Bài học kinh nghiệm và kiến nghị nhằm hoàn thiện quy trình kiểm toán thuế GTGT trong kiểm toán Báo cáo tài chính do Công ty AASC thực hiện

Bài học kinh nghiệm và kiến nghị nhằm hoàn thiện quy trình kiểm toán thuế GTGT trong kiểm toán Báo cáo tài chính do Công ty AASC thực hiện I.. Nhận xét chung Với mục tiêu cung cấp cho kh

Bài học kinh nghiệm và kiến nghị nhằm hoàn thiện quy trình kiểm toán thuế GTGT trong kiểm toán Báo cáo tài chính do Công ty AASC thực hiện

I Nhận xét quy trình kiểm toán thuế GTGT tại Công ty AASC

1 Nhận xét chung

Với mục tiêu cung cấp cho khách hàng những dịch vụ tốt nhất, đảm bảo quyền lợi cao nhất cho khách hàng, cung cấp những thông tin với độ tin cậy cao cho công tác quản lý kinh tế tài chính và điều hành công việc sản xuất kinh doanh, Công ty AASC đã không ngừng bồi dưỡng, nâng cao trình độ nghiệp vụ cho đội ngũ nhân viên kiểm toán, đồng thời từng bước hoàn thiện quy trình kiểm toán nhằm đạt được tính chuyên nghiệp trong hoạt động kiểm toán

Quy trình kiểm toán Báo cáo tài chính của Công ty AASC tương đối hoàn thiện với ba giai đoạn: lập kế hoạch kiểm toán, thực hiện kiểm toán và kết thúc kiểm toán

Về giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán:

Đây là giai đoạn đầu tiên của mỗi cuộc kiểm toán Vai trò quan trọng của giai đoạn này đã được khẳng định thông qua các Chuẩn mực kiểm toán quốc tế cũng như Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam

Chuẩn mực kiểm toán thứ tư trong 10 Chuẩn mực kiểm toán được thừa nhận rộng rãi đòi hỏi: “ công tác kiểm toán phải được lập kế hoạch đầy đủ và các trợ lý, nếu có, phải được giám sát đúng đắn”

Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam số 300, cũng quy định rõ: “ Kế hoạch kiểm toán phải được lập cho mọi cuộc kiểm toán Kế hoạch kiểm toán phải được lập một cách thích hợp nhằm đảm bảo bao quát hết các khía cạnh trọng yếu của cuộc kiểm toán; phát hiện gian lận, rủi ro và những vấn đề tiềm ẩn; và đảm bảo cuộc kiểm toán được hoàn thành đúng thời hạn.”

Tại Công ty AASC việc lập kế hoạch thường được thực hiện chu đáo cho cả

kế hoạch chiến lược và kế hoạch tổng quát Kế hoạch chiến lược được lập đối với

các khách hàng ký hợp đồng thực hiện kiểm toán trong nhiều năm và khách hàng

có quy mô lớn, phức tạp Việc lập kế hoạch chiến lược càng được thực hiện tốt thì hiệu quả công tác kiểm toán càng cao, chất lượng dịch vụ cung cấp được tăng lên đồng thời nâng cao khả năng duy trì và mở rộng khách hàng, nhất là lượng khách hàng thường xuyên

Lập kế hoạch tổng quát được thực hiện với mọi khách hàng Công ty AASC làm tốt công tác này ngay từ bước ban đầu từ chuẩn bị kế hoạch kiểm toán cho đến việc thu thập các thông tin cơ sở, các thông tin về nghĩa vụ pháp lý của khách hàng cũng như nghiên cứu hệ thống kiểm soát nội bộ của khách hàng

Một trong những nguyên nhân giúp AASC duy trì được một lượng khách hàng thường xuyên tương đối lớn và mở rộng được nhiều khách hàng mới là khả năng tiếp cận nhanh chóng với khách hàng, có được sự hợp tác với khách hàng giúp cho cuộc kiểm toán được tiến hành thuận lợi, tiết kiệm thời gian và đạt hiệu quả cao

Thực tế cho thấy thông qua tìm hiểu kỹ hệ thống kiểm soát nội bộ khách hàng kết hợp với các kết luận thu được trong quá trình thực hiện kiểm toán, Công

ty AASC đã giúp khá nhiều khách hàng hoàn thiện hơn công tác kế toán và nâng cao tính hiệu lực của hệ thống kiểm soát nội bộ bằng những đề xuất kịp thời thể hiện trong Thư quản lý

Giai đoạn thực hiện kiểm toán:

Trên cơ sở kế hoạch kiểm toán đã được lập đầy đủ về thời gian, mục tiêu, phạm vi tiến hành kiểm toán và dựa trên chương trình kiểm toán đã xây dựng, các kiểm toán viên AASC tiến hành kiểm toán chi tiết một cách toàn diện

Cách tiếp cận kiểm toán của AASC là kiểm toán theo các khoản mục, tuy nhiên khi thực hiện kiểm toán các kiểm toán viên đã kết hợp chặt chẽ giữa những khoản mục có liên quan thông qua việc trao đổi, thống nhất từng phần việc của từng người thực hiện, cùng thảo luận giải quyết các vấn đề phát hiện, tăng khả năng gắn kết giữa các phần việc

Giai đoạn kết thúc kiểm toán:

Nếu như kết quả công việc của giai đoạn trước là những bằng chứng kiểm toán đã thu thập được thì kết quả của giai đoạn này là kết luận thích đáng về tính trung thực và hợp lý của các thông tin trên Báo cáo tài chính của khách hàng

Một kết luận hợp lý được kiểm toán viên đưa ra dựa trên việc đánh giá tính đầy đủ và hợp lý của các bằng chứng đã thu được kết hợp với những nhận định mang tính nhà nghề Tại AASC việc đưa ra ý kiến về tính trung thực và hợp lý của các thông tin trên Báo cáo tài chính luôn được thực hiện với thái độ thận trọng nghề nghiệp cao

2 Nhận xét về quy trình kiểm toán thuế GTGT tại AASC

Qua việc tìm hiểu quy trình kiểm toán thuế GTGT của Công ty AASC tại Công ty TMTH ABC có thể thấy quy trình kiểm toán thuế GTGT của Công ty AASC khá hoàn thiện, thông qua việc thiết kế các mục tiêu trong kiểm toán thuế GTGT và thiết kế chương trình kiểm toán đối với hai khoản mục thuế GTGT đầu vào và thuế GTGT đầu ra

II Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện quy trình kiểm toán thuế GTGT trong kiểm toán Báo cáo tài chính tại Công ty dịch vụ tư vấn tài chính kế toán

và kiểm toán

1 Một số đề xuất đối với quy trình kiểm toán Báo cáo tài chính của AASC

Quy trình kiểm toán Báo cáo tài chính tại Công ty AASC khá hoàn thiện và ngày càng được bổ sung và hoàn thiện hơn nữa nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ cung cấp Trong điều kiện cạnh tranh khá gay gắt giữa các Công ty kiểm toán trong nước với các Công ty kiểm toán nước ngoài, giữa các công ty kiểm toán trong nước với nhau đã đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với dịch vụ kiểm toán Việc hoàn thiện quy trình kiểm toán luôn được đặt ra và là một trong những mối quan tâm hàng đầu của AASC

1.1 Đề xuất về phương pháp chọn mẫu trong kiểm toán BCTC:

Về lý luận trong kiểm toán BCTC có hai phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu xác suất và chọn mẫu phi xác suất Công ty AASC đang áp dụng chọn mẫu

theo nhận định nhà nghề (xem xét những nghiệp vụ bất thường) và chọn mẫu theo quy mô (những nghiệp vụ có số phát sinh lớn), đây là hai loại hình của phương pháp chọn mẫu phi xác suất

Phương pháp chọn mẫu phi xác suất phát huy hiệu quả trong những trường hợp các sai sót trọng yếu phân bổ tập trung theo khối quần thể xác định, quy mô tổng thể không lớn, và kiểm toán viên là người có kinh nghiệm hay ít ra cũng hiểu rất rõ đối tượng kiểm toán

Trong trường hợp sai sót trọng yếu không tập trung mà lại phân bố đều trong quần thể thì phương pháp chọn mẫu xác suất lại phát huy tác dụng và có thể cho hiệu quả cao hơn Vì thế, bên cạnh việc sử dụng phương pháp chọn mẫu phi xác suất, Công ty nên áp dụng thêm phương pháp chọn mẫu xác suất trong trường hợp cần thiết

Chọn mẫu xác suất có thể dựa vào bảng số ngẫu nhiên, cách chọn mẫu hệ thống hay chọn ngẫu nhiên bằng máy tính Mỗi cách chọn đều có ưu điểm riêng và điều kiện áp dụng không giống nhau, trong trong thời gian tới cùng với quá trình hoàn thiện quy trình kiểm toán, Công ty sẽ chọn được phương pháp chọn mẫu tối

ưu và phù hợp nhất

1.2 Đề xuất về việc sử dụng Bảng kê xác minh:

Trong quá trình thực hiện kiểm toán, các kiểm toán viên ở AASC đều có sử dụng phương pháp xác minh trong thu thập bằng chứng kiểm toán song chưa sử dụng bảng kê xác minh trong hồ sơ kiểm toán

Bảng kê xác minh có thể sử dụng trong trường hợp kiểm toán viên kiểm tra chứng từ và thấy thiếu chữ ký người phê duyệt, thiếu chữ ký người nhận tiền đối với phiếu chi, thiếu chứng từ gốc song kiểm toán viên lại không có những bằng chứng cụ thể về các sai phạm này Thông tin trên bảng kê xác minh có thể cho thấy nội dung sai phạm, quy mô sai phạm và những đối tượng trực tiếp và gián tiếp có liên quan đến sai phạm

Việc sử dụng Bảng kê xác minh cũng cần xem xét đến yếu tố thời gian và hiệu quả kiểm toán tuy nhiên Bảng kê xác minh cũng là một tài liệu minh chứng

cho quá trình thực hiện kiểm toán và là tài liệu có ích trong thuyết trình Báo cáo kiểm toán

2 Một số đề xuất đối với quy trình kiểm toán thuế GTGT

2.1 Đề xuất về việc sử dụng bảng câu hỏi về hệ thống kiểm soát nội bộ cho khoản mục thuế GTGT

Các kiểm toán viên ở AASC có tìm hiểu về hệ thống kiểm soát nội bộ của khách hàng song chưa thể hiện những hiểu biết đó một cách đầy đủ trên bảng câu hỏi về hệ thống kiểm soát nội bộ Công việc tìm hiểu về hệ thống kiểm soát nội bộ đối với phần thuế GTGT có thể đựoc thể hiện tập trung trên hồ sơ như sau:

Bảng câu hỏi về hệ thống KSNB đối với phần thuế GTGT

ST

1 Tìm hiểu về chính sách kế toán.

- Công ty có thuộc diện chịu thuế GTGT không?

- Nếu có thì theo phương pháp nào?

- Liệt kê các loại hình hoạt động SXKD ứng với các tỷ lệ thuế suất.

2 Tìm hiểu về hệ thống kiểm soát nội bộ.

- Việc tính toán, kê khai và nộp thuế được thực hiện như thế nào?

- Hoá đơn được sử dụng tại đơn vị là hoá đơn đặc thù hay do Bộ Tài chính phát hành? Quản

lý và sử dụng hoá đơn như thế nào?

- Hệ thống tài khoản, sổ sách kế toán theo dõi việc phát sinh và nộp các khoản thuế có hoàn

chỉnh hay không?

- Phân công công tác kế toán thuế GTGT như thế nào

2.2 Tầm quan trọng của việc phối hợp giữa Công ty kiểm toán và cơ quan thuế

Thực tế kiểm toán thuế GTGT tại Công ty AASC cho thấy có nhiều điểm còn chưa thống nhất giữa đơn vị kiểm toán và cơ quan thuế Điều này có thể gây ra một số bất lợi cho công tác kiểm toán của công ty kiểm toán cũng như khó khăn trong việc ra một Báo cáo tài chính thống nhất của khách hàng

Xét về mặt tác động đến các doanh nghiệp thì việc thanh tra thuế của cơ quan thuế và việc kiểm toán thuế GTGT của Công ty kiểm toán đều làm cho doanh nghiệp nâng cao tính tuân thủ trong việc thực hiện nghĩa vụ đối với NSNN

Tuy nhiên xét về mục đích công việc cũng như phương pháp tiến hành thì giữa cơ quan thuế và đơn vị kiểm toán có những điểm khác biệt, đây chính là nguyên nhân gây nên hiện tượng chênh lệch giữa số liệu quyết toán của thanh tra thuế và số liệu đã kiểm toán

Về mục đích công việc:

- Mục đích của cơ quan thuế là việc tính toán thuế GTGT được khấu trừ cũng như thuế GTGT phải nộp phải hoàn toàn chính xác, số liệu phải hoàn toàn khớp với các chứng từ mua hàng và bán hàng thuộc diện chịu thuế GTGT Bất cứ một sự chênh lệch nào cũng là một vi phạm về việc tính thuế và tuỳ theo mức độ của vi phạm mà có biện pháp xử phạt thích hợp

- Mục đích của Công ty kiểm toán là khẳng định tính trung thực và hợp lý của số liệu phản ánh thuế GTGT được khấu trừ cũng như thuế GTGT phải nộp của doanh nghiệp trên các khía cạnh trọng yếu Điều này có nghĩa là Công ty kiểm toán chỉ có trách nhiệm phát hiện ra các sai phạm được đánh giá là trọng yếu trên cơ sở những công việc kiểm toán đã được tiến hành theo các chuẩn mực kiểm toán Việt Nam, chứ không có trách nhiệm phát hiện ra tất cả những sai phạm trong hạch toán thuế của doanh nghiệp

Về phương pháp tiến hành:

Chính vì mục đích khác nhau mà phương pháp tiến hành công việc cũng khác nhau

- Cơ quan thuế muốn thực hiện công việc của mình phải kiểm tra 100% chứng từ Chính phương pháp này giúp cho cơ quan thuế có thể phát hiện những sai phạm dù là nhỏ nhất của doanh nghiệp

- Công ty kiểm toán thực hiện công việc của mình dựa trên cơ sở chọn mẫu các chứng từ chứ không thể thực hiện kiểm tra 100% chứng từ do giới hạn về thời gian cũng như chi phí cho cuộc kiểm toán Phương pháp này chỉ đảm bảo phát hiện những sai phạm trọng yếu mà không đảm bảo phát hiện toàn bộ các sai phạm

Sự không thống nhất giữa cơ quan thuế và Công ty kiểm toán có thể được giảm bớt thông qua sự phối hợp, trao đổi những thông tin cần thiết về hoạt động kinh doanh của khách hàng Sự phối hợp này không vi phạm tính độc lập về nghề nghiệp của các kiểm toán viên và cũng không vi phạm tính bảo mật thông tin kinh

tế của khách hàng Thực hiện điều này giúp Công ty kiểm toán rút ngắn thời gian, hiểu biết rõ hơn về hoạt động kinh doanh đa dạng và đôi khi phức tạp của khách hàng

Kết luận

Hoạt động kiểm toán là một nhu cầu tất yếu của nền kinh tế thị trường và là công cụ trợ giúp đắc lực cho các nhà quản lý Kiểm toán thuế GTGT trong kiểm toán Báo cáo tài chính là một phần công việc rất có ý nghĩa trong mỗi cuộc kiểm toán, ngoài việc đem lại niềm tin cho người sử dụng thông tin còn góp phần làm lành mạnh hoá nền tài chính, nâng cao tính tuân thủ chế độ, chính sách của Nhà nước đã đặt ra trong mỗi doanh nghiệp

Trong quá trình thực tập tại Công ty dịch vụ tư vấn tài chính kế toán và kiểm toán em đã tìm hiểu về quy trình kiểm toán chung được áp dụng tại Công ty, được tiếp cận và hiểu được một cuộc kiểm toán thực tế được tiến hành như thế nào Điều này giúp em củng cố và làm sáng tỏ những kiến thức lý luận đã học, giảm bớt khoảng cách “xa rời thực tế”

Trong chuyên đề của mình, em đã trình bày những điểm cơ bản trong quy trình kiểm toán chung ở Công ty AASC và quy trình kiểm toán thuế GTGT do AASC thực hiện tại khách hàng Song do hạn chế về thời gian cũng như bản thân

em còn những hạn chế về khả năng nhận thức, cách trình bày và tư duy tổng hợp nên chuyên đề của em chắc chắn còn rất nhiều thiếu sót Em rất mong được sự chỉ bảo của thầy cùng các anh chị kiểm toán viên để em có thể hạn chế những thiếu sót của mình

Cuối cùng em xin chân thành cảm ơn thầy Trần Mạnh Dũng đã tận tình chỉ bảo, hướng dẫn em hoàn thành chuyên đề, Ban lãnh đạo Công ty AASC đã tạo điều kiện cho chúng em có cơ hội tiếp xúc với thực tế và các anh chị kiểm toán viên phòng Dự án đã nhiệt tình giúp đỡ chúng em trong quá trình tìm kiếm nguồn tài liệu thực tế

MỤC LỤC

Lời nói đầu… ………1

Phần I: Lý luận chung về Thuế GTGT và kiểm toán thuế GTGT trong kiểm toán Báo cáo tài chính ……… 3

I Nội dung cơ bản về thuế GTGT………3

1 Khái niệm thuế GTGT và đối tượng chịu, nộp thuế………3

2 Căn cứ tính thuế………4

3 Phương pháp tính thuế………6

4 Hoá đơn, chứng từ mua bán hàng hoá, dịch vụ………10

5 Đăng ký, kê khai, nộp thuế, quyết toán thuế………14

6 Phương pháp hạch toán thuế GTGT………17

7 Các sai phạm thường xảy ra trong quá trình hạch toán thuế GTGT…22 II Nội dung kiểm toán thuế GTGT trong kiểm toán BCTC……… 24

1 Vai trò của kiểm toán thuế GTGT………24

2 Mục tiêu kiểm toán thuế GTGT ……….26

3 Quy trình kiểm toán thuế GTGT………28

Phần II Thực trạng kiểm toán thuế GTGT trong kiểm toán BCTC tại Công ty dịch vụ tư vấn tài chính Kế toán và Kiểm toán AASC………29

I Giới thiệu chung về Công ty AASC………29

1 Qúa trình hình thành và phát triển Công ty………29

2 Cơ cấu tổ chức bộ máy………31

3 Tình hình hoạt động kinh doanh của Công ty………33

II Quy trình kiểm toán thuế GTGT trong kiểm toán BCTC tại AASC… 34

1 Lập kế hoạch kiểm toán………34

2 Thực hiện kế hoạch kiểm toán………38

3 Kết thúc kiểm toán………43

III Thực hành kiểm toán thuế GTGT trong kiểm toán BCTC do Công ty AASC thực hiện tại khách hàng ABC………44

1 Lập kế hoạch………44

2 Thực hiện kế hoạch………46

3 Kết thúc kiểm toán………60

Phần III Bài học kinh nghiệm và kiến nghị nhằm hoàn thiện quy trình kiểm toán thuế GTGT trong kiểm toán BCTC do Công ty AASC thực hiện 61

I Nhận xét quy trình kiểm toán………61

1 Nhận xét chung………61

2 Nhận xét về quy trình kiểm toán thuế GTGT………62

II Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện………63

1 Đối với quy trình kiểm toán chung………63

2 Đối với quy trình kiểm toán thuế GTGT………64

Kết luận………65