CHUYỂN hóa LIPID (hóa SINH) (chữ biến dạng do slide dùng font VNI times, tải về xem bình thường)

Tiêu hóa - Xảy ra ở dạ dày, tá tràng, ruột: có sự phối hợp của 2 yếu tố: + Nhũ tương hóa lipid acid mật, muối mật + Các enzym: Lipase Phopholipase Cholesterol esterase... ĐẠI CƯƠNG- Li

CHUYỂN HÓA

LIPID

TIÊU HÓA, HẤP THU VÀ VẬN CHUYỂN

L.

Tiêu hóa

- Xảy ra ở dạ dày, tá tràng, ruột: có

sự phối hợp của 2 yếu tố:

+ Nhũ tương hóa lipid (acid mật, muối mật)

+ Các enzym:

Lipase Phopholipase Cholesterol esterase

ĐẠI CƯƠNG

- Lipid trong cơ thể: ngoại sinh, nội sinh

- Cung cấp và dự trữ năng lượng cho

cơ thể

- Tham gia cấu tạo màng tế bào

- Lipid và sản phẩm chuyển hóa tạo

nhiều chất có hoạt tính sinh học

- Là dung môi hòa tan các vitamin tan

trong dầu

- Các lipoprotein có vai trò quan trọng

trong chuyển hóa, vận chuyển và các rối loạn chuyển hóa lipid của cơ thể

3

Tại ruột, các sản phẩm thủy phân tổng hợp trở lại:

Apolipoprotein

Cholesterol TG , CE Phospholipid

CHYLOMYCRON

Chylomicron :

mạch

density lipoprotein)

VLDL:

cấp acid béo cho mô sử dụng

cholesterol tạo thành LDL (low density lipoprotein)

- LDL (low density lipoprotein):

Mang cholesterol vào tế bào ngoại biên

- HDL (high density lipoprotein):

+ Vận chuyển cholesterol từ tế bào ngoại biên về gan để chuyển hoá lipid, cholesterol hoặc đào thải qua đường mật, phân

7

CHUYỂN HÓA ACID BÉO

Thoái hóa acid béo bão hòa có sôï carbon chẳn

- Quá trình β oxy hóa: xảy ra ở gan (chủ yếu),

ngoài ra: thận, phổi, cơ, não

- Cắt ngắn dần mỗi một mẫu 2 C kể từ

đầu có nhóm carboxyl

- Có 2 giai đoạn:

+ Giai đoạn 1: Hoạt hóa acid béo, vận chuyển acylCoA từ bào tương vào trong ty thể

+ Giai đoạn 2: Quá trình β oxy hóa xảy ra trong ty thể gồm có 4 bước

Thoái hóa acid béo

RCOSCoA Acyl CoA

Carnitin acyl transferase

RCOCarnitin

Ti thể

Carnitin acyl transferase

Giai đoạn

1

AMP + ATP 2 ADP

β Hydroxy Acyl CoA R - CH - CH 2 - CO

∼ βS - CoA Hydroxy Acyl CoA

βCeto Acyl CoA R - CO - CH 2 - CO

Năng lượng của quá trình β oxy hóa

acid béo bão hòa

- Hoạt hoá acid béo (ngoài ty thể) cần 2 ATP

- Khử H 2 lần 1 tạo FADH 2 vào chuỗi HHTB tạo 2ATP

- Khử H 2 lần 2 tạo NADHH + vào chuỗi HHTB tạo 3ATP

- 1 AcetylCoA đi vào vòng Krebs tạo 12 ATP

Một phân tử acid béo có nC oxy hoá hoàn toàn tạo ra:

[(n/2 -1)5 + (n/2 12) ] - 2 ATP

Tổng hợp acid

béo

- Các tổ chức tổng hợp mạnh nhất: mô mỡ, gan, ruột

- Tổng hợp xảy ra ở : bào tương (chủ yếu), ty thể và microsom

- Enzym xúc tác: multienzym (7 protein: acyl

synthetase, 1 tiểu đơn vị trung tâm, 6 tiểu đơn vị ngoại vi)

- Nguyên liệu tổng hợp: acetyl CoA (từ

Glucid, acid amin, acid béo)

- Có 2 giai đoạn:

13

CH 3 - CO ~ SCoA HOOC - CH 2 - CO ~

SCoA

ATP CO2 ADP + Pi

CH 3 - CO ∼ SCoA + HS - ACP CH 3 - CO ∼ SACP + CoASH

HOOC - CH 2 - CO ∼ SCoA + HS- ACP HOOC - CH 2 - CO ∼ SACP

+ CoASH

Malonyl CoA

Giai âoản

2

Giai âoản 1

)

Butyryl ACP tiếp tục ngưng tụ với malonyl ACP mới, kéo dài chuỗi acid béo

Ví dụ: Trong 8 đơn vị acetyl CoA tạo acid béo palmitic:

+ Chỉ có 1 đơn vị do acetyl CoA trực tiếp c/cấp

+ 7 đơn vị khác do malonyl CoA cung cấp

Phương trình tổng quát tổng hợp acid palmitic từ acetyl CoA:

palmitic + 8 HSCoA+ 14 NADP+ 7 ADP+ 7 H2O

CHUYỂN HÓA TRIGLYCERID

Thoái hóaTriglycerid

- Xảy ra chủ yếu ở mô mỡ

- Enzym xúc tác: lipase

(Lipase nhạy cảm với hormon, hoạt động

- Xảy ra chủ yếu ở mô mỡ

- Enzym xúc tác: lipase

( Lipase nhạy cảm với hormon, hoạt động nhờ hệ thống ATP-AMPV, thông qua

proteinkinase )

- Sản phẩm thủy phân: acid béo và glycerol

Triglycerid Glycerol

Glycerophosphat

Phosphodioxyaceton

Acetyl CoA

β oxy hoạ

CT Krebs

Tổng hợp Triglycerid

19

Xảy ra ở gan, thận, mô mỡ,

ruột

CHUYỂN HÓA PHOSPHOLIPID

Thoái hóa phospholipd

- Enzym xúc tác: phospholipase

- Sản phẩm thuỷ phân:

+ Acid béo

+ Glycerol, alcol khác (sphingosin )

+ Các chất có chứa nitơ (cholin,

ethanolamin, serin )

+ Acid phosphoric

Tổng hợp Phospholipid

- Phospholipid tham gia vào thành phần cấu

tạo màng và các lipoprotein vận chuyển

Sphingophospholipid, glycolipid có con đường

Ethanolamin kinase

ATP ADP

Phosphoethanolamin cytidintransferase

Ethanolamin kinase

Phosphoethanolamin cytidintransferase

CMP diacylglycerol

CMP diacylglycerol

CMP diacylglycerol

Phosphatidylethanolami

n

CMP diacylglycerol

Phosphatidylethanolami

n

CMP diacylglycerol

CHUYỂN HÓA CHOLESTEROL

Vai trò của cholesterol:

- Tham gia vào thành phần cấu tạo

của màng tế bào

- Tổng hợp nhiều hormone steroid

Hấp thu - vận chuyển - thoái

hóa

cùng với các lipid khác

chuyển trong hệ bạch mạch và este hoá với AB chuỗi dài

+LDL- C vận chuyển cholesterol vào trong tế bào

+HDL - C vận chuyển cholesterol từ tế bào về gan

- 1 lượng cholesterol được đào thải qua đường ruột hoặc tổng hợp acid mật

23

Tổng hợp cholesterol

- Xảy ra chủ yếu ở gan, ruột; ngoài ra:

ở thượng thận, tinh hoàn, buồng trứng, da, hệ thần kinh

- Có 3 giai đoạn:

+ Giai đoạn 1: Tạo hydroxymetyl glutaryl CoA (HMG CoA)

3 acetyl CoA HMG CoA

Squalen

HMG CoA Squalen

+ Giai đoạn 3: Squalen Cholesterol

HMG CoA synthetase

HMG CoA synthetase

HMG CoA synthetase HMG CoA

reductase

Tổng hợp cholesterol este

- Xảy ra chủ yếu ở gan, ruột, thượng thận

- 2 phản ứng:

+ Hoạt hóa acid bĩo thănh acyl CoA

+ Acyl CoA + cholesterol cholesterol este

(ACAT: Acyl CoA cholesterol acyl transferase)

25

Con đường thứ

nhất

ACAT

Con đường thứ

haiLCAT

Điều hòa tổng hợp cholesterol

hợp cholesterol ở niêm mạc ruột

giảm lượng aceylCoA, ATP và NADPHH + )

cholesterol ở gan

hạ cholesterol máu: ức chế HMG CoA

redutase

27

ĐIỀU HÒA VÀ RỐI LOẠN

CHUYỂN HÓA LIPID

(+

)

( + )

Lipase (-)

Lipase (+)

Adenylcycl ase

ATP

AMP

v

Tăng thoái hóa lipid

+ Thyroxin, GH tác dụng chậm lên sự

thoái hóa lipid

+ Glucocorticoid (GC) còn hạn chế sự xâm nhập của glucose vào tế bào (-) tổng hợp lipid

Adrenalin, noradrenalin, ACTH, glucagon, GC

AMP

v

Tăng thoái hóa lipid

AMP

v

Điều hòa chuyển hoá lipid

Aính hưởng của hormon đối với tổng

Tăng NADHH+(CT pentose),cung cấp acetyl CoA

(+)

Tăng tổng hợp lipid

Giảm thoái hóa

lipid

(-)

(Prostagladin E (PGE1): tác dụng lên tổng

hợp lipid yếu hơn Insulin)

Rối loạn chuyển hóa lipid

- Rối loạn chuyển hoá Cholesterol

- Rối loạn chuyển hoá lipid bẩm sinh

31