X QUANG XƯƠNG KHỚP (CHẨN đoán HÌNH ẢNH)

CẤU TRÚC GIẢI PHẪU• Các loại xương: chia 2 nhóm: giữa với vỏ xương mỏng bao quanh... • Vị trí hủy xương và nguồn gốc u– Đầu xương: u nguồn gốc sụn, khớp... TẠO XƯƠNG VÀ HỦY XƯƠNG• Sự tạo

X QUANG XƯƠNG -

KHỚP

Các phương tiện chẩn đoán

X QUANG

CT SCAN

SIÊU ÂM

Đánh giá:

Mô mềm

Tổn thương: rách gân, tụ máu, tràn dịch khớp, …

Ðánh giá: mạch máu, tưới máu mô…

Nhược điểm: khó đánh giá mô xương

SIÊU ÂM

Đánh giá các tổn thương: Rách gân cơ, dây chằng, sụn

chêm, sụn khớp, mô mềm của các khớp.

TVÐÐ cột sống: chèn ép thần kinh, tủy sống…

Chẩn đoán sớm khối u

Đánh giá: mức độ, sự lan rộng của u/viêm xương.

MRI

Xạ hình xương

CẤU TRÚC GIẢI PHẪU

• Cấu tạo mô xương gồm:

– Chất căn bản Mucopolysaccharit

– Tế bào: cốt bào, tạo cốt bào, hủy cốt bào

– Sợi keo collagen

– Chất khoáng: Ca, P, Mg,…

CẤU TRÚC GIẢI PHẪU

• Các loại xương: chia 2 nhóm:

giữa với vỏ xương mỏng bao quanh.

CẤU TRÚC GIẢI PHẪU

• Cấu trúc xương dài:

CẤU TRÚC GIẢI PHẪU

Yêu cầu kỹ thuật

• Ít nhất trên 2 bình diện vuông góc nhau (thẳng/nghiêng).

• Phải có các thông tin: Tên, tuổi, giới,

ngày tháng chụp, bên (P) hay (T).

CÁC LOẠI TỔN THƯƠNG XƯƠNG

• 3 đặc điểm cần chú ý khi mô tả tổn thương:

– Đậm độ cản quang : tùy lượng Canxi

BẤT THƯỜNG ĐẬM ĐỘ

lượng Canxi giảm ít nhất 30%.

suy dinh dưỡng, cường cận giáp,

Cushing, đa u tủy, di căn,…

–Khu trú: u, phản ứng viêm, bất động xương

– Thấm: vô số lỗ nhỏ < 1 mm, bờ không rõ.

HỦY XƯƠNG

• Vị trí hủy xương và nguồn gốc u

– Đầu xương: u nguồn gốc sụn, khớp

TẠO XƯƠNG

• Tạo xương

– Từ xương (do bè xương)

– Màng xương (phản ứng màng xương)

Phản ứng màng xương

TẠO XƯƠNG VÀ HỦY XƯƠNG

• Sự tạo xương phối hợp với hủy xương dạng thấm gợi ý tổn thương ác tính

• Viền xơ xương quanh tổn thương:

– Dày : lành, tiến triển chậm

– Mỏng / không rõ: ác, tiến triển nhanh

• Vùng chuyển tiếp với xương lành:

– Hẹp: lành tính

– Rộng hay không rõ: ác tính

Bệnh lý về xương

Viêm xương tủy xương

Viêm xương tủy xương

• GĐ sớm: 2-3 tuần mới thấy hình ảnh viêm xương:

– Dấu hủy / tạo xương (giảm và tăng đậm độ)

• Đậm độ cao nằm giữa vùng tiêu xương không cản quang

• Áp-xe Brodie: là ổ dịch mủ không cản quang xung

quanh mảnh xương chết.

Viêm xương tủy xương

MẢNH XƯƠNG CHẾT

• Mảnh xương chết:

• Nằm trong vùng tiêu xương

• Được bao bởi viền sáng biệt lập với các cấu trúc xung quanh

• Mật độ xương chết cao hơn xương lành

GÃY XƯƠNG

 Thường chụp hai thế thẳng góc ( thẳng – nghiêng)

 Mất liên tục vỏ xương và đường sáng ngang qua xương kề cận

 Gãy xuất hiện đường mờ (Chồng các bè xương lên nhau)

Gãy xương

• 2) Độ di lệch: lấy đoạn trên làm chuẩn

• 3) Cấu trúc xương: có phải gãy bệnh lý?

• 4) Mô mềm: sưng, dị vật,…

Vị trí

• Đầu trên / đầu dưới

• Thân xương (1/3 trên-giữa-dưới)

• Gãy thấu khớp

Vị trí

Dạng đường gãy

• Loại gãy không hoàn toàn:

Dạng đường gãy

Di lệch

- Vôi hóa nhẹ quanh ổ gãy (Mô xương nguyên thủy).

- Đường gãy xoá dần kèm mô xương đặc.

- Xuất hiện các bè xương bên trong vùng mô xương

- Thời gian lành xương tùy thuộc: Kiểu gãy, loại

xương, tuổi, nhiễm trùng…

Hình ảnh lành xương:

HÌNH ẢNH NHẦM LẪN GÃY XƯƠNG

• Sụn tiếp hợp

• Vết ấn các mạch máu

• Vùng Loose: nhuyễn xương

• Vôi hóa, cốt hóa mô mềm

Hình ảnh u xương

Benign Tumour - Chondromyxoid Fibroma

OsteoSarcoma

Mets from the Breast

Benign Bone Cyst

Expanding Aneurysmal Bone Cyst

Bone Cyst With Fallen Fragment

Location of Common Tumours

X QUANG KHỚP

GIẢI PHẪU X QUANG KHỚP

• Các xương nối với nhau bởi khớp

• Đầu xương là xương xốp, ngăn cách với khớp bởi xương dưới sụn

• Màng bao hoạt dịch là mặt trong của bao khớp bám vào chân sụn khớp

• Bao hoạt dịch tạo thành các túi cùng

• Khớp có các dây chằng, gân cơ bao quanh sụn khớp không cản quang trên phim XQ

Normal Shoulder

Normal Wrist

Normal Hand

Normal Knee

Normal Foot

• Đầu xương dưới sụn:

– loãng xương: gợi ý viêm nhiễm

– Dày :thoái hóa.

– Biến dạng: vỡ lún xương trong hoại tử chỏm vô trùng

Trật khớp cùng đòn

Bất thường 3 loại tổn thương

 Loại I: rách một phần d/c cùng-đòn; không di lêch

 Loại II: đứt d/c cùng-đòn, rộng khớp cùng-đòn

 Loại III: đứt d/c cùng-đòn và d/c quạ-đòn;

rộng khớp cùng-đòn và khớp quạ-đòn

Trật khớp háng

Trật ra sau (90%)

 Chỏm xương đùi di lệch ra ngoài, lên trên.

 Bờ sau ổ cối thường gãy.

 Tổn thương thần kinh ngồi (10%).

Trật ra trước (<10%)

 Chỏm xương đùi di lệch vào ổ bịt, xương mu hoặc các phần khác của xương chậu

Trật vào trong

 Liên quan đến gãy ổ cối

 Chỏm xương đùi xuyên vào tiểu khung

109

RA of the Hands

115 RA of the Hips

118

121