*GV: Giới thiệu lược đồ “Con đường buôn bán từ phương Tây sang phương Đông” * GV: Nhận xét, bổ sung và kết luận: Những phát kiến lớn về địa lý diễn ra là do những mâu thuẫn về kinh tế,[r]
Trang 1BÀI 11: TÂY ÂU THỜI HẬU KÌ TRUNG ĐẠI
I MỤC TIÊU BÀI HỌC
Sau bài học, học sinh có khả năng:
1 Về kiến thức
- Trình bày được nguyên nhân, điều kiện dẫn đến các cuộc phát kiến địa lý
- Kể tên được các cuộc phát kiến địa lý tiêu biểu thế kỉ XV – XVI
- Giải thích được khái niệm: “Phát kiến địa lý”
- Phân tích được hệ quả của các cuộc phát kiến địa lý đối với Tây Âu thời hậu kì trung đại nói riêng và thế giới nói chung
2 Về kĩ năng
- Quan sát lược đồ và trình bày các cuộc phát kiến địa lý tiêu biểu thế kỉ XV - XVI
- Rèn luyện kĩ năng làm việc nhóm, kĩ năng thuyết trình
3 Về thái độ
- Đánh giá được công lao của các nhà phát kiến địa lý, những giá trị văn hóa của nhân loại thời kì phục hưng để lại
II TÀI LIỆU THAM KHẢO
- Nguyễn Gia Phu – Nguyễn Văn Ánh – Đỗ Đình Hãng – Trần Văn La, Lịch sử thế giới Trung đại, NXB Giáo Dục (tr 84- 96)
- SGK lịch sử lớp 10, NXB Giáo Dục
- Phan Ngọc Liên, Từ điển thuật ngữ lịch sử phổ thông, NXB Đại học quốc gia Hà
Nội
III CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN, HỌC SINH
1 Chuẩn bị của giáo viên
- Lên kế hoạch, chia lớp thành 2 nhóm và phân công công việc cho các nhóm
- Chuẩn bị các câu hỏi
2 Chuẩn bị của học sinh
- Nhóm 1: Tìm hiểu về nhân vật Crixtop Colombo và trình bày hành trình phát kiến địa lý của ông trên bản đồ thế giới
- Nhóm 2: Sưu tầm các câu chuyện kể về cuộc hành trình phát kiến địa lý vòng quanh thế giới của Magienlang
IV TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY HỌC
Trang 21.Giới thiệu bài mới
Giáo viên giới thiệu hình ảnh: Nhà thám hiểm Cô-lôm-bô; Tàu Caraven; Người thổ dân da đỏ và yêu cầu HS trả lời câu hỏi:
Hãy cho biết sự kiện lịch sử nào được phản ánh qua những hình ảnh trên?
Giáo viên giới thiệu và phát phiếu học tập cho học sinh
2 Tổ chức hoạt động dạy học trên lớp
Hoạt động 1: Tìm hiểu nguyên nhân và
điều kiện của những phát kiến địa lý
* HS: Đọc SGK và trả lời câu hỏi: Nguyên
nhân nào dẫn đến các cuộc phát kiến địa lý
cuối thế kỉ XV?
*GV: Giới thiệu lược đồ “Con đường buôn
bán từ phương Tây sang phương Đông”
* GV: Nhận xét, bổ sung và kết luận:
Những phát kiến lớn về địa lý diễn ra là do
những mâu thuẫn về kinh tế, xã hội nảy sinh
trong quá trình phát triển của sức sản xuất
trong hoàn cảnh Lịch sử của Tây Âu bước
vào thời kì quá độ từ chủ nghĩa phong kiến
sang chủ nghĩa tư bản Nguyên nhân quan
trọng nhất là do nguy cơ bế tắc trong việc
buôn bán trực tiếp với phương Đông của
người châu Âu Bên cạnh đó, còn bởi nguyên
nhân quan trọng khác: đó là lòng tham vàng
của quý tộc và thương nhân châu Âu Nó thôi
thúc những người này lao vào những cuộc
viễn chinh đầy mạo hiểm
*HS: Quan sát tranh ảnh (La bàn; Thiết bị đo
thiên văn; Hải đồ; Tàu Caraven) và trả lời
1 Những cuộc phát kiến địa lý
a, Nguyên nhân và điều kiện của những phát kiến địa lý
*Nguyên nhân:
- Lực lượng sản xuất phát triển nên nhu cầu về thị trường, vàng bạc, hương liệu tăng
- Đường bộ từ Tây Âu sang phương Đông bị chặn
=> Yêu cầu cần tìm con đường biển sang phương Đông
*Điều kiện:
- Khoa học, kĩ thuật tiến bộ: Hiểu biết
Trang 3câu hỏi:
Những tiến bộ về khoa học, kĩ đã tạo điều
kiện thuận lợi gì cho các cuộc phát kiến địa
lý cuối thế kỉ XV – đầu thế kỉ XVI?
*GV: Nhận xét, bổ sung và kết luận:
Đến thế kỉ XV, ở Tây Âu đã có đủ điều kiện
chín muồi để tiến hành những cuộc thám
hiểm bằng đường biển Trước hết là những
thành tựu về khoa học, kĩ thuật, đặc biệt là kĩ
thuật hàng hải, đóng tàu thuyền Những kiến
thức địa lý, quan niệm về quả đất hình tròn
đã lưu hành ở Tây Âu từ cuối thế kỉ XIII
Đồng thời, nhà nước phong kiến giữ vai trò
quan trọng trong việc trang bị điều kiện vật
chất cho các cuộc thám hiểm
Hoạt động 2: Tìm hiểu những phát kiến lớn
về địa lý
* GV: Giới thiệu cuộc thám hiểm của
Đi-a-xơ và Va-xco đơ Ga-ma
* HS nhóm 1:
Trình bày hiểu biết về nhân vật Crixtop
Colombo và hành trình thám hiểm của ông
trên lược đồ
Hình thức trình bày: Đóng vai
Nhóm 2 theo dõi, nhận xét
* GV nhận xét và kết luận:
Xuất phát từ giả thuyết quả đất hình tròn,
cuộc thám hiểm của Crixtop Colombo đã mở
đầu cho những chuyến đi về phía Tây để tìm
ra con đường mới sang phương Đông
Colombo đã phát hiện ra châu Mỹ nhưng ông
lại nhầm tưởng đó là Ấn Độ, vì vậy lục địa
mới về địa lý, đại dương; la bàn, kính
đo góc thiên văn, kĩ thuật đóng tàu…
- Chế độ phong kiến tập quyền (Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha) và nhà thờ ủng hộ
=> Thế kỉ XV, Tây Âu có đủ điều kiện
tiến hành các cuộc phát kiến địa lý
b Các cuộc phát kiến địa lý
- Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha là hai
nước tiên phong thực hiện các cuộc thám hiểm vượt đại dương
- Năm 1487, Đi-a-xơ đi vòng quanh bờ
biển châu Phi đến mũi Hảo Vọng, xác định có thể đến Ấn Độ bằng đường biển
- Năm 1492, Cô-lôm-bô đến được Cu
Ba và một số đảo vùng Ăng-ti Ông là người đầu tiên phát hiện ra châu Mĩ
- Năm 1497, Va-xco đơ Gama đã hoàn thành cuộc thám hiểm vòng quanh châu Phi sang Ca-li-cut Ấn Độ (5/1498)
- Magienlang là người đã thực hiện chuyến đi vòng quanh thế giới bằng đường biển (1519 – 1522)
Trang 4mới mà ông phát hiện không được mang tên
ông mà theo tên của một nhà hàng hải Italia
là Amerigo Vexpuxi: America
*HS nhóm 2: kể chuyện về cuộc hành trình
phát kiến địa lý vòng quanh thế giới của
Magienlang
Nhóm 1 theo dõi, nhận xét
* GV nhận xét và kết luận:
Cuộc hành trình vòng quanh trái đất lần đầu
tiên được hoàn thành đã làm rạng rỡ tên tuổi
của nhà thám hiểm Magienlang Bởi chuyến
đi của ông đã hoàn chỉnh những thành tựu
của các nhà hàng hải Bồ Đào Nha và Tây
Ban Nha một cách triệt để Nó chứng minh
một cách thuyết phục nhất quả đất hình cầu
Magienlang đã tặng nhân loại một điều hiểu
biết mới, vì thế chiến công của ông vượt lên
tất cả mọi chiến công
Hoạt động 3: Tìm hiểu hệ quả của các
cuộc phát kiến địa lý
*HS quan sát tranh ảnh (Cướp bóc, xâm lược
thuộc địa và buôn bán nô lệ) và trả lời câu
hỏi:
Hãy cho biết hậu quả của các cuộc phát kiến
địa lý?
*GV nhận xét và tổng kết:
Những phát kiến địa lý tuy làm cho nên kinh
tế châi Âu phát triển nhanh chóng, nhưng
cũng đã dẫn đến sự cướp đoạt đối với nhân
dân châu Mĩ, châu Phi, châu Á và sự hình
thành của chủ nghĩa thực dân
c Hệ quả:
- Tích cực:
+ Đem lại hiểu biết mới về trái đất, về những con đường mới, dân tộc mới, thị trường thế giới được mở rộng
+ Thúc đẩy nhanh sự tan rã của quan hệ phong kiến và sự ra đời của chủ nghĩa
tư bản
- Hạn chế: Nảy sinh sự cướp bóc thuộc địa và buôn bán nô lệ
2 Sự nảy sinh chủ nghĩa tư bản ở Tây Âu
(đọc thêm)
Trang 5*HS trả lời câu hỏi: Thế nào là “Phát kiến
địa lý”?
* GV nhận xét và kết luận
Hoạt động 4: Tìm hiểu sự ra đời của chủ
nghĩa tư bản ở Tây Âu
GV đặt câu hỏi, hướng dẫn HS tìm hiểu:
1 Tại sao vào thời hậu kì trung đại, quan hệ
sản xuất tư bản chủ nghĩa đã xuất hiện ở Tây
Âu?
2 Những biểu hiện của sự nảy sinh chủ
nghĩa tư bản ở châu Âu?
3 Sơ kết bài học
HS trả lời các câu hỏi trắc nghiệm:
1.Nguyên nhân sâu xa để phát kiến địa lí là :
A Tìm vùng đất mới
B Nhu cầu nguyên liệu, thị trường, vàng bạc
C Muốn khám phá thế giới
D Con đường buôn bán Tây Âu – phương Đông bị án ngữ
2 Phát kiến địa lý diễn ra trong thời gian nào?
A Thế kỉ XI - XII
B Thế kỉ XIV - XV
C Thế kỉ XV - XVI
D Thế kỉ XVI - XVII
3 Điều kiện quan trọng nhất để phát kiến địa lí là :
A Tài chính dồi dào
B Hiểu biết về địa lý, đại dương…
C Kĩ thuật hàng hải phát triển
D Sử dụng la bàn
4 Các nước đi tiên phong trong phát kiến địa lí:
A Anh, Hà Lan
B Hi Lạp, Italia
Trang 6C Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha.
D Tây Ban Nha, Anh
5 Nội dung nào không phải là hệ quả của phát kiến địa lí
A Thúc đẩy quá trình tan rã của chế độ phong kiến
B Dẫn đến sự xuất hiện của xuất hiện chủ nghĩa thực dân
C Giao lưu văn hóa Đông - Tây
D Mang lại tương lai tốt đẹp cho người da đen
6 Cuộc hành trình của Va-xcô đơ Ga-ma bắt đầu vào năm nào? Ông đã đến được nước nào?
A Năm 1492-Đến Ấn Độ B Năm 1497- Đến Trung Quốc
C Năm 1498-Đến Trung Quốc D Năm 1497- Đến Ấn Độ
7 Ai là người phát hiện ra châu Mĩ, nhưng lầm tưởng đó là Ấn Độ
A Va-xcô đơ Ga-ma B A-mê-ri-gô
C C.Cô-lôm-bô D Ma-gien-lan
8 Ai là người thực hiện chuyến đi vòng quanh thế giới bằng đường biển vào năm 1519?
A C.Cô-lôm-bô B Va-xcô đơ Ga-ma
C Ph.Ma-gien-lan D B.Đi-a-xơ