TẮC MẠCH cấp (BỆNH học NGOẠI)

TẮC MẠCH CẤP... ĐỊNH NGHĨA TẮC MẠCH CẤP TÍNH, TẮC MẠCH MẠN TÍNH- Tắc hoàn toàn lòng ĐM chính - Không có tuần hoàn phụ - Gây thiếu máu nuôi cấp tính vùng hạ lưu... PHÂN LOẠI TẮC MẠCH CẤ

TẮC MẠCH CẤP

ĐỊNH NGHĨA TẮC MẠCH CẤP TÍNH, TẮC MẠCH MẠN TÍNH

- Tắc hoàn toàn lòng ĐM chính

- Không có tuần hoàn phụ

- Gây thiếu máu nuôi cấp tính vùng hạ lưu.

- Diễn tiến cấp tính: trong 6 -8 giờ: có thể đoạn chi  PHÂN BIỆT VỚI TẮC MẠCH MẠN TÍNH

- Bệnh viêm tắc ĐM = Tắc ĐM mạn

- Viêm cả 3 lớp ĐM: lớp trong, giữa & lớp ngoài

- Diễn tiến từ từ

PHÂN LOẠI TẮC MẠCH CẤP

- Thuyên tắc (emboli): từ chỗ khác di chuyển đến

- Bệnh lý tim mạch: rung nhĩ, hẹp khít van 2 lá …– Chấn thương (thuyên tắc mỡ)

– Viêm tắc TM sâu (huyết khối di chuyển)

- Huyết tắc (thrombosis): Huyết khối hình thành tại chỗ: Hầu hết là CT tổn thương lớp nội mạch.

- Chèn ép:

– Gẫy xương, trật khớp gối

– Chèn ép khoang.

CHẨN ĐOÁN LÂM SÀNG

PHÂN BIỆT: Tắc mạch cấp trên nền mãn

• Tắc mạch mãn: Đau cách hồi-Đi lại cách hồi.

TẮC MẠCH CẤP: hội chứng “6 P”

• Pain (đau) đột ngột (trừ BN bị liệt / tâm thần).

• Pallor (tím tái phần hạ lưu) so với bên lành.

• Pulselessness (mất mạch)

• Paresthesia (tê dại): cảm giác “kiến bò” (nông)→ tê dại

(sâu) phần chi bên dưới chỗ tắc.

• Paralysis (liệt) (độ 1, 2, 3, 4, 5)

• Poikilo thermia (biến đổi nhiệt) Perishing cold (chi lạnh)

• 2 dấu quan trọng (tê & liệt): Đoạn chi / phục hồi M máu giữ

chi.

XÉT NGHIỆM CẬN LÂM SÀNG

°ECHO doppler Biểu đồ Vận tốc dòng máu ĐM: mất hình ảnh 3 pha của ĐM bình thường.

°Chụp động mạch hoặc chụp DSA (chụp mạch xóa nền số hóa) có giá trị rất lớn:

- Đánh giá vị trí chỗ tắc

-Tình trạng tuần hoàn phụ

Từ đó quyết định can thiệp và chiến lược điều trị.

TẮC ĐM KHOEO DO CHẤN THƯƠNG

CÁC KHOANG CỦA CẲNG CHÂN

DSA: TẮC ĐỘNG MẠCH DƯỚI ĐÒN (trái)

DSA : TẮC ĐM CHỦ BỤNG (DƯỚI

THẬN)

TẮC ĐM CHẬU (trái)

ĐIỀU TRỊ

1 Lấy cục huyết tắc bằng ống thông Fogarty

áp dụng từ năm 1963

2 PT cắt bỏ đoạn ĐM bị tổn thương

- CT bầm dập lớp nội mạc hình thành huyết khối

- Cắt nối tận tận (nếu 2 đầu rách < 2cm)

- Ghép ĐM bằng 1 đoạn TM hiển trong (> 2cm) Hạn chế dùng Ố ghép nhân tạo trong CT dập nát

3 PT cắt cụt chi

-Trường hợp chi hoại tử

-Phục hồi mạch máu trên chi H tử: nguy hiểm.

→ suy thận cấp & tử vong do nhiễm độc

MỞ ĐM CHẬU-ĐÙI: LẤY HUYẾT KHỐI DƯỚI

TIÊN LƯỢNG KHẢ NĂNG PT

● Dấu tê & liệt trên 8 giờ:

- Khó giữ được chi

- Phục hồi Mạch máu: Độc tố từ các mô hoại tử → tim Nhiễm độc cấp & suy thận cấp)

- Tử vong 24-48 giờ sau mổ.

● Ở 1 số BN lao động nặng trên đôi chân:

-Tuần hoàn phụ phong phú

- Có thể không H tử chi, dù can thiệp muộn sau 8 g

● Trong CT > ¾ V khối cơ bị dập nát: (hồi lưu TM sâu đã

mất): phục hồi mạch máu không H quả,

● Nguyên tắc: nối 1 ĐM, phải phục hồi hoặc bảo đảm 2 TM còn lưu thông

KẾT LUẬN

Tắc mạch cấp: cấp cứu ngoại khoa mạch máu

° Phải can thiệp sớm trước 8 giờ

° Can thiện muộn:

- Nguy cơ đoạn chi cao

-Tử vong cao do biến chứng:

• Nhiễm độc cấp

• Suy thận cấp