Giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học viên các trường cao đẳng, đại học ngành quân y trong bối cảnh kinh tế thị trường TT

việc nghiên cứu chuyên sâu nhằm đáp ứng yêu cầu trên, chúng tôi chọnvấn đề “Giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học viên các trường cao đẳng, đại học ngành Quân y trong bối cảnh kinh tế thị

MỞ ĐẦU

1 Lý do lựa chọn đề tài luận án

Nghề y là một nghề đặc biệt, liên quan trực tiếp đến sức khỏe vàtính mạng con người Do đó, xã hội luôn yêu cầu, đòi hỏi người làmnghề y, bên cạnh trình độ chuyên môn vững vàng, còn phải có lươngtâm, đạo đức trong sáng

Giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học viên trong thời gian qua

đã được các các trường cao đẳng, đại học ngành Quân y thường xuyênquan tâm lãnh đạo, chỉ đạo thống nhất cả về nhận thức và tổ chức thựchiện Là những y, bác sĩ trong tương lai, lực lượng kế cận, bổ sung trựctiếp cho đội ngũ cán bộ, nhân viên quân y, học viên các trường caođẳng, đại học ngành Quân y ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trườngphải thực sự vững vàng về chính trị, tư tưởng, đạo đức

Thực tiễn hơn 30 năm đổi mới, chúng ta đã đạt được những thànhtựu to lớn và toàn diện Bên cạnh đó, Đảng ta cũng chỉ ra thách thứcmới liên quan đến vấn đề đạo đức, lối sống Tác động từ mặt trái củakinh tế thị trường làm xuất hiện lối sống thực dụng, coi trọng giá trị vậtchất, xem nhẹ giá trị tinh thần, đề cao lợi ích cá nhân, xem nhẹ tráchnhiệm xã hội… đang dẫn đến sự xuống cấp về mặt đạo đức nghề nghiệp

ở một bộ phận không nhỏ người thầy thuốc

Tác động từ mặt trái của nền kinh tế thị trường cũng như của xuthế toàn cầu hóa và đặc biệt do không nghiêm túc trong rèn luyện, phấnđấu, một bộ phận học viên các trường cao đẳng, đại học ngành Quân y

đã xuất hiện những biểu hiện đáng báo động về đạo đức, lối sống nhưthái độ thờ ơ với chính trị; giảm sút niềm tin vào mục tiêu, lý tưởng củaĐảng; đề cao chủ nghĩa cá nhân, cơ hội, sống thực dụng, buông thả, viphạm kỷ luật, sùng bái đồng tiền; quay lưng, phủ nhận các giá trị vănhóa, đạo đức truyền thống tốt đẹp của dân tộc, của quân đội; tiếp nhậnthiếu chọn lọc các giá trị từ bên ngoài

Quá trình giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học viên cũng cònbộc lộ nhiều hạn chế, thiếu sót làm ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả giáodục đạo đức nghề nghiệp cho học viên Mặc dù, các trường đã tích cựcđổi mới song nhìn chung nội dung, chương trình vẫn còn nghèo nàn,phương pháp giáo dục còn đơn điệu, các hình thức hoạt động thực tiễnchưa phong phú để tạo ra môi trường giáo dục đạo đức nghề nghiệplành mạnh, giúp học viên phát huy vai trò của mình trong quan hệ vớicon người, với xã hội

Xuất phát từ đòi hỏi khách quan đó, việc giáo dục đạo đức nghềnghiệp cho học viên là rất cần thiết, cơ bản, lâu dài Để góp phần vào

việc nghiên cứu chuyên sâu nhằm đáp ứng yêu cầu trên, chúng tôi chọn

vấn đề “Giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học viên các trường cao đẳng, đại học ngành Quân y trong bối cảnh kinh tế thị trường” làm

đề tài cho Luận án của mình

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu

Làm rõ cơ sở lý luận, thực tiễn và đề xuất biện pháp giáo dụcđạo đức nghề nghiệp cho học viên các trường cao đẳng, đại học ngànhQuân y trong bối cảnh kinh tế thị trường, nhằm nâng chất lượng, hiệuquả giáo dục y đức cho học viên góp phần hình thành và phát triển nhâncách người y, bác sĩ quân đội tương lai

Nhiệm vụ nghiên cứu

Tổng quan tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài, trên cơ

sở đó rút ra những vấn đề luận án cần tiếp tục nghiên cứu; xây dựngkhung lý luận của giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học viên cáctrường cao đẳng, đại học ngành Quân y trong bối cảnh kinh tế thịtrường; khảo sát, đánh giá thực trạng và đề xuất các biện pháp giáo dụcđạo đức nghề nghiệp cho học viên các trường cao đẳng, đại học ngànhQuân y trong bối cảnh kinh tế thị trường; tổ chức thực nghiệm sư phạm

để kiểm chứng tính khả thi, hiệu quả của biện pháp

3 Khách thể, đối tượng, phạm vi nghiên cứu

Khách thể nghiên cứu:

Quá trình giáo dục - đào tạo ở các trường cao đẳng, đại học

ngành Quân y trong bối cảnh kinh tế thị trường.

Đối tượng nghiên cứu

Giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học viên các trường cao

đẳng, đại họcngành Quân y trong bối cảnh kinh kinh tế thị trường.

Phạm vi, giới hạn nghiên cứu

Về nội dung nghiên cứu: Luận án nghiên cứu cơ sở lý luận,

thực tiễn và các biện pháp giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học viên đào tạo chính quy trình độ cao đẳng, đại học ở các trường cao

đẳng, đại họcngành Quân y trong bối cảnh kinh tế thị trường.

Về thời gian nghiên cứu: Các tư liệu, số liệu thống kê sử dụng

trong thực trạng giới hạn trong 5 năm, từ năm 2015 đến 2020; các

số liệu điều tra, khảo sát thực hiện năm 2019.

Về địa bàn nghiên cứu: Gồm 3 trường: Học viện Quân y,

Trường Cao đẳng Quân y 1, Trường Cao đẳng Quân y 2.

4 Giả thuyết khoa học

Giáo dục ĐĐNN cho học viên các trường CĐ, ĐH ngành Quân y làmột nhiệm vụ quan trọng trong GD-ĐT Hiện nay, vấn đề GDĐĐNN cho

học viên đang còn những hạn chế, bất cập do nhiều nguyên nhân khác

nhau Nếu dựa trên cách tiếp cận chủ đạo hoạt động - nhân cách, quá trình

giáo dục - đào tạo học viên ở các trường cao đẳng, đại học ngành Quân y

và áp dụng các biện pháp giáo dục cốt lõi như nâng dần tính hiện đại củanội dung đến đa dạng hóa các phương pháp, hình thức giáo dục theo hướngtăng cường các hoạt động trải nghiệm, thực hành lâm sàng, phát huy vai tròcủa các tổ chức, các lực lượng, kết hợp chặt chẽ giữa giáo dục và tự giáo

dục, xây dựng môi trường sư phạm tích cực thì chất lượng giáo dục đạo

đức nghề nghiệp cho học viên sẽ được nâng cao, đáp ứng mục tiêu, yêu cầuđào tạo người thầy thuốc trong bối cảnh kinh tế thị trường

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

Phương pháp luận: Luận án được thực hiện dựa trên cơ sở

phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của chủ nghĩaMác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục và các quan điểm tiếpcận hệ thống và cấu trúc, tiếp cận lịch sử và logic, tiếp cận hoạt động vànhân cách; tiếp cận liên ngành

Phương pháp nghiên cứu: Đề tài sử dụng tổng hợp các phương

pháp nghiên cứu của khoa học chuyên ngành và liên ngành, bao gồm:Các phương pháp nghiên cứu lý thuyết; các phương pháp nghiên cứuthực tiễn; các phương pháp hỗ trợ

6 Những đóng góp mới của đề tài

Luận án tập trung nghiên cứu, luận giải, làm sáng tỏ những vấn đề lýluận, thực tiễn của giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học viên các trườngcao đẳng, đại học ngành Quân y trong bối cảnh kinh tế thị trường, như: Xây dựng và làm rõ một số khái niệm, cấu trúc, hệ thống chuẩnmực đạo đức nghề nghiệp ngành Quân y

Khái quát nội dung, phương pháp, hình thức giáo dục đạo đứcnghề nghiệp đồng thời chỉ ra các yếu tố tác động tới giáo dục đạo đứcnghề nghiệp cho học viên các trường cao đẳng, đại học ngành Quân ytrong bối cảnh kinh tế thị trường

Qua phân tích làm rõ các vấn đề về thực trạng, nguyên nhân củađạo đức nghề nghiệp và giáo dục đạo đức nghề nghiệp từ đó xây dựng

hệ thống các biện pháp giáo dục đồng bộ, giúp các chủ thể giáo dục vậndụng trong thực tiễn

Tổ chức thực nghiệm sư phạm để kiểm chứng tính hiệu quả, khảthi của biện pháp được đề xuất

7 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

Về mặt lý luận: Luận án đã hệ thống hóa, góp phần phát triển lý

luận của giáo dục đạo đức nghề nghiệp nhằm thực hiện có kết quả mục

tiêu, nhiệm vụ giáo dục học viên đặt ra Qua đó, nâng cao chất lượng giáodục - đào tạo ở các trường cao đẳng, đại học ngành Quân y trong bối cảnhkinh tế thị trường.

Về mặt thực tiễn: Luận án có thể dùng làm tài liệu tham khảo

trong nghiên cứu và giảng dạy giáo dục đạo đức nghề nghiệp tại các nhàtrường thuộc ngành y; những kết quả nghiên cứu của Luận án cũng có ýnghĩa khuyến nghị để các cấp lãnh đạo, quản lý, các nhà giáo dục thamkhảo trong quá trình tiến hành giáo dục học viên các trường cao đẳng,đại họcngành Quân y

8 Kết cấu của luận án

Kết cấu của luận án gồm: Mở đầu, 5 chương (20 tiết), kết luận,kiến nghị, danh mục công trình khoa học của tác giả, danh mục tài liệutham khảo và phụ lục

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN

ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1.1 Tổng quan kết quả của các nghiên cứu có liên quan tới đề tài

1.1.1 Những công trình nghiên cứu về đạo đức nghề nghiệp

và giáo dục đạo đức nghề nghiệp ngành y

1.1.1.1 Những công trình nghiên cứu về đạo đức

nghề nghiệp ngành y

Tiêu biểu như các công trình của Thomas Sydenhan (1624), sách

Phương pháp điều trị tốt; Tatsuo Kuroyanagi, bài báo khoa học

“Nghiên cứu và đánh giá sự biến đổi lịch sử của y đức - những tháchthức của hội Y học thế giới” (2014)

Ở Việt Nam giá trị nhân văn Việt Nam luôn là cơ sở hình thành,nuôi dưỡng và phát triển đạo đức nghề nghiệp ngành y tiêu biểu có bạcdanh y như Tuệ Tĩnh, Lê Hữu Trác, Nguyễn Đình Chiểu Bên cạnh đó

còn có các tác giả: Ngô Gia Hy (1995), sách Nguồn gốc của y đức: Sự đóng góp của nền y học vào văn hóa Việt Nam; Quý Long, Kim Thư (2013), sách Những bậc thầy nổi danh về y đức; Lê Thị Lý (2016), Đạo đức người thầy thuốc xưa và nay; Nguyễn Thế Nghĩa, Nguyễn Thị Bích Thủy (2016), sách Tư tưởng nhân văn và triết lý y đức Các tác giả đã

chỉ ra rằng dù ở thời đại nào, chịu ảnh hưởng của triết lý nào đi chăngnữa thì nguyên lý bất hủ của các thầy thuốc vẫn phải là chữa bệnh cứungười, luôn đặt tính mạng, sức khỏe của bệnh nhân lên trên hết

1.1.1.2 Những nghiên cứu về giáo dục đạo đức nghề nghiệp ngành y

Kết quả nghiên cứu của các tác giả như Lê Ngọc Trọng (1999),

sách Quy định về y đức và tiêu chuẩn phấn đấu; Nguyễn Thanh Tịnh (2017), sách Nâng cao y đức bác sĩ quân y ở đơn vị cơ sở trong quân đội hiện nay; Lê Thu Hà (2020), đề tài cấp nhà nước Nghiên cứu giải pháp nâng cao phẩm chất, năng lực của đội ngũ cán bộ quân y trong chăm sóc sức khỏe bộ đội và nhân dân thời kỳ mớ;, Nguyễn Hồng Giang (2009), đề tài cấp Bộ Quốc phòng Nâng cao chất lượng công tác Đảng, công tác Chính trị góp phần bồi dưỡng y đức ở các bệnh viện quân đội trong tình hình mới; Lê Thị Lý (2011), luận án tiến sĩ Triết học Nâng cao đạo đức người thầy thuốc trong điều kiện hiện nay ở nước ta; Lâm Văn Đồng (2015), luận án tiến sĩ Triết học Giáo dục đạo đức cho người thầy thuốc

ở Việt Nam trong trong giai đoạn hiện nay, Vũ Hoài Nam (2015), luận án tiến sĩ Giáo dục học Phát triển y đức của người thầy thuốc quân đội hiện nay Các tác giả đã chỉ ra những hạn chế trong giáo dục đạo đức nghề

nghiệp ngành y hiện nay như: chậm thay thế những chủ trương chínhsách của Đảng và Nhà nước; công tác kiểm tra, giám sát chưa thườngxuyên, nghiêm túc; các hiện tượng vi phạm quy định hành nghề, vi phạmđạo đức nghề nghiệp chưa có những biện pháp xử lý nghiêm minh đủ sứcrăn đe; công tác giáo dục đạo đức nghề nghiệp ngành y trong nhiềutrường và bệnh viện còn bất cập; các phong trào hoạt động vì cộng đồng,trong một số trường hợp chưa đi vào thực chất Điều đó dẫn đến sựxuống cấp đạo đức nghề nghiệp ở một bộ phận không nhỏ thầy thuốc

1.1.2 Các công trình nghiên cứu giáo dục đạo đức nghề nghiệp ngành y cho học viên, sinh viên

Nghiên cứu tại nhiều quốc gia cũng cho thấy vấn đề giáo dục đạođức nghề nghiệp ngành y đã được nhiều tác giả quan tâm, tiêu biểu là:

Pappworth M H (1978), Nigel C H Stott (1983), Robet K Mckinly,

Pauline A Mc Avoy (1996), Johnston C, Haughton P (2007), Hội Y học

Thế giới (2009)

Ở Việt Nam có tác giả Đỗ Nguyên Phương (1998), Nguyễn Quốc Triệu, Nguyễn Đức Hinh (2011), Nguyễn Thế Nghĩa, Nguyễn Thị Bích Thủy (2016), Nguyễn Quang Phúc (2008), Phạm Thị Minh Đức (2009),

Lê Thu Hòa (2013), Phạm Bá Điền (2018), Nguyễn Ngọc Bích (2019),

Hoàng Thị Kim Oanh (2008), Nguyễn Thị Ái Liên, Vũ Xuân Bảo, Đỗ NhưLong (2013), Nguyễn Lương Bằng, Trần Hạnh (2014), Hà Thị Len

(2016) Các tác giả đã luận chứng cho tầm quan trọng của giáo dục đạo

đức nghề nghiệp ngành y mà đặc biệt là học viên, sinh viên ở nước ta hiệnnay, bên cạnh năng lực chuyên môn tức y thuật, học viên, sinh viên phảikhông ngừng trau dồi đạo đức nghề nghiệp, phải có lòng thương conngười, tôn trọng con người, hi sinh vì cuộc sống và hạnh phúc của người

bệnh, của nhân dân Giáo dục đạo đức nghề nghiệp ngành y cho học viên,sinh viên là nhằm đáp ứng yêu cầu của ngành y và cũng là đáp ứng yêu cầucủa xã hội

1.2 Khái quát kết quả chủ yếu của các công trình khoa học

đã công bố và những vấn đề luận án cần tập trung giải quyết

1.2.1 Khái quát kết quả chủ yếu của các công trình khoa học

đã công bố

1.2.1.1 Khái quát những nghiên cứu về đạo đức nghề nghiệp ngành y và giáo dục đạo đức nghề nghiệp ngành y

Một là, những nghiên cứu về đạo đức nghề nghiệp ngành y

Các kết quả nghiên cứu đã có những quan niệm về nghề y vàngười thầy thuốc; khẳng định vị trí, vai trò, tầm quan trọng của đạo đứcnghề nghiệp ngành y; đề cao phẩm chất, năng lực, y thuật, phẩm giá củangười thầy thuốc Xã hội coi trọng ngành y bao nhiêu thì người thầythuốc càng phải tận tụy, cố gắng bấy nhiêu Ngoài việc hoàn thiện vềđạo đức nghề nghiệp, người thầy thuốc còn phải không ngừng nâng cao

y lý, y thuật để trị bệnh cứu người, hoàn thành nhiệm vụ của mình

Hai là, những nghiên cứu về giáo dục đạo đức nghề nghiệp ngành y

Giáo dục đạo đức nghề nghiệp về mặt nội dung ở mỗi quốc giachưa có sự thống nhất xong tựu chung lại đều tuân theo các nguyên lý,chuẩn mực của đạo đức xã hội Tùy theo mỗi quốc gia dân tộc, tínngưỡng tôn giáo mà giáo dục đạo đức nghề nghiệp có những biểu hiệnkhác nhau, phong phú, đa dạng Tất cả đều hướng đến con người, sứckhỏe và tính mạng của con người luôn được đặt lên hàng đầu

Từ tổng quan các công trình trên cho thấy, vấn đề giáo dục đạo đứcnghề nghiệp ngành y đã và đang được nhiều người quan tâm, nghiên cứu.Các công trình đã chỉ ra những hạn chế trong giáo dục đạo đức nghềnghiệp ngành y hiện nay Tuy nhiên, số công trình đề cập đến giáo dục đạođức nghề nghiệp ngành y còn quá ít so với thực tế biến đổi của xã hội

1.2.1.2 Khái quát những công trình nghiên cứu giáo dục đạo đức nghề nghiệp ngành y cho học viên, sinh viên

Những công trình nghiên cứu trên về cơ bản đứng từ góc độ quản

lý, nhìn nhận giáo dục đạo đức nghề nghiệp ngành y như là một bộphận của công tác phát triển nhân lực Theo đó, giáo dục đạo đức nghề

nghiệp ngành y được đặt trong tổng thể giáo dục và sử dụng nguồnnhân lực y tế Vì thế, sự đánh giá thực trạng và việc đề xuất giải phápđược thực hiện ở tầm vĩ mô

Một số công trình nghiên cứu đã xem thực trạng giáo dục đạo đứcnghề nghiệpngành y cho học viên, sinh viên như là một bộ phận hợp thànhcủa thực trạng đạo đức Tuy vậy, đây không phải là những vấn đề đồngnhất, trùng hợp hoàn toàn Vì vậy, trong những công trình nghiên cứu vềđạo đức nghề nghiệp và giáo dục đạo đức nghề nghiệp ngành y được đềcập ở trên, vấn đề giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học viên các trườngcao đẳng, đại học ngành Quân y trong bối cảnh kinh tế thị trường chưađược nghiên cứu chuyên sâu như một vấn đề có tính độc lập nhất định

1.2.2 Những vấn đề cần được tiếp tục nghiên cứu trong luận án

Một là, xây dựng và làm rõ một số khái niệm, cấu trúc, hệ thốngchuẩn mực đạo đức nghề nghiệp ngành Quân y, làm rõ đặc điểm học viêncác trường cao đẳng, đại học ngành Quân y Xây dựng khái niệm trungtâm giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học viên các trường cao đẳng, đạihọc ngành Quân y trong bối cảnh kinh tế thị trường, khái quát nội dung,phương pháp, hình thức giáo dục đạo đức nghề nghiệp đồng thời chỉ racác yếu tố tác động tới giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học viên cáctrường cao đẳng, đại học ngành Quân y trong bối cảnh kinh tế thị trường.Hai là, xây dựng cơ sở thực tiễn của vấn đề nghiên cứu thôngqua khảo sát, phân tích, đánh giá các vấn đề về thực trạng, nguyên nhâncủa đạo đức nghề nghiệp và giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học viêncác trường cao đẳng, đại học ngành Quân y trong bối cảnh kinh tế thịtrường làm căn cứ cho đề xuất các biện pháp giáo dục đạo đức nghềnghiệp cho học viên có chất lượng

Ba là, đề xuất những biện pháp giáo dục đạo đức nghề nghiệpcho học viên các trường cao đẳng, đại học ngành Quân y nhằm nângcao chất lượng của giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học viên mộtcách hệ thống và toàn diện hơn

Bốn là, kiểm chứng kết quả nghiên cứu thông qua thực nghiệm sưphạm một số biện pháp giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học viên cáctrường cao đẳng, đại học ngành Quân y trong bối cảnh kinh tế thịtrường đã được đề xuất để bước đầu khẳng định tính đúng đắng, tínhkhả thi của các biện pháp được đề xuất trong thực tiễn

Kết luận chương 1

Thông qua tổng quan, cho thấy có rất nhiều công trình của các tácgiả đi sâu nghiên cứu về đạo đức nghề nghiệp và giáo dục đạo đức nghềnghiệp ngành y ở nhiều góc độ tiếp cận, nhiều phạm vi khác nhau trêncác mặt, cả lý luận và thực tiễn Tuy nhiên, các nghiên cứu về giáo dụcđạo đức nghề nghiệp ngành y cho đối tượng cụ thể, đối tượng học viên,sinh viên đang theo học nghề y với thiên chức cao cả người thầy thuốcquân đội nói riêng chưa nhiều, chưa hệ thống Do đó, đây là vấn đề vẫncần được tiếp tục nghiên cứu sâu hơn với tư cách là đề tài độc lập.

Chương 2

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC NGHỀ NGHIỆP CHO HỌC VIÊN CÁC TRƯỜNG CAO ĐẲNG, ĐẠI HỌC NGÀNH QUÂN Y TRONG BỐI CẢNH KINH TẾ THỊ

TRƯỜNG 2.1 Những vấn đề lý luận về đạo đức nghề nghiệp ngành Quân y trong bối cảnh kinh tế thị trường

2.1.1 Khái niệm đạo đức và đạo đức nghề nghiệp

2.1.1.1 Đạo đức

Đạo đức là những chuẩn mực trong quan hệ xã hội, là thành phần

cơ bản của nhân cách đã được xã hội hóa, nhờ đó con người tự giác điềuchỉnh hành vi của mình trong tập thể dựa trên sức mạnh của dư luận xãhội, của tập quán truyền thống

2.1.1.2 Đạo đức nghề nghiệp

Đạo đức nghề nghiệp là một hệ thống phẩm chất, giá trị đạo đức

xã hội phù hợp với đặc điểm của mỗi loại nghề nghiệp, phản ánh bộ mặtnhân cách của con người; nó là động lực phát triển nhân cách, phát triểnnăng lực nghề nghiệp và hiệu quả hoạt động nghề nghiệp, hoạt động xãhội của mỗi người

2.1.2 Khái niệm đạo đức nghề nghiệp ngành Quân y

Đạo đức nghề nghiệp ngành Quân y là tổng hoà các phẩm chấtđạo đức của người thầy thuốc và phẩm chất đạo đức của người quânnhân cách mạng biểu hiện ở thái độ, hành vi của người thầy thuốc phùhợp với yêu cầu của ngành Quân y, đảm bảo cho họ hoàn thành tốt cácnhiệm vụ trong hoạt động y học quân sự

2.1.3 Cấu trúc, hệ thống chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp ngành Quân y

2.1.3.1 Cấu trúc đạo đức nghề nghiệp ngành Quân

y

Luận án tiếp cận vấn đề theo góc độ đạo đức nghề nghiệp là một

bộ phận hợp thành của nhân cách Chính cách tiếp cận này cho phép lý

giải vì sao lại coi đạo đức nghề nghiệp là tổng hòa các phẩm chất chứkhông phải chỉ là một hiện tượng xã hội Theo đó cấu trúc đạo đức nghềnghiệp ngành y bao gồm: ý thức đạo đức nghề nghiệp ngành Quân y,thái độ đạo đức nghề nghiệp ngành Quân y và hành vi đạo đức nghềnghiệp ngành Quân y

2.1.3.2 Hệ thống chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp ngành Quân y

Các căn cứ xây dựng hệ thống chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp ngành Quân y

Hệ thống chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp người thầy thuốcquân y cầm giáo dục cho học viên các trường cao đẳng, đại học ngànhQuân y được xây dựng dựa trên những căn cứ khoa học như: Từ cáccông trình khoa học đã được tổng quan trong đề tài luận án; từ quanđiểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về nội dungcủa đạo đức mới, đạo đức cách mạng; kế thừa và phát triển nhữngtruyền thống đạo đức tốt đẹp của dân tộc, của ngành y tế Việt Nam,người thầy thuốc quân đội qua các thời kỳ lịch sử

Các chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp của người thầy thuốc cần giáo dục cho học viên

Một là, trung thành với sự nghiệp cách mạng của Đảng, hoạt động chuyênmôn đúng với chuẩn mực y học, pháp luật và quy định của ngành Quân y

Hai là, tình thương yêu con người, đặt lợi ích của người bệnh lêntrên lợi ích cá nhân, không lạm dụng nghề nghiệp gây ảnh hưởng hoặctổn hại cho người bệnh

Ba là, tôn trọng quyền được giữ bí mật riêng tư của người bệnh.Bốn là, luôn luôn đổi mới tác phong, phương pháp làm việc, lấyngười bệnh làm trung tâm trong hoạt động

Năm là, nêu cao tinh thần đấu tranh trước những biểu hiện tiêucực trong nghề nghiệp, đấu tranh với những biểu hiện vi phạm đạo đứcngười thầy thuốc quân y

2.1.4 Đặc điểm học viên các trường cao đẳng, đại học ngành Quân y

Đặc điểm về xã hội; đặc điểm về lứa tuổi; đặc điểm về phẩm chấtchính trị và xu hướng nghề nghiệp; đặc điểm về học tập, rèn luyện; đặcđiểm về nguy cơ rủi ro trong nghề nghiệp tương lai

2.2 Những vấn đề lý luận về giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học viên các trường cao đẳng, đại học ngành Quân y trong bối cảnh kinh tế thị trường

2.2.1 Kinh tế thị trường và sự tác động đến giáo dục đạo đức nghề nghiệp của học viên các trường cao đẳng, đại học ngành Quân y

Đặc điểm chủ yếu của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủnghĩa ở nước ta hiện nay

Những vấn đề đặt ra đối với ngành Quân y trong bối cảnh kinh tế thị trường.Những vấn đề đặt ra đối với giáo dục đạo đức nghề nghiệp chohọc viên ở các trường cao đẳng, đại học ngành Quân y

2.2.2 Giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học viên các trường cao đẳng, đại học ngành Quân y trong bối cảnh kinh tế thị trường

2.2.2.1 Khái niệm giáo dục đạo đức nghề nghiệp

Giáo dục đạo đức nghề nghiệp là quá trình phối hợp thống nhấthoạt động có mục đích, có tổ chức của nhà giáo dục và đối tượng giáodục, nhằm hình thành những phẩm chất đạo đức nghề nghiệp cho họđáp ứng những yêu cầu đòi hỏi của nghề nghiệp và xã hội

2.2.2.2 Khái niệm giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho

học viên các trường cao đẳng, đại học ngành Quân y trong

bối cảnh kinh tế thị trường

Giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học viên các trường cao đẳng,đại học ngành Quân y trong bối cảnh kinh tế thị trường là quá trình tácđộng có mục đích, có hệ thống của nhà giáo dục đến học viên bằngnhững cách thức nhất định nhằm hình thành những phẩm chất đạo đứcnghề nghiệp ở học viên đáp ứng mục tiêu, yêu cầu đào tạo y, bác sĩ

2.2.3 Nội dung giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học viên các trường cao đẳng, đại học ngành Quân y

Giáo dục những chuẩn mực đạo đức công dân cho học viên Giáo dục những nguyên lý cơ bản của đạo đức y học cho học viên.

Giáo dục giá trị đạo đức truyền thống dân tộc và giáo dục ý thức tổ chức kỷ luật, pháp luật y tế cho học viên.

Giáo dục quan hệ, thói quen, hành vi đạo đức nghề nghiệp

2.2.4 Phương pháp giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học viên các trường cao đẳng, đại học ngành Quân y

Trong quá trình giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học viên cáctrường cao đẳng, đại học ngành Quân y có thể vận dụng một số phươngpháp như sau:

Phương pháp thuyết phục

Phương pháp nêu gương

Phương pháp rèn luyện.

Phương pháp thi đua

Phương pháp động viên, khuyến khích

Thông qua tự giáo dục, tự tu dưỡng rèn luyện

Thông qua tổ chức các mối quan hệ giao lưu xã hội cho học viên

2.2.6 Các lực lượng giáo dục giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học viên các trường cao đẳng, đại học ngành Quân y

Là giảng viên, cán bộ quản lý, các tổ chức chính trị - xã hộitrong nhà trường là chủ thể trực tiếp tác động vào quá trình giáo dục,

tạo nên sự phát triển toàn diện của học viên, trong đó có giáo dục đạo đức nghề nghiệp Ngoài ra còn có cả các thiết chế xã hội khác, các phương tiện truyền thông tham gia vào quá trình giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học viên.

2.2.7 Đánh giá kết quả giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học viên các trường cao đẳng, đại học ngành Quân y

Đánh giá kết quả giáo dục đạo đức nghề nghiệp được đánh giábằng trình độ phát triển nhận thức về nghề nghiệp, xu hướng, lý tưởng,niềm tin và hành vi đạo đức nghề nghiệp của học viên theo mục tiêu

giáo dục đã xác định Trong bối cảnh kinh tế thị trường hiện nay, đánh

giá kết quả giáo dục đạo đức nghề nghiệp cần theo hướng tiếp cận nănglực của học viên

2.3 Các yếu tố tác động tới giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học viên các trường cao đẳng, đại học ngành Quân y trong bối cảnh kinh tế thị trường

2.3.1 Các yếu tố thuộc về môi trường

Tác động từ quan điểm, mục tiêu giáo dục con người mới Tác động từ vị thế xã hội của nghề y.

Tác động từ sự khó khăn, nguy hiểm, tính nhạy cảm cao trong hoạt động nghề nghiệp.

Tác động từ mặt trái của kinh tế thị trường và môi trường giáo dục.

2.3.2 Các yếu tố thuộc về nhà trường

Tác động từ mục tiêu, yêu cầu đào tạo và giáo dục ở các trườngcao đẳng, đại học ngành Quân y.

Tác động từ chương trình, nội dung, phương pháp, hình thứcgiáo dục đạo đức của nhà trường

2.3.3 Các yếu tố thuộc về nhà giáo dục

Tác động từ năng lực giáo dục của nhà giáo dục

Tác động từ nhân cáchcủa nhà giáo dục

2.3.4 Các yếu tố thuộc về đối tượng giáo dục

Tác động từ nhận thức, động cơ, thái độ tiếp nhận giáo dục củahọc viên

Tác động từ ý thức tự học, tự giáo dục của học viên

Kết luận chương 2

Giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học viên các trường cao đẳng,đại học ngành Quân y là vấn đề có ý nghĩa rất quan trọng và cần thiết,nhất là trong bối cảnh tác động của mặt trái kinh tế thị trường đến cácchuẩn mực đạo đức và nhân cách của người thầy thuốc Việc nghiêncứu làm rõ những vấn đề về lý luận trên là cơ sở khoa học để đánh giáchính xác thực trạng giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học viên ở cáctrường cao đẳng, đại học ngành Quân y trong bối cảnh kinh tế thịtrường đáp ứng mục tiêu, yêu cầu nghiên cứu đề tài

Chương 3

CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC NGHỀ NGHIỆP CHO HỌC VIÊN CÁC TRƯỜNG CAO ĐẲNG, ĐẠI HỌC NGÀNH QUÂN Y

TRONG BỐI CẢNH KINH TẾ THỊ TRƯỜNG

3.1 Khái quát hệ thống các trường cao đẳng, đại học ngành Quân y

3.1.1 Khái quát chung về các trường cao đẳng, đại học ngành Quân y

TT Tên trường Chức năng - nhiệm vụ đào tạo

bộ quân y ở tuyến trung đoàn

3 Cao đẳng Quân y 2

(Trực thuộc Bộ Tư lệnh

Thành lập ngày 30/8/1977, Đào tạo nhân viên chuyên môn kỹ thuật y, dược, điều dưỡng có trình