- Việc tổ chức giáo dục kĩ năng sống, sự mạnh dạn, tự tin của HS trong trường THCS được tiến hành thông qua môn học (nội khoá, ngoại khoá), thông qua việc dạy học tự chọn, qua hoạt động [r]
Trang 1MỤC LỤC
PHẦN A-MỞ ĐẦU
Đối tượng, phạm vi, phương pháp nghiên cứu Trang 3
PHẦN B – NỘI DUNG
Chương I Cơ sở lí luận và cơ sở thực tiễn Trang 3 Chương II Thực trạng hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp hiện nay Trang 5
Chương IV Kết quả nghiên cứu và bài học kinh nghiệm Trang 13
CÁC CHỮ VIẾT TẮT:
THCS: trung học cơ sở CBQL: cán bộ quản lí HĐGDNGLL: Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp HS: học sinh
BTC: ban tổ chức BGK: ban giám khảo CM: chuyên môn GD: giáo dục SKKN: sáng kiến kinh nghiệm
Trang 2A MỞ ĐẦU
I LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Giáo dục có vai trò quan trọng trong mọi lĩnh vực đời sống, xã hội Đó là nhân tố quyết định sự phát triển kinh tế của đất nước, là phương sách hàng đầu để kiến quốc lâu dài và hiệu quả Chính vì vậy, Đảng và Nhà nước ta đã xác định “ Giáo dục là quốc sách hàng đầu”
Ngày nay, trong điều kiện đất nước ta đang tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và phát triển kinh tế thị trường thì giáo dục sẽ phải đương đầu với nhiều thách thức to lớn những yêu cầu của xã hội Do vậy, dạy học không chỉ cung cấp những kiến thức, rèn luyện những kĩ năng môn học mà theo UNESCO thì chỉ
ra bản chất của dạy học hiện đại là: “học để biết, học để làm việc, học để chung sống và học để làm người” Theo quan điểm náy thì chất lượng giáo dục không chỉ chú trọng đến thành tích học tập mà quan trọng trang bị cho người học kĩ năng sống và năng lực hoạt động xã hội để họ có thể thích nghi với mọi hoàn cảnh
Muốn vậy, quá trình giáo dục phải diễn ra bằng nhiều con đường, nhiều phương thức và nhiều hoạt động Chính qua hoạt động, nhân cách con người được hình thành và phát triển toàn diện Trong nhà trường có hai hệ thống giáo dục cơ bản: một là giáo dục trong hệ thống các môn học cơ bản, hai là hoạt động giáo dục ngoài hệ thống các môn học Giáo dục của nhà trường thực sự có hiệu quả khi có
sự phối hợp hài hòa của hai hệ thống giáo dục trên Đây cũng là lí do giáo dục không chỉ thu hep trong không gian lớp học mà còn mở rộng trong không gian các hoạt động tương ứng
Ở các trường THCS, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là một hoạt động đặc trưng, nó là nơi thể nghiệm, vận dụng và củng cố kiến thức trên lớp, là cơ hội
để học sinh bộc lộ nhân cách và tự khẳng định vị trí của mình, là môi trường nuôi dưỡng và phát triển tính chủ thể của học sinh và cũng là dịp tốt để thu hút cả ba lực lượng giáo dục cùng tham gia Do vậy, việc tổ chức tốt HĐGDNGLL, một mặt nâng cao hiệu quả giáo dục, mặt khác giúp học sinh dám nghĩ, dám làm, năng động sáng tạo đáp ứng với đòi hỏi của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, hội nhập với sự phát triển kinh tế trong khu vực và thế giới Qua việc tổ chức có hiệu quả các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp góp phần nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức học sinh Chính vì vậy, tôi mạnh dạn chọn đề tài sáng kiến kinh
nghiệm cho bản thân trong năm học 2014-2015 là : “Hiệu quả của công tác GDNGLL đối với việc nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức học sinh”
II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU:
Vai trò của việc tổ chức có hiệu quả Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp đối với việc nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức cho học sinh bậc THCS
III ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
Trang 3Học sinh trường THCS Tôn Thất Thuyết – Cam Nghĩa – Cam Lộ - Quảng Trị
IV NHIỆM VỤ VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
- Nhiệm vụ nghiên cứu các hoạt động của học sinh, cách ứng xử, việc tham gia của các em trong quá trình hoạt động
- Phương pháp nghiên cứu thông qua thực nghiệm
V PHẠM VI NGHIÊN CỨU
Thực hiện từ năm học 2011-2012 đến nay
B NỘI DUNG
CHƯƠNG I CƠ SƠ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
I CƠ SỞ LÍ LUẬN
1 Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp: là hoạt động được tổ chức ngoài
giờ học văn hóa HĐGDNGLL giúp học sinh có cơ hội tham gia các hoạt động thực tiễn, học sinh được hòa vào đời sống xã hội và có thêm những hiểu biết, học thêm những kinh nghiệm giao tiếp để làm tăng vốn sống của mình, rèn luyện trở thành người có nhân cách Theo tác giả Đặng Vũ Hoạt thì “HĐGDNGLL là việc giáo dục thông qua hoạt động thực tiễn của học sinh về KHKT, hoạt động công ích, hoạt động xã hội, hoạt động nhân văn, nghệ thuật, thẩm mỹ, thể dục thể thao, vui chơi giải trí, … để giúp các em hình thành, phát triển và hoàn thiện nhân cách”
Theo Điều lệ trường Trung học thì “HĐNGLL bao gồm các hoạt động ngoại khóa về văn hóa, thể dục, thể thao nhằm phát triển năng lực toàn diện của học sinh
và bồi dưỡng học sinh có năng khiếu, các hoạt động vui chơi, tham quan du lịch, giáo dục và văn hóa, các hoạt động giáo dục môi trường, các hoạt động lao động công ích, hoạt động xã hội, từ thiện phù hợp với đặc điểm tâm sinh lí lứa tuổi học sinh”.
Nhân cách học sinh được hình thành qua hai con đường cơ bản: con đường dạy học trên lớp và con đường hoạt động ngoài giờ lên lớp Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp (HĐGDNGLL) là một bộ phận hữu cơ của quá trình giáo dục ở nhà trường phổ thông trung học cơ sở (THCS) Đó là những hoạt động được tổ chức ngoài giờ học các môn văn hóa ở trên lớp HĐGDNGLL là sự tiếp nối hoạt động dạy học trên lớp, là con đường gắn lý thuyết với thực tiễn, tạo nên sự thống nhất giữa nhận thức và hành động, góp phần hình thành tình cảm, niềm tin và sự phát triển nhân cách cho các em HĐGDNGLL là điều kiện thuận lợi để học sinh phát huy vai trò chủ thể của mình trong hoạt động, nâng cao tính tích cực hoạt động rèn luyện nhân cách phát triển toàn diện
2 Mục tiêu của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp:
HĐGDNGLL ở trường THCS hướng đến những mục tiêu sau đây:
- Củng cố và khắc sâu những kiến thức của các môn học, mở rộng và nâng cao hiểu biết cho học sinh về các lĩnh vực của đời sống xã hội, làm phong phú hơn vốn tri thức kinh nghiệm hoạt động tập thể của học sinh
Trang 4- Rèn luyện các kỹ năng cơ bản phù hợp với lứa tuổi học sinh trung học cơ
sở như: kỹ năng giao tiếp ứng xử có văn hóa, kỹ năng tổ chức quản lý và tham gia các hoạt động tập thể với tư cách là chủ thể hoạt động, khả năng kiểm tra, đánh giá kết quả học tập, rèn luyện, củng cố phát triển các hành vi, thói quen tốt trong học tập, lao động và công tác xã hội
- Bồi dưỡng thái độ tự giác, tích cực tham gia các hoạt động tập thể và hoạt động xã hội, hình thành tình cảm chân thành, niềm tin trong sáng với cuộc sống, với quê hương đất nước, có thái độ đúng đắn với các hiện tượng tự nhiên và xã hội
Từ mục tiêu của HĐGDNGLL, cho thấy việc rèn luyện kỹ năng cho học sinh
là yêu cầu rất cơ bản trong quá trình các em tham gia hoạt động, đòi hỏi người giáo viên phải linh hoạt trong việc sử dụng các phương pháp và hình thức tổ chức hoạt động Việc thay đổi các phương pháp và hình thức tổ chức hoạt động trong một chủ
đề hoạt động cụ thể sẽ tạo điều kiện hình thành và phát triển các kỹ năng cơ bản ở học sinh Đó cũng là giải pháp rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh, tức là những
kỹ năng - theo tổ chức UNICEF - mang tính tâm lý xã hội và giao tiếp cá nhân giúp cho con người đưa ra những quyết định có cơ sở, giao tiếp một cách có hiệu quả, phát triển những kỹ năng tự xử lý và quản lý bản thân nhằm giúp họ có một cuộc sống lành mạnh và có hiệu quả
II CƠ SỞ THỰC TIỄN.
Thực tế, nhiều trường THCS đã chú ý cải tiến về nội dung và hình thức hoạt động nhằm nâng cao hiệu qủa giáo dục và thu hút được sự tham gia của học sinh Song những cải tiến đó chỉ là bộ phận thiếu tính hệ thống và nhất là chưa khai thác hết tiềm năng của học sinh Do đó vai trò chủ thể hoạt động của học sinh nhiều khi bị mờ nhạt, nhất là trong các tiết sinh hoạt Giáo viên thường lặp đi lặp lại một vài hình thức hoạt động đơn giản như: sơ kết lớp, vui văn nghệ, tuyên dương khen
thưởng học sinh,
Nội dung hoạt động ít thay đổi, hình thức hoạt động thiếu tính đa dạng Vì vậy dễ gây sự nhàm chán, tạo bầu không khí uể oải trong hoạt động của học sinh Hơn nữa, trong những năm gần đây, tình trạng thanh, thiếu niên, đặc biệt là học sinh trung học cơ sở, phạm pháp ngày càng gia tăng và mức độ nghiêm trọng của
nó đã đến mức báo động Học sinh THCS dễ rơi vào những tệ nạn xã hội và góp phần ảnh hưởng đến môi trường học đường Có rất nhiêu nguyên nhân dẫn đến tình trạng này, nhưng một trong những nguyên nhân chính đó là học sinh ngày nay rất thiếu về các kỹ năng sống cần thiết Tình trạng thiếu kĩ năng sống đang khiến giới trẻ gặp lúng túng trong việc giải quyết các vấn đề của bản thân, của nhóm; từ đó dẫn đến trạng thái khủng hoảng tâm lí khi thiếu một bản lĩnh vững vàng và kĩ năng ứng phó Nếu như có một chương trình hoạt động phong phú, có
sự định hướng tốt của giáo viên, với vai trò chủ động của học sinh thì chắc chắn các hoạt động sẽ mang lại tác dụng giáo dục tốt cho các em
Chính vì vậy, việc nâng cao nhận thức về đổi mới phương pháp tổ chức HĐGDNGLL cho học sinh và tiến hành đổi mới phương pháp tổ chức
Trang 5HĐGDNGLL thực sự là yêu cầu quan trọng trong quá trình đổi mới giáo dục phổ thông
CHƯƠNG II.
THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP HIỆN
NAY
1 Những thực trạng học sinh (HS) đang gặp phải :
- Có nhiều hành vi ứng xử sai lệch chuẩn mực đạo đức xã hội (vô cảm)
- Nhiều học sinh thành tích học tập rất tốt, nhưng kĩ năng sống rất thấp (thể hiện khi giao tiếp, tham gia các hoạt động xã hội, ứng phó với những thử thách …)
- Sự bùng nổ thông tin, nhất là game online - ảnh hưởng bởi các trò chơi mang tính bạo lực Bạo lực học đường gia tăng
- Học sinh hút thuốc lá, uống rượu, nghiện game, chat trong khi không phải các em không ý thức được sự nguy hại của những vấn đề đó Nhiều khi các em tham gia chỉ vì đua đòi, có khi không đủ khả năng để từ chối
- Nhiều hiện tượng khác: bỏ học, vi phạm pháp luật ( giao thông, ma túy, mất trật tự công cộng…) gia tăng ở lứa tuổi học sinh
2 Thực trạng giáo dục kĩ năng sống - giá trị sống của gia đình và nhà trường
a Gia đình: Chưa quan tâm đúng mức đến việc giáo dục kĩ năng sống - giá
trị sống, sự mạnh dạn, tự tin cho con em mình
Nhiều bậc phụ huynh còn có những quan niệm chưa đúng về hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp Họ chưa thấy rằng cùng với hoạt động học tập thì việc tham gia các hoạt động ngoại khóa cũng là một nhiệm vụ, một quyền lợi để đáp ứng những nhu cầu thiết yếu của mỗi học sinh Vì vậy họ chỉ đầu tư nhiều cho hoạt động học tập, thu nhận các kiến thức văn hóa, khoa học mà chưa khuyến khích tạo điều kiện cho trẻ tham gia vào các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp của trường, lớp Thậm chí nhiều phụ huynh không muốn cho con em mình tham gia vào hoạt động này vì sợ mất nhiều quỹ thời gian học tập của trẻ và ảnh hưởng trực tiếp tới kết quả, thành tích học tập của các em Chính những suy nghĩ, nhìn nhận sai lầm ấy
đã chi phối đến cách nhận thức của trẻ đối với hoạt động ngoài giờ lên lớp Do vậy nhiều trẻ không có ý thức tự nguyện, tự giác, tích cực khi tham gia hoạt động Nhiều em tham gia lấy lệ, chưa phát huy hết năng lực sở trường của bản thân, chưa thể hiện được bản lĩnh của mình trước tập thể Vì thế chất lượng hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp chưa cao
b Nhà trường:
Về thuận lợi
- Việc tổ chức giáo dục kĩ năng sống, sự mạnh dạn, tự tin của HS trong trường THCS được tiến hành thông qua môn học (nội khoá, ngoại khoá), thông qua việc dạy học tự chọn, qua hoạt động GD ngoài giờ lên lớp và hoạt động câu lạc bộ cũng không còn xa lạ với giáo viên bởi họ đã được làm quen với cách thức tổ chức
Trang 6này (qua các đợt tập huấn tích hợp một số mặt giáo dục khác) Đây là một trong những điều kiện thuận lợi cho việc đưa hoạt động giáo dục này vào nhà trường;
- Sự phối hợp chặt chẽ giáo dục kĩ năng sống với các hoạt động giáo dục vốn
đã được lồng ghép vào chương trình giáo dục từ nhiều năm nay như giáo dục bảo
vệ môi trường, phòng chống ma tuý, giáo dục pháp luật,… sẽ tạo nhiều cơ hội và điều kiện để triển khai giáo dục kĩ năng sống;
Về khó khăn:
- Sự quan tâm của lãnh đạo và giáo viên về các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp để giáo dục giá trị sống và kĩ năng sống cho học sinh còn nhiều hạn chế
- Tổ chức giáo dục kĩ năng sống có những đặc thù riêng khác với các hoạt động giáo dục khác, nội dung giáo dục không chỉ diễn ra trong môn học mà còn thông qua một số hoạt động khác (hoạt động ngoài giờ lên lớp, câu lạc bộ, ) cho nên phải tính đến cơ sở vật chất, kinh phí thực hiện;
- Một bộ phận giáo viên chưa thực sự nhận thức được vai trò và tác dụng to lớn của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp đối với việc hình thành và phát triển toàn diện nhân cách học sinh Giáo viên còn xem nhẹ hoạt động này, chỉ tập trung vào các hoạt động dạy học trên lớp Đối với hoạt động ngoài giờ lên lớp, họ chỉ tổ chức nhằm đối phó với sự quản lí, chỉ đạo của lãnh đạo mà không cần quan tâm đến chất lượng và hiệu quả của nó Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp không được giáo viên đầu tư, dẫn đến nội dung nghèo nàn, hình thức đơn điệu, chưa thiết thực, chưa gắn với nhu cầu thực tế cuộc sống, chưa đáp ứng được nhu cầu nguyện vọng của học sinh Chính vì vậy các hoạt động ngoài giờ lên lớp chưa hấp dẫn lôi cuốn học sinh tham gia, chưa mang lại hiệu quả giáo dục, chưa đáp ứng tốt yêu cầu giáo dục hiện nay
- Đội ngũ GV chưa được đào tạo bài bản các kiến thức về cách tổ chức các hoạt động NGLL, kiến thức đa môn rất hạn chế Do đó, còn nhiều lúng túng trong việc tổ chức GDKNS-GTS qua các hoạt động thích hợp, chưa tận dụng hoặc có thực hiện song không mang ý nghĩa hình thành và phát triển KNS-GTS trong giảng dạy các môn học;
- Thiếu các điều kiện tối thiểu để tiến hành giáo dục KNS-GTS trong nhà trường, trước hết là tài liệu cho GV và cho HS;
CHƯƠNG III
GIẢI PHÁP THỰC HIỆN
I ĐỔI MỚI CÁCH THỨC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG
1 Trước hết, phải đa dạng hóa các hình thức HĐGDNGLL, khắc phục tính chất đơn điệu, lặp đi lặp lại một vài hình thức đã quá quen thuộc với học sinh và gây ra nhàm chán, tẻ nhạt đối với các em Để thực hiện phương hướng này cần cụ thể hóa ở những điểm sau:
- Nắm thật chắc mục tiêu giáo dục của từng hoạt động cụ thể Mục tiêu đó định hướng cho giáo viên trong việc xây dựng nội dung và hình thức hoạt động
Trang 7nhưng phải đảm bảo tính thống nhất và mối liên hệ chặt chẽ giữa các nội dung hoạt động của các tuần với nhau
- Lựa chọn các hình thức hoạt động phù hợp với nội dung của tuần, của tháng Những hình thức này có thể được thay đổi hoặc nhắc lại ở mỗi chủ điểm giáo dục tháng Điều đó sẽ có tác dụng giúp các em thực hiện HĐGDNGLL một cách linh hoạt chủ động hơn
- Gắn đổi mới các hình thức hoạt động với đổi mới phương pháp tổ chức HĐGDNGLL Điều này thể hiện ở chỗ tăng cường tính chất tương tác, tính sáng tạo của học sinh khi tham gia hoạt động Tính sáng tạo là công cụ nhận thức thiết yếu giúp học sinh nâng cao hiểu biết của mình qua hoạt động Đổi mới phương pháp tổ chức HĐGDNGLL là phải khuyến khích tính sáng tạo của học sinh
2 Đổi mới phương pháp HĐGDNGLL cần hướng vào việc phát triển tính
chủ động, tính tích cực của học sinh, khả năng hoạt động độc lập, khả năng tự đề xuất và giải quyết vấn đề trong hoạt động cũng như khả năng tự kiểm tra đánh giá kết quả của các em Đó là khả năng tự quản HĐGDNGLL của học sinh Tự quản HĐGĐNGLL tạo điều kiện cho học sinh phát huy tinh thần trách nhiệm trong việc tham gia và điều khiển hoạt động của tập thể Vì vậy, đổi mới phương pháp tổ chức HĐGDNGLL phải kiên quyết khắc phục tính áp đặt, bao biện, làm thay học sinh Cụ thể là:
- Phải đưa học sinh vào những tình huống cụ thể với những công việc được giao cụ thể Có như vậy mới giúp các em có điều kiện trưởng thành
- Phát huy cao độ khả năng của đội ngũ cán bộ lớp, đồng thời khéo léo lôi cuốn mọi thành viên trong lớp cùng tham gia vào các khâu của qui trình hoạt động
3 Đổi mới phương pháp tổ chức HĐGDNGLL theo phương hướng tăng cường vận dụng thiết bị và phương tiện dạy học các môn học
- Trong điều kiện hiện nay, việc huy động sử dụng các thiết bị và phương tiện dạy học của một số môn vào hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là cách làm thể hiện sự sáng tạo và linh hoạt Những phương tiện dạy học của các môn học được dùng cho HĐGĐNGLL có thể là: bản đồ giáo khoa, tranh ảnh, băng hình, sơ
đồ biểu bảng
- Các phương tiện và thiết bị dạy học có thể có sẵn ở trường hoặc do giáo viên làm, hoặc học sinh sưu tầm được Vì vậy với bất kỳ hoạt động nào khi tổ chức thực hiện cũng phải phối hợp nhiều loại thiết bị và phương tiện dạy học từ nhiều nguồn
4 Đổi mới đánh giá kết quả hoạt động cũng là yêu cầu cần thiết trong quá trình đổi mới phương pháp tổ chức HĐGDNGLL
- Khi đánh giá phải so sánh mục tiêu, đối chiếu với mục tiêu để xem xét mức độ hoạt động của học sinh Bởi vì đánh giá là hình thức giúp học sinh tự nhìn nhận những tiến bộ cũng như những tồn tại cần khắc phục trong quá trình tham gia và điều khiển hoạt động
Trang 8- Đánh giá hoạt động cần nhấn mạnh kỹ năng và hành vi, coi đó là yêu cầu
cơ bản cần đạt được trong hoạt động Học sinh được chủ động tự đánh giá và đánh giá lẫn nhau
II CÁC GIẢI PHÁP CỤ THỂ:
1 Lập kế hoạch và phương pháp tổ chức thực hiện theo quy trình sau:
- Lập Ban chỉ đạo và ban tổ chức HĐNGLL: Đầu năm tham mưu với Hiệu trưởng thành lập Ban chỉ đạo và Ban tổ chức các HĐGDNGLL gồm Phó Hiệu trưởng làm trưởng ban, Tổng phụ trách Đội làm phó ban; các ủy viên là các giáo viên chủ nhiệm của các lớp Ngoài ra có bộ phận hổ trợ là giáo viên dạy âm nhạc
và Mĩ thuật
- Lập kế hoạch hoạt động theo tháng (định kì) và hoạt động chủ điểm huy động toàn trường vào các tháng 11-“Tôn sư, trọng đao”; tháng 12-“Theo dòng lịch sử”; tháng 3-“Tiến bước lên Đoàn”; tháng 5-“Hoa thơm dâng Bác” Các hoạt động chủ điểm có tầm hoạt động toàn trường được dàn dựng công phu, với nhiều kịch bản như “Đố vui để học”, “Hùng biện”, “Thi tìm hiểu”, “Thí ứng đáp nhanh”, ”biểu diễn văn nghệ”; báo tường, cắm trại, tuyên truyền, kèm theo kinh phí khen thưởng
- Chi tiết hóa kế hoạch theo từng tháng, từng học kì, có kiểm tra đánh giá, rút kinh nghiệm sau mỗi hoạt động
2 Phương pháp – kĩ thuật tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp theo chủ điểm: Bao gồm:
1 Phương pháp thuyết trình kết hợp với các phương pháp khác
2 Phương pháp động não
3 Phương pháp nghiên cứu tình huống
4 Phương pháp trò chơi
5 Phương pháp hoạt động nhóm
6 Phương pháp sắm vai
7 Phương pháp tưởng tượng/nội suy
8 Phương pháp trải nghiệm/thực hành
3 Những nguyên tắc trong việc tổ chức hoạt động giáo dục NGLL:
- Tương tác: KNS, sự mạnh dạn tự tin của HS không thể được hình thành qua việc nghe giảng và tự đọc tài liệu Cần tổ chức cho HS tham gia các hoạt động và tương tác với GV và với nhau trong quá trình giáo dục
- Trải nghiệm: Người học cần được đặt vào các tình huống để trải nghiệm và thực hành
- Tiến trình: GD GTS, KNS, sự mạnh dạn, tự tin không thể hình thành trong
“ngày một, ngày hai” mà đòi hỏi phải có cả quá trình
- Thay đổi hành vi: mục đích cao nhất của GD GTS, KNS, sự mạnh dạn, tự tin
là giúp người học thay đổi hành vi theo hướng tích cực
Trang 9- Thời gian: GD GTS, KNS cần thực hiện ở mọi nơi, mọi lúc và thực hiện càng sớm càng tốt
4 Phương thức tổ chức:
Thực hiện hoạt động giáo dục NGLL có rất nhiều phương thức và việc tổ chức cũng rất đa dạng, chúng tôi có thể đề cập tới một số phương thức tổ chức sau:
1/ Thông qua các giờ chào cờ đầu tuần ;
2/ Thông qua chủ đề tự chọn; ngoại khóa;
3/ Thông qua các giờ sinh hoạt lớp cuối tuần;
4/ Thông qua hoạt động câu lạc bộ
5/ Thông qua các hoạt động tập thể, sinh hoạt Đội, sinh hoạt trên địa bàn dân cư, tham quan dã ngoại
5 Giáo dục đạo đức thông qua các hoạt động giáo dục kĩ năng sống - giá trị sống, các hoạt động GDNGLL cho học sinh :
a Xây dựng bầu không khí tâm lý thân thiện, gần gũi và cởi mở
Xây dựng một bầu không khí có sự thấu hiểu lẫn nhau để tất cả mọi người đều cảm nhận được tình yêu thương, thấy mình có giá trị, được tôn trọng và an toàn là chiến lược tiên quyết để giáo dục giá trị sống hiệu quả.
b Các hoạt động nhận diện giá trị sống và kỹ năng sống:
Học sinh cần phải hiểu sâu sắc về các giá trị sống và kỹ năng sống cần hình thành Những giá trị sống và các kỹ năng sống này có thể vẫn hiển hiện trong cuộc sống nhưng các chủ thể có thể chưa cảm nhận đúng và rõ ràng về chúng Các hoạt động được tổ chức để nhận diện lại và khám phá sự sâu sắc của các giá trị và kỹ năng là nội dung rất quan trọng trong giáo dục giá trị và kỹ năng sống Các hoạt động có thể:
Học sinh tìm hiểu nội dung các giá trị và kỹ năng sống
Học sinh có thể tìm hiểu, đọc các bài viết về các giá trị, những câu chuyện về kỹ năng sống, về trải nghiệm cuộc sống Chẳng hạn như tuyên truyền gương người tốt, việc tốt
Học sinh được nghe kể về thí dụ thực tế về những người thành công khi họ mang trong mình những giá trị cần thiết, như mời những nhân chứng lịch sử kể chuyện về 2 cuộc kháng chiến, những người đảng viên lão thành kể về cuộc đời và
sự nghiệp cách mạng của họ trong hoạt động chủ điểm tháng 12 và tháng 2
Suy ngẫm về giá trị sống và kỹ năng sống cần có.
Sau khi hiểu rõ hơn về các giá trị và kỹ năng sống một cách lý thuyết, học sinh
sẽ suy ngẫm sâu rộng hơn về các giá trị và kỹ năng này bằng cách tổ chức các hoạt động tưởng tượng và suy ngẫm, yêu cầu học sinh đưa ra những ý tưởng của riêng mình về giá trị và kỹ năng sống Ví dụ, trong chủ điểm tháng 4 “HÒA BÌNH-HỮU NGHỊ” học sinh được yêu cầu hình dung về một thế giới hòa bình, thế giới ấy sẽ như thế nào, và bạn cảm nhận gì trong thế giới ấy? Hoặc hãy hình dung về một thế giới với những con người sống có trách nhiệm hoặc sống không có trách nhiệm thì
Trang 10bạn sẽ có cảm nhận thế nào? Khi mường tượng ra những giá trị và kỹ năng được ứng dụng, học sinh có thể trải nghiệm và suy ngẫm về những ý tưởng của mình
Nhận diện các giá trị và kỹ năng sống qua thực tế cuộc sống
Để học sinh tìm hiểu một cách thực tế hơn các giá trị sống và kỹ năng sống được thể hiện như thế nào trong các hoạt động xã hội, giáo viên có thể gợi mở các chủ đề xã hội, xem băng videoclip, xem phim, tham gia hoạt động thực tiễn (được thực hiện qua một số hoạt động chủ điểm)…
Sau đó học sinh chỉ ra các giá trị hay phản giá trị nằm trong các tình huống của cuộc sống đó; học sinh đưa ra ý kiến của họ và xem nếu họ hành động như họ nói thì họ sẽ tạo ra điều kỳ diệu của cuộc sống như thế nào; những kỹ năng sống cần có
để các hoạt động xã hội đó thành công
c Tổ chức thảo luận, chia sẻ các giá trị thông qua các hội thi
Tạo một không gian thảo luận cởi mở, tôn trọng lẫn nhau là điều rất quan trọng
và cần thiết đối với các buổi hoạt động giáo dục giá trị và kỹ năng sống Khi có được không gian này, việc chia sẻ sẽ trở nên dễ dàng, thoải mái hơn Việc bày tỏ những cảm giác, cảm nhận sau mỗi câu hỏi có thể làm sáng tỏ quan điểm cá nhân
và tìm được sự đồng cảm hơn
d Tổ chức hoạt động để học sinh thể hiện hiểu biết và cảm nhận về giá trị
và kỹ năng sống một cách sáng tạo trong các hoạt động.
Ngay trong môi trường lớp học, giáo viên cần tổ chức các hoạt động trải nghiệm
để học sinh cảm nhận ý nghĩa rất thực, ích lợi rất thực của các giá trị và kỹ năng mà
họ đang được trang bị Thông qua các hoạt động ấy, học sinh tự nhận ra những giá trị cho riêng mình Sự đa dạng của các hoạt động làm cho học sinh hứng thú hơn và thấy ngay được tính hữu dụng của các giờ học về giá trị và kỹ năng sống
e Tổ chức các hoạt động thực tiễn
Nếu chỉ suy ngẫm và thảo luận các giá trị thôi thì chưa đủ, cần có các kỹ năng
để ứng dụng giá trị vào thực tế Các hoạt động giáo dục giá trị sống làm nền tảng cho giáo dục kỹ năng sống và kỹ năng sống giúp học sinh hiểu được và ứng dụng được các giá trị vào cuộc sống
Các giá trị sống cần rèn luyện cho học sinh bao gồm 12 giá trị sau: Hợp tác, tôn trọng, yêu thương, tự do, hạnh phúc, khiêm nhường, khoan dung, giản dị,
trách nhiệm, hoà bình, đoàn kết, trung thực thông qua các câu chuyện, những
hành động và sự ứng xử văn hóa trong nhà trường
Qua việc tổ chức có hiệu quả các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp sẽ rèn luyện cho các em một số kĩ năng sống sau:
- Kỹ năng tự nhận thức về những việc mình làm và không nên làm qua việc tìm hiểu truyền thống nhà trường, điều lệ trường trung học, văn hóa ứng xử trong
và ngoài nhà trường;
- Kỹ năng kiểm soát cảm xúc khi nóng giận với bạn và những người xung quanh