- Biết được công dụng, cấu tạo và nguyên lí làm việc của một số thiết bị đóng - cắt và lấy điện của mạng điện trong nhà.. - Hiểu được cấu tạo, công dụng, số liệu kĩ thuật của cầu dao, cô[r]
Trang 1Bài 41: ĐỒ DÙNG LOẠI ĐIỆN – NHIỆT
BÀN LÀ ĐIỆN
I Đồ dùng loại điện – nhiệt
1 Nguyên lí làm việc
* Dựa vào tác dụng nhiệt của dòng điện chạy trong dây đốt nóng, biến đổi điện năng thành nhiệt năng
2 Dây đốt nóng
a Điện trở của dây đốt nóng
R
* Đơn vị của điện trở là ôm, kí hiệu Ω
b Các yêu cầu kĩ thuật của dây đốt nóng
* Làm bằng vật liệu dẫn điện có điện trở suất lớn: dây niken – crom, dây phero-crom
* Chịu được nhiệt độ cao
II Bàn là điện
1 Cấu tạo
* Có 2 bộ phận chính: dây đốt nóng và vỏ
a Dây đốt nóng
* Được làm bằng hợp kim niken-crom chịu được nhiệt độ cao
* Được đặt ở các rãnh trong bàn là và cách điện với vỏ
b Vỏ bàn là
* Gồm đế và nắp:
* Đế được làm bằng gang hoặc hợp kim nhôm, được đánh bóng hoặc mạ crom
* Nắp được làm bằng đồng, thép mạ crom hoặc nhựa chịu nhiệt
2 Nguyên lí làm việc
Trang 2* Khi đóng điện, dòng điện chạy trong dây đốt nóng tỏa nhiệt, nhiệt được tích vào đế của bàn là làm nóng bàn là
3 Các số liệu kĩ thuật
* Điện áp định mức: 127V, 220V
* Công suất định mức: từ 300W đến 1000W
4 Sử dụng
* Sử dụng đúng với điện áp định mức của bàn là
* Khi đóng điện không được để mặt đế bàn là trực tiếp xuống bàn hoặc để lâu trên quần áo
* Điều chỉnh nhiệt độ cho phù hợp
* Giữ gìn mặt đế bàn là sạch và nhẵn
* Đảm bảo an toàn về điện và về nhiệt
[CÔNG NGHỆ 8] Bài 51: THIẾT BỊ ĐÓNG - CẮT VÀ LẤY ĐIỆN CỦA MẠNG ĐIỆN
TRONG NHÀ
Biết được công dụng, cấu tạo và nguyên lí làm việc của một số thiết bị đóng -cắt và lấy điện của mạng điện trong nhà - Hiểu được cấu tạo, công dụng, số liệu
kĩ thuật của cầu dao, công tắc, ổ điện, phích cắm - Hiểu được nguyên lí làm việc,
vị trí lắp đặt các thiết bị trên trong mạng điện.
I Thiết bị đóng - cắt mạch điện
1 Công tắc điện
a Khái niệm
- Là thiết bị dùng để đóng hoặc cắt dòng điện bằng tay
b Cấu tạo
- Gồm có: Vỏ, cực động và cực tĩnh
c Phân loại
- Dựa vào số cực có: Công tắc 2 cực, công tắc 3 cực
Trang 3- Dựa vào thao tác đóng - cắt: Công tắc bật, công tắc bấm, công tắc xoay.
d Nguyên lí làm việc
- Khi đóng công tắc, cực động tiếp xúc với cực tĩnh làm kín mạch Khi ngắt công tắc, cực động tách khỏi cực tĩnh làm hở mạch
- Công tắc điện thường được lắp trên dây pha nối tiếp với tải và sau cầu chì
2 Cầu dao
a Khái niệm
- Là thiết bị đóng cắt dòng điện bằng tay đơn giản, đồng thời dùng đóng cắt cả dây pha
và dây trung tính của mạng điện
b Cấu tạo
- Gồm có: Vỏ, các cực động và các cực tĩnh
- Trên vỏ có ghi điện áp và dòng điện định mức (250V - 15A)
c Phân loại
- Dựa vào số cực có: Cầu dao 2 cực, cầu dao 3 cực
- Dựa vào sử dụng: Cầu dao một pha, cầu dao ba pha
II Thiết bị lấy điện
1 Ổ điện
- Là thiết bị lấy điện cho các đồ dùng điện
- Ổ điện gồm:
+ Vỏ: làm bằng nhựa hay sứ, trên có ghi điện áp và dòng điện định mức
+ Cực tiếp điện: làm bằng đồng
2 Phích cắm
- Dùng lấy điện cung cấp cho các đồ dùng điện
Trang 4- Có nhiều loại: tháo được, không tháo được, chốt cắm tròn, chốt cắm dẹt,
- Khi sử dụng ta chọn loại có chốt cắm và số liệu kĩ thuật phù hợp với ổ điện
[CÔNG NGHỆ 8] Bài 48: SỬ DỤNG HỢP LÍ ĐIỆN NĂNG
1 Biết sử dụng điện năng một cách hợp lí 2 Có ý thức tiết kiệm điện năng.
I Nhu cầu tiêu thụ điện năng
1 Giờ cao điểm tiêu thụ điện năng
- Trong ngày có những giờ tiêu thụ điện năng nhiều Những giờ đó gọi là giờ cao điểm
- Giờ cao điểm dùng điện trong ngày từ 18 giờ đến 22 giờ
2 Những đặc điểm của giờ cao điểm
- Điện năng tiêu thụ rất lớn
- Điện áp của mạng điện bị giảm xuống, ảnh hưởng xấu đến chế độ làm việc của đồ dùng điện
II Sử dụng hợp lí và tiết kiệm điện năng.
- Giảm bớt tiêu thụ điện năng trong giờ cao điểm VD: không là quần áo,
- Sử dụng đồ dùng điện hiệu suất cao để tiết kiệm điện năng VD: Sử dụng đèn huỳnh quang thay đèn sợi đốt
- Không sử dụng lãng phí điện năng VD: Khi ra khỏi nhà, tắt điện các phòng
[CÔNG NGHỆ 8] Bài 49: TÍNH TOÁN TIÊU THỤ ĐIỆN NĂNG TRONG GIA ĐÌNH
- Tính toán được tiêu thụ điện năng trong gia đình.
I Điện năng tiêu thụ của đồ dùng điện.
- Điện năng tiêu thụ của đồ dùng điện được tính như sau:
A = Pt.
Trong đó:
Trang 5 t: thời gian làm việc của đồ dùng điện.
P: cơng suất điện của đồ dùng điện
A: Điện năng tiêu thụ của dịng điện trong thời gian t
-Đơn vị: ốt giờ (Wh), kilơốt giờ (kWh)
II Tính tốn tiêu thụ điện năng trong gia đình.
- Quan sát cơng suất điện và thời gian sử dụng trong một ngày của đồ dùng điện.
- Tính tiêu thụ điện năng của mỗi đồ dùng điện trong một ngày
- Tính tiêu thụ điện năng của gia đình trong một ngày
- Tính tiêu thụ điện năng của gia đình trong một tháng
III Báo cáo thực hành
STT Tên đồ dùng điện Công suất(W) lượngSố Thời gian sử dụngtrong ngày t (h) Tiêu thụ điện năngtrong ngày A (Wh)
Trang 62 Tiêu thụ điện năng của gia đình trong ngày: 7485 (Wh)
3.Tiêu thụ điện năng của gia đình trong tháng (30 ngày): A = 7485 x 30 = 224550 (Wh) = 224.55(kWh)
[CƠNG NGHỆ 8] Bài 46: MÁY BIẾN ÁP MỘT PHA
1 Hiểu được cấu tạo, chức năng, cách sử dụng máy biến áp một pha.
* Máy biến áp một pha là thiết bị điện dùng để biến đơi điện áp của dịng điện xoay chiều một pha
1 Cấu tạo
a Lõi thép
- Làm bằng các lá thép kĩ thuật điện ghép lại thành một khối
- Chức năng: dùng để dẫn từ
b Dây quấn
- Làm bằng dây điện từ quấn quanh lõi thép, giữa các vịng dây cĩ cách điện với nhau
và cách điện với lõi thép
- Chức năng: Dùng để dẫn điện
- Cĩ hai loại dây quấn:
+ Dây quấn nối với nguồn điện cĩ điện áp U1 gọi là dây quấn sơ cấp Kí hiệu: N1
+ Dây quấn cấp điện ra sử dụng cĩ điện áp U2 gọi là dây quấn thứ cấp Kí hiệu: N2
2 Nguyên lí làm việc (Giảm tải)
3 Số liệu kĩ thuật
- Cơng suất định mức, đơn vị là VA (Vơn ampe), kVA
- Điện áp định mức, đơn vị là V, kV
- Dịng điện định mức, đơn vị là A
4 Sử dụng
Trang 7- Dễ dàng, ít hư hỏng, dùng để tăng giảm điện áp.
- Khi sử dụng máy biến áp cần chú ý:
+ Điện áp đưa vào máy biến áp không được lớn hơn điện áp định mức
+ Không để máy biến áp làm việc quá công suất định mức
+ Đặt nơi khô ráo, thoáng, sạch sẽ
+ Kiểm tra điện có rò ra vỏ hay không
[CÔNG NGHỆ 8] Bài 44: ĐỒ DÙNG LOẠI ĐIỆN - CƠ QUẠT ĐIỆN
1 Biết được cấu tạo, nguyên lí làm việc và cách sử dụng của động cơ điện một pha 2 Biết được nguyên lí làm việc và cách sử dụng quạt điện.
I ĐỘNG CƠ ĐIỆN MỘT PHA
1 Cấu tạo: Gồm 2 bộ phận chính
a Stato (phần đứng yên).
- Lõi thép làm bằng lá thép kĩ thuật điện
- Dây quấn làm bằng dây điện từ được đặt cách điện với lõi thép
- Chức năng: tạo ra từ trường quay
b Rôto (phần quay).
- Lõi thép làm bằng lá thép kĩ thuật điện
- Dây quấn gồm các thanh dẫn ( nhôm, đồng) đặt trong các rãnh của lõi thép
- Chức năng: làm quay máy công tác
2 Nguyên lí làm việc
- Khi đóng điện, sẽ có dòng điện chạy trong dây quấn stato và dòng điện cảm ứng trong dây quấn rôto, tác dụng từ của dòng điện làm cho rôto động cơ quay
3 Các số liệu kĩ thuật
Trang 8- Điện áp định mức: 127V, 220V.
- Công suất định mức: từ 20W đến 300W
4 Sử dụng
- Trong sản xuất: máy tiện, máy khoan, máy xay,
- Trong gia đình: tủ lạnh, máy bơm nước, quạt điện, máy giặt,
II QUẠT ĐIỆN
1 Cấu tạo
- Gồm: động cơ điện và cánh quạt
- Cánh quạt được lắp với trục động cơ điện Cánh quạt làm bằng nhựa hoặc kim loại được tạo dáng để tạo ra gió khi quay
2 Nguyên lí làm việc
- Khi đóng điện, động cơ điện quay kéo cánh quạt quay theo tạo ra gió làm mát
3 Sử dụng
- Khi sử dụng quạt cần chú ý: cánh quạt quay nhẹ nhàng, không bị rung, bị lắc, bị vướng cánh
[CÔNG NGHỆ 8] Bài 50: ĐẶC ĐIỂM VÀ CẤU TẠO MẠNG ĐIỆN TRONG NHÀ
1 Biết được đặc điểm của mạng điện trong nhà 2 Biết được cấu tạo, chức năng một số phần tử của mạng điện trong nhà.
I Đặc điểm và yêu cầu của mạng điện trong nhà.
1 Khái niệm
- Là loại mạng điện có điện áp thấp, nhận điện năng từ mạng phân phối để cung cấp điện cho các đồ dùng điện
- Có dây pha và dây trung hòa đi qua công tơ điện vào nhà
2 Đặc điểm
Trang 9- Ở nước ta, mạng điện trong nhà có cấp điện áp là 220V.
- Đồ dùng điện rất đa dạng
- Điện áp định mức của các thiết bị, đồ dùng điện phải phù hợp với điện áp mạng điện + Điện áp của các thiết bị điện ≥ điện áp mạng điện
+ Điện áp của đồ dùng điện = điện áp mạng điện
3 Yêu cầu
- Đảm bảo cung cấp đủ điện cho đồ dùng điện
- Đảm bảo an toàn cho người và ngôi nhà
- Sử dụng thuận tiện, bền chắc và đẹp
- Dễ dàng kiểm tra và sửa chữa
II Cấu tạo của mạng điện trong nhà.
Gồm các phần tử:
- Công tơ điện
- Dây dẫn điện (mạch chính và mạch nhánh)
- Các thiết bị điện: đóng – cắt, bảo vệ và lấy điện
- Đồ dùng điện
[CÔNG NGHỆ 8] Bài 53: THIẾT BỊ BẢO VỆ CỦA MẠNG ĐIỆN TRONG NHÀ
- Hiểu được cấu tạo, công dụng, số liệu kĩ thuật của cầu chì, aptomat - Hiểu được nguyên lí làm việc, vị trí lắp đặt các thiết bị trên trong mạch điện.
I Cầu chì
1 Công dụng - Là thiết bị điện dùng để bảo vệ an toàn cho các đồ dùng điện, mạch điện
khi xảy ra sự cố ngắn mạch hoặc quá tải
2 Cấu tạo và phân loại
Trang 10a Cấu tạo
- Gồm có:+ Vỏ: được làm bằng sứ hay thủy tinh
+ Cực giữ dây chảy và dây dẫn điện được làm bằng đồng
+ Dây chảy làm bằng chì
b Phân loại - Có nhiều loại: Cầu chì hộp, cầu chì ống, cầu chì nút,
3 Nguyên lí làm việc :- Khi có sự cố ngắn mạch hoặc quá tải, dòng điện tăng lên quá
giá trị định mức, dây chảy của cầu chì nóng chảy và bị đứt làm cho mạch điện bị hở, bảo vệ các đồ dùng điện, thiết bị điện không bị hư hỏng
II Aptomat
1 Công dụng:- Là thiết bị tự động cắt mạch điện khi bị ngắn mạch hoặc quá tải.
Aptomat phối hợp cả chức năng của cầu dao và cầu chì
2 Nguyên lí làm việc : Khi mạch điện bị ngắn mạch hoặc quá tải, dòng điện trong mạch
tăng lên vượt quá định mức, aptomat tự động cắt mạch, bảo vệ mạch điện, thiết bị và đồ dùng điện Aptomat đóng vai trò là cầu chì
- Sau khi sửa chữa xong ta bật núm điều khiển để sử dụng Aptomat đóng vai trò là cầu dao