Bài giảng Xquang bụng không sửa soạn

Bài giảng Xquang bụng không sửa soạn giúp người học nắm được kiến thức phân biệt xquang bụng không sửa soạn– kub; hình ảnh tràn khí ổ bụng tư thế đứng; hình ảnh tắc ruột cơ học; tắc ruột cơ năng.

XQUANG BỤNG KHÔNG SỬA SOẠN

(PLAIN ABDOMEN FILM)

MỤC TIÊU

1 PHÂN BIỆT XQUANG BKSS – KUB

2 HÌNH ẢNH TRÀN KHÍ Ổ BỤNG TƯ THẾ

ĐỨNG? TƯ THẾ NẰM?

3 HÌNH ẢNH TẮC RUỘT CƠ HỌC?

TẮC RUỘT CƠ NĂNG? PHÂN BIỆT?

BKSS – KUB

(PLAIN ABDOMEN – KIDNEYS, URETERS, BLADDER)

Mục đích Bất thường ổ bụng: tràn khí ổ

bụng, mực nước hơi … Bất thường hệ niệu: vị trí, kích thước, sỏi cản quang

Chuẩn bị bn Không cần Làm sạch bụng

Tư thế chụp Đứng, nằm nghiêng trái Nằm

Phim đạt Vòm hoành -> lỗ bịt Cực trên thận (D11) – bờ

trên xương mu

BKSS đứng

BKSS nằm nghiêng T

KUB

TRÌNH TỰ ĐỌC PHIM (THAM KHẢO)

7 ĐÓNG VÔI BÌNH THƯỜNG

8 CÁC ĐƯỜNG MỠ

Lách to

Đóng vôi đm chủ

Vôi hóa tĩnh mạch vùng chậu

(phlebolith)

Đóng vôi

sụn sườn

Mức dịch - khíQuai ruột non dãn

Gan lớn đẩy các quai ruột

Khí tự do dưới hoành Khí sau phúc mạc(quanh thận)

Khí trong tĩnh mạch cửa

Khí trong đường mật

Sỏi túi mật Sỏi thận

Nang giả tụy đóng vôi

Đóng vôi tụy/ viêm tụy mạn

Dịch ổ bụng

Đường mỡ cạnh phúc mạc

không liên tục/ VPM

HÌNH ẢNH BỆNH LÝ BỤNG CẤP

1 TRÀN KHÍ Ổ BỤNG

2 TẮC RUỘT

TRÀN KHÍ Ổ BỤNG

1 NGUYÊN NHÂN

2 HÌNH ẢNH XQUANG

NGUYÊN NHÂN

1 THỦNG TẠNG RỖNG

2 SAU PHẪU THUẬT

3 NGUYÊN NHÂN PHỤ KHOA ….

1 H.A TƯ THẾ ĐỨNG

2 H.A TƯ THẾ NẰM NGHIÊNG TRÁI

3 H.A TƯ THẾ NẰM

4 CHẨN ĐOÁN PHÂN BIỆT

5 THỦNG TẠNG RỖNG KHÔNG THẤY LIỀM KHÍ

6 TRƯỜNG HỢP THỦNG ĐẶC BIỆT

H.A TƯ THẾ ĐỨNG

• HÌNH LIỀM SÁNG GIỮA GAN – DD VÀ

CƠ HOÀNH

• MỘT HOẶC HAI BÊN

• 20 – 50ml/ 6 – 8g (60% trường hợp)

HÌNH ẢNH TƯ THẾ NẰM NGHIÊNG TRÁI

• KHÍ GIỮA THÀNH BỤNG – BỜ NGOÀI GAN THÀNH BỤNG – HỐ CHẬU PHẢI

• CHỤP KHI TƯ THẾ ĐỨNG KHÔNG THẤY

HAY LƯỢNG KHÍ ÍT

HÌNH ẢNH TƯ THẾ NẰM

• DẤU HIỆU QUẢ BÓNG

• DẤU HIỆU RIGLER

• DẤU HIỆU TAM GIÁC

• DẤU HIỆU DÂY CHẰNG LIỀM

DẤU HIỆU QUẢ BÓNG

DẤU HIỆU RIGLER

Thấy hai bên thành ống tiêu hóa

DẤU HIỆU TAM GIÁC

Hình sáng tam giác giữa các quai ruột

DẤU HIỆU DÂY CHẰNG LIỀM

Đường mờ ¼ trên phải cạnh cs

PHÂN BIỆT LIỀM KHÍ DƯỚI HOÀNH

• TÚI KHÍ DẠ DÀY

• H.C CHILAIDITI: Ruột giữa gan và cơ hoành

H.C CHILAIDITI

Dạ dày

Liềm khí

LIỀM KHÍ DƯỚI HOÀNH CÓ THỂ KHÔNG THẤY

• THỦNG VÀO SAU PHÚC MẠC

• THỦNG VÀO HẬU CUNG MẠC NỐI VỚI LỖ WINSLOW BỊ BÍT

• THỦNG PHẦN CAO ỐNG TIÊU HÓA ĐƯỢC PHÚC MẠC BÍT

• LỖ THỦNG BỊ BÍT DO GIẢ MẠC HOẶC VIÊM PHÙ NỀ

TRƯỜNG HỢP THỦNG ĐẶC BIỆT

dọc cơ thắt lưng, mỡ cạnh pm

• THỦNG VÀO HẬU CUNG MẠC NỐI:

Khoảng khí rộng tại thượng vị.

Thủng vào hệ mật

Thủng vào sau phúc mạc

TẮC RUỘT

1 TẮC RUỘT CƠ HỌC

2 TẮC RUỘT CƠ NĂNG

3 PHÂN BIỆT T.R CƠ NĂNG VÀ CƠ HỌC

TẮC RUỘT CƠ HỌC

1 DẤU HIỆU TẮC RUỘT

2 TẮC RUỘT NON HAY ĐẠI TRÀNG

3 XOẮN ĐẠI TRÀNG SIGMA

DẤU HIỆU TẮC RUỘT

Tắc cao có thể không có

Tư thế nằm: quai ruột dãn với lượng hơi ít tạo hình tràng hạt

Giai đoạn sớm: dãn các quai ruột non, chưa có mực nước hơi

Mực nước hơi

MỰC NƯỚC HƠI BÌNH THƯỜNG CỦA ÔTH

DẠ DÀY: 1 RUỘT NON </=3

HÀNH TÁ

TRÀNG: 1 HỖNG- HỒI TRÀNG: 2

MANH TRÀNG: 1

Chuỗi tràng hạt

TẮC CƠ HỌC ĐẠI TRÀNG

Van hồi manh tràng hoạt động tốt

(Chỉ có mực nước hơi đại tràng)

TẮC CƠ HỌC ĐẠI TRÀNG

Van hồi manh tràng hoạt động không hiệu quả

(Mực nước hơi đđại tràng + RN)

Dấu hiệu XQ thường nhầm với tắc ruột cơ học của phần thấp ruột non

Đại tràng

Ruợt non

TẮC RUỘT NON HAY TẮC ĐẠI TRÀNG

Tắc ruột non Tắc đại tràng

Chiều rộng > chiều cao

Nhiều Không

Nằm ở ngoại biên

Chỉ chạy ngang một phần Kích thước lớn,

xa hơn

Chiều rộng< chiều cao

Ít Có

Tắc ruột non Tắc đại tràng

Tắc ruột non

Tắc đại tràng

XOẮN ĐẠI TRÀNG SIGMA

• ĐOẠN SIGMA DÃN, CAO LÊN QUÁ VÙNG CHẬU > ‘U NGƯỢC’ HAY ‘HẠT CÀ PHÊ’

• LÚC ĐẦU CHỨA KHÍ, MỰC NƯỚC HƠI, SAU ĐẦY DỊCH TẠO HÌNH ‘GIẢ U’

U ngược

Thành bên trong 2 quai ruột cạnh nhau

48

TẮC RUỘT CƠ NĂNG

• KHÔNG DO TẮC NGHẼN (Viêm phúc mạc, rối loạn điện giải, chấn thương)

• DÃN RUỘT NON VÀ ĐẠI TRÀNG GIỐNG NHAU

• MỰC NƯỚC HƠI (+/-), THƯỜNG CÙNG MỘT MỨC TRÊN MỘT QUAI RUỘT

Dãn toàn bộ các quai ruột Mực nước hơi ngang nhau trên cùng quai ruột

PHÂN BIỆT TẮC RUỘT CƠ HỌC VÀ

- Hai mực nước hơi chênh

nhau trên cùng một quai

ruột

-Không có bít tắc -Không còn nhu động

- Dãn toàn bộ hay khu trú

- Hai mực nước hơi ngang nhau trên cùng một quai ruột

Mực nước hơi

chênh nhau/TRCH

Dãn các quai ruột và mực nước hơi ngang nhau/TRCN

LUÔN NHỚ

XIN CÁM ƠN!