- Nghệ thuật: điệp từ, câu hỏi tu từ => Nhấn mạnh hoàn cảnh thiếu thốn thiếu nơi tù ngục, đồng thời thể hiện tâm hồn tự do, phong thái ung dung lạc quan và rất yêu thiên nhiên của[r]
Trang 1Tiết 86: Bài 21
Văn bản: NGẮM TRĂNG
(Hồ Chí Minh)
Giáo viên thực hiện: Nguyễn Thị Huế
Trang 2Tiết 85 - Bài 21
(Hồ Chí Minh) Minh )
I ĐỌC – TÌM HIỂU CHUNG
1 Tác giả
- Hồ Chí Minh: (1890 – 1969)
- Tên khai sinh: Nguyễn Sinh Cung.
- Quê: làng Sen, xã Kim Liên, Nam
Đàn, Nghệ An.
- Xuất thân trong một gia đình nhà
Nho yêu nước.
- Là nhà cách mạng vĩ đại của dân tộc
và quốc tế cộng sản.
- Là một danh nhân văn hóa, một nhà
văn, nhà thơ lớn của dân tộc.
Trang 3Tiết 85 - Bài 21
(Hồ Chí Minh) Minh )
2 Tác phẩm
a Hoàn cảnh sáng tác
- NKTT viết trong thời gian Người bị
chính quyền Tưởng Giới Thạch bắt
giam trong nhà ngục của tỉnh Quảng
Tây – Trung Quốc.
- “Ngắm trăng” là bài thơ thứ 21 trong
tập thơ NKTT
b Đọc – tìm hiểu từ khó
? So sánh tính hàm súc của ngôn từ giữa văn bản gốc với văn bản dịch.
Trang 4* Ưu điểm: -Giữ được thể thơ
Câu 1: dịch sát nghĩa
* Hạn chế:
-Câu 2:
+ Nguyên tác là một câu hỏi
-Câu 3,4 Trong nguyên tác có kết cấu đối khá chặt chẽ
Phiên âm:
Ngục trung vô tửu diệc vô hoa,
Đối thử lương tiêu nại nhược hà ?
Nhân hướng song tiền khán minh nguyệt,
Nguyệt tòng song khích khán thi gia.
Dịch nghĩa:
Trong tù không rượu cũng không hoa,
Trước cảnh đẹp đêm nay biết làm thế nào?
Người hướng ra trước song ngắm trăng
sáng,
Từ ngoài khe cửa, trăng ngắm nhà thơ.
Dịch thơ (bản dịch của Nam Trân)
Trong tù không rượu cũng không hoa,
Cảnh đẹp đêm nay, khó hững hờ;
Người ngắm trăng soi ngoài cửa sổ,
Trăng nhòm khe cửa ngắm nhà thơ
(Hồ Chí Minh, Nhật kí trong tù,
Hồ Chí Minh toàn tập, tập 3,
NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2000)
+ Trong bản dịch làm mất kiểu câu
và dấu chấm hỏi
-Bản dịch làm mờ đi cấu trúc đăng đối
Trang 5Tiết 86 - Bài 21
(Hồ Chí Minh) Minh )
2 Tác phẩm
a Hoàn cảnh sáng tác
- NKTT viết trong thời gian Người bị
chính quyền Tưởng Giới Thạch bắt giam
trong nhà ngục của tỉnh Quảng Tây –
Trung Quốc.
- “Ngắm trăng” là bài thơ thứ 21 trong
tập thơ NKTT
b Đọc – tìm hiểu từ khó
- Minh:
- Nguyệt:
- Tửu:
- Nhân:
- Khán:
Sáng Trăng Rượu Người Xem, nhìn
c Thể loại – bố cục và Phương thức biểu đạt
- Thể loại:
- Bố cục:
- Phương thức:
Thất ngôn tứ tuyệt Khai
4 phần: Thừa Chuyển Hợp
Biểu cảm trực tiếp
d Nhan đề:
Vọng nguyệt: Ngắm trăng - > đề tài phổ biến trong thi cổ
Trang 6Tiết 86 - Bài 21
(Hồ Chí Minh) Minh )
II ĐỌC – TÌM HIỂU CHI TIẾT
1 Hoàn cảnh ngắm trăng
?
Câu thơ đầu cho em thấy hoàn cảnh của Bác có
gì đặc biệt?
- Hoàn cảnh: tù ngục
- Điều kiện: thiếu thốn
? Câu thơ thứ 2 hiện
ra trước mắt người đọc một khung cảnh thiên nhiên như thế nào?
- Khung cảnh: đêm trăng đẹp ?Em thấy được tâm
trạng của Bác thể hiện như thế nào trước cảnh thiên nhiên đó?
- Tâm trạng: Bối rối, xốn xang
trước vẻ đẹp sững sờ của đêm
trăng
? Giải thích tại sao trong cảnh sống tù ngục trăm ngàn thiếu thốn mà Bác chỉ nhắc tới hai cái thiếu đó là rượu và hoa không?
? Xác định biện pháp nghệ
thuật sử dụng trong hai câu thơ đầu và nêu tác dụng của nghệ thuật đó?
- Nghệ thuật: điệp từ, câu hỏi tu từ
=> Nhấn mạnh hoàn cảnh thiếu
thốn thiếu nơi tù ngục, đồng thời
thể hiện tâm hồn tự do, phong thái
ung dung lạc quan và rất yêu thiên
nhiên của Bác
Trang 7Tiết 86 - Bài 21
(Hồ Chí Minh) Minh )
2 Phút giao cảm kì diệu
Sau những phút giây bối rối, xúc động trước đêm trăng đẹp, Bác
đã làm gì?
Em hãy dịch nghĩa hai câu
thơ:
Nhân hướng song tiền khán minh nguyệt Nguyệt tòng song khích khán thi gia
? Phân tích đặc sắc nội dung và nghệ thuật trong hai câu thơ trên?
khán
Tiểu đối
Tiểu đối
Cặp
Nghệ thuật: Điệp từ, phép nhân hóa, cấu trúc đăng đối.
=> Trăng và người là đôi bạn tri âm, tri kỉ vượt qua song sắt nhà tù tìm đến với nhau
Bài thơ giúp
em hiểu thêm điều gì về Bác?
Bác có tâm hồn yêu thiên nhiên tha thiết, có nghị lực và chất thép phi thường.
Trang 8Tiết 86 - Bài 21
(Hồ Chí Minh) Minh )
III TỔNG KẾT
1 Nghệ thuật
- Thể thơ thất ngôn tứ tuyệt
- Điệp từ, nghệ thuật đối, nhân hóa
- Sự kết hợp hài hòa giữa cổ điển- hiện đại; thi sĩ-chiến sĩ
2 Nội dung
Ngắm trăng là bài thơ giản dị mà hàm xúc, cho thấy tình yêu thiên nhiên đến say mê và phong thái ung dung của Bác Hồ ngay cả trong cảnh ngục tù cực khổ tối tăm
3 Ý nghĩa văn bản
Tác phẩm thể hiện sự tôn vinh cái đẹp của tự nhiên, của tâm hồn con người bất chấp hoàn cảnh ngục tù
Trang 9? Nhà phê bình văn học Hoài Thanh nhận xét: Thơ của
về trăng mà em biết:
Trang 10Hướng dẫn học sinh học ở nhà
+ Học thuộc lòng bài thơ (phần phiên âm và dịch thơ) + Nắm lại nội dung và nghệ thuật của văn bản
+ Soạn bài tiếp theo: Chiếu dời đô