(Luận văn thạc sĩ) Giải pháp thúc đẩy hoạt động của tổ chức công đoàn trong các doanh nghiệp tại tỉnh Lạng Sơn(Luận văn thạc sĩ) Giải pháp thúc đẩy hoạt động của tổ chức công đoàn trong các doanh nghiệp tại tỉnh Lạng Sơn(Luận văn thạc sĩ) Giải pháp thúc đẩy hoạt động của tổ chức công đoàn trong các doanh nghiệp tại tỉnh Lạng Sơn(Luận văn thạc sĩ) Giải pháp thúc đẩy hoạt động của tổ chức công đoàn trong các doanh nghiệp tại tỉnh Lạng Sơn(Luận văn thạc sĩ) Giải pháp thúc đẩy hoạt động của tổ chức công đoàn trong các doanh nghiệp tại tỉnh Lạng Sơn(Luận văn thạc sĩ) Giải pháp thúc đẩy hoạt động của tổ chức công đoàn trong các doanh nghiệp tại tỉnh Lạng Sơn(Luận văn thạc sĩ) Giải pháp thúc đẩy hoạt động của tổ chức công đoàn trong các doanh nghiệp tại tỉnh Lạng Sơn(Luận văn thạc sĩ) Giải pháp thúc đẩy hoạt động của tổ chức công đoàn trong các doanh nghiệp tại tỉnh Lạng Sơn(Luận văn thạc sĩ) Giải pháp thúc đẩy hoạt động của tổ chức công đoàn trong các doanh nghiệp tại tỉnh Lạng Sơn(Luận văn thạc sĩ) Giải pháp thúc đẩy hoạt động của tổ chức công đoàn trong các doanh nghiệp tại tỉnh Lạng Sơn(Luận văn thạc sĩ) Giải pháp thúc đẩy hoạt động của tổ chức công đoàn trong các doanh nghiệp tại tỉnh Lạng Sơn(Luận văn thạc sĩ) Giải pháp thúc đẩy hoạt động của tổ chức công đoàn trong các doanh nghiệp tại tỉnh Lạng Sơn(Luận văn thạc sĩ) Giải pháp thúc đẩy hoạt động của tổ chức công đoàn trong các doanh nghiệp tại tỉnh Lạng Sơn(Luận văn thạc sĩ) Giải pháp thúc đẩy hoạt động của tổ chức công đoàn trong các doanh nghiệp tại tỉnh Lạng Sơn(Luận văn thạc sĩ) Giải pháp thúc đẩy hoạt động của tổ chức công đoàn trong các doanh nghiệp tại tỉnh Lạng Sơn(Luận văn thạc sĩ) Giải pháp thúc đẩy hoạt động của tổ chức công đoàn trong các doanh nghiệp tại tỉnh Lạng Sơn(Luận văn thạc sĩ) Giải pháp thúc đẩy hoạt động của tổ chức công đoàn trong các doanh nghiệp tại tỉnh Lạng Sơn(Luận văn thạc sĩ) Giải pháp thúc đẩy hoạt động của tổ chức công đoàn trong các doanh nghiệp tại tỉnh Lạng Sơn(Luận văn thạc sĩ) Giải pháp thúc đẩy hoạt động của tổ chức công đoàn trong các doanh nghiệp tại tỉnh Lạng Sơn(Luận văn thạc sĩ) Giải pháp thúc đẩy hoạt động của tổ chức công đoàn trong các doanh nghiệp tại tỉnh Lạng Sơn(Luận văn thạc sĩ) Giải pháp thúc đẩy hoạt động của tổ chức công đoàn trong các doanh nghiệp tại tỉnh Lạng Sơn(Luận văn thạc sĩ) Giải pháp thúc đẩy hoạt động của tổ chức công đoàn trong các doanh nghiệp tại tỉnh Lạng Sơn(Luận văn thạc sĩ) Giải pháp thúc đẩy hoạt động của tổ chức công đoàn trong các doanh nghiệp tại tỉnh Lạng Sơn(Luận văn thạc sĩ) Giải pháp thúc đẩy hoạt động của tổ chức công đoàn trong các doanh nghiệp tại tỉnh Lạng Sơn(Luận văn thạc sĩ) Giải pháp thúc đẩy hoạt động của tổ chức công đoàn trong các doanh nghiệp tại tỉnh Lạng Sơn(Luận văn thạc sĩ) Giải pháp thúc đẩy hoạt động của tổ chức công đoàn trong các doanh nghiệp tại tỉnh Lạng Sơn(Luận văn thạc sĩ) Giải pháp thúc đẩy hoạt động của tổ chức công đoàn trong các doanh nghiệp tại tỉnh Lạng Sơn(Luận văn thạc sĩ) Giải pháp thúc đẩy hoạt động của tổ chức công đoàn trong các doanh nghiệp tại tỉnh Lạng Sơn(Luận văn thạc sĩ) Giải pháp thúc đẩy hoạt động của tổ chức công đoàn trong các doanh nghiệp tại tỉnh Lạng Sơn(Luận văn thạc sĩ) Giải pháp thúc đẩy hoạt động của tổ chức công đoàn trong các doanh nghiệp tại tỉnh Lạng Sơn(Luận văn thạc sĩ) Giải pháp thúc đẩy hoạt động của tổ chức công đoàn trong các doanh nghiệp tại tỉnh Lạng Sơn(Luận văn thạc sĩ) Giải pháp thúc đẩy hoạt động của tổ chức công đoàn trong các doanh nghiệp tại tỉnh Lạng Sơn(Luận văn thạc sĩ) Giải pháp thúc đẩy hoạt động của tổ chức công đoàn trong các doanh nghiệp tại tỉnh Lạng Sơn(Luận văn thạc sĩ) Giải pháp thúc đẩy hoạt động của tổ chức công đoàn trong các doanh nghiệp tại tỉnh Lạng Sơn(Luận văn thạc sĩ) Giải pháp thúc đẩy hoạt động của tổ chức công đoàn trong các doanh nghiệp tại tỉnh Lạng Sơn(Luận văn thạc sĩ) Giải pháp thúc đẩy hoạt động của tổ chức công đoàn trong các doanh nghiệp tại tỉnh Lạng Sơn(Luận văn thạc sĩ) Giải pháp thúc đẩy hoạt động của tổ chức công đoàn trong các doanh nghiệp tại tỉnh Lạng Sơn(Luận văn thạc sĩ) Giải pháp thúc đẩy hoạt động của tổ chức công đoàn trong các doanh nghiệp tại tỉnh Lạng Sơn(Luận văn thạc sĩ) Giải pháp thúc đẩy hoạt động của tổ chức công đoàn trong các doanh nghiệp tại tỉnh Lạng Sơn
Trang 1L I CAM OAN
Tôi xin cam đoan đ tài: “Gi i pháp thúc đ y ho t đ ng c a t ch c công đoàn trong các doanh nghi p t i t nh L ng S n” là công trình nghiên c u c a cá nhân tôi, các
s li u trong lu n v n đ c thu th p t ngu n th c t và ch a t ng đ c công b b t
k đ tài nghiên c u nào Nh ng ý ki n đóng góp và gi i pháp đ xu t là c a cá nhân tôi t vi c nghiên c u và rút ra t tình hình th c t c a nh ng doanh nghi p t i L ng
S n
Hà N i, ngày tháng n m 2017
Tác gi lu n v n
L ng Tu n Kh i
Trang 2L I C M N
Lu n v n th c s chuyên ngành qu n lý kinh t v i đ tài “Gi i pháp thúc đ y ho t
đ ng c a t ch c công đoàn trong các doanh nghi p t i t nh L ng S n” là k t qu
c a quá trình c g ng c a b n thân và đ c s giúp đ , đ ng viên khích l c a các
th y, b n bè đ ng nghi p và ng i thân Em xin g i l i c m n t i nh ng ng i đã giúp đ trong th i gian h c t p - nghiên c u khoa h c v a qua
Em xin t lòng kính tr ng và bi t n sâu s c đ i v i th y giáo TS Tr n Qu c H ng đã
tr c ti p t n tình h ng d n c ng nh cung c p tài li u thông tin khoa h c c n thi t cho lu n v n này
Xin chân thành c m n Lãnh đ o tr ng i h c Th y L i, khoa Kinh t Qu n lý đã
t o đi u ki n cho em trong quá trình h c t p và nghiên c u lu n v n
TÁC GI
L ng Tu n Kh i
Trang 3M C L C
DANH M C HÌNH V vi
DANH M C B NG BI U vii
DANH M C CH VI T T T viii
CH NG 1 T NG QUAN LÝ LU N VÀ TH C TI N V HO T NG C A T CH C CÔNG OÀN TRONG DOANH NGHI P VI T NAM 7
1.1 C s lý lu n v công đoàn và ho t đ ng c a công đoàn trong doanh nghi p Vi t Nam 7
1.1.1 M t s khái ni m c b n v công đoàn và ho t đ ng c a t ch c công đoàn trong các doanh nghi p 7
1.1.2 M t s khái ni m chung v ho t đ ng c a t ch c công đoàn trong doanh nghi p 8
1.2 N i dung ho t đ ng c a t ch c công đoàn trong doanh nghi p Vi t Nam 9
1.2.1 Ch m lo và b o v quy n, l i ích h p pháp, chính đáng c a NL 10
1.2.2 Tham gia c ch hai bên và các ho t đ ng góp ph n lành m nh hóa quan h lao đ ng trong doanh nghi p 10
1.2.3 Tuyên truy n, v n đ ng, giáo d c ng i lao đ ng 11
1.2.4 Công đoàn tham gia trong vi c xây d ng và th c hi n các c ch qu n lý m i 14
1.3 Các nhân t nh h ng đ n ho t đ ng công đoàn trong doanh nghi p t i Vi t Nam 15
1.3.1 Pháp lu t liên quan đ n ho t đ ng công đoàn 16
1.3.2 S phát tri n c a trình đ quan h lao đ ng trong n n KTTT 17
1.3.3 Công đoàn c p trên c s 18
1.3.4 N ng l c c a ng i lao đ ng trong doanh nghi p 20
1.3.5 N ng l c c a ng i s d ng lao đ ng trong doanh nghi p 21
1.3.6 Chính sách c a doanh nghi p đ i v i ho t đ ng công đoàn 23
1.4 Các ch tiêu đánh giá hi u qu ho t đ ng c a các t ch c công đoàn trong các doanh nghi p Vi t Nam 23
1.5 Kinh nghi m và ho t đ ng công đoàn t i m t s doanh nghi p 26
1.5.1 Ho t đ ng công đoàn Công ty TNHH Sao Sáng 26
Trang 41.5.2 Công đoàn công ty C ph n Th ng m i B c Giang 28
1.5.3 Bài h c kinh nghi m v t ch c các ho t đ ng công đoàn 29
K t lu n ch ng I 31
CH NG 2 TH C TR NG HO T NG C A T CH C CÔNG OÀN TRONG DOANH NGHI P T I T NH L NG S N 32
2.1 T ng quan v doanh nghi p và t ch c công đoàn trong các doanh nghi p t i L ng S n 32
2.1.1 S hình thành và phát tri n c a các doanh nghi p t i L ng S n 32
2.1.2 c đi m c a doanh nghi p t i L ng S n 33
2.1.3 Tình hình t ch c công đoàn trong các doanh nghi p t i L ng S n 33
2.2 Các nhân t nh h ng đ n ho t đ ng công đoàn trong doanh nghi p t i L ng S n 36
2.2.1 Pháp lu t liên quan đ n ho t đ ng công đoàn 36
2.2.2 Trình đ và n ng l c c a cán b công đoàn c s 37
2.2.3 Th c tr ng n ng l c và trình đ c a ng i lao đ ng trong các doanh nghi p L ng S n 39
2.2.4 N ng l c c a ng i s d ng lao đ ng trong các doanh nghi p t i L ng S n40 2.2.5 Chính sách ho t đ ng công đoàn trong các doanh nghi p t i L ng S n 41
2.3 Th c tr ng ho t đ ng c a các t ch c công đoàn trong doanh nghi p t i L ng S n 42 2.3.1 Ch m lo và b o v quy n, l i ích h p pháp, chính đáng c a ng i lao đ ng.42 2.3.2 Tham gia c ch hai bên và các ho t đ ng góp ph n lành m nh hóa quan h lao đ ng trong doanh nghi p 45
2.3.3 Tuyên truy n, v n đ ng, giáo d c ng i lao đ ng 47
2.3.4 Công đoàn tham gia trong vi c xây d ng và th c hi n các c ch qu n lý m i 49
2.4 ánh giá ho t đ ng c a các t ch c công đoàn trong các doanh nghi p t i t nh L ng S n theo các ch tiêu đánh giá hi u qu ho t đ ng đ i v i các t ch c công đoàn trong các doanh nghi p Vi t Nam 51
2.5 K t lu n chung v ho t đ ng c a t ch c công đoàn trong các doanh nghi p t i t nh L ng S n 52
2.5.1 Nh ng thành t u và k t qu đ t đ c 52
Trang 52.5.2 Nh ng h n ch trong ho t đ ng c a t ch c công đoàn trong các doanh
nghi p t i t nh L ng S n 53
K t lu n ch ng 2 55
CH NG 3 M T S GI I PHÁP THÚC Y HO T NG C A T CH C CÔNG OÀN TRONG CÁC DOANH NGHI P T I L NG S N 57
3.1 nh h ng, quan đi m nâng cao ch t l ng ho t đ ng công đoàn trong các doanh nghi p t i L ng S n 57
3.1.1 M c tiêu t ng quát 57
3.1.2 M c tiêu c th 58
3.2 M t s gi i pháp nâng cao hi u qu ho t đ ng công đoàn trong doanh nghi p t i t nh L ng S n 60
3.2.1 T ng c ng đ i m i các ho t đ ng tuyên truy n, v n đ ng, giáo d c ng i lao đ ng 60
3.2.2 Nâng cao ch t l ng th c hi n các n i dung ho t đ ng c a công đoàn trong doanh nghi p 63
3.3 M t s gi i pháp khác 69
3.3.1 Hoàn thi n t ch c công đoàn trong t nh (công đoàn vùng, công đoàn ngành, công đoàn các khu công nghi p) 69
3.3.2 Nâng cao n ng l c c a ng i cán b công đoàn 69
3.3.3 Nâng cao n ng l c ng i lao đ ng trong doanh nghi p 70
3.3.4 Lành m nh hóa quan h lao đ ng doanh nghi p 71
3.2.5 Hoàn thi n c ch , chính sách c a doanh nghi p đ i v i ho t đ ng công đoàn 72
3.2.6 M t s gi i pháp khác 73
3.4 M t s ki n ngh 74
K T LU N 77
DANH M C TÀI LI U THAM KH O 79
Trang 6DANH M C HÌNH V
Hình 1.1: Các n i dung ho t đ ng công đoàn trong DN Vi t Nam 9 Hình 1.2: M t s nhân t nh h ng đ n ho t đ ng công đoàn trong doanh nghi p t i
Vi t Nam 16 Hình 2.1: Trình đ h c v n c a công nhân và cán b trong DN 40 Hình 2.2: Trình đ tay ngh c a công nhân viên lao đ ng trong DN 40 Hình 2.3: M c đ tham gia các ho t đ ng đ i tho i c a NL trong các doanh nghi p
kh o sát 47 Hình 2.4: M c đ hi u bi t v các v n đ liên quan đ n t ch c công đoàn c a ng i lao đ ng trong doanh nghi p kh o sát 49 Hình 2.5: Trình đ ngo i ng c a NL trong Công ty C ph n C p thoát n c L ng
S n 50 Hình 3.1 Quy trình t ch c đ i h i công nhân viên ch c DN 66 Hình 3.2 Mong mu n c a NL đ i v i ho t đ ng c a t ch c công đoàn 68
Trang 7
DANH M C B NG BI U
B ng 2.1: ánh giá vi c th c hi n n i dung ch m lo và b o v quy n, l i ích chính đáng c a ng i lao đ ng 45
Trang 8Doanh nghi p
u t tr c ti p n c ngoài
H p đ ng lao đ ng Kinh t th tr ng Liên đoàn lao đ ng Ngh đ nh
Ng i lao đ ng
Ng i s d ng lao đ ng Nhà xu t b n
Quan h lao đ ng
S n xu t Trách nhi m h u h n
Th a c lao đ ng t p th
Trang 9PH N M U
1 Tính c p thi t c a đ tài
đi u ti t m i quan h gi a ng i lao đ ng và ng i s d ng lao đ ng, Nhà n c ta
đã cho ra đ i t ch c Công đoàn v i b máy t Trung ng t i các c p c s Ho t
đ ng c a t ch c công đoàn c ng là m t trong nh ng ho t đ ng qu n tr nhân l c đ c
th hi n ho t đ ng ch m lo và b o v quy n l i, l i ích c a ng i lao đ ng; giáo
d c, đào t o và h ng d n ng i lao đ ng th c hi n n i quy, quy ch c a t ch c,
h ng d n ký k t h p đ ng lao đ ng và th a c lao đ ng t p th đ ng th i nâng cao
ch t l ng ng i lao đ ng, giúp ng i lao đ ng có thêm thông tin, ki n th c ph c v cho công vi c Bên c nh đó, ho t đ ng công đoàn c p trên còn tham gia ki m tra, giám sát ho t đ ng c a c quan nhà n c và các t ch c kinh t Trong đ tài này, tác gi
t p trung nghiên c u ho t đ ng c a công đoàn c s , m t t ch c chi m v trí quan
tr ng trong ho t đ ng qu n tr nhân l c t i doanh nghi p, nó có nh h ng vô cùng to
l n đ n m i quan h lao đ ng trong doanh nghi p M t nhà qu n lý c n ph i hi u đ c vai trò c a công đoàn trong t ch c c a mình, t đó bi t cách đi u ti t sao cho b máy công đoàn phát huy tác d ng t i đa, mang l i nhi u l i ích cho đ n v
Trong n n kinh t th tr ng hi n nay, vai trò c a các doanh nghi p đ i v i s t ng
tr ng c a kinh t là r t quan tr ng Là khu v c t p trung nhi u nhân công v i các trình đ và nh n th c khác nhau, m i quan h gi a ng i lao đ ng và ng i s d ng lao đ ng nh ng khu v c này h t s c nh y c m Chính vì th , vai trò c a công đoàn
nh ng t ch c, doanh nghi p này là h t s c c n thi t, trách nhi m c a nó là đi u ti t
m i quan h ph c t p này T nh L ng S n c ng là m t t nh t p trung nhi u lo i hình doanh nghi p khác nhau, tuy nhiên hi u qu , ch t l ng c a ho t đ ng công đoàn t i các doanh nghi p này ch a cao
Nh v y, xét trên c hai góc đ khoa h c và góc đ th c t , h c viên quy t đ nh l a
ch n đ tài: “Gi i pháp thúc đ y ho t đ ng c a t ch c công đoàn trong các doanh nghi p t i t nh L ng S n”
Trang 103 Cách ti p c n và ph ng pháp nghiên c u
S d ng ph ng pháp ti p c n v mô và vi mô S d ng ph ng pháp phân tích, t ng
h p, so sánh, quy n p và di n gi i… nh m làm rõ nh ng v n đ lý lu n và th c ti n v
ho t đ ng công đoàn trong doanh nghi p t i L ng S n
Ph ng pháp thu th p s li u: quan sát, ph ng v n, đi u tra
+ Tuyên truy n v n đ ng giáo d c ng i lao đ ng
+ Công đoàn tham gia trong vi c xây d ng và th c hi n các công tác qu n lý m i
- V m t không gian: trong các doanh nghi p ho t đ ng trên đ a bàn t nh L ng S n
th c tr ng ho t đ ng c a t ch c công đoàn trong các doanh nghi p trong đi u ki n, tình hình m i hi n nay là h t s c c n thi t, góp ph n gi i quy t hài hòa m i quan h trong doanh nghi p
Trang 11- Ý ngh a th c ti n: hi n nay, ho t đ ng c a t ch c công đoàn trong các doanh nghi p trên đ a bàn t nh L ng S n còn khó kh n M t s doanh nghi p kinh doanh kém hi u
qu ph i t m ng ng s n xu t, gi i th Nhi u ch doanh nghi p ch a th y đ c m i quan h g n bó v i ng i lao đ ng, ch a nh n th c đ c vai trò c a đoàn th trong doanh nghi p, ch a t o đi u ki n cho công đoàn và cán b công đoàn ho t đ ng a s Ban ch p hành Công đoàn ho t đ ng kiêm nhi m, ch a có nhi u đi u ki n h c t p nâng cao trình đ và k n ng ho t đ ng đoàn th ; ch đ l ng, th ng ph thu c vào
ch doanh nghi p nên có lúc thi u b n l nh trong đ u tranh b o v ng i lao
đ ng….Trong th i gian t i, d báo công nhân lao đ ng c a t nh s phát tri n nhanh
x lý đúng đ n m i quan h gi a t ng tr ng kinh t v i th c hi n ti n b và công
b ng xã h i; đ m b o hài hòa l i ích gi a công nhân, ng i s d ng lao đ ng thì vi c nghiên c u ho t đ ng công đoàn trong các doanh nghi p t i L ng S n và đ ra các gi i pháp thúc đ y ho t đ ng c a t ch c công đoàn trong các doanh nghi p trên đ a bàn
- Phân tích, làm rõ th c tr ng c a ho t đ ng công đoàn trong các doanh nghi p trên
đ a bàn t nh L ng S n th i gian v a qua T đó đánh giá nh ng k t qu đã đ t đ c
c n phát huy, nh ng v n đ còn t n t i và nguyên nhân c n nghiên c u tìm ki m gi i pháp kh c ph c;
- Nghiên c u đ xu t m t s gi i pháp có c s khoa h c và th c ti n, có tính kh thi
nh m thúc đ y ho t đ ng công đoàn trong các doanh nghi p t i t nh L ng S n
7 T ng quan v các công trình nghiên c u có liên quan
Nghiên c u v ho t đ ng công đoàn c ng đã đ c m t s tác gi quan tâm nghiên c u Trên th c t đã có các đ tài, công trình khoa h c, các bài báo, t p chí, các b n báo cáo nghiên c u, đánh giá và đ c p đ n v n đ công đoàn và ho t đ ng công đoàn Qua
Trang 12nghiên c u, tác gi nh n th y các đ tài, các công trình nghiên c u, các bài báo, t p chí, các b n báo cáo t p trung vào các v n đ sau
Các đ tài nghiên c u trong n c:
Ban t ch c T ng L L Vi t Nam (1997), M t s v n đ v t ch c và ho t đ ng Công đoàn khu v c kinh t ngoài qu c doanh, NXB Lao đ ng, Hà N i Tài li u đã
gi i thi u khái quát nh ng n i dung ho t đ ng c a công đoàn c s , nh ng kinh nghi m v ch đ o, t ch c th c hi n công tác phát tri n công đoàn c s t i doanh nghi p ngoài qu c doanh và gi i thi u m t s v n b n nh m cung c p tài li u cho cán
b công đoàn các c p tham kh o khi th c hi n nhi m v xây d ng, phát tri n công đoàn c s t i doanh nghi p ngoài qu c doanh
Nguy n (2009), Công đoàn trong các doanh nghi p có v n đ u t n c ngoài t i Thành ph H Chí Minh, tài nghiên c u c p vi n, Vi n nghiên c u phát tri n thành
ph , Tp H Chí Minh tài nghiên c u đã ch ra tính c p thi t c a t ch c công đoàn trong các doanh nghi p có v n đ u t n c ngoài đ ng th i đánh giá th c tr ng
ho t đ ng công đoàn, cán b công đoàn c ng nh th c tr ng thi hành Lu t Công đoàn
t i nh ng doanh nghi p có v n đ u t n c ngoài Tuy nhiên đ tài m i ch t p trung trong ph m vi nghiên c u là nh ng doanh nghi p có v n đ u t n c ngoài t i Thành
ph H Chí Minh
ng Quang i u, Nguy n V n D ng, Lê Thanh Hà, 2011, Ho t đ ng công đoàn c
s trong các khu v c kinh t ngoài nhà n c, NXB Lao đ ng, Hà N i Các tác gi đã
đánh giá t m v mô th c tr ng ho t đ ng công đoàn trong các khu v c kinh t ngoài nhà n c
Vi n Công nhân và Công đoàn (2003), Nâng cao hi u qu ho t đ ng c a Công đoàn trong doanh nghi p có v n đ u t n c ngoài, NXB Lao ng, Hà N i (do TS
D ng V n Sao làm ch biên) Tác gi đã phân tích th c tr ng c a đ i ng công nhân,
th c tr ng ho t đ ng c a t ch c công đoàn trong các doanh nghi p này và đ a ra h
th ng các gi i pháp nh m nâng cao hi u qu ho t đ ng công đoàn
Ngoài ra, m t s công trình nghiên c u, đ tài, sách, báo vi t v vai trò, ch c n ng,
ho t đ ng c a Công đoàn và Công đoàn c s trong các doanh nghi p Trong đó, tiêu
bi u là các bài vi t v “Ho t đ ng c a công đoàn trong các doanh nghi p ngoài qu c doanh” và “Giai c p công nhân và t ch c công đoàn Vi t Nam” c a tác gi
Trang 13PGS,TSKH Nguy n Vi t V ng; “Công đoàn Vi t Nam tham gia qu n lý trong th i
k đ i m i” c a tác gi Hoàng Minh Chúc Bài vi t: “Nâng cao hi u qu ho t đ ng
c a t ch c công đoàn trong các doanh nghi p khu v c kinh t ngoài Nhà n c” c a tác gi ng Ng c Tùng, Ch t ch T ng Liên đoàn Lao đ ng Vi t Nam; “Vai trò c a công đoàn trong các doanh nghi p ti n hành tái c c u” c a tác gi D ng V n Sao,
i h c Công đoàn công trình nghiên c u khoa h c có đ tài: “Pháp lu t v quan h
lao đ ng Vi t Nam - Th c tr ng và ph ng h ng hoàn thi n” c a PGS.TS Lê Th Hoài Thu
Nh ng tài li u, công trình nghiên c u trên c ng đã ph n nào làm rõ h n th c tr ng, vai trò và trách nhi m c a t ch c công đoàn trong các doanh nghi p nói chung và doanh nghi p có v n đ u t n c ngoài nói riêng
Các công trình nghiên c u n c ngoài:
Eamon Murphy (1981), Unions in Conflict: A Comparative Study of Four South Indian Textile Centres, (Liên minh trong xung đ t, m t minh ch ng nghiên c u t i
Trung tâm d t may Mi n Nam n ) 1918-1939, New Delhi: Manohar
Labour education, 1996, Protecting the least protected: Rights of migrant workers and the role of trade unions: Guidelines for trade unions, (B o v quy n l i c a ng i lao
đ ng di c và vai trò c a công đoàn – H ng d n cho t ch c Công oàn) Geneva: ILO
Aris Rosemary (1998), Trade Unions and the management of industrial conflict,
(Công oàn và s qu n lý các cu c xung đ t công nghi p) London; New York: MacMillan press; St Martin's press, Inc
Các công trình, tài li u trên c ng t p trung nghiên c u vai trò c a t ch c công đoàn
đ i v i giai c p công nhân, phân tích th c tr ng nh ng xung đ t và kinh nghi m gi i quy t xung đ t t đó đ a ra nh ng đ xu t nh m phát tri n và đ i m i h n t ch c chính tr Tuy nhiên nh ng tài li u này c ng đã phát hành vào th k 20, đ n th i đi m
hi n nay môi tr ng lao đ ng c ng nh nh ng chính sách, đi u ch nh pháp lu t th
gi i c ng đã có nhi u thay đ i
8 C u trúc c a Lu n v n
Ngoài ph n m đ u, k t lu n và ki n ngh , Lu n v n đ c k t c u v i 3 ch ng n i dung chính sau:
Trang 14Ch ng 1: T ng quan lý lu n và th c ti n v ho t đ ng c a t ch c công đoàn trong doanh nghi p Vi t Nam
Ch ng 2: Th c tr ng ho t đ ng c a t ch c công đoàn trong các doanh nghi p t i
t nh L ng S n”
Ch ng 3: M t s gi i pháp thúc đ y ho t đ ng c a t ch c công đoàn trong các doanh nghi p t i t nh L ng S n
Trang 15CH NG 1 T NG QUAN LÝ LU N VÀ TH C TI N V HO T NG
C A T CH C CÔNG OÀN TRONG DOANH NGHI P VI T NAM
1.1 C s lý lu n v công đoàn và ho t đ ng c a công đoàn trong doanh nghi p
Trong cu n " ng cách m nh" c a Nguy n Ái Qu c, Ng i vi t "t ch c Công h i
tr c là đ cho công nhân đi l i v i nhau cho có c m tình; hai là đ nghiên c u v i nhau; ba là đ s a sang cách sinh ho t c a công nhân cho khá h n bây gi ; b n là đ
gi gìn l i quy n cho công nhân; n m là đ giúp đ qu c dân; giúp cho th gi i"
Theo i u 1 Lu t Công đoàn Vi t Nam s a đ i n m 2012: "Công đoàn là t ch c chính tr - xã h i r ng l n c a giai c p công nhân và c a ng i lao đ ng đ c thành
l p trên c s t nguy n, là thành viên trong h th ng chính tr c a xã h i Vi t Nam,
d i s lãnh đ o c a ng C ng s n Vi t Nam; đ i di n cho cán b , công ch c, viên
ch c, công nhân và nh ng ng i lao đ ng khác (g i chung là ng i lao đ ng)"
Tuy cách th c di n đ t khác nhau nh ng các tác gi đ u th ng nh t v t ch c công đoàn m t s đi m chính sau:
+ Là m t t ch c h p thành t giai c p công nhân và ng i lao đ ng
+ Ch m lo và b o v quy n l i c a ng i lao đ ng
+ Tham gia qu n lý và giáo d c ng i lao đ ng cùng nhau xây d ng và b o v T
qu c
T đó, đ tài l a ch n khái ni m ti p c n t ch c Công đoàn là: “Công đoàn là m t t
ch c chính tr xã h i đ i di n cho giai c p công nhân và ng i lao đ ng, cùng v i các
c quan Nhà n c và các t ch c kinh t , xã h i ch m lo và b o v quy n l i c a
ng i lao đ ng; t ch c qu n lý và giáo d c ng i lao đ ng xây d ng và b o v T
Trang 16qu c Công đoàn là m t t ch c thành viên trong h th ng chính tr c a xã h i Vi t Nam và ch u s lãnh đ o c a ng C ng s n Vi t Nam”
Theo quy đ nh t i i u 8 i u l Công đoàn Vi t Nam, c c u t ch c c a Công đoàn
Vi t Nam có 4 c p c b n: T ng Liên đoàn Lao đ ng Vi t Nam; Liên đoàn Lao đ ng
t nh, thành ph tr c thu c trung ng, công đoàn ngành trung ng; Công đoàn c p trên c s ; Công đoàn c s , nghi p đoàn Trong đó, công đoàn c s chính là t ch c công đoàn trong doanh nghi p, đ i di n cho ng i lao đ ng trong doanh nghi p, đ c thành l p nh m ch m lo và b o v quy n l i cho ng i lao đ ng và đó chính là đ i
t ng mà đ tài s đi nghiên c u
1.1.2 M t s khái ni m chung v ho t đ ng c a t ch c công đoàn trong doanh nghi p
Doanh nghi p là t ch c kinh t có tên riêng, có tài s n, có tr s giao d ch n đ nh,
đ c đ ng ký kinh doanh theo quy đ nh c a pháp lu t nh m m c đích th c hi n các
m c đích kinh doanh Nh v y, theo quy đ nh c a pháp lu t hi n hành, có nh ng lo i hình t ch c kinh doanh sau: công ty trách nhi m h u h n, công ty c ph n, công ty
h p danh và doanh nghi p t nhân thu c m i thành ph n kinh t (sau đây g i chung là doanh nghi p); nhóm công ty ( i u 4 Lu t Doanh nghi p 2015)
Theo quy đ nh t i Kho n 6 i u 3 c a Lu t u t 2005 đ nh ngh a “Doanh nghi p có
v n đ u t n c ngoài là doanh nghi p do nhà đ u t n c ngoài thành l p đ th c
hi n ho t đ ng đ u t t i Vi t Nam ho c là doanh nghi p Vi t Nam do nhà đ u t
n c ngoài mua c ph n, sáp nh p, mua l i”
Pháp lu t hi n hành quy đ nh t ch c kinh t 100% v n c a nhà đ u t n c ngoài ho c t ch c kinh t liên doanh gi a các nhà đ u t trong n c và nhà đ u t
n c ngoài thành l p doanh nghi p có v n đ u t n c ngoài theo các lo i hình công
ty trách nhi m h u h n, công ty c ph n, công ty h p danh theo quy đ nh c a Lu t Doanh nghi p
Ho t đ ng công đoàn trong doanh nghi p v i vai trò là t ch c đ i di n c a ng i lao
đ ng và là ch th c a quan h lao đ ng, th c hi n vi c tham v n, đ i tho i, th ng
l ng v i ng i s d ng lao đ ng và các c quan nhà n c nh m m c tiêu v a b o v quy n và l i ích h p pháp c a ng i lao đ ng, v a góp ph n xây d ng quan h lao
đ ng hài hòa, n đ nh và ti n b trong doanh nghi p ng th i, t p h p yêu c u,
Trang 17nguy n v ng h p pháp, chính đáng c a đoàn viên và ng i lao đ ng; t ch c đ i tho i
gi a ng i lao đ ng và ng i s d ng lao đ ng; ph i h p v i ng i s d ng lao đ ng
t ch c các phong trào thi đua, phát tri n s n xu t kinh doanh ch m lo đ i s ng v t
ch t, tinh th n đ i v i ng i lao đ ng; v n đ ng ng i lao đ ng tham gia các ho t
đ ng v n hóa, th thao, ho t đ ng xã h i, h tr giúp đ nhau trong ngh nghi p, trong
cu c s ng, đ u tranh ng n ch n các t n n xã h i [1]
Giám sát vi c th c hi n pháp lu t có liên quan đ n quy n, ngh a v ng i lao đ ng và Công đoàn; tham gia các h i đ ng c a doanh nghi p theo quy đ nh c a pháp lu t và
đi u l doanh nghi p; tham gia xây d ng các n i quy, quy ch có liên quan đ n quy n,
l i ích c a ng i lao đ ng; t ch c, qu n lý m ng l i an toàn, v sinh viên và giám sát công tác an toàn v sinh lao đ ng, ch m sóc s c kh e ng i lao đ ng trong doanh nghi p[2]
1.2 N i dung ho t đ ng c a t ch c công đoàn trong doanh nghi p Vi t Nam
N i dung ho t đ ng công đoàn Vi t Nam c n c vào ch c n ng, nhi m v c a t ch c công đoàn và đ c quy đ nh t i i u l Công đoàn Vi t Nam i v i doanh nghi p,
n i dung ho t đ ng công đoàn bao g m 4 n i dung c b n sau:
Hình 1.1 Các n i dung ho t đ ng công đoàn trong DN Vi t Nam
(ngu n: nghiên c u c a h c viên)
Tham gia c ch hai bên và các ho t đ ng góp
ph n lành m nh hóa quan h lao đ ng trong DN Tuyên truy n, v n đ ng, giáo d c NL Xây d ng và th c hi n các c ch qu n lý m i
Trang 18M t là, đ i di n cho NL xây d ng quy ch m i quan h ph i h p v i NSDL
Hai là, c ng i đ i di n công đoàn tham gia các t ch c theo quy đ nh c a pháp lu t
nh : H i đ ng hòa gi i; H i đ ng thi đua, k lu t; H i đ ng B o h lao đ ng
Ba là, h ng d n ng i lao đ ng ký h p đ ng lao đ ng
B n là, l ng nghe ý ki n c a ng i lao đ ng, đ xu t c i thi n đi u ki n làm vi c, môi
tr ng làm vi c; h ng d n m ng l i an toàn v sinh lao đ ng
N m là, theo dõi vi c th c hi n ch đ chính sách theo quy đ nh pháp lu t
Sáu là, tham gia gi i quy t đ n th , khi u n i c a đoàn viên, NL , tham gia gi i quy t tranh ch p lao đ ng t p th ; lãnh đ o đình công
B y là, quan tâm công tác ch m lo ho t đ ng xã h i; v n đ ng xây d ng các lo i qu
và đ y m nh các ho t đ ng tình ngh a, t ng tr , th m h i đ i v i công nhân viên
ch c lao đ ng có hoàn c nh khó kh n, t ch c các ho t đ ng vui ch i, v n ngh , th thao nâng cao đ i s ng tinh th n cho ng i lao đ ng
1.2.2 Tham gia c ch hai bên và các ho t đ ng góp ph n lành m nh hóa quan h lao đ ng trong doanh nghi p
*M c đích
Trong doanh nghi p đ gi i quy t hài hòa m i quan h gi a ng i s d ng lao đ ng và
ng i lao đ ng thì công đoàn gi vai trò h t s c quan tr ng v a là ng i đ i di n cho quy n l i c a ng i lao đ ng v a là c u n i đ gi i quy t hài hòa m i quan h đó đ góp ph n xây d ng môi tr ng lao đ ng hài hòa, n đ nh và ti n b , góp ph n quan
tr ng trong th c hi n c ch hai bên t i doanh nghi p
*Cách th c th c hi n
th c hi n t t vai trò này, công đoàn c s v i t cách là đ i di n cho ng i lao
đ ng doanh nghi p đ tham gia, th ng l ng v i ng i s d ng lao đ ng v nh ng
Trang 19v n đ liên quan đ n quy n l i c a ng i lao đ ng theo quy đ nh c a pháp lu t c n
ph i th c hi n t t m t s n i dung sau:
-Công đoàn c s ph i h p v i NSDL t ch c h i ngh ng i lao đ ng theo N 87-N /CP v th c hi n quy ch dân ch trong các công ty c ph n, công ty trách nhi m h u h n ho c t ch c đ i h i công nhân viên ch c theo N 07-N /CP đ i v i doanh nghi p nhà n c: i di n th ng l ng và ký Th a c lao đ ng t p th , giám sát vi c th c hi n và b sung, đi u ch nh cho phù h p đi u ki n và tình hình th c t ; Tham gia xây d ng n i quy lao đ ng, quy ch tr l ng, th ng, phúc l i xã h i
- Công đoàn c ng i đ i tho i trong các h i đ ng trong doanh nghi p nh : H i
đ ng qu n tr , ban qu n tr , ban ki m soát, h i đ ng t v n, h i đ ng tuy n d ng lao
đ ng, h i đ ng k lu t, h i đ ng l ng, h i đ ng khoa h c, h i đ ng thi đua khen
- Công đoàn đ i tho i đ tham gia gi i quy t tranh ch p lao đ ng
1.2.3 Tuyên truy n, v n đ ng, giáo d c ng i lao đ ng
*M c đích
Các c p công đoàn c n chú tr ng công tác tuyên truy n giáo d c, giúp công nhân, viên
Trang 20ch c, lao đ ng nâng cao nh n th c v giai c p, v ng, v t ch c Công đoàn, phát huy lòng yêu n c, yêu ch ngh a xã h i, lao đ ng c n cù, sáng t o, quy t tâm chi n
th ng đói nghèo, l c h u, đáp ng yêu c u công cu c đ i m i, làm nòng c t trong vi c xây d ng kh i liên minh công nhân, nông dân, trí th c và kh i đ i đoàn k t dân t c
- T ch c trên các ph ng ti n thông tin đ i chúng: tuyên truy n b ng tr c quan sinh
đ ng, pano, máy chi u, h th ng loa phát thanh t i c s , t r i, trên ài, báo đ a
ph ng;
- Xây d ng t sách pháp lu t, b n tin, t tin hàng tháng;
- Thông qua các h i ngh bi u d ng đi n hình tiên ti n;
- Tuyên truy n thông qua các ho t đ ng xây d ng đ i s ng v n hóa c s ;
th n yêu n c, t l c t c ng, có ý th c c ng đ ng, đoàn k t vì l i ích chung; có l i
s ng lành m nh, tôn tr ng k c ng, lao đ ng có trách nhi m, l ng tâm, ngh nghi p; tinh th n t ng thân, t ng ái, không ng ng h c t p v n lên v m i m t; tuyên truy n v vai trò và s m nh l ch s c a giai c p công nhân và t ch c công đoàn Vi t nam, nh ng đóng góp c a giai c p công nhân vào s nghi p xây d ng và
b o v t qu c, đ y m nh s nghi p CNH - H H đ t n c…
Tuyên truy n đ ng l i c a ng, chính sách pháp lu t c a nhà n c: Làm cho ng i
lao đ ng hi u rõ vai trò lãnh đ o c a ng đ i v i giai c p công nhân, v i xã h i,nhà
n c ta là nhà n c c a dân, do dân và vì dân đ t d i s lãnh đ o c a ng; Tuyên
Trang 21truy n v quy n, ngh a v và trách nhi m c a ng i lao đ ng và ng i s d ng lao
đ ng , các ch đ chính sách c a ng i lao đ ng đ c quy đ nh trong B lu t lao
đ ng, Lu t b o hi m xã h i, b o hi m y t , b o hi m th t nghi p, Lu t công đoàn và các v n b n liên quan…
Tuyên truy n cho ng i lao đ ng tích c c h c t p, nâng cao trình đ h c v n, k n ng ngh nghi p đ s d ng công ngh , máy móc thi t b hi n đ i, làm vi c đem l i n ng
su t, ch t l ng và thu nh p cao h n
Trong đi u ki n n n kinh t th tr ng và h i nh p kinh t qu c t , khoa h c công ngh ngày càng m r ng thì c nh tranh ngày càng gay g t, vì v y đòi h i ng i lao
đ ng ph i không ng ng h c t p, nâng cao trình đ v m i m t nh m nâng cao ch t
l ng, giá tr s c lao đ ng và đ đ m b o có m t vi c làm n đ nh, thu nh p t t h n và
có c h i đ phát tri n
Công đoàn c n ph i ch đ ng ph i h p, tham gia th ng xuyên v i chuyên môn và các ngành liên quan trong t ch c tuyên truy n, v n đ ng ng i lao đ ng, nh t là có
nh ng bi n pháp h tr đ ng i lao đ ng đ c tham gia h c t p nâng cao trình đ
h c v n, chuyên môn, k n ng ngh nghi p, tin h c, ngo i ng ; t ch c và nâng cao
hi u qu phong trào luy n tay ngh , thi th gi i, phát huy sáng ki n, sáng t o trong
h c t p, lao đ ng và công tác c a công nhân viên ch c lao đ ng.[3]
Tuyên truy n, giáo d c l i s ng v n hóa, k lu t lao đ ng và tác phong công nghi p
th n t ng thân t ng ái; th c hi n chính sách dân s - k ho ch hóa gia đình, th c
hi n bình đ ng gi i, phòng ch ng b o l c trong gia đình, xây d ng gia đình " no m, bình đ ng, ti n b , h nh phúc”; đ y m nh các ho t đ ng v n hóa, th thao, rèn luy n
th ch t và nâng cao đ i s ng v n hóa, tinh th n cho ng i lao đ ng
Tuyên truy n sâu r ng trong công nhân lao đ ng và ch doanh nghi p đ h hi u v t
ch c công đoàn, đ h t nguy n gia nh p t ch c công đoàn và tham gia c ng nh
Trang 22ng h các ho t đ ng c a t ch c công đoàn phát đ ng
Tuyên truy n v m c đích c a t ch c công đoàn, v vai trò, v trí, ch c n ng c a t
ch c công đoàn Vi t Nam; v quy n và ngh a v c a ng i đoàn viên; v trách nhi m
c a t ch c công đoàn đ i v i ng i lao đ ng…
1 2.4 Công đoàn tham gia trong vi c xây d ng và th c hi n các c ch qu n lý m i
*Cách th c th c hi n
M t là, tham gia cùng NSDL trong vi c ban hành n i quy lao đ ng và nh ng chính
sách nhân s c a doanh nghi p cho ng i lao đ ng nh xây d ng đ n giá ti n l ng,
đ nh m c lao đ ng, quy ch tr l ng, th ng, phúc l i xã h i
Hai là, tham gia xây d ng k ho ch phát tri n s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p
đ gi i quy t vi c làm cho đoàn viên, ng i lao đ ng; tham gia t ch c, s d ng, b trí lao đ ng cho phù h p v i trình đ tay ngh , kh n ng c a ng i lao đ ng
Ba là, tham gia xây d ng k ho ch đào t o, b i d ng nâng cao trình đ tay ngh cho công nhân lao đ ng
Tóm l i, ho t đ ng công đoàn trong doanh nghi p v i 4 n i dung c b n nêu trên đã
th hi n khá toàn di n v trí c a t ch c công đoàn trong doanh nghi p Song, đ công đoàn trong doanh nghi p th c s có v th trong quan h lao đ ng t ch c công đoàn
- Trong th ng l ng th a c lao đ ng t p th , gi i quy t các v ng m c, xây d ng
m i quan h hài hòa gi a hai bên c n h t s c tránh nh ng đi u nh t ch i gi i thích,
Trang 23không ch ng minh b ng nh ng ví d c th đ b o v quan đi m, không có thái đ
h p tác
- Nâng cao s hi u bi t, thông c m l n nhau gi a công đoàn, ng i lao đ ng v i lãnh
đ o doanh nghi p ng th i c i thi n, xây d ng s tin t ng, t m quan tr ng c a công đoàn đ i v i t p th NL và v i NSDL
Th hai, v kinh phí ho t đ ng:
Ph i đ m b o thu đ ngu n thu kinh phí công đoàn (theo quy đ nh c a Lu t Công đoàn
có hi u l c t 01/01/2013 là 2% t ng qu ti n l ng, ti n công làm c n c tính đóng BHXH và 1% đoàn phí công đoàn, đ có ngu n l c kinh t h tr , ch m lo t t h n đ n
- NSDL ph i t o đi u ki n cho công đoàn th c hi n ho t đ ng tuyên truy n giáo d c
nh : T o đi u ki n v th i gian t 1 – 2h theo đ nh k hàng tháng, xây d ng h th ng loa truy n thanh t i các phân x ng đ tuyên truy n theo đ nh k hàng ngày ho c hàng
tu n; h tr xây d ng t sách pháp lu t, đ t mua báo và t p chí pháp lu t có liên quan cung c p cho ng i lao đ ng
- Khi gi i quy t v ng m c và xây d ng m i quan h hài hòa gi a hai bên, NSDL
c n tránh nh ng đi u sau: c tình l n tránh v n đ , trì hoãn đàm phán, có bi u hi n t c
gi n, thi u l ch s , ch bi t đòi h i mà không bi t nhân nh ng, không có tinh th n
Trang 24Hình 1.2 M t s nhân t nh h ng đ n ho t đ ng công đoàn trong doanh nghi p t i
Vi t Nam
(ngu n: nghiên c u c a h c viên)
1.3.1 Pháp lu t liên quan đ n ho t đ ng công đoàn
H th ng v n b n quy ph m pháp lu t v s d ng lao đ ng, quan h lao đ ng mà cao
nh t là B lu t lao đ ng đã c b n hình thành, t o hành lang pháp lý cho các quan h
xã h i v vi c làm, th tr ng lao đ ng phát tri n theo các quy lu t c a n n kinh t th
tr ng đ nh h ng xã h i ch ngh a, góp ph n thúc đ y và b o đ m vi c làm và quy n
l i cho ng i lao đ ng, là m t trong nh ng nhi m v c a T ch c công đoàn ph i th c
hi n đó là ch c n ng tham gia qu n lý, b o v quy n và l i ích h p pháp, chính đáng
T Hi n pháp 1992 đã nh c đ n vai trò c a t ch c công đoàn, ngay c bây gi d
th o s a đ i Hi n pháp 1992 m i nh t đ c công b ngày 2/1/2013, vai trò c a t
ch c công đoàn v n ti p t c đ c nh c đ n t i i u 10 nh sau: “Công đoàn Vi t Nam là t ch c chính tr - xã h i c a giai c p công nhân và c a ng i lao đ ng đ c thành l p trên c s t nguy n, đ i di n cho ng i lao đ ng, ch m lo và b o v quy n,
CÔNG OÀN TRONG DN
N ng l c c a
ng i lao đ ng trong DN
Trang 25l i ích h p pháp c a ng i lao đ ng Tham gia qu n lý nhà n c, qu n lý kinh t - xã
h i; tham gia thanh tra, ki m tra, giám sát ho t đ ng c a c quan nhà n c, t ch c,
đ n v , doanh nghi p; tuyên truy n, v n đ ng ng i lao đ ng h c t p, nâng cao trình
đ , k n ng ngh nghi p, ch p hành pháp lu t, xây d ng và b o v T qu c” Trong
nh ng n m qua, h th ng pháp lu t lao đ ng ngày càng đ c hoàn thi n, có th th y t
Lu t Công đoàn s a đ i n m 2012, có hi u l c thi hành n m 2013; B Lu t Lao đ ng ban hành n m 1994 (s a đ i n m 2002, 2006, 2007 và 2012); Lu t B o hi m xã h i (n m 2005) đ u đã góp ph n t o môi tr ng pháp lý quan tr ng đ t ch c công đoàn
th c hi n ch c n ng, nhi m v c a mình m t cách thu n l i và t t h n.[4]
Tuy nhiên, các quy đ nh c a pháp lu t v s d ng lao đ ng, gi i quy t tranh ch p lao
đ ng v n còn ch a đ ng b , áp d ng vào th c t m t s n i dung ch a phù h p, h u
h t các quy đ nh c th đ c th hi n trong các Ngh đ nh, Quy t đ nh, Thông t
h ng d n thi hành nên tính pháp lý ch a cao, gây nhi u khó kh n, v ng m c trong quá trình th c hi n, đ c bi t vi c th c hi n các ch đ chính sách cho ng i lao đ ng trong các doanh nghi p t nhân và doanh nghi p nhà n c, FDI còn ch a t t Bên
c nh đó, m c dù trách nhi m c a t ch c công đoàn là theo dõi vi c th c hi n ch đ chính sách cho ng i lao đ ng nh ng khi ki m tra, phát hi n doanh nghi p vi ph m thì công đoàn ch có th m quy n ph n ánh v i c quan qu n lý nhà n c đ x lý Tuy
v y, vi c x lý c a c quan nhà n c đ i v i nh ng hành vi vi ph m c a doanh nghi p nêu trên v n ch a nghiêm, m c x ph t ch a cao (theo Ngh đ nh 47-N /CP v x
ph t vi ph m pháp lu t lao đ ng) d n đ n vi c các doanh nghi p, nh t là doanh nghi p
t nhân không ch p hành nghiêm quy đ nh c a pháp lu t đ ng th i làm gi m uy tín, v
th c a t ch c công đoàn trong vai trò b o v quy n và l i ích h p pháp chính đáng cho NL [5]
1.3.2 S phát tri n c a trình đ quan h lao đ ng trong n n KTTT
Quan h lao đ ng là ch quan h gi a ch và th , quan h gi a ng i lao đ ng và
ng i s d ng lao đ ng, hình thành trong quá trình s d ng s c lao đ ng, trong đó
ng i lao đ ng ph i th c hi n m t n i dung ho t đ ng lao đ ng nào đó, còn ng i s
d ng lao đ ng ph i tr công ho c tr l ng và đ m b o nh ng đi u ki n c n thi t khác cho ng i lao đ ng theo quy đ nh c a pháp lu t H p đ ng lao đ ng là hình th c pháp
lý ch y u và ph bi n nh t c a các quan h lao đ ng
Trang 26Trong n n kinh t nhi u thành ph n n c ta, quan h lao đ ng c ng bao g m nhi u
lo i Trong doanh nghi p nhà n c, quan h lao đ ng là quan h gi a ng i s d ng lao đ ng v i công nhân viên ch c lao đ ng; Trong doanh nghi p ngoài nhà n c, quan
h lao đ ng là quan h gi a ch doanh nghi p v i ng i lao đ ng, quan h này hình thành trong vi c thuê m n lao đ ng; trong các doanh nghi p có v n đ u t n c ngoài, quan h lao đ ng là quan h gi a ng i lao đ ng Vi t nam v i các ch doanh nghi p, ng i qu n lý doanh nghi p đa ph n là ng i n c ngoài
Theo pháp lu t lao đ ng Vi t Nam thì quan h lao đ ng còn đ c đi u ch nh b i n i quy lao đ ng, th a c lao đ ng t p th và quy ch ph i h p ho t đ ng c a Ban ch p hành công đoàn c s (n u có) v i ch doanh nghi p ó là nh ng th a thu n c th
gi a ng i lao đ ng ho c t p th ng i lao đ ng v i ng i s d ng lao đ ng v vi c làm, th i gi làm vi c, th i gi ngh ng i, ti n l ng, ti n th ng, hình th c tr l ng, chính sách b o hi m xã h i, b o hi m y t , b o hi m th t nghi p, b o h lao đ ng…
T i Vi t Nam, tình hình quan h lao đ ng trong doanh nghi p th hi n qua các v
ng ng vi c t p th , lãn công, đình công c th nh sau: Theo “Báo cáo H i ngh T ng
k t tình hình n m 2011 và tri n khai nhi m v n m 2012” c a B Lao đ ng, Th ng
binh và xã h i cho hay t n m 1995 đ n n m 2011, c n c đã x y ra 4.142 cu c đình công B t đ u t n m 2008 s l ng đình công bùng n lên 720 v trên c n c và
mu n phát sinh đình công có th d n đ n ch m d t h p đ ng lao đ ng i u đáng nói chính là vai trò c a t ch c công đoàn đ i v i các cu c đình công v n ch a đ c th
hi n nhi u và 100% các cu c đình công là sai lu t, t phát m c dù 70% trong s đó
x y ra các doanh nghi p có t ch c công đoàn
1.3.3 Công đoàn c p trên c s
Công đoàn c p trên c s đóng vai trò quan tr ng trong t ch c và ho t đ ng c a h
Trang 27th ng t ch c công đoàn
Các c p công đoàn có ch c n ng gi ng nhau nh ng m i c p thì vi c th c hi n nhi m
v khác nhau, trong đó ho t đ ng công đoàn c s có tính quy t đ nh đ n s t n t i (phát tri n hay không phát tri n) c a t ch c công đoàn, b i công đoàn c s là n i
di n ra nh ng ho t đ ng theo s ch đ o c a công đoàn c p trên, là n i ki m ch ng cho m i ch tr ng c a t ch c công đoàn phù h p hay ch a phù h p Tuy nhiên ho t
đ ng c a công đoàn c s m nh hay y u, t t hay ch a t t ngoài nh ng y u t v cán
b công đoàn c s , đi u ki n ho t đ ng c a công đoàn c s , s quan tâm c a c p y, chính quy n thì vai trò c a công đoàn c p trên c s là vô cùng quan tr ng và c n thi t.[6]
i v i nh ng doanh nghi p đã có t ch c công đoàn: Theo quy đ nh t i Kho n 2
i u 188 c a B lu t lao đ ng s a đ i n m 2012: Công đoàn c p trên tr c ti p c s
có trách nhi m h tr công đoàn c s th c hi n các ch c n ng, nhi m v theo quy
đ nh t i kho n 1 đi u 188 đó là: i di n, b o v quy n và l i ích h p pháp chính đáng
c a đoàn viên công đoàn, ng i lao đ ng; tham gia th ng l ng, ký k t và giám sát
vi c th c hi n th a c lao đ ng t p th , thang l ng, b ng l ng, đ nh m c lao đ ng, quy ch tr l ng, quy ch th ng, n i quy lao đ ng; tham gia, h tr gi i quy t tranh
ch p lao đ ng; đ i tho i, h p tác v i ng i s d ng lao đ ng xây d ng quan h lao
đ ng hài hòa, n đ nh, ti n b trong doanh nghi p.Tuyên truy n giáo d c, nâng cao
hi u bi t v pháp lu t lao đ ng, pháp lu t v công đoàn cho ng i lao đ ng
i v i nh ng doanh nghi p ch a có t ch c công đoàn: Công đoàn c p trên c s có quy n và trách nhi m v n đ ng ng i lao đ ng gia nh p công đoàn, thành l p công đoàn c s t i doanh nghi p; có quy n yêu c u ng i s d ng lao đ ng và c quan
qu n lý nhà n c v lao đ ng đ a ph ng t o đi u ki n và h tr vi c thành l p công đoàn c s (Theo quy đ nh t i Kho n 2 i u 189 B Lu t Lao đ ng s a đ i 2012)
nh ng n i ch a có t ch c công đoàn c s thì đình công do t ch c công đoàn c p trên t ch c và lãnh đ o theo đ ngh c a ng i lao đ ng (kho n 2 đi u 210 BLL s a
Trang 28đ o trong khi công đoàn c p trên c s ít ng i, ko th bao quát và t i đ c t ng công đoàn c s Quan tr ng nh t chính là ph ng th c ho t đ ng c a công đoàn c p trên
c s không hi u qu và ch a có tính ch đ ng, th ng thì đ n khi s vi c phát sinh thì công đoàn c p trên c s m i xu t hi n
1.3.4 N ng l c c a ng i lao đ ng trong doanh nghi p
Cùng v i quá trình phát tri n n n kinh t nhi u thành ph n, đ y m nh công nghi p hóa
- hi n đ i hóa, các doanh nghi p thu c các thành ph n kinh t cùng t n t i, ho t đ ng bình đ ng và phát tri n nhanh K t qu s n xu t kinh doanh c a các lo i hình doanh nghi p có đ c ngoài các y u t v ngu n v n, c s v t ch t, máy móc trang thi t b , vai trò c a ng i qu n lý, đi u hành, th tr ng thì m t y u t không th thi u nh
h ng đ n hi u qu s n xu t kinh doanh đó là n ng l c c a ng i lao đ ng trong doanh nghi p
N ng l c ph n ánh nh n th c, thái đ c ng nh ph ng th c th hi n c a con ng i
v i các m i quan h trong gia đình, nhà tr ng và ngoài xã h i N ng l c c a ng i lao đ ng có th hi u th hi n m t s khía c nh sau:
Trình đ , ki n th c và k n ng: Xét v trình đ , đ i ng lao đ ng c a n c ta hi n nay
đang đông v s l ng nh ng không m nh v ch t l ng hay nói cách khác là lao
đ ng trình đ cao đang thi u Trình đ h c v n c a công nhân trong doanh nghi p t nhân có trình đ THPT chi m 67,3%; trình đ THCS là 21,2%; ti u h c là 3,7%; th p
h n trình đ công nhân các n c trong khu v c và trên th gi i Công nhân có ch t
l ng cao ch y u t p trung các thành ph l n, các khu công nghi p và m t s ngành kinh t m i nh n, còn l nh v c ti u th công nghi p, th ng m i, d ch v trình đ t trung h c ph thông tr xu ng chi m t l cao.[7]
Nhìn chung do CNL ph n đông ch a đ c đào t o c b n, xu t thân t nông thôn,
k n ng ch a thu n th c Trong khi đó l i làm vi c trong môi tr ng có yêu c u cao
v ý th c k lu t, k n ng t t, nh t là trong các doanh nghi p FDI luôn ph i có s liên
k t gi a các b ph n cao theo dây chuy n, bên c nh đó ng i qu n lý l i là ng i
n c ngoài d n đ n còn nhi u v n đ m c ph i K n ng th c hành, thao tác máy móc còn ch m, ch a khoa h c nên n ng xu t lao đ ng ch a cao
Thái đ và tác phong làm vi c: Ban đ u, thái đ và tác phong làm vi c c a ng i lao
đ ng trong doanh nghi p còn r t kém, không đ t nhi u ý th c trách nhi m vào công
Trang 29vi c Tuy v y, sau m t th i gian làm quen v i môi tr ng làm vi c công nghi p đã làm thay đ i nh n th c, ý th c trách nhi m, ý th c ch p hành k lu t lao đ ng và thái
đ làm vi c c a ng i lao đ ng ngày càng đ c nâng lên t t h n; tâm lý l y l i ích nhu c u thi t thân làm đ ng l c ph n đ u c a b n thân ngày càng rõ h n Thái đ làm
vi c đã chuy n sang chi u h ng d n thích nghi và h p tác t t h n v i ng i s d ng lao đ ng
Tuy nhiên do nh n th c và ý th c v b o v s c kh e, b o v thân th nhi u khi ch a
đ c quan tâm nên m t b ph n không nh ng i lao đ ng ch a ch p hành nghiêm v
b o h lao đ ng, nh t là môi tr ng có nguy c cao ti m n các b nh v hô h p, tai
n n lao đ ng nên v n đ x y ra tai n n lao đ ng đáng ti c và nguy c m c b nh ngh nghi p cao
Th l c: Theo đi u tra c a T ng Liên đoàn lao đ ng Vi t Nam n m 2010 nhóm công nhân t 18 – 30 tu i chi m 48,9%; trên 50 tu i chi m 4,8%, còn l i t 31 – 49 tu i; trong khi đó ngu n nhân l c trong các doanh nghi p có v n đ u t n c ngoài thì nhóm công nhân t 18 – 30 tu i chi m 70,4%, doanh nghi p nhà n c ch chi m 24,2%
Nhìn chung th l c c a ng i lao đ ng Vi t Nam còn th p so v i v i công nhân lao
đ ng c a n c ngoài, nguyên nhân do thu nh p th p, các đi u ki n v c s v t ch t
ph c v đ i s ng v t ch t, tinh th n c a ng i lao đ ng còn r t thi u th n, khó kh n,
c ng đ lao đ ng làm vi c còn cao, môi tr ng làm vi c còn nóng và ti ng n, t l CNL đ c khám s c kh e đ nh k hàng n m th p, n u có khám c ng ch khám qua loa
1.3.5 N ng l c c a ng i s d ng lao đ ng trong doanh nghi p
Có th nói trong các y u t ngu n l c c a doanh nghi p thì y u t con ng i là khó s
d ng nh t Ph i làm nh th nào đ nâng cao hi u qu s d ng lao đ ng trong doanh nghi p là v n đ nan gi i c a b t k m t doanh nghi p nào Trong doanh nghi p, m c tiêu hàng đ u là đ t đ c hi u qu kinh doanh cao Và đ ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p không b gi m sút c n ph i s d ng lao đ ng m t cách h p
lý, khoa h c N u s d ng ngu n lao đ ng không h p lý, vi c b trí lao đ ng không đúng ch c n ng c a t ng ng i s gây ra tâm lý chán n n, không nhi t tình v i công
vi c đ c giao d n đ n hi u qu kinh doanh th p và s d n t i s gi m sút v t t c
Trang 30các v n đ khác c a doanh nghi p Nh ng đi u đó hoàn toàn ph thu c vào n ng l c
c a ng i qu n lý (hay ng i s d ng lao đ ng trong doanh nghi p)
Trình đ , n ng l c: Ch doanh nghi p t nhân th ng tr ng thành t th c ti n và đi
lên t kinh nghi m, và ch y u thành công nh vào y u t “dám ch u r i ro” và “đi
đ u” V i nh ng ch doanh nghi p là ng i n c ngoài, ki n th c k n ng nhi u h n
T m nhìn chi n l c: M t ng i qu n lý có t m nhìn chi n l c là m t ng i ngoài
t m nhìn trong s n xu t kinh doanh, phát tri n doanh nghi p còn là m t ng i coi ngu n l c con ng i là ngu n l c quan tr ng và đ u t cho ngu n l c này u t cho con ng i là đ u t mang l i l i nhu n l n nh t.Hi n nay, thái đ làm vi c c a ch doanh nghi p đ u nh m đ n m t m c tiêu làm sao đ s n xu t n đ nh, kinh doanh phát tri n và t ng l i nhu n, m t b ph n không nh ng i s d ng lao đ ng ch ngh
đ n l i nhu n tr c m t, có quan đi m ti t ki m và bòn rút s c l c c a ng i lao đ ng
mà không ngh đ n s lâu dài khi đ u t phát tri n ngu n nhân l c và đ u t phát tri n quan h lao đ ng
Kinh nghi m qu n lý: Ng i qu n lý có kinh nghi m s bi t đ t vai trò c a ng i lao
đ ng lên trên và quan tâm, ch m sóc cho nh ng đ i t ng đó Ngoài ra, ng i qu n lý kinh nghi m còn ph i bi t d n d t, khích l NL phát tri n t duy, n ng l c và s sáng t o trong công vi c c ng nh tinh th n ch đ ng trong công vi c Trong nh ng doanh nghi p, NSDL th ng là ng i n c ngoài ho c là ng i Vi t Nam đ c
n c ch đ u t thuê đ qu n lý, vì v y không th tránh kh i trong phong cách làm
vi c v n mang s c thái c a n c ch đ u t H n n a kinh nghi m qu n lý n c ch
đ u t có th l i không phù h p v i môi tr ng Vi t Nam Do v y, ph i có s đi u
ch nh sao cho phù h p và đi u này chính là th hi n ki n th c h i nh p c a ng i
qu n lý
Ki n th c h i nh p: i v i doanh nghi p, đây chính là m t ki n th c vô cùng quan
Trang 31tr ng mà m t ng i s d ng lao đ ng c n ph i quan tâm ây c ng là m t tiêu chí quan tr ng đ l a ch n ng i lao đ ng, ng i qu n lý t i doanh nghi p Khi quy t
đ nh đ u t , ch doanh nghi p c ng đã có th i gian nghiên c u v m i m t nh : s phát tri n c a n n kinh t , s phát tri n giao thông v n t i, đ c bi t là trình đ , n ng
l c, tác phong làm vi c c a ng i lao đ ng Vi t Nam S tìm hi u nghiên c u này là
vô cùng quan tr ng và t đó h s tìm ki m ng i qu n lý phù h p nh t
1.3 6 Chính sách c a doanh nghi p đ i v i ho t đ ng công đoàn
Theo quy đ nh c a B lu t lao đ ng và Lu t công đoàn s a đ i n m 2012 thì Doanh nghi p ph i đ m b o m t s chính sách cho ho t đ ng công đoàn nh sau:[8,9,10]
- Chính sách đ Công đoàn t ch c th c hi n ch c n ng, nhi m v và t ch c ho t
đ ng v th i gian, kinh phí, huy đ ng l c l ng và các đi u ki n liên quan t i quá trình th c hi n ch c n ng, nhi m v và t ch c các ho t đ ng cho ng i lao đ ng c a Công đoàn c s
- Chính sách đ i cán b công đoàn: v th c hi n h p đ ng lao đ ng; v ti n l ng, phúc l i xã h i; v th i gian đ cán b công đoàn giành cho ho t đ ng công đoàn t i
c s , th i gian tham d các ho t đ ng c a công đoàn c p trên
- Chính sách v b trí n i làm vi c và các đi u ki n c s v t ch t cho công đoàn ho t
đ ng
T i Vi t Nam hi n nay, trên th c t nh ng chính sách c a doanh nghi p đ i v i ho t
đ ng công đoàn v n ch a t o đi u ki n cho công đoàn ho t đ ng có hi u qu i u đó
th hi n vi c m i ch có 30% doanh nghi p t nhân trong c n c có t ch c công đoàn, nh v y là còn 70% doanh nghi p t nhân ch a có t ch c công đoàn, hay nói cách khác là nh ng doanh nghi p này v n ch a t o đi u ki n cho t ch c công đoàn
Trang 32- i di n cho t p th NL th ng l ng t p th có hi u qu v i NSDL nh m xác
l p các đi u ki n lao đ ng m i làm c n c ký k t T L TT đ t đ c nh ng đi u kho n có l i h n cho NL so v i quy đ nh c a pháp lu t, đ c công đoàn c p trên đánh giá đ t ch t l ng theo quy đ nh c a T ng Liên đoàn; giám sát th c hi n có hi u
qu n i dung T L TT đã ký
- Tham gia v i NSDL xây d ng, ban hành ho c s a đ i, b sung và th c hi n quy
ch dân ch t i doanh nghi p, đ n v ; th c hi n công khai nh ng vi c NL đ c bi t theo đúng quy đ nh c a pháp lu t; t ch c đ i tho i đ nh k t ch c h i ngh NL hàng n m đúng quy trình, đ t hi u qu
- Tham gia v i NSDL xây d ng và giám sát th c hi n các n i quy, quy đ nh; đ nh
m c lao đ ng; đ n giá ti n l ng; quy ch tr l ng, th ng; quy ch khen th ng, k
lu t; tham gia gi i quy t vi c làm, c i thi n đi u ki n làm vi c nh m nâng cao thu
- Ph i h p v i NSDL phát đ ng, t ch c các phong trào thi đua hi u qu , thi t th c (có n i dung và k t qu c th )
- Tham gia gi i quy t k p th i các tranh ch p lao đ ng; không đ x y ra ng ng vi c t p
th trái pháp lu t; không đ x y ra đ n th v t c p; T ch c và lãnh đ o đình công (n u có) đúng pháp lu t
* Tiêu chu n 2 Xây d ng t ch c công đoàn:
- Có 70% tr lên t ng s NL gia nh p công đoàn
Trang 33- Có 100% cán b công đoàn m i đ c b u l n đ u đ c đào t o, b i d ng t p hu n
v lý lu n, nghi p v công tác công đoàn
- Có 60% tr lên s t công đoàn, công đoàn b ph n, C CS thành viên (n u có) đ c
x p lo i v ng m nh
- Vi c ki n toàn và công nh n các ch c danh t t phó công đoàn tr lên có quy t đ nh
b ng v n b n c a BCH ho c ban th ng v C CS và qu n lý h s đ y đ theo quy
đ nh c a i u l Công đoàn Vi t Nam
- Xây d ng, tri n khai k ho ch ho t đ ng c a C CS có hi u qu - có quy ch ho t
đ ng và t ch c sinh ho t BCH, ban th ng v , UBKT theo quy đ nh; có quy ch chi tiêu n i b , khen th ng, th m h i, b i d ng, t p hu n nghi p v đ i v i cán b
C CS
+ Có s ghi chép đ n i dung, di n bi n các cu c h p BCH, ban th ng v UBKT theo quy đ nh và qu n lý cán b , đoàn viên công đoàn b ng s ho c trên máy vi tính
- Hàng n m có báo cáo công khai d toán, quy t toán thu chi tài chính công đoàn t i
h i ngh BCH; công khai quy t toán thu chi qu xã h i t i h i ngh công đoàn c a đ n
v theo quy đ nh c a T ng Liên đoàn
- Hoàn thành d toán thu tài chính; th c hi n đ y đ các kho n chi đ i v i đoàn viên,
NL Không vi ph m quy đ nh s d ng, qu n lý tài chính công đoàn
- Th c hi n ch đ thông tin hai chi u đ y đ , chính xác và k p th i v i đoàn viên,
NL và báo cáo đ nh k v i công đoàn c p trên
* Tiêu chu n 3 Công tác tuyên truy n và các ho t đ ng khác:
- T ch c các hình th c tuyên truy n, ph bi n, v n đ ng đoàn viên và NL ch p hành ch tr ng c a ng, chính sách, pháp lu t c a Nhà n c, ngh quy t c a công đoàn; ch p hành n i quy, quy ch , quy đ nh c a doanh nghi p, đ n v có liên quan đ n đoàn viên và NL (có n i dung c th )
- Không có đoàn viên vi ph m k lu t đ n m c b sa th i; không có đoàn viên b c quan pháp lu t x lý v tham nh ng, tiêu c c, tr tr ng h p do đ n v phát hi n Không có đoàn viên vi ph m Lu t hôn nhân và gia đình, Lu t phòng, ch ng b o l c gia đình, chính sách dân s và m c t n n xã h i
- Tham gia v i NSDL th c hi n đào t o, b i d ng nâng cao trình đ chuyên môn, nghi p v , tay ngh cho NL , xây d ng đ i s ng v n hóa trong doanh nghi p, đ n v
Trang 34- V n đ ng đoàn viên, NL h tr nhau trong công tác và tham gia ho t đ ng xã h i,
t thi n, nhân đ o
- Gi i thi u đ c đoàn viên u tú cho c p y đ ng b i d ng k t n p vào ng
1.5 Kinh nghi m và ho t đ ng công đoàn t i m t s doanh nghi p
1.5.1 Ho t đ ng công đoàn Công ty TNHH Sao Sáng
Công ty TNHH Sao Sáng là doanh nghi p kinh doanh trong l nh v c thu gom, v n chuy n,x lý rác th i, và là mô hình đ u tiên th c hi n chuy n giao vi c cung ng d ch
v v sinh môi tr ng đô th B máy công ty đ c t ch c g n nh nh ng có s phân công, đi u hành khoa h c, cách th c t ch c công vi c h p lý nên ho t đ ng c a các
b ph n trong Công ty Sao Sáng di n ra t ng đ i nh p nhàng Công ty đã th c hi n giao khoán công vi c cho t ng công nhân, t đó g n trách nhi m c a t ng ng i lao
đ ng v i công vi c đ c giao, s d ng t t các công c kinh t (th ng, ph t ) trong
vi c khuy n khích ng i lao đ ng nâng cao n ng su t và ch t l ng công vi c L i nhu n đ c t o ra ch y u do Công ty th c hi n ti t ki m chi phí s n xu t, t n d ng t i
đa n ng l c thi t b , t ng vòng quay v n ho t đ ng T khi Công ty đ c thành l p và
đi vào ho t đ ng, môi tr ng thành ph B c Ninh và m t s th tr n đ c c i thi n nhanh chóng, t o cho ng i dân ý th c t giác h n trong vi c gi gìn, b o v môi
tr ng s ng Ho t đ ng c a Công ty TNHH Sao Sáng t khi thành l p đ n nay đã làm thay đ i đáng k b m t c a thành ph , c a m t s th tr n và khu v c c a kh u, n i
t p trung đông dân c sinh s ng, giao l u, buôn bán và du l ch, góp ph n quan tr ng vào s phát tri n kinh t - xã h i c a thành ph B c Ninh Ch t l ng d ch v c a Công ty ngày càng đ c nâng lên, rác th i đ c thu gom h ng ngày và v n chuy n đ n
n i t p k t m t cách nhanh chóng, đáp ng đ c yêu c u làm cho các đ ng ph , ngõ xóm, n i công c ng luôn s ch s , l ng rác th i t n đ ng ngày càng gi m Cây xanh
đã đ c tr ng và khép tán trên nhi u đ ng ph , t o c nh quan s ch đ p, môi tr ng trong lành, mát m Bãi đ rác t p trung đã đ c đ a ra xa trung tâm thành ph và có
nh ng thi t b x lý ban đ u, h n ch đ c tình tr ng ô nhi m môi tr ng
Công ty hi n t i có 188 lao đ ng và s lao đ ng n chi m h n 70% (132 lao đ ng)
nh ng công đoàn công ty đã làm r t t t các n i dung trong ho t đ ng công đoàn C
th :
V i ho t đ ng ch m lo và b o v quy n, l i ích chính đáng c a ng i lao đ ng, 100%
Trang 35công nhân viên chính th c đang làm vi c t i Công ty đ c ký h p đ ng lao đ ng và
h ng ch đ B o hi m xã h i, đ ng th i 100% ng i lao đ ng đ c tham gia ký k t
th a c lao đ ng t p th v i Ban giám đ c công ty Công đoàn công ty đã th ng
l ng v i ng i s d ng lao đ ng th c hi n các ch đ phúc l i có l i h n so v i th a
c lao đ ng t p th đã ký k t nh tr c p giao thông 260.000đ/ng i/ tháng; c m ca 12.000 đ/ su t; ph c p đ c bi t 50.000đ/ tháng; ti n chuyên c n 280.000đ/ tháng đ
h tr ph n thu nh p t ng thêm c a ng i lao đ ng trong đi u ki n chi phí sinh ho t
t ng cao; m c l ng thu nh p bình quân c a ng i lao đ ng n m 2012 đ t 4.300.000đ/ng i/tháng Ngoài ra, công ty đã th c hi n t t quy đ nh t i đi u 149 B
lu t Lao đ ng (NL làm công vi c có y u t nguy hi m, đ c h i đ c ng i s d ng lao đ ng trang b đ y đ ph ng ti n b o v cá nhân và ph i s d ng trong quá trình làm vi c theo quy đ nh c a B L TB&XH) khi trang b đ y đ ng, m , g ng tay,
qu n áo b o h lao đ ng cho 100% công nhân b o đ m s c kh e cho công nhân, Cty Sao Sáng còn b trí b p n ph c v b a n chi u, t i cho công nhân làm ca t i
đi m t p k t chung chuy n rác th i, nh t là d p tr c T t nguyên đán khi kh i l ng rác th i t ng đ t bi n so v i ngày th ng
Qua trao đ i, lãnh đ o công ty cho bi t vi c l n nh t mà công đoàn công ty quan tâm sâu sát, th c hi n là vi c b o v quy n và l i ích h p pháp cho ng i lao đ ng song song v i vi c ch m lo đ i s ng tinh th n cho công nhân viên Hàng n m công đoàn công ty th ng xuyên t ch c các ho t đ ng v n hóa th thao nh : H i thi c m hoa,
gi i bóng đá nam, n … qua đó t o đi u ki n cho công nhân lao đ ng giao l u, h c h i, trao đ i kinh nghi m l n nhau, nâng cao đ i s ng tinh th n và tình đoàn k t, đ ng chí,
đ ng nghi p trong công nhân lao đ ng
Công đoàn công ty luôn chú tr ng xây d ng m i quan h hài hòa gi a t p th NL và NSDL T khi Công đoàn công ty đ c thành l p, m t quy ch đ i tho i gi a ba bên: Ban Giám đ c, Công đoàn và NL đã đ c xây d ng M i tu n m t l n, tr ng các b ph n đ i tho i v i NL thu c b ph n mình ph trách r i t p h p ý ki n, báo cáo công đoàn công ty, hàng tháng Ban ch p hành công đoàn h p bàn v i Ban giám
đ c, ba tháng m t l n đ i di n Ng i lao đ ng s đ i tho i v i Ban giám đ c và Công đoàn Cu i n m t ng k t các ki n ngh và khi u n i c a ng i lao đ ng Bên c nh các
cu c đ i tho i tr c ti p, NL có th đ i tho i gián ti p theo ba cách: Trình bày ý ki n
Trang 36v i đ i di n Công đoàn; đ n g p tr c ti p lãnh đ o ph trách đ trình bày ý ki n;
tr ng h p mu n gi u tên thì NL dùng hình th c vi t th t i “H p th góp ý”
Bên c nh đó, công ty r t quan tâm đ n công tác tuyên truy n v n đ ng NL v i
ph ng châm nâng cao nh n th c và hi u bi t cho NL , t đó NL m i nh n th c sâu s c h n v các m c đích c a phong trào và ho t đ ng c a Công đoàn đ h cùng
v i t ch c Công đoàn th c hi n nh m b o v và ch m lo cho chính b n thân NL
1.5.2 Công đoàn công ty C ph n Th ng m i B c Giang
Công ty C ph n Th ng m i B c Giang có tr s t i s 36 đ ng Nguy n V n C ,
Ph ng Lê L i, Thành ph B c Giang v i ngành ngh kinh doanh ch y u là buôn bán
t ng h p nh : may m c, gang thép, nông s n, pha ch r u, buôn bán ô tô và ph tùng
ô tô… Công ty C ph n Th ng m i B c Giang hi n có t t c 12 Chi nhánh t i các
qu n, huy n c a t nh B c Giang và Hà N i Hi n nay công đoàn c s đã phát tri n đoàn viên công đoàn đ t t l 100% trên t ng s CNL v i 150 đoàn viên v i thu
nh p trung bình t 4.500.000 - 5.000.000/ ng i/ tháng
th c hi n t t ch c n ng tham gia qu n lý, b o v quy n và l i ích h p pháp chính đáng cho ng i lao đ ng, ch m lo đ i s ng c a ng i lao đ ng, Công đoàn tham gia
v i Ban giám đ c công ty xây d ng n i quy lao đ ng, đ i di n ng i lao đ ng ký th a
c lao đ ng t p th v i nh ng đi u kho n có l i h n pháp lu t quy đ nh, xây d ng quy ch ti n l ng, ti n th ng và th ng xuyên giám sát vi c th c hi n ch đ ti n
l ng, ti n công và các chính sách liên quan, đ ngh ban giám đ c công ty có chính sách h tr ti n x ng; 100% ng i lao đ ng đ c ký h p đ ng làm vi c đ u đ c tham gia b o hi m xã h i, b o hi m y t , b o hi m th t nghi p; ng i lao đ ng khi vào làm vi c đ u ph i h c v n i quy, quy đ nh c a công ty và h c các quy trình, quy đ nh
v an toàn v sinh lao đ ng;
i m n i b t trong ho t đ ng c a Ban ch p hành công đoàn công ty là có nh ng hình
th c, bi n pháp r t c th đ tuyên truy n các chính sách pháp lu t, phòng ch ng t
n n xã h i, tuyên truy n v ý ngh a các ngày k ni m, ngày l l n c a đ t n c t i
ng i lao đ ng thông qua h th ng b n tin, loa phát thanh c a nhà x ng, ph i h p
v i các phòng ban trong công ty đ ra b n tin ho t đ ng vào ngày 10 hàng tháng; hàng quý, Ban ch p hành công đoàn giành m t bu i đ t ch c sinh ho t, tri n khai công
vi c k t h p hu n luy n nghi p v và b i d ng ki n th c cho các đ ng chí cán b
Trang 37công đoàn các b ph n
Trong quy ch chi tiêu c a BCH công đoàn công ty đã quy đ nh r t c th nh ng n i dung chi theo quy đ nh s d ng ngu n kinh phí công đoàn, ngoài ra Ban ch p hành công đoàn r t quan tâm ch m lo đ n đ i s ng tinh th n c a NL nh quy đ nh t ng quà sinh nh t hàng tháng cho đoàn viên công đoàn, th m h i, t ng quà cho đoàn viên
có vi c hi u, h , t ng quà cho đoàn viên nhân ngày l , t t, t ng quà cho đoàn viên n
d p mùng 8.3; t ch c các ho t đ ng v n ngh , thành l p đ i bóng đá nam gi a các b
ph n đ thi đ u giao h u…
T ho t đ ng c a các t công đoàn, hòm th góp ý nên vi c n m tình hình tâm t , nguy n v ng c a NL r t k p th i và đã h n ch nh ng phát sinh c ng th ng trong quan h lao đ ng Vì v y, vai trò, v trí c a công đoàn công ty đ c kh ng đ nh tr c Ban giám đ c công ty và công nhân lao đ ng, ho t đ ng công đoàn công ty luôn nh n
đ c s ng h c a Ban giám đ c công ty; công nhân lao đ ng tin t ng vào t ch c công đoàn và t nguy n gia nh p t ch c công đoàn Công đoàn công ty th c s là c u
n i gi a NL và NSDL , ph n đ u xây d ng m t môi tr ng lao đ ng hài hòa, n
đ nh, ti n b và phát tri n
1.5.3 Bài h c kinh nghi m v t ch c các ho t đ ng công đoàn
T nh ng kinh nghi m t ch c các ho t đ ng công đoàn c a hai doanh nghi p trên có
th rút ra m t s bài h c nh sau:
H u h t nh ng doanh nghi p có ho t đ ng công đoàn tiêu bi u đ u là do công đoàn c
s đã làm t t công tác tuyên truy n, v n đ ng, giáo d c ng i lao đ ng, t đó xây
d ng đ c uy tín v i NL và NSDL , t o đ c s đ ng lòng ng h t c hai phía thì công đoàn c s c n ph i làm t t nh ng công vi c sau:
Th nh t, m i công đoàn c s có m t cán b công đoàn chuyên trách công tác này
Hàng n m duy trì t p hu n, sinh ho t cho đ i ng báo cáo viên và tuyên truy n pháp
lu t
Th hai, n i dung, hình th c tuyên truy n phái đa d ng, phong phú và đ c l a ch n
cho phù h p v i t ng lo i hình, đ i t ng, ch n th i đi m t ch c tuyên truy n ph i thích h p
Th ba, th c hi n t t công tác t v n pháp lu t và tr giúp pháp lý t i ch cho NL
thông qua vi c k t h p v i các m ng l i t v n viên, các trung tâm t v n tr giúp
Trang 38pháp lu t trên đ a bàn
Th t , v n đ ng doanh nghi p tham gia h ng ng phong trào xây d ng doanh
nghi p v n hóa đ nâng cao trách nhi m c a NL và NSDL trong th c hi n pháp
lu t
Th n m, t ng c ng ph i h p v i các công đoàn c p trên c s đ phát huy t i đa
ngu n tài chính và con ng i cho công tác tuyên truy n, t n d ng các ph ng ti n truy n thanh t i ch , t sách pháp lu t nh t là in, c p t r i t i t n tay ng i lao đ ng
Trang 39K t lu n ch ng I
N i dung ch ng I đã h th ng hóa đ c nh ng v n đ lý lu n c b n v ho t đ ng
c a t ch c công đoàn trong doanh nghi p, đã l a ch n khái ni m ti p c n t ch c Công đoàn, khái ni m v doanh nghi p và các n i dung ho t đ ng c a t ch c công đoàn trong doanh nghi p (4 n i dung), thông qua các n i dung này đã th hi n khá toàn di n v trí c a t ch c công đoàn trong doanh nghi p
Ch rõ m t s nhân t s nh h ng tr c ti p đ n ho t đ ng c a t ch c công đoàn đ vai trò, ch c n ng nhi m v c a t ch c công đoàn đ c th c hi n rõ nét, bao g m các nhân t sau:
- Pháp lu t liên quan đ n ho t đ ng công đoàn: h th ng hóa đ c v n b n pháp lu t
có liên quan đ n ho t đ ng công đoàn (B lu t lao đ ng, Lu t công đoàn, Lu t B o
hi m xã h i, Lu t B o hi m y t …)
- S phát tri n c a trình đ quan h lao đ ng trong n n KTTT: đ a ra b n ch t, th c
tr ng và các lo i hình c a quan h lao đ ng trong n n KTTT hi n nay
- Công đoàn c p trên c s : đánh giá t ng quan v vai trò c a công đoàn c p trên,
hi n nay, vai trò c a công đoàn c p trên c s v n ch a đ c th hi n sâu s c và phát huy m t cách tri t đ
- N ng l c c a ng i lao đ ng trong doanh nghi p: trình đ ki n th c, k n ng, tác phong làm vi c
- N ng l c c a ng i s d ng lao đ ng trong doanh nghi p : trình đ n ng l c, t m nhìn chi n l c, kinh nghi m qu n lý, ki n th c h i nh p
- Chính sách c a doanh nghi p đ i v i ho t đ ng công đoàn: th c t nh ng chính sách
c a doanh nghi p đ i v i ho t đ ng công đoàn v n ch a t o đi u ki n cho công đoàn
ho t đ ng có hi u qu
a ra Các ch tiêu đánh giá hi u qu ho t đ ng c a các t ch c công đoàn trong các doanh nghi p Vi t Nam theo h ng d n c a T ng Liên đoàn Lao đ ng Vi t Nam g m
3 tiêu chu n ng th i, ti n hành kh o sát tìm hi u kinh nghi m ho t đ ng công đoàn
t i 2 doanh nghi p đ t đó có cách nhìn nh n, đánh giá rõ h n v th c tr ng ho t
đ ng c a t ch c công đoàn trong doanh nghi p
Trang 40CH NG 2 TH C TR NG HO T NG C A T CH C CÔNG OÀN TRONG DOANH NGHI P T I T NH L NG S N
2.1 T ng quan v doanh nghi p và t ch c công đoàn trong các doanh nghi p t i
L ng S n
2.1.1 S hình thành và phát tri n c a các doanh nghi p t i L ng S n
L ng s n là t nh mi n núi thu c vùng ông B c Vi t Nam, có đ ng qu c l 1A, 1B, 4A, 4B và đ ng 279 đi qua, là đi m nút c a s giao l u kinh t v i các t nh phía Tây
nh Cao B ng, Thái nguyên, B c C n, phía ông nh t nh Qu ng Ninh, phía Nam nh
B c Giang, B c Ninh, Th đô Hà n i và phía B c ti p giáp v i Trung Qu c v i hai
c a kh u qu c gia và 7 c p ch biên gi i M t khác có đ ng s t liên v n qu c t , là
đi u ki n r t thu n l i cho vi c giao l u kinh t , khoa h c - công ngh v i các t nh phía Nam trong c n c, v i Trung Qu c và qua đó sang các vùng châu Á, châu Âu và các n c khác
N m 2007, trên đ a bàn t nh có 671 doanh nghi p ngoài khu v c nhà n c đ ng ký kinh doanh (g m các doanh nghi p t nhân, công ty c ph n, công ty trách nhi m h u
h n), 69 h p tác xã ti u th công nghi p, th ng m i, d ch v và các đ n v s nghi p ngoài công l p đang ho t đ ng, t o vi c làm cho g n 7.000 lao đ ng
T nh L ng S n đã thành l p H i doanh nghi p nh và v a t nh L ng S n và H i doanh nhân tr t nh L ng S n, đã t p h p đ c khá nhi u doanh nghi p, h i viên tham gia sinh ho t Song v i tính ch t đ c thù, các mô hình trên ch a đ s c thu hút đông đ o
doanh nghi p, ch a t o đ c ti ng nói chung c ng nh phát huy s c m nh c a c ng
đ ng doanh nghi p trên đ a bàn đáp ng nguy n v ng các doanh nghi p và các t
ch c H i nói trên, T nh y và UBND t nh L ng S n đã cho phép thành l p Hi p h i Doanh nghi p t nh L ng S n, tháng 10/2011
Qua g n 4 n m ho t đ ng, Hi p h i đã t ng b c n đ nh t ch c và thu hút đ c 500
h i viên, trong đó có m t s h i viên t p th là các t ch c h i tr c đây Hi p h i
c ng đ y m nh vi c liên doanh kh i, liên k t kh i đ thành l p các Chi h i huy n H u
L ng, Chi h i doanh nghi p u t và xây d ng Cùng v i vi c chú tr ng công tác t p
h p, đoàn k t, phát tri n h i viên, g n k t thông tin, hi p h i c ng t o đi u ki n g n
k t h i viên, khuy n khích s d ng d ch v , tiêu th s n ph m h p tác trong các nhóm
h i viên