*Chuøa Moät Coät cho thaáy trí töôûng töôïng bay boång cuûa caùc ngheä nhaân thôøi Lí, laø moät coâng trình kieán truùc ñoäc ñaùo, ñaày tính saùng taïo vaø ñaäm ñaù baûn saéc daân toäc [r]
Trang 1
I – MỤC TIÊU (học sinh đạt được)
-Hiểu biết thêm về
mĩ thuật, đặc biệt là
mĩ thuật thời Lí.
-Nhận thức đầy đủ
hơn vẻ đẹp của một
số công trình, sản
phẩm của mĩ thuật
thời Lí thông qua đặc
điểm và hình thức
nghệ thuật.
-Phân biệt được đặc điểm của mĩ thuật Việt Nam qua từng giai đoạn lịch sử
-Cảm nhận được vẻ đẹp của mĩ thuật thời Lí qua các loại hình nghệ thuật.
-NL chung : Năng lực tự học; năng
lực tự chủ; năng lực tự quản; năng lực giao tiếp; năng lực giải quyết vấn đề;
năng lực nhận thức; năng lực điều chỉnh hành vi.
-NL chuyên biệt : Năng lực sử dụng ngơn ngữ; năng lực thẩm mỹ; năng lực tìm hiểu mối liên hệ; năng lực quan sát đưa ra kết quả.
-Biết trân quý nghệ thuật thời Lí nói riêng, nghệ thuật dân tộc nói chung.-Phẩm chất nhân ái; phẩm chất thấu hiểu; phẩm chất chuyên cần; phẩm chất trách nhiệm; phẩm chất kỷ luật; phẩm chất cảm nhận
tự đáy lịng.
II – CHUẨN BỊ
-Quan sát.
-Thuyết trình.
-Vấn đáp, -Minh hoạ bằng tranh -Thảo luận nhĩm…
-ĐDDH Mĩ Thuật 6; sưu tầm tranh, ảnh.
-Phóng to một số hình vẽ chi tiết để giới thiệu
cho rõ: kết cấu chùa Một Cột, nếp áo tượng
A-di-đà, …
-Tham quan di tích, bảo tàng mĩ thuật.
Đọc trước bài, sưu tầm tranh ảnh.
III – HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC
1 Ổn định : Kiểm tra sĩ số lớp
3 Tiến trình tiết dạy
Hoạt động của GV Phương pháp, hình
thức tổ chức
Hoạt động của học
sinh
A KHỞI ĐỘNG:
Yêu cầu cần đạt: HS củng cố kiến thức bài cũ và biết khái quát về các cơng trình tiêu biểu
của MT thời Lý
*GV chuyển giao nhiệm vụ học tập:
- ĐDDH: Hình ảnh chùa Một Cột, tượng
Phật A di đà, Rồng thời Lý
-Hệ thống câu hỏi vào bài:
+Mĩ thuật thời Lý phát triển do những
nguyên nhân nào?
-Phương pháp quan sát, vấn đáp, thuyết trình
+Hoạt động cá nhân HS quan sát
Ngày soạn :
13/9/2020
Ngày dạy :
16/9/2020
Tiết 10 - Bài 12 MỘT SỐ CƠNG TRÌNH TIÊU BIỂU CỦA
MĨ THUẬT THỜI LÝ
Trang 2+Những hình ảnh trên là cơng trình/tác
phẩm cĩ tên là gì? Cĩ từ thời nào?
*GV hướng dẫn, gợi ý HS tìm hiểu, trả lời
HS trả lời
HS nghe-ghi bài
*GV vào bài mới:
+Trong hơn hai thế kỉ, dưới vương triều nhà Lý (1010-1225), nhà nước Đại Việt bước vào thời kì phong kiến hùng mạnh Đạo Phật được đề cao và giữ địa vị quốc giáo Nghệ thuật kiến trúc cung đình, nhất là kiến trúc Phật giáo phát triển mạnh: nhiều ngơi chùa lớn được xây dựng (đặc biệt là ở vùng Kinh Bắc-quê hương của các vị vua Lý).
+Kiến trúc cung đình, kiến trúc Phật giáo phát triển đã tạo điều kiện cho nghệ thuật điêu khắc, trang trí thời kì này cũng phát triển theo.
B HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Yêu cầu cần đạt: HS nắm được một số cơng trình kiến trúc, tác phẩm điêu khắc, trang trí
và gốm thời Lý
I Kiến trúc chùa Một Cột (chùa Diên
Hựu-Hà Nội)
*GV chuyển giao nhiệm vụ học tập:
-ĐDDH: Ảnh chùa Một Cột+phiếu học tập.
-Nhiệm vụ HS: đọc bài trong SGK
-Hệ thống câu hỏi:
+Chùa Một cột cĩ từ thời nào? Hiện nay ở
đâu?
+Chùa cĩ hình dáng độc đáo như thế nào?
+Nêu kết cấu ngơi chùa?
*GV hướng dẫn, gợi ý HS tìm hiểu, trả lời
-Phương pháp thuyết trình, giảng, trình bày, vấn đáp, khơi gợi giải qua
ĐD và ảnh để HS chú ý
-Hoạt động nhĩm
HS quan sát
HS thảo luận nhĩm
HS nghe GV trình bày, giảng giải+kết hợp ghi bài
HỘP KT1:+ Chùa Một Cột (chùa Diên Hựu) được xây dựng năm 1049 là một trong những kiến trúc tiêu biểu của kinh thành Thăng Long
+Ngôi chùa nằm ở thủ đô Hà Nội, đã được trùng tu nhiều lần (lần cuối vào năm 1954) Hiện nay tuy không còn đúng như cũ (theo sử sách : chùa được xây to, đẹp, cảnh quang thoáng đãng) nhưng vẫn giữ nguyên được nét kiến trúc ban đầu
+Ý nghĩa của hình dáng : Xuất phác từ ước mơ mong có hoàng tử nối nghiệp và giấc mơ gặp Quan Thế Âm Bồ Tát hiện trên đài sen của vua Lí Thánh Tông (1028 - 1054) Do đó chùa có kiến trúc độc đáo với hình dáng như một đoá sen nở, bên trong có tượng Quan Âm (Phật ngự trên toà sen)
+Toàn bộ ngôi chùa có kết cấu hình vuông (cạnh 3m) đặt trên môt cột đá khá lớn (đường kính 1.25m)
+Trông xa, chùa giống như một đoá sen nở trên cột đá giữa hồ vuông Linh Chiểu
+Xung quanh hồ có lan can và hành lang tường có vẽ tranh (sử sách ghi lại : ngoài hồ tròn Liên Trì, bốn phía còn có cầu cong dẫn vào khu trung tâm và hai tòa bảo tháp phía trước) +Bố cục chung quy tụ về điểm trung tâm làm nổi bật trọng tâm của chùa với các nét cong mềm mại của mái, các đường thẳng khỏe khoắn của cột và các nét gấp khúc của các con sơn trụ chống xung quanh cột tạo nên sự hài hoà với những khoảng sáng tối ẩn hiện lung linh trong không gian yên ả
*Chùa Một Cột cho thấy trí tưởng tượng bay bổng của các nghệ nhân thời Lí, là một công trình kiến trúc độc đáo, đầy tính sáng tạo và đậm đá bản sắc dân tộc Việt Nam
II Giới thiệu tác phẩm điêu khắc tượng
A-di-đà (chùa Phật Tích-Bắc Ninh)
*GV chuyển giao nhiệm vụ học tập:
-ĐDDH: Ảnh tượng A-di-đà phĩng to -Phương pháp
HS quan sát
Trang 3-Nhiệm vụ HS: đọc bài trong SGK
-Hệ thống câu hỏi:
+Tượng được tạc như thế nào? Gồm mấy
phần chính?
+Nét đẹp của A-di-đà được diễn tả qua các
chi tiết nào ở tượng?
*GV hướng dẫn, gợi ý HS tìm hiểu, trả lời
thuyết trình, giảng, trình bày, vấn đáp, khơi gợi giải qua
ĐD và ảnh để HS chú ý
-Hoạt động cặp đơi
HS thảo luận nhĩm
HS nghe GV trình bày, giảng giải+kết hợp ghi bài
HỘP KT2
-Tượng được tạc từ khối đá nguyên màu xanh xám, là tác phẩm điêu khắc xuất sắc của nghệ thuật thời Lí nói riêng và của nền nghệ thuật dân tộc nói chung
-Tượng được chia thành hai phần rõ rệt : tượng Phật A-di-đà và bệ đá tòa sen (chú ý tới nghệ thuật tạc tượng tuyệt vời của nghệ nhân thời Lí)
+Phần tượng : Phật A-di-đà ngồi xếp bằng, hai bàn tay ngửa, đặt chồng lên nhau để trước bụng, tì nhẹ lên đùi theo quy định nhà Phật nhưng dáng ngồi vẫn thoải mái, không gò bó Các nếp áo choàng bó sát người được buông từ vai xuống tạo nên những đường cong mềm mại, tha thướt và trau chuốt càng tôn thêm vẻ đẹp của pho tượng Mình tượng thanh mảnh, ngồi hơi dướn về phía trước, trông uyển chuyển nhưng lại vững vàng Khuôn mặt phúc hậu, dịu hiền mang đậm nét đẹp lí tưởng của người phụ nữ Việt Nam : mắt lá dăm, lông mày lá liễu, mũi dọc dừa thanh tú, cổ kiêu 3 ngấn và nụ cười kín đáo
+Phần bệ tượng : Bệ đá toà sen được trang trí bằng các hoa văn tinh xảo và hoàn mĩ, gồm 2 tầng : Tầng trên là toà sen hình tròn, như đoá sen nở rộ với hai tầng cánh, các cánh sen chạm đôi rồng (đục nông, mỏng)
Tầng dưới là đế tượng hình bát giác, xung quanh được chạm trổ nhiều họa tiết trang trí hình hoa dây, hình chữ S và hình sóng nước
**Cách sắp xếp bố cục chung của tượng hài hoà, cân đối, tạo được tỉ lệ cân xứng giữa tượng và bệ
-Tượng tuy phải tuân theo quy ước Phật giáo song không gò bó bởi cách diễn tả mềm mại, nuột nà, sự phối hợp các hoạ tiết trang trí tỉ mỉ nhưng sống động ; trang nghiêm nhưng không khô cứng
-Pho tượng là hình mẫu của cô gái đẹp trong sáng, lặng lẽ và lắng đọng đầy nữ tính nhưng lại không mất đi vẻ trầm mặc của Phật A-di-đà
III Tìm hiểu nghệ thuật trang trí Con rồng
thời Lý
*GV chuyển giao nhiệm vụ học tập:
-ĐDDH: ảnh rồng thời Lý phĩng to+Một
vài hình rồng bên Trung Quốc (để so sánh
nêu bật tính độc đáo của rồng thời Lý)
-Nhiệm vụ HS: đọc bài trong SGK
-Hệ thống câu hỏi:
+Mơ tả hình rồng thời Lý
+Rồng thời Lý cĩ đặc điểm gì? Rồng tượng
trưng cho điều gì?
*GV hướng dẫn, gợi ý HS tìm hiểu, trả lời
-Phương pháp thuyết trình, giảng, trình bày, vấn đáp, khơi gợi giải qua
ĐD và ảnh để HS chú ý
-Hoạt động cá nhân
HS nhận xét và bổ sung
HS quan sát
HS quan sát và trả lời câu hỏi
HS nghe+ghi bài
HỘP KT3 *Rồng là hình ảnh tượng trưng cho quyền lực vua chúa Song rồng thời Lí có đặc điểm cấu tạo khác hẳn với các thời trước hay cùng thời ở Trung Quốc (thời Hán, Đường, Tống) Là sản phẩm của sáng tạo trong nghệ thuật dân tộc Việt Nam Nét độc đáo :
+Luôn được thể hiện trong dáng dấp hiền hoà, mềm mại, không có cặp sừng trên đầu và luôn có hình chữ “S” (biểu tượng cầu mưa của cư dân cổ sinh tụ tại Đông Nam Á)
Trang 4+Thân rồng khá dài, tròn lẳn, uốn khúc mềm mại, thon nhỏ từ đầu đến đuôi ; khúc uốn lượn theo nhịp thắt túi, có dạng một con rắn
+Các chi tiết mào, lông chân đều phụ hoạ theo kiểu thắt túi
(rồng Trung Quốc mang tính hung dữ, đầy quyền uy)
+Rồng được chạm khắc ở những di tích liên quan trực tiếp tới vua như như kinh đô, một số chùa nơi vua đã đi qua hay cư trú lại như chùa Phật Tích, chùa Giạm, chùa Long Đọi (Hà Nam), … thường có mặt cạnh biểu tượng Phật giáo như lá đề, hoa sen
IV Tìm hiểu về nghệ thuật gốm thời Lý
*GV chuyển giao nhiệm vụ học tập:
-ĐDDH: Hình ảnh trong SGK về gốm
-Nhiệm vụ HS: đọc bài trong SGK
-Hệ thống câu hỏi:
+Gốm thời Lý cĩ đặc điểm gì (về hình
dáng, trang trí, màu men)?
*GV hướng dẫn, gợi ý HS tìm hiểu, trả lời
-Phương pháp thuyết trình, giảng, trình bày, vấn đáp, khơi gợi giải qua
ĐD và ảnh để HS chú ý
-Hoạt động cá nhân
HS nhận xét và bổ sung
HS quan sát
HS quan sát và trả lời câu hỏi
HS nghe+ghi bài HỘP KT4: Cùng với nghệ thuật kiến trúc, điêu khắc và trang trí, nghệ thuật gốm phát triển mạnh và đạt đến đỉnh cao :
+Có các trung tâm lớn và nổi tiếng như Thăng Long, Bát Tràng, Thổ Hà, Thanh Hoá
Nhiều thể dạng: bát, đĩa, ấm, chén, bình, liễn, …
+Chế tạo được các men gốm quý hiếm như men ngọc, men lục, men da lươn, men trắng ngà, +Hình vẽ trang trí là hình tượng bông sen, đài sen, cách điệu, đắp nổi hay khắc chìm
Đặc điểm :
+Xương gốm mỏng, nhẹ chịu được nhiệt độ lửa cao ; nét khắc chìm, phủ men đều, bóng mịn và độ trong sâu
+Hình dáng nhẹ nhõm, thanh thoát, trau chuốt, mang vẻ đẹp trang trọng, quý phái
C THỰC HÀNH LUYỆN TẬP
Yêu cầu cần đạt: HS củng cố lại kiến thức đã học phần B
*GV chuyển giao nhiệm vụ học tập:
-Hệ thống câu hỏi:
+Em hãy kể vài nét về chùa Một Cột, tượng
Phật A-di-đà ?
+Em còn biết thêm công trình nghệ thuật nào
của thời Lí ?
*GV hướng dẫn, gợi ý HS tìm hiểu, trả lời
+Hoạt động cá nhân HS ghi bài
HS
D VẬN DỤNG, MỞ RỘNG: Đánh giá nhận xét.
Yêu cầu cần đạt:HS hiểu về giá trị của kho tàng nghệ thuật cổ dân tộc
*GV chuyển giao nhiệm vụ học tập:
-ĐDDH; (phiếu học tập, )
-Hệ thống câu hỏi
+Nghệ thuật thời Lý cĩ gì đặc sắc?
+Em phải làm gì khi hiểu về kho tàng nghệ
thuật cổ của dân tộc ta?
*GV hướng dẫn, gợi ý HS nhận xét, trả lời:
*GV đánh giá kết quả, kết luận vấn đề
+Hoạt động cá nhân HS nhận xét, bổ sung
IV CÂU HỎI, BÀI TẬP +Câu hỏi: Mức 1/ Mức 2-3:
V HƯỚNG DẪN HỌC SINH VỀ NHÀ
-Xem tranh, ảnh minh hoạ và bài học ở sách GK.
-Chuẩn bị tiết 11 (bài 10) : Màu sắc.
Trang 5