Về mặt tác dụng dược lý, khi thử trên súc vật, ma túy đá giống như thuốc lắc cho thấy có tác dụng hỗn hợp của sự kích thích hệ thần kinh trung ương và gây ảo giác bằng cách ảnh hưởng đ[r]
Trang 1
TRƯỜNG THTH TRƯỜNG ĐH SƯ PHẠM TPHCM
KHOA GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG
BÀI GIẢNG
Môn học: GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH Bài 7: Tác hại của ma túy và trách nhiệm của học sinh trong phòng chống ma túy
Đối tượng: Học sinh lớp 10 Năm học: 2015 – 2016
Người soạn: Nguyễn Thị Tuyết
TP HỒ CHÍ MINH, THÁNG 12 NĂM 2015
Trang 2TRƯỜNG THTH TRƯỜNG ĐH SƯ PHẠM TPHCM
KHOA GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG
PHÊ DUYỆT
Ngày … tháng … năm… …
BÀI GIẢNG
Môn học: GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH Bài 7: Tác hại của ma túy và trách nhiệm của học sinh trong phòng chống ma túy
Đối tượng: Học sinh lớp 10
Năm học: 2015 – 2016
Người soạn: Nguyễn Thị Tuyết
Trang 3TP HỒ CHÍ MINH, THÁNG 12 NĂM 2015
Trang 4KẾ HOẠCH GIẢNG BÀI PHÊ DUYỆT
Ngày … tháng … năm… …
Môn học: GDQPAN Bài 7: Tác hại của ma túy và trách nhiệm của học sinh trong phòng chống ma túy
Đối tượng: Học sinh lớp 10
Phần một: Ý ĐỊNH GIẢNG BÀI
I MỤC TIÊU BÀI HỌC
Sau khi học xong bài này học sinh có thể:
1 Về kiến thức
- Trình bày được tác hại của ma túy và những hình thức, con đường gây nghiện, dấu hiệu nhận biết
2 Về kỹ năng
- Biết cách phòng chống ma túy đối với bản thân và cộng đồng
3 Về thái độ
- Có thái độ thông cảm, chia sẻ với những người nghiện ma túy, giúp họ vượt qua trở ngại của cuộc sống, có ý chí phấn đấu trở thành người có ích cho xã hội
- Cảnh giác tự phòng tránh ma túy
- Không sử dụng, không tham gia vận chuyển, cất giấu hoặc mua bán ma túy
- Có ý thức phát hiện, tố giác những hành vi mua bán, sử dụng ma túy
II NỘI DUNG
Bài học gồm các nội dung sau:
- Hiểu biết cơ bản về ma túy
- Tác hại của ma túy
- Nguyên nhân dẫn đến nghiện ma túy và dấu hiệu nhận biết học sinh nghiện ma túy
- Trách nhiệm của học sinh trong phòng, chống ma túy
Nội dung trọng tâm:
- Nguyên nhân dẫn đến nghiện ma túy
- Tác hại của ma túy
- Trách nhiệm của học sinh
Trang 5III THỜI GIAN
- Tổng thời gian: 4 tiết
- Phân bố thời gian:
Tiết 1: Hiểu biết cơ bản về ma túy.
Tiết 2: Tác hại của ma túy, nguyên nhân dẫn đến nghiện ma túy.
Tiết 3,4: Dấu hiệu nhận biết HS nghiện ma túy và trách nhiệm của HS trong
phòng, chống ma túy
IV ĐỊA ĐIỂM
- Công viên Lê Thị Riêng
V TỔ CHỨC, PHƯƠNG PHÁP
1 Tổ chức
- GV tổ chức giảng dạy theo đội hình cả lớp
2 Phương pháp
- GV sử dụng các phương pháp: thuyết trình, giảng giải, ví dụ minh họa và một số phương pháp dạy học tích cực khác
VI VẬT CHẤT, TÀI LIỆU
1 Vật chất
- HS chuẩn bị trang phục đúng quy định
2 Tài liệu
- Đối với giáo viên: giáo án
- Đối với học sinh: SGK, tập ghi chép bài
Trang 6Phần hai: THỰC HÀNH GIẢNG BÀI
I THỦ TỤC LÊN LỚP
- Ổn định trật tự lớp: kiểm tra sĩ số, trang phục
- Phổ biến nội dung bài học, nội quy thao trường bãi tập
II TRÌNH TỰ GIẢNG BÀI
I Hiểu biết cơ bản về ma túy.
1 Khái niệm chất ma túy
- Chất ma túy là các chất gây nghiện,
chất hướng thần, có nguồn gốc tự nhiên
hoặc tổng hợp, được quy định trong
danh mục do Chính phủ ban hành Các
chất này khi xâm nhập vào cơ thể người
sẽ làm thay đổi trạng thái tâm lí và sinh
lí, có thể dẫn đến nghiện và từ đó gây
tác hại về nhiều mặt đối với bản thân và
xã hội
10’
GV: Những hiểu biết của anh chị
về ma túy là gì? Lấy ví dụ?
HS: Nêu những kiến thức của bản thân mình về ma túy
GV: Tổng hợp, nhận xét và kết luận
Nêu ví dụ: Thuốc phiện, cần sa, morphine, heroine, ma túy tổng hợp
2 Phân loại chất ma túy
a) Phân loại theo nguồn gốc sản xuất ra
chất ma túy.
- Chất ma túy có nguồn gốc tự nhiên: là
chất ma túy có sẵn trong tự nhiên, là
những ancaloit của một số loài thực vật
như cây thuốc phiện, cây cần sa
- Chất ma túy có nguồn gốc bán tổng
hợp: là chất ma túy mà một phần nguyên
liệu dùng để sản suất ra chúng được lấy
từ tự nhiên Có độc tính cao hơn, có tác
dụng tâm lí mạnh mẽ hơn so với chất ma
túy ban đầu
- Chất ma túy có nguồn gốc tổng hợp:
nguyên liệu điều chế và sản phẩm đều
tổng hợp trong phòng thí nghiệm
b) Phân loại dựa theo đặc điểm cấu trúc
của chất ma túy: các nhà khoa học sd
nhiều, để tìm ra các phương pháp giám
định và nghiên cứu thuốc cai nghiện
(PUHH)
c) Phân loại dựa theo mức độ gây
nghiện và khả năng bị lạm dụng.
- Nhóm các chất ma túy có hiệu lực cao:
20’ GV: lấy ví dụ minh họa cho các loại
VD: nhựa cây thuốc phiện, thảo mộc cần sa, tinh dầu cần sa
VD: Morphine + anhydric axetic
= heroine
metamphetamine
VD: Heroin, morphine, codeine
Trang 7độc tính cao, hoạt tính sinh học mạnh
- Nhóm các chất ma túy có hiệu lực
thấp: Có độc tính thấp hơn, mức độ hoạt
tính sinh học thấp, thường là những chất
an thần
d) Phân loại chất ma túy dựa vào tác
dụng của nó đối với tâm, sinh lí của
người sử dụng.
- Nhóm chất ma túy an thần: thuốc
phiện, morphine, heroine
- Nhóm chất ma túy gây kích thích:
cocaine, amphetamine
- Nhóm chất ma túy gây ảo giác: cần sa,
lysergide
VD: heroin, cocaine, ecstasy
VD: Diazepam, clordiazepam
3 Các chất ma túy thường gặp.
a) Nhóm các chất ma túy an thần
* Thuốc phiện
* Morphine
* Heroin
b) Nhóm chất ma túy gây kích thích
Các chất gây kích thích hệ thần kinh
TW còn gọi là các chất “dophing” Đây
là những chất độc mạnh thuộc bảng A,
rất nguy hiểm và khả năng gây nghiện
cao Phổ biến là các loại ma túy tổng
hợp MDMA, estasy
c) Nhóm các chất ma túy gây ảo giác
* Cần sa và các sản phẩm của nó
* Lysergide (LSD)
10’
GV: đưa ra các chất ma túy thường gặp và lấy ví dụ minh họa HS: lắng nghe và ghi chép
II Tác hại của tệ nạn ma túy
1 Đối với bản thân người sử dụng.
a) Gây tổn hại về sức khỏe
Ma túy gây tổn hại cho các hệ cơ quan:
hệ tiêu hóa, hệ hô hấp, hệ tuần hoàn, các
bệnh về da, làm giảm chức năng thải
độc, tác động đến hệ thần kinh, suy
nhược toàn thân
b) Gây tổn hại về tinh thần
Sử dụng ma túy làm cho người nghiện
thay đổi trạng thái tâm lí, sa sút về tinh
thần Họ thường xa lánh nếp sống, sinh
hoạt lành mạnh, xa lánh người thân, bạn
20’ GV: Ma túy được sử dụng dưới các hình thức nào? Các đường nào?
HS TL: Hút, hít, trích, uống, ngậm Đường: hô hấp, tiêu hóa, máu,
GV: Mức độ ảnh hưởng của ma túy với sức khỏe phụ thuộc vào: loại ma túy và lượng ma túy sử dụng
GV: yêu cầu học sinh tìm hiểu trong sách giáo khoa và kiến thức
Trang 8bè tốt Nghiện ma túy gây ra nhiều hội
chứng về tâm thần
c) Gây tổn hại về kinh tế, tình cảm,
hạnh phúc gia đình.
Nghiện ma túy làm tiêu tốn tài sản, làm
đổ vỡ các mối quan hệ tốt đẹp giữa
những người trong gia đình với người
nghiện
thực tế bản thân để tìm hiểu về các tác hại, thảo luận và trình bày theo nhóm trước lớp
2 Tác hại của ma túy đến nền kinh tế
- Việc duy trì các dịch vụ có liên quan
đến ma túy vừa tốn kém về tiền của, vừa
tiêu phí nguồn nhân lực quý giá cần thiết
cho các nhu cầu và các mối quan tâm
khác của xã hội Hằng năm nước ta phải
chi rất nhiều cho việc xóa bỏ cây thuốc
phiện, công tác cai nghiện ma túy, công
tác phòng chống ma túy
- Làm suy giảm lực lượng lao động của
gia đình và xã hội cả về chất lượng và số
lượng; làm cho thu nhập quốc dân cũng
giảm, chi phí cho dự phòng và chăm sóc
y tế tăng
- Đầu tư nước ngoài sẽ giảm nếu nước
đó có tỉ lệ người nghiện cao
10’
GV: nêu và phân tích các tác hại của ma túy tới nền kinh tế
HS: Lắng nghe, ghi chép
3 Tác hại của tệ nạn ma túy đối với
trật tự, an toàn xã hội.
- Nghiện ma túy là nguyên nhân xô đẩy
người lương thiện vào con đường phạm
tội Do người nghiện không làm chủ
được hành vi của mình
- Hoạt động mua bán, tổ chức sử dụng
ma túy trái phép của các đối tượng và sự
tụ tập của những người nghiện ở một địa
bàn, kéo theo những tệ nạn xã hội và
những vi phạm pháp luật khác sẽ gây bất
ổn về an ninh, trật tự tại địa bàn đó Gây
tâm lí hoang mang, bất bình, lo sợ trong
quần chúng nhân dân
10’
GV: nêu, phân tích, lấy ví dụ cho học sinh hình dung ra các tác hại của tệ nạn ma túy đối với trật tự
an toàn xã hội
HS: nghe, ghi chép các ý chính
III Nguyên nhân dẫn đến nghiện ma
túy và dấu hiệu nhận biết học sinh
nghiện ma túy
1 Quá trình và nguyên nhân nghiện
ma túy
a) Quá trình nghiện ma túy:
GV: Phân tích quá trình dẫn tới nghiện ma túy
HS: nghe, ghi chép
Trang 9Quá trình này diễn ra theo trình tự sau:
Sử dụng lần đầu tiên => Thỉnh thoảng
sử dụng => Sử dụng thường xuyên =>
Sửu dụng do phụ thuộc
Nghiện ma túy dễ dàng như trượt xuống
dốc còn cai nghiện thì khó khăn như leo
lên dốc thẳng đứng, thậm chí khó hơn
Người ta có thể chỉ mất 3 ngày để
nghiện ma túy nhưng có khi phải mất cả
đời để cai nghiện
b) Nguyên nhân dẫn đến nghiện ma túy
* Nguyên nhân khách quan:
- Do lối sống buông thả của một bộ phận
giới trẻ ngày nay
- Sự phối hợp giáo dục giữa gia đình –
nhà trường và xã hội chưa thật sự chặt
chẽ
- Công tác quản lí địa bàn dân cư ở một
số nơi chưa thật sự tốt
- Do một bộ phận cha mẹ do công việc
làm ăn mà chưa quan tâm con cái đúng
mức
* Nguyên nhân chủ quan:
- Do thiếu hiểu biết về tác hại ma túy,
nên nhiều bạn trẻ bị rủ rê, lôi kéo sử
dụng ma túy, tham gia vận chuyển ma
túy
- Do muốn thỏa mãn trí tò mò của tuổi
trẻ, thích thể hiện mình
GV: Theo anh chị những nguyên nhân nào dẫn tới nghiện ma túy? Nhất là nghiện ma túy ở học sinh?
HS: trả lời GV: nhận xét, phân tích, nhấn mạnh các nguyên nhân dẫn tới nghiện ma túy ở học sinh, giúp các em hiểu và tuyệt đối nói không với tệ nạn ma túy
2 Dấu hiệu nhận biết học sinh
nghiện ma túy.
Có thể nhận biết thông qua những biểu
hiện sau:
- Trong cặp sách hoặc trong túi quần áo
thường xuyên có bật lửa, kẹo cao su,
giấy bạc
- Thường xuyên xin ra ngoài đi vệ sinh
trong thời gian học tập
- Thường tụ tập nơi hẻo lánh
- Thường xuyên xin tiền bố mẹ
- Lực học giảm sút
- Hay ngáp vặt, ngủ gật, tính tình cáu
gắt, buồn nôn, mất ngủ, trầm cảm
GV: Nêu các dấu hiệu nhận biết HS: nghe, ghi chép, nắm chắc các dấu hiệu để nhận biết, phát hiện người sử dụng ma túy trong lớp học, trường học
Trang 103 Trách nhiệm của học sinh
trong phòng, chống ma túy.
Để thực hiện tốt nhiệm vụ phòng
chống ma túy học sinh cần thực hiện tốt
những việc sau đây:
- Học tập, nghiên cứu nắm vững những
quy định của pháp luật đối với công tác
phòng, chống ma túy và nghiêm chỉnh
chấp hành
- Không sử dụng ma túy dưới bất kì
hình thức nào
- Không tàng trữ, vận chuyển, mua bán
hoặc làm những việc liên quan đến ma
túy
- Động viên bạn học, người thân của
mình của mình không sử dụng ma túy
hoặc tham gia các hoạt động vận
chuyển, mua bán ma túy
- Khi phát hiện có người nghiện ma túy
cần báo cho thầy cô, phụ huynh hoặc
người có trách nhiệm
- Nâng cao cảnh giác, tránh bị đối
tượng xấu lợi dụng
- Tích cực tham gia vào công tác phòng
chống ma túy ở trường học hoặc địa bàn
cư trú
- Cam kết không sử dụng ma túy,
không tham gia vào các tệ nạn xã hội,
trong đó có tệ nạn ma túy
GV: Từ những kiến thức anh chị
đã được học, nhất là về tác hại của ma túy, anh chị phát biểu trách nhiệm của bản thân mình trong phòng, chống ma túy
HS: trả lời theo ý hiểu
GV: tổng kết, nhấn mạnh nội dung
III KẾT THÚC GIẢNG BÀI
- Khái quát nội dung chính, mở rộng nội dung kiến thức, dặn dò ôn tập, chuẩn bị kiểm tra
- Kiểm tra quân số, vũ khí trang bị
- Nhận xét buổi học
- Xuống lớp
Ngày … tháng… năm …
NGƯỜI BIÊN SOẠN
NGUYỄN THỊ TUYẾT
Trang 11MỞ RỘNG
1 Ma túy đá là gì?
TL: <trích Báo Công an TpHCM ngày 16.12.2015>
Ma túy đá thực chất là hóa chất tổng hợp từ thuốc kích thích amphetamine, có tên khoa học là methamphetamin (trước đây còn xuất hiện với tên dược phẩm là Methedrine nên còn được gọi tắt là Met) Ma túy đá được xếp vào loại ma túy gây kích thích hệ thần kinh trung ương Trái với lời đồn đại cho rằng ma túy đá “an toàn”, các cuộc thử nghiệm khoa học cho thấy đây là hợp chất hoàn toàn độc hại Về mặt tác dụng dược lý, khi thử trên súc vật, ma túy đá giống như thuốc lắc cho thấy có tác dụng hỗn hợp của
sự kích thích hệ thần kinh trung ương và gây ảo giác bằng cách ảnh hưởng đến các chất sinh học trung gian của não là serotonin và dopamin, đặc biệt đối với serotonin
Do tác động đến chức năng “sinh serotonin” của não mà ma túy gây nên hội chứng gọi là “hội chứng serotonin” (serotonin syndrome) gây thay đổi cách cư xử, thái độ, thuốc lắc còn gây tăng thân nhiệt (người nóng lên như bị sốt)
Quan trọng hơn hết là nó gây độc tính đối với não Việc sử dụng ma túy đá lâu dài không đưa đến cái chết tức khắc hay từ từ cũng dẫn đến các bệnh tâm thần, từ lo sợ vô
cớ, trầm cảm đến loạn thần kinh thật sự
Thay vì uống như thuốc lắc (dạng thuốc viên nén), ma túy đá (dạng tinh thể lóng lánh) được dân chơi đốt lên để hút (gọi là “đập đá”) sẽ cho tác dụng “phê” nhanh và kéo dài hơn rất nhiều so với các dẫn chất amphetamin khác Nhiều người vẫn cho rằng, ma túy
đá không gây nghiện như các loại ma túy khác, tác dụng kích thích của nó chỉ thoáng qua trong cuộc vui và tác hại thì không đáng ngại Thực chất đây là thuốc gây nghiện thuộc loại nguy hiểm
Dùng ma túy đá lâu ngày sẽ dần dần đi đến dùng ma túy mạnh hơn là heroin, dùng đường uống, hút rồi sẽ đi đến dùng đường tiêm chích để “phê” nhanh, mạnh hơn Và khi dùng độc chất ma túy bằng con đường tiêm chích sẽ không chóng thì chầy đi vào cửa “tử” vì bị nhiễm HIV/AIDS Nói cứ thoải mái sa vào “cắn” (dùng thuốc lắc) hay
“ục” (dùng ma túy đá) đều đưa vào cửa tử là do vậy
2 Thuốc lắc là gì?
TL: Thuốc lắc là tên gọi của dân nghiện dành cho chất ma túy tổng hợp Ecstasy-xtc-mdma dẫn xuất từ Amphetamine Trong y học, có giai đoạn Amphetamine được sử dụng điều trị bệnh hen, viêm xoang, trầm cảm Nhưng khi được dẫn xuất thành Ecstasy, nó bị pháp luật Việt Nam và các nước trên thế giới xếp vào loại ma túy độc hại nhất và nghiêm cấm sử dụng Nhưng loại ma túy này vẫn lưu thông trên thị trường một cách bất hợp pháp dưới dạng viên, với các tên gọi Yinyang, Adam, Eva, Love,
VW, Ice, Mọi da đỏ, Mè đen, Tên lửa, Thiên thần…
Sau khi uống, hít Ecstasy trong vòng 10 đến 20 phút thì thuốc tác động trực tiếp ào não bộ, gây kích thích thần kinh trung ương, tạo ảo giác ở người sử dụng trong nhiều giờ liền Ảo giác đó làm cho người uống thuốc lắc có trạng thái sung mãn, tự tin, nhiệt
độ cơ thể tăng tạo cảm giác nóng bỏng, thích thực hiện những hành vi có cảm xúc mạnh, đặc biệt khi đi kèm với âm thanh có cường độ lớn Khi thuốc đã ngấm, con
Trang 12người bị kích động cuồng nhiệt và có những hành vi kỳ lạ như lắc lư quay cuồng, la hét, đập phá đồ đạc, cởi bỏ quần áo và quan hệ tình dục tập thể… Càng nguy hiểm hơn là khi đang ở trạng thái hưng phấn, người sử dụng thuốc lắc rất thích cảm giác bay bổng bằng cách lái xe với tốc độ cao Đặc biệt, khi say thuốc lắc, người ta thích hoạt động liên tục cùng tập thể nên dân chơi lắc thường kết thành hội để chơi chung với nhau
Tác hại của Ecstasy đối với tinh thần, sức khỏe và tâm lý xuất hiện rất nhanh Đối với người đã dùng ba ngày liên tục, đến ngày thứ tư nếu không có thuốc là đã bắt đầu có những triệu chứng: Suy sụp, chán chường, lo lắng, trầm cảm hoang tưởng, mất trí nhớ, mất phương hướng; lâu dần sẽ dẫn đến tâm thần Về thể chất, do cơ thể bị kích động mạnh, tiêu phí năng lượng và mất nhiều nước, thân nhiệt tăng, mất ngủ triền miên, biếng ăn nên dẫn đến suy kiệt; trạng thái hưng phấn tạo ra từng cơn ảo giác, gây rối loạn nhịp tim dễ dẫn đến trụy tim mạch và đột tử Khả năng lây nhiễm HIV cao vì quan hệ tình dục bừa bãi, không an toàn Về tâm lý, thuốc lắc kích thích hệ thần kinh trung ương nên thường xuyên tạo trạng thái kích động và căng thẳng; lâu dần người sử dụng thuốc lắc mất khả năng tình dục, nữ thì dễ bị sẩy thai Rất ít người dùng thuốc lắc biết điều này vì ở giai đoạn đầu, nó có vẻ đẩy mạnh hoạt động tình dục
3 Hút Shisa có phải là một dạng sử dụng ma túy?
TL: <Trích http://www.24h.com.vn/suc-khoe-doi-song/shisha-la-gi-tac-hai-ra-sao-co-gay-nghien-khong-c62a700398.html>
Bác sĩ Lê Thị Kim Thi, Trưởng khoa Chống tái nghiện Trung tâm cho biết, shisha thực chất là một loại cỏ có xuất xứ từ Ả Rập, có tẩm các hương liệu trái cây Ở Việt Nam, shisha được dùng như một loại thuốc lào, thuốc lá nhưng gây cảm giác khoan khoái hơn thuốc lá
Tác hại của shisha
Shisha tác động trực tiếp vào đường hô hấp Nếu hút trong vòng một giờ, lượng khói hút vào cơ thể sẽ cao hơn 150 lần lượng nicotin, cao hơn 70% so với hút thuốc lá Từ đó, người hút shisha còn có nguy cơ hít độc chất từ hắc ín gồm monoxide carbon, các kim loại nặng và các chất gây ung thư gấp 100 lần so với hút thuốc lá…
Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Phan Minh, Phó Giám đốc Trung tâm, nếu chỉ hút shisha không thì tác hại sẽ không quá lớn Nhưng thông thường, đã là “dân chơi” hút shisha thì họ thường bỏ vào mỗi bình hút thêm các chất khác như heroin, rượu… để tăng độ
“phê” Chính những chất này cộng với shisha mới gây ra những tác hại khôn lường
Trước tác hại của shisha, UBND TP.HCM đã từng kiến nghị Bộ Y tế nghiên cứu đưa thuốc shisha vào danh mục hàng hóa, dịch vụ cấm kinh doanh Tuy nhiên, theo bác sĩ Thi, rất khó để đưa shisha vào nhóm cấm như ma túy Bởi cho đến nay, ngành y tế vẫn chưa xác định rõ ràng nên cho shisha vào nhóm ma túy tổng hợp hay chỉ là những chất gây kích thích
Shisha có gây nghiện không?
Bác sĩ Thi khuyến cáo, giới trẻ không nên dùng shisha dù chỉ một lần Bởi dùng lần một chắc chắn sẽ có lần hai và dẫn tới lạm dụng shisha và nghiện lúc nào không hay