+ Bảo vệ chủ quyền quốc gia, khuyến khích phát triển kinh tế, giữ gìn những truyền thống tốt đẹp của dân tộc, bảo vệ một số quyền lợi của phụ nữ... II. + Kêu gọi nhân dân phiêu tán trở [r]
Trang 1Bài 20 NƯỚC ĐẠI VIỆT THỜI LÊ SƠ (1428 – 1527)
I TÌNH HÌNH CHÍNH TRỊ, QUÂN SỰ, PHÁP LUẬT:
1 Tổ chức bộ máy chính quyền:
Sau khi đánh đuổi quân Minh ra khỏi đất nước, Lê Lợi lên ngôi hoàng đế, khôi phục lại Quốc hiệu Đại Việt và xây dựng chính quyền mới:
- Đứng đầu triều đình là vua,Vua trực tiếp nắm mọi quyền hành, kể cả chức tổng chỉ huy quân đội
- Giúp việc cho vua có các quan đại thần Ở triều đình có 6 bộ: Lại, Hộ, Lễ, Binh, Hình, Công Ngoài ra còn có một số cơ quan chuyên môn như: Hàn lâm viện (soạn thảo công văn), Quốc sử viện (viết sử) Ngự sự đài (can gián vua và các triều thần) v.v
- Ở địa phương: Chia cả nước thành 5 đạo, đến thời vua Lê Thánh Tông chia lại thành 13 đạo thừa tuyên, dưới đạo có phủ, châu, huyện, xã
2 Tổ chức quân đội:
- Quân đội được tổ chức theo chế độ "ngụ binh ư nông" Gồm hai bộ phận chính: quân triều đình và quân ở các địa phương; bao gồm bộ binh, thủy binh, tượng binh, kị binh
- Vũ khí có đao, kiếm, cung tên, hỏa đồng, hỏa pháo
- Quân đội được tập luyện võ nghệ và chiến trận thường xuyên và bố trí canh phòng khắp nơi, nhất là những nơi hiểm yếu
3 Luật pháp :
- Vua Lê Thánh Tông cho biên soạn và ban hành một bộ luật mới mang tên là "Quốc triều hình luật" ( hay còn gọi là luật Hồng Đức)
- Nội dung chính của bộ luật là:
+ Bảo vệ quyền lợi của vua, hoàng tộc
+ Bảo vệ quyền lợi giai cấp thống trị, địa chủ phong kiến
+ Bảo vệ chủ quyền quốc gia, khuyến khích phát triển kinh tế, giữ gìn những truyền thống tốt đẹp của dân tộc, bảo vệ một số quyền lợi của phụ nữ
II TÌNH HÌNH KINH TẾ - XÃ HỘI:
1 Kinh tế:
a) Nông nghiệp:
+ Cho 25 vạn lính (trong tổng số 35 vạn) về quê làm ruộng
+ Kêu gọi nhân dân phiêu tán trở về quê làm ruộng
+ Đặt ra một số chức quan chuyên chăm lo về nông nghiệp như: Khuyến nông sứ, Hà đê sứ, Đồn điền sứ v.v
+ Chia lại ruộng đất công làng xã cho dân, cấm giết trâu bò bữa bãi và điều động dân phu trong mùa cấy, gặt v.v
-> Kết quả: Nông nghiệp phục hồi nhanh chóng, mùa màng bội thu, đời sống nhân dân ấm no
b) Thủ công thương, thương nghiệp:
+ Các nghề thủ công truyền thống ở các làng xã ngày càng phát triển
Trang 2+ Nhiều làng thủ công chuyên nghiệp nổi tiếng ra đời Thăng Long là nơi tập trung nhiều ngành nghề thủ công nhất
+ Các công xưởng do nhà nước quản lý (cục bách tác) được quan tâm
+ Khuyến khích lập chợ mới và họp chợ Việc buôn bán với nước ngoài được duy trì và phát triển
2 Xã hội:
- Giai cấp thống trị gồm: (Vua, quan, địa chủ): có nhiều quyền lợi, nắm giữ nhiều ruộng đất
- Giai cấp nông dân: (chiếm số lượng đông), bị bóc lột, nghèo khổ trong xã hội
- Tầng lớp thương nhân và thợ thủ công: ngày càng đông, nghề nghiệp của họ không được xem trọng
- Pháp luật nhà Lê hạn chế việc sở hữu nô tì nên số lượng giảm dần
III TÌNH HÌNH VĂN HOÁ, GIÁO DỤC:
1 Tình hình giáo dục và khoa cử:
- Nhà Lê cho dựng lại Quốc tử giám, mở nhiều trường học ở các lộ, mở khoa thi Đa số người dân đều có thể đi học, đi thi, trừ những kẻ phạm tội và làm nghề ca hát
- Nho giáo chiếm địa vị độc tôn, Phật giáo và Đạo giáo bị hạn chế
- Thời Lê sơ (1428 – 1527) tổ chức được 26 khoa thi tiến sĩ, lấy đỗ 989 tiến sĩ, 20 trạng
nguyên
2 Văn học, khoa học, nghệ thuật:
- Bao gồm văn học chữ Hán và văn học chữ Nôm
Nội dung: Văn thơ thời Lê sơ có nội dung yêu nước sâu sắc, thể hiện niềm tự hào dân tộc, khí phách anh hùng và tinh thần bất khuất của dân tộc
Nhiều tác phẩm khoa học thành văn như:
+ Sử học có tác phẩm:
+ Địa lý có tác phẩm
+ Y học có tác phẩm:
+ Toán học có tác phẩm:
Nghệ thuật sân khấu như:
Kiến trúc và điều khắc có phong các khối đồ sộ, kĩ thuật điêu luyện (thể hiện ở các )
IV MỘT SỐ DANH NHÂN VĂN HOÁ DÂN TỘC: ( HS đọc SGK)
DẶN DÒ CÁC EM HỌC SINH
- Ghi nội dung bài 20 vào vở.
- Làm các câu hỏi sau vào giấy đôi (ghi rõ họ tên, lớp) đi học lại nộp cho giáo viên.
1 Em hãy vẽ sơ đồ tổ chức bộ máy nhà nước trung ương và địa phương thời Lê sơ?
2 Em có nhận xét gì về chủ trương hạn chế việc nuôi và mua bán nô tì của nhà nước Lê
sơ?
3 Nguyên nhân nào làm cho nền giáo dục, khoa cử thời Lê sơ phát triển ?