Dày: thoái hóa.

– Biến dạng: vỡ lún xương trong hoại tử chỏm vô trùng

Khớp vai

Khung chậu

Khung chậu

Khung chậu

AP Ankle xray

Lateral View

Trật kh

Trật khớp háng

• Trật ra sau:

– Chỏm đùi di lệch ra ngoài lên trên.

– Bờ sau ổ cối thường gãy.

– Khả năng tổn thương thần kinh ngồi.

• Trật ra trước:

– Chỏm xương đùi di lệch vào ổ bịt, xương mu…

• Trật vào trong:

– Thường kèm theo gãy ổ cối.

– Chỏm đùi xuyên vào tiểu khung.

VIÊM KHỚP DẠNG THẤP

• Hẹp khe khớp toàn bộ, ở nhiều khớp, đối xứng

• Hủy mặt khớp ở rìa hoặc trung tâm

• Xơ xương dưới sụn (-)