HÓA học LIPID (hóa SINH) (chữ biến dạng do slide dùng font VNI times, tải về xem bình thường)

- Tan trong dung môi hữu cơ không phân cực: ete, benzen, cloroform - Là este của acid béo và alcol - Có thể ở dạng kết hợp: + với glucid: glycolipid + với protein: lipoprotein... Phân lo

HÓA HỌC LIPID

- Tan trong dung môi hữu cơ không

phân cực: ete, benzen, cloroform

- Là este của acid béo và alcol

- Có thể ở dạng kết hợp:

+ với glucid: glycolipid

+ với protein: lipoprotein

2 Phân loại

- Lipid thuần: thành phần chỉ có acid

béo và alcol bao gồm: glycerid, cerid,

- Tham gia thành phần cấu tạo màng

- Dung môi hoà tan một số vitamin:A, D, E,K

THÀNH PHẦN CẤU

TẠO

Acid béo bão

hòa Acid béo không bão

Acid béo không BH Acid béo BH

ACID BEÏO

ACID BEÏO BAÎO HOÌA

- Butyric (4C) C3H7COOH Acid butanoic

- Palmitic (16C) C15H31COOH A.hexadecanoic

- Stearic (18C) C17H35COOH A octadecanoic

ACID BÉO KHÔNG BÃO HÒA

- Có một hoặc nhiều liên kết đôi

- Một số acid béo không bão hòa thường gặp:

- Acid béo có số carbon ≥ 18C, ≥ 2 nối đôi Vitamin F

- Các acid béo như linoleic, linolenic

rất cần thiết cho cơ thể (cơ thể không tổng hợp được)

- Acid arachidonic là dẫn xuất của

một số chất có họat tính sinh

học như prostaglandin, leucotrien

Tính chất hóa học của

acid béo

Do nhóm carboxyl và liên kết đôi quyết định

- Sự tạo thành muối:

Acid béo + Kiềm → Muối của acid béo

- Sự tạo thành este:

Acid béo + Alcol → Este

- Phản ứng cộng với halogen

- Phản ứng hydrogen hoá

ALCOL CUÍA LIPID

ALCOL CỦA LIPID

Aminoalc

ol

Ethanolam in

Cholin

Seri n

Sphingosi n

Aminoalcol tham gia vào cấu tạo

lipid tạp

4 5 6 7

8

9 10

11 12 13

14

15 1617

25

26 27

Cholesterol

Chất tiêu biểu của sterol là

cholesterol

Alcol cao phân tử tham gia vào cấu

tạo của cerid

LIPID THUẦN

GLYCERID

CERID

STERID

- Là este của acid béo và glycerol

- Nguồn gốc từ động vật và thực vật: khác nhau về thành phần cấu tạo acid béo

- Có phổ biến: dầu, mỡ tự nhiên Ở

động vật: có ở lớp mỡ dưới da, bao

quanh một số cơ quan

- Cung cấp nhiều năng lượng (1 gam: cho 9,3 Kcal)

 Các dạng của

glycerid

Trong tự nhiên chủ yếu là triglycerid ; monoglycerid và diglycerid chiếm tỉ lệ nhỏ

TRIGLYCERID

 Tính chất lý học của

glycerid

- Không tan trong nước, ít tan trong cồn,

tan trong ete, benzen, cloroform

- Chứa AB bão hoà thường ở thể đặc: mỡ

- Chứa AB không bão hoà ở thể lỏng: dầu

- Độ nóng chảy: AB mạch ngắn, độ không

no càng lớn nhiệt độ nóng chảy thấp

- Glycerid tinh khiết không mùi, không màu

 Tính chất hóa học của

CH

CH2 O CO R

CH2

O O

CO CO

R R

+ 3 KOH t0

CH2CH CH

OH OH OH + 3RCOOK

KOH dùng để xà phòng hóa 1g chất béo

- Glycerid tham gia phản ứng hydrogen

hóa, halogen hóa.

- Hiện tượng oxy hóa:

Chất béo AB bay hơi +

hôi)

ox y

 Vai trò của glycerid trong

cơ thể - Dự trữ và cung cấp năng lượng

- Cách nhiệt

- Tạo chất đệm che chở các cơ

quan bên trong (mô mỡ quanh thận,

mạc treo ruột)

- Chỉ bị thuỷ phân trong môi trường kiềm

- Có ở động vật (sáp ong), thực vật (lá, thân, quả

- Động vật cấp cao và người không chuyển hóa được cerid

STERI D

- Là este của acid béo và sterol

- Ví dụ: Sterid: Palmitat cholesterol

SINH DỤC

Các steroid quan trọng ở

động vật

- Dẫn xuất từ nhân steroid, phần

lớn mạch nhánh ở C17 có 8 - 10 C

- Cholesterol là chất tiêu biểu của sterol, có hầu hết các tế bào của

cơ thể (chỉ có ở động vật không có ở thực vật)

- Trong cơ thể: ở dạng tự do hoặc dạng este hoá (cholesterid)

- Các sterol khác:

+ 7 dehydrocholesterol (ở da, dầu cá):

3 4 5 6

9 10

111213

14 1517

7 8

7 dehydrocholesterol

1 2 3

4 5 6

9 10

111213 14 15 17

7 8

16

1 2 3

15

tia cùc tÝm

tia cùc tÝm

PHOSPHOLIPID

GLYCOLIPID LIPID TẢP

+ Là dẫn xuất của acid

acid phosphoric)

Glycerophospholipid

- Tham gia cấu tạo màng tế bào

- Có 2 phân nhóm: Glycerophospholipid và sphingophospholipid

- Cấu tạo:

 Một số glycerophospholipid

thường gặp

- Phosphatidyl cholin (Lecithin)

+ Có ở các tế bào của cơ thể động vật, nhiều ở gan, não , lòng đỏ trứng

- Phosphatidyl ethanolamin (Cephalin)

+ Được chiết suất đầu tiên ở não

(Sphingolipid)

- Là thành phần cấu tạo quan

trọng của màng tế bào (não,

thần kinh)

- Sphingophospholipid điển hình là

sphingomyelin

Cấu tạo gồm: alcol

sphingosin , acid béo, acid

phosphoric , alcol cholin

- Cấu tạo: alcol sphingosin , acid béo,

một hoặc nhiều ose (glucose, galactose)

- Các loại chính:

kinh

não, đầu mút dây thần kinh, tham gia dẫn truyền xung động thần kinh