Sáng kiến kinh nghiệm một số biện pháp nâng cao chất lượng môn tập làm văn cho học sinh lớp 5

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM "MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG MÔN TẬP LÀM VĂN Qua chuyên đề Tập làm văn lớp 5 và qua kinh nghiệm giảng dạy nhiều năm ởkhối lớp 5, tôi nhận thấy việc việc d

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

"MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG MÔN TẬP LÀM VĂN

Qua chuyên đề Tập làm văn lớp 5 và qua kinh nghiệm giảng dạy nhiều năm ởkhối lớp 5, tôi nhận thấy việc việc dạy và học phân môn này đang gặp nhiều khó khăn,không chỉ đối với học sinh mà cả đối với giáo viên cũng cảm thấy băn khoăn ái ngại Do

đó giáo viên cũng gặp nhiều khó khăn trong việc rèn năng lực viết văn cho học sinh,không chỉ đối với những em học sinh yếu, kém hay trung bình mà kể cả các học sinh giỏicũng vậy

Bồi dưỡng học học sinh giỏi là một công việc rất quan trọng được tiến hành đồng thờivới công tác dạy học sinh đại trà và phụ đạo học sinh yếu Trong môn Tiếng việt, việcdạy phân môn Tập làm văn là một việc làm khó, đòi hỏi sự bài bản và cẩn thận ở hai phíagiáo viên và học sinh Trong suốt thời gian dạy lớp bồi dưỡng học sinh giỏi lớp 5, mộtvấn đề có tính nổi cộm đó là việc các em học sinh thường “rất ngán” học môn Tập LàmVăn Tại sao vậy?

Để làm được một bài tập làm Văn học sinh phải huy động vốn kiến thức từ nhiều mặtnhư: các hiểu biết về cuộc sống, tri thức về văn học, khoa học, xã hội… Học sinh lại cònphải biết kết hợp hài hòa nhiều kĩ năng như: dùng từ đặt câu, dựng đoạn, tạo văn bản, kĩnăng phân tích đề, tím ý, lập dàn ý Do đó Tập làm văn mang tính hình thành tích cực,toàn diện, tổng hợp Ngoài ra Tập làm văn mang còn đòi hỏi mang tính sáng tạo của họcsinh Nhiều em không biết bắt đầu từ đâu, phải nói và viết những gì, viết như thế nào.Chính vì vậy mà trong các tiết học phân môn này các em thường rất lúng túng có em thìviết lan man không đúng trọng tâm đề yêu cầu, em thì ý nghèo nàn bài viết chỉ mang tínhliệt kê khô khan không biết liên kết câu và lồng cảm xúc của người viết vào và khi nhận

được bài trả thì với những con số khô khan 3,4 điểm chẳng nói lên được điều gì, cóchăng chỉ là một vài câu nhận xét quá cụt ngủn: lạc đề, văn nghèo ý, không biết liên kếtcâu, bài viết lan man từ phía giáo viên mà thôi Điều đó đã làm cho các em chán nản, lo

sợ, mất tự tin, ngại nói và cuối cùng là đạt kết quả không cao ở phân môn này

Thế thì nguyên nhân do đâu ? Làm thế nào để khắc phục tình trạng này, giúp các emlấy lại tự tin học tốt và đạt kết quả cao phân môn Tập Làm Văn ? Đấy chính là lí do khiếntôi trăn trở Lúc này đây các em muốn đòi hỏi ở người thầy cái tâm, cái tài để truyền chocác em niềm say mê, để động viên bồi dưỡng các em để trở thành học sinh có năngkhiếu, những nhân tài có tâm hồn văn học Chính vì những lý do trên tôi chọn quyếtđịnh nghiên cứu đề tài: "Một số biện pháp nâng cao chất lượng môn Tập làm văn cho họcsinh lớp 5"

II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

Rèn cho học sinh có kĩ năng làm văn, viết văn hay về các thể loại văn trong chươngtrình môn Tập làm văn lớp 5

III KHÁCH THỂ VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU.

2.1 Khách thể nghiên cứu

Đó là vấn đề quản lý hoạt động chuyên môn nhằm nâng cao chất lượng dạy phân mônTập làm văn lớp 5 ở trường Tiểu học Văn Tiến

2.2 Đối tượng nghiên cứu

Trong đề tài này tôi nhằm nâng cao chất dạy học phân môn Tập làm văn lớp 5 ở cáctrường Tiểu học Văn Tiến

IV.PHẠM VI NGHIÊN CỨU

- Do điều kiện và thời gian nên phạm vi nghiên cứu của sáng kiến kinh nghiệm chỉ góigọn ở đối tượng giáo viên và học sinh lớp 5 Trường Tiểu học Văn Tiến trong năm học

2012 – 2013

V PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:

- Phương pháp đọc tài liệu; tổng hợp hệ thống kiến thức trong chương trình Học hỏi

từ kinh nghiệm của đồng nghiệp trong giảng dạy tại trường, sinh hoạt cụm, trong các tạpchí, sách báo có liên quan mà đặc biệt là kinh nghiệm day học của bản thân được thể hiệntrong từng tiết dạy, ngày dạy và từng năm dạy

Qua đó tôi sẽ rút kinh nghiệm cho bản thân mình và rút kinh nghiệm cho tiết dạy.Khắc phục những điểm chưa tốt trong giảng dạy nói chung và trong phân môn Tập làmvăn nói riêng.

Thực hành điều tra: Đối tượng học sinh lớp 5 năm học 2012- 2013 Trường Tiểu họcVăn Tiến

IV ĐIỂM MỚI TRONG KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

Việc áp dụng "Một số biện pháp nâng cao chất lượng môn Tập làm văn cho học sinhlớp 5"ở trường Tiểu học Văn Tiến Qua đó giúp giáo viên nâng cao chất lượng dạy họcphân môn Tập làm văn lớp lớp 5 ở Trường Tiểu học

PHẦN II: NỘI DUNG

I CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

1 Cơ sở lí luận.

Tập làm văn là một phân môn mang tính tổng hợp và sáng tạo cao Tổng hợp các kiếnthức, kĩ năng từ Tập đọc, Kể chuyện, Chính tả, Luyện từ và câu, để viết nên một bàiTập làm văn

Theo quan điểm tích hợp, các phân môn được tập hợp lại xung quanh trục chủ điểm vàcác bài đọc Nhiệm vụ cung cấp kiến thức và rèn luyện kĩ năng gắn bó chặt chẽ với nhau.Như vậy, muốn dạy - học có hiệu quả Tập làm văn lớp 5 nhất thiết người giáo viên phảidạy tốt Tập đọc, Kể chuyện, Chính tả, Luyện từ và câu Vì trong các bài đọc, trong câuchuyện, trong các bài tập luyện từ - câu thường xuất hiện các đoạn văn, khổ thơ có nộidung miêu tả rất rõ về cảnh vật, thiên nhiên, con người, đoạn đối thoại, thuyết trình tranhluận

Bài Tập làm văn nếu không sáng tạo sẽ trở thành một bài văn khô cứng, góp nhặt củangười khác, nội dung bài văn sẽ không hồn nhiên, trong sáng, mới mẻ như tâm hồn củacác tác giả nhỏ tuổi

Chất lượng Tập làm văn là chất lượng của cảm thụ văn học, của các kĩ năng nghe, nói,đọc, viết tiếng mẹ đẻ Cho nên, thầy và trò phải soạn giảng và học tập tích cực, nghiêmtúc, hiệu quả, mới mong nâng cao một cách bền vững chất lượng môn Tiếng Việt ở lớpcuối cấp Tiểu học

 Dạy Tập làm văn lớp 5 phải đảm bảo mục tiêu yêu cầu cần đạt về kiến thức, kĩnăng của Chương trình giáo dục phổ thông cấp Tiểu học theo Chuẩn kiến thức, kĩ năng

của từng môn học (ban hành kèm theo quyết định số 16 của Bộ GD-ĐT) và phù hợp trình

độ của từng học sinh trong lớp mà “Hướng dẫn 896” của Bộ GD-ĐT đã đề ra

 Tôi tin rằng đề tài này nếu được áp dụng và vận dụng hợp lý sẽ đem lại hiệu quảcao cho phân môn Tập làm văn, góp phần nâng cao chất lượng môn Tiếng Việt lớp 5

2 Cơ sở thực tiễn

a Thực trạng học sinh:

Năm nay (2012 – 2013), tôi được phân công phụ trách lớp 5A với 33 học sinh Hầu hết

33 học sinh của lớp 5A tôi chủ nhiệm còn rất hạn chế khi làm bài Tập làm văn

Các hạn chế của học sinh là:

- Bài viết của học sinh còn mắc nhiều lỗi chính tả

- Học sinh chưa xác định được trọng tâm đề bài cần miêu tả

- Nhiều em thường liệt kê, kể lể dài dòng, diễn đạt vụng về, lủng củng Nhiều emchưa biết dừng lại để nói kĩ một vài chi tiết cụ thể nổi bật

- Vốn từ ngữ của các em còn nghèo nàn, khuôn sáo, quan sát sự vật còn hời hợt

- Các em chưa biết cách dùng các biện pháp nghệ thuật khi miêu tả

Thực trạng học sinh còn nhiều hạn chế như vậy đã làm cho tiết Tập làm văn trở thànhmột gánh nặng, một thách thức đối với giáo viên tiểu học Ý nghĩ cho rằng Tập làm văn

là một phân môn khó dạy, khó học và khó đạt hiệu quả cao đã là nhận thức chung củanhiều thầy cô giáo dạy lớp 4, lớp 5

Đâu là nguyên nhân dẫn đến tình trạng chất lượng Tập làm văn của học sinh không đạtyêu cầu ? Qua quá trình giảng dạy lớp 5, tôi nhận thấy học sinh học yếu Tập làm văn là

do nhiều nguyên nhân

b Nguyên nhân của thực trạng

Theo tôi có sáu nguyên nhân như sau:

1 Học sinh thường lười đọc sách báo hoặc tìm tòi sưu tầm những tài liệu phục vụ chokiến thức có liên quan đến môn học, thiếu sự quan sát tinh tế dẫn đến tình trạng nghèovốn từ, nghèo vốn sống để có thể đưa đề văn văn vào triển khai bài viết

2 Thiếu sự quan tâm, hỗ trợ động viên của phụ huynh

3 Học sinh hay quan tâm đến những sở thích không phục vụ cho môn học như: đọcsách, báo, truyện tranh nhảm nhí; chơi điện tử; xem phim ảnh không phù hợp với lứa tuổinên vốn văn học rất hạn chế.

4 Khi làm văn, học sinh chưa xác định được yêu cầu trọng tâm của đề bài

5 Vốn từ đã nghèo nàn lại không biết sắp xếp như thế nào để bài viết mạch lạc, chưadiễn đạt được bằng vốn từ ngữ, ngôn ngữ của mình về một sự vật, cảnh vật, về một conngười cụ thể nào đó

6 Nguyên nhân cuối cùng là trách nhiệm của người giáo viên Phân môn Tập làm văn

là một môn học mang tính tổng hợp và sáng tạo, nhưng lâu nay người giáo viên (nhất làgiáo viên lớp 4, lớp 5) chưa có cách phát huy tối đa năng lực học tập và cảm thụ văn họccủa học sinh; chưa bồi dưỡng được cho các em lòng yêu quý Tiếng Việt, ham thích họcTiếng Việt để từ đó các em nhận ra rằng đã là người Việt Nam thì phải đọc thông viếtthạo Tiếng Việt và phát huy hết ưu điểm của tiếng mẹ đẻ

c.Về phía giáo viên:

1 Giáo viên còn lúng túng khi vận dụng phương pháp dạy Tập làm văn:

Lập dàn bài rập khuôn dẫn đến bài làm của học sinh giống nhau về ý tưởng, nội dung

2 Chưa rèn cho học sinh có thói quen đọc và chọn lọc các bài văn mẫu, văn hay từ

đó rút ra ý hay; tai hại thay một số giáo viên còn cho học sinh học thuộc những bài vănmẫu điều đó đã làm mất đi sự sáng tạo và óc tưởng tượng phong phú của học sinh

3 Giáo viên chưa linh động sáng tạo khi tổ chức các giờ dạy trên lớp, hình như tổchức dạy học đơn điệu: giáo viên hỏi – học sinh trả lời, chỉ những em khá giỏi nổi trộihơn mới có thể tham gia trả lời còn những học sinh khác thì cảm thấy lo sợ nếu bị gọi đếntên! Từ đó làm cho học sinh cảm thấy nhàm chán, mất hứng thú học tập

4 Chưa xử lý kịp thời, chính xác các phát sinh dẫn đến tình trạng giáo viên đánh giáchưa đúng ý kiến của học sinh

5 Trên đây là một số những tồn tại mà tôi thường thấy ở nhiều GV khi day Tập làmvăn Thế thì làm thế nào để khắc phục hiện trạng trên? Cá nhân tôi sau nhiều lần thínghiệm tại lớp mình và góp ý cùng một số đồng nghiệp ở một số lớp khác đã thấy rất khảthi

* Sau đây là một số biện pháp giải quyết

II.CÁC GIẢI PHÁP

1 Đối với Giáo viên:

* Người Giáo viên có vai trò rất quan trọng và ảnh hưởng vô cùng to lớn đối với học sinh

vì họ là những người chủ đạo tổ chức việc học của học sinh, chính vì thế bản thân ngườiGiáo viên cần phải:

1 Tạo động cơ học tập bền vững ở học sinh để cho các em có hứng thú, có một nộilực thúc đẩy liên tục trong học tập nói chung và trong học tập môn tập làm văn nói riêng

2 Theo tôi, người giáo viên cần xác định rõ: vấn đề cơ bản đầu tiên trong công tácbồi dưỡng học sinh giỏi không phải là cung cấp kiến thức, mà là xây dựng cho các emmột phương pháp học tập, cách tiếp cận và chiếm lĩnh kiến thức một cách khoa học, từ đócác em có một nhãn quan biện chứng để học tốt không chỉ phân môn tập làm văn mà còn

cả các môn học khác thậm chí cả cách làm việc và suy nghĩ

3 Luôn học hỏi đồng nghiệp và tự học để nâng cáo trình độ bản thân và nâng caotay nghề

4 Phải đầu tư thật kĩ bài dạy trước khi lên lớp

5 Phải hết sức nhạy bén và ứng xử kịp thời các tình huống phát sinh khi giảng dạybằng cách chú ý lắng nghe ý kiến của học sinh tìm ra ưu khuyết điểm chính của học sinh

để nhận xét tổ chức sửa chữa, góp ý đánh giá

6 Giáo viên cũng cần rèn cho học sinh kĩ năng nhận xét bài bạn để từ đó nhận biếtđược những chỗ hay hoặc chưa hay khi làm bài của mình Ví dụ: chỉ cần chỉ rõ bài bạnhay là vì bạn biết dùng từ ngữ liên kết câu, bạn biết sử dụng các hình ảnh so sánh, nhânhóa , bạn biết lồng cảm xúc của mình vào bài viết và điều quan trọng là giáo viên cầnphải giúp học sinh chỉ rõ ra những từ ngữ, câu hay cho lớp tham khảo Điều này vừa độngviên được những em làm bài hay, vừa khơi dậy cho học sinh những ý tưởng, sáng tạomới, học sinh cảm thấy có thêm nguồn động lựcđể thi đua học tập, để bài của mình được

cô và các bạn đọc trước lớp như vậy Bên cạnh đó những hạn chế trong bài của học sinh,giáo viên cũng cần tế nhị khi nhận xét Tuyệt đối không dùng những câu đại loại; ý nghèonàn quá, bài đủ ý, bài yếu hoặc em không có chuẩn bị bài sao ? Điều đó sẽ làm cho các

em như bị dội gáo nước lạnh vào mặt Người giáo viên cần thận trọng, trước tiên cần tìmcho bằng được những ưu điểm trong bài làm của bé dù nó chỉ là nhỏ nhoi để tuyêndương trước lớp rồi từ từ cho các em chỉnh sửa, bổ sung cho câu văn hay hơn, hoàn chỉnhhơn

7 Người giáo viên cần thay đổi nhiều hình thức học tập để tạo cơ hội cho nhiều họcsinh cùng được tham gia trình bày ý kiến của mình

VD: Tổ chức học nhóm 4 để các em được nói cho nhau nghe ý kiến của mình ( vì cónhững em rất ngại nói trước lớp và ngại nói cho giáo viên nghe, trái lại khi cùng tham giavói các bạn mình thì các em rất tích cực ) Trong lúc này giáo viên cần đến tận nơi, từngbàn để lắng nghe và gợi ý, định hướng cho các em xây dựng bài Được tham gia phátbiểu, dần dần những em nhút nhát sẽ cảm thấy mạnh dạn và tự tin hơn khi đứng nói trướclớp Bên cạnh đó phương tiện trực quan, các hình thức tổ chức trò chơi, thi đua cũngkhông kém phần lôi cuốn HS học tập tích cực hơn.

8 Khi chấm bài giáo viên cũng cần có sự nhận xét cụ thể về những lỗi sai của học sinh

để định hướng cho học sinh khắc phục trong lần sau

9 Nên tập cho các em có thói quen học tập các ý hay trong bài văn mẫu, đoạn hay,bài làm hay của bạn, từ sách báo tham khảo và được tạo thói quen ghi chép lại trong sổtay văn học của mình

2 Đối với học sinh:

- Hết sức chú ý nghe giảng, có sự chuẩn bị bài trước khi đến lớp

- Cụ thể hoá những ý nghĩ chung của bạn thành ý riêng của mình bằng cách tự lậpmột hệ thống dàn bài riêng của mình phù hợp với yêu cầu của đề

- Mạnh dạn, tự tin phát biểu ý kiến để các bạn xây dựng cho mình

- Tập cho mình có thói quen đọc sách báo hàng ngày để cập nhật thông tin bổ sungcho bài làm của mình thêm sâu sắc hơn Tuyệt đối tránh máy móc rập khuôn theo bàimẫu

3 Làm thế nào để viết được một bài văn hay?

1.Thế nào là một bài văn hay?

Một bài văn hay phải đạt được 3 yêu cầu: Nội dung, hình thức và cách trình bày

a) Nội dung:

- Ý tưởng phải ăn khớp với đề bài

- Ý tưởng phải đúng, mới và đặc biệt

- Ý tưởng phải súc tích ( chứa nhiều ý trong một hình thức diễn đạt ngắn gọn)

- Ý tưởng phải xếp đặt có thứ tự và mạch lạc

- Ý tưởng cuối cùng (ở phần kết bài) phải khái quát được các ý đã nêu ra

b) Hình thức:

- Viết đúng từ vựng (sử dụng đúng từ ngữ).

- Viết đúng nội dung (đặt câu đúng ngữ pháp, có đủ CN, VN)

- Viết đúng dấu câu (sử dụng đúng các dấu câu đã được học)

c) Trình bày:

Chữ viết phải rõ ràng, ngay ngắn, đẹp; viết hoa đúng chỗ, các đoạn văn được phân bố hợp lí (không nên quá dài hoặc quá ngắn)

2 Làm thế nào để viết được một bài văn hay?

Để viết được một bài văn hay, các em cần lưu ý một số điểm sau:

a)Về cách dùng từ:

- Phải dùng từ cho chính xác, lựa chọn từ ngữ nào hay nhất để làm cho câu văn có hồn.VD: Tả bông hoa:

Nụ hoa chúm chím nở như như hớp từng giọt sương

Những cánh hoa nhỏ xíu đung đưa trong làn gió sớm

- Muốn dùng từ đượchay, các em phải luôn luôn có sự liên tưởng các sự vật với nhau, sosánh hiện tượng, sự vật này với hiện tượng, sự vật khác để chọn lựa được những từ ngữ

có hình ảnh và gợi cảm Các em nên sử dụng nhiều từ láy (từ tượng thanh, tượng hình) và

từ ghép

b) Về cách đặt câu:

- Khi viết câu, cần linh hoạt, không nhất thiết cứ phải viết theo một công thức đơn điệu

mà có thể thay đổi cách diễn đạt (dùng biện pháp đảo ngữ)

VD1: Trước mắt em là thảm lúa xanh bao la

Có thể đổi lại là:Thảm lúa xanh như mở rộng dần ra trước mắt em

VD2: Hai bên đường vàng rực hoa cúc

Đổi lại là: Vàng rực hai bên đường là những thảm hoa cúc

- Muốn viết được câu hay,còn phải sử dụng cách so sánh, nhân hoá

VD: + Nhìn từ xa, cánh đồng như một thảm lúa xanh khổng lồ

+ Những bông hoa ngả nghiêng cười đùa hớn hở

* Một yêu cầu cuối cùng khi viết văn đối với học sinh giỏi là phải hết sức tránh sự cẩuthả về chữ viết, về cách trình bày, tránh các sai sót về chính tả Muốn thế, trong khi viết,chúng ta phải hết sức chú ý suy nghĩ và vận dụng cho đúng, trình bày cho sáng sủa Đặcbiệt, khi viết xong bài, phải dành thời gian đọc lại để sửa lại những sai sót (nếu có thể).

4 Các giải pháp cụ thể:

a Dạy Tập làm văn qua giờ Luyện từ & câu

- Các em ít tham gia phát biểu trong giờ học Tập làm văn là do không biết thể hiện ýtưởng của mình bằng những câu như thế nào bởi lẽ vốn từ của các em quá ít

- Phạm vi vốn từ cần cung cấp cho học sinh ở tiểu học chủ yếu xoay quanh các chủ đề vềthế giới xung quanh công việc của học sinh ở trường và ở nhà, tình cảm gia đình và vẻđẹp của thiên nhiên, đất nước, con người chúng ta cần làm giàu nhận thức, mở rộng tầmmắt cho HS, giúp em nhận thấy vẻ đẹp của quê hương, đất nước, con người, dạy các embiết yêu quý và trân trọng tình cảm đó

- Ở chương trình SGK mới này không cung cấp sẵn vốn từ mới cho các em mà thông qua

hệ thống bài tập học sinh phải cùng suy luận và cùng nhau tìm tòi, bổ sung và làm giàuvống từ cho mình Sau đó GV có thể cung cấp thêm tư liệu cho HS ( tư liệu cung cấp cầnthực tế và gần gũi nằm trong sự hiểu biết của các em ) Sau đó GV cũng cần giúp các em

HS làm rõ một số từ cần thiết, đó là nhiệm vụ sống còn trong sự phát triển ngôn ngữ củatrẻ Việc dạy nghĩa từ được tiến hành trên tất cả các giờ học, bất cứ ở đâu cũng cung cấp

từ ngữ thì ở đó có dạy nghĩa của từ đòi hỏi GV phải nắm rõ nghĩa của từ và giải thích chophù hợp với ngữ cảnh, với nội dung bài học với hoàn cảnh thực tế với đối tượng học sinh.Tuy nhiên việc giải nghĩa hết tất cả các từ là không thể và không cần thiết, GV phải có sựchọn lọc từ để giải nghĩa Những từ được chọn lọc phải là những từ trung tâm có vai tròquan trọng trong hoạt động nói của HS trên một đề tài đã xác định, phải để cho các emgiải nghĩa lấy ( kích thích tư duy HS làm cho HS lúc nào cũng cảm thấy mới lạ – Tạohứng thú cho HS trong học tập ) cũng cần lưu ý rằng: từ nào GV nắm rõ nghĩa thì hãygiải thích còn nếu từ nào chưa rõ nghĩa thì không nên giải thích vì giải thích qua loa, sơsài sẽ làm cho HS chán nản vì không đáp ứng nhu cầu tò mò của trẻ thậm chí làm cho trẻhiểu sai lệch nghĩa của từ và khi vận dụng vào bài viết của mình sẽ không hiệu quả, làmsai lệch ý muốn diễn đạt

* GV có thể áp dụng một số phương pháp giải nghĩa của từ sau đây:

- Giải nghĩa bằng trực quan: đưa ra các vật thật, hình ảnh, sơ đồ

- Giải nghĩa thông qua ngữ cảnh: GV cần được giải nghĩa vào câu hoàn chỉnh để làm

rõ nghĩa từ đó

- Giải nghĩa bằng cách đối chiếu: GV so sánh nghĩa từ cần được làm rõ nghĩa với từkhác

VD: giải nghĩa từ “ ao” bằng cách so sánh với nghĩa từ “hồ” -> ao nhỏ hơn hồ

- Giải nghĩa từ bằng cách tìm từ đồng nghĩa, trái nghĩa:

VD : Gần nghĩa với “lười biếng” là “biếng nhác”

Trái nghĩa với thông minh là “đần độn”

- Giải nghĩa từ bằng cách phân tích từ thành các từ tố ( tiếng )

VD : giải nghĩa từ “tâm sự” – (tâm:lòng ; sự:nỗi ) -> tâm sự:nỗi lòng của một người

- Giải nghĩa bằng định nghĩa: là biện pháp giải nghĩa bằng cách nêu nội dung nghĩa,bằng một định nghĩa:

VD : Quê hương là nơi sinh mình ra và lớn lên

b Dạy tập làm văn qua giờ tập đọc:

Trong giờ tập đọc, GV phải làm cho HS hiểu nghĩa một số từ cần thiết trong bài Hiểuđược nghĩa đen, nghĩa bóng, nghĩa “văn chương” của từ ngữ, điều này sẽ có ích cho HSkhi vân dụng từ GV có thể kết hợp với những bài tập điền từ thích hợp

VD : chọn từ “náo nức” hay từ “rộn ràng” điền vào chỗ trống cho thích hợp:

Chúng em chào đón ngày khai trường

Trong phần tìm hiểu bài, GV gợi ý khuyến khích HS trả lời câu hỏi theo ý mình, hạn chếdần cách trả lời rập khuôn câu văn trong SGK Nhất là đối với những bài học dạng thơ,nên cho HS sinh diễn đạt thành lời văn hoàn chỉnh ( nếu đề không yêu cầu tìm câu thơ ).Điều này tạo điều kiện cho HS vận dụng tối đa vốn từ sẵn có của mình, đồng thời giúp

GV nắm được lượng từ có được ở mỗi HS để từ đó có biện pháp thích hợp cung cấp từmới cho các em

c Dạy Tập Làm Văn qua giờ Chính tả

Để viết đúng chính tả HS phải nắm được nghĩa của từ

VD : Học sinh phải phân biệt được nghĩa của từ “lượng” và “lượn”

- Lượn : bay lượn, lượn lờ