slide bài giảng công nghệ lớp 9 tiết 16 kỹ thuật trồng cây nhãn

Nhãn được dùng để ăn tươi Chè nhãn lồng hạt sen Nhãn đóng hộp Nhãn sấy... Long nhãn nhục dùng làm thuốcBài thuốc chữa trí nhớ kém, mất ngủ Viễn chí Ích trí nhân Long nhãn nhục Nhân sâ

NHÃN

Giới thiệu chung Đặc điểm sinh học Đặc điểm sinh thái

Kĩ thuật canh tác Thu hoạch, bảo quản

GIỚI THIỆU CHUNG

****

1 Phân loại thực vật

2 Giá trị của cây nhãn

3 Nguồn gốc, phân bố

4 Tình hình sản xuất

5 Một số giống nhãn ở Việt Nam

1 Phân loại thực vật

2 Giá trị của cây nhãn

 Giá trị sử dụng: được dùng để ăn tươi, sấy khô, đóng hộp, làm bánh kẹo

 Giá trị dinh dưỡng: quả nhãn có chứa nhiều carbonhydrate, vitamin C, vitamin K, Ca, Fe, P, Na, K

 Giá trị y học: cùi nhãn, vỏ

quả nhãn, hạt nhãn đều được dùng trong Đông dược

 Giá trị mỹ quan: tạo bóng mát, làm đẹp cảnh vườn

 Có ý nghĩa về kinh tế.

Nhãn được dùng để ăn tươi Chè nhãn lồng hạt sen Nhãn đóng hộp Nhãn sấy

Long nhãn nhục dùng làm thuốc

Bài thuốc chữa trí nhớ kém,

mất ngủ

Viễn chí

Ích trí nhân Long nhãn nhục

Nhân

sâm

Bồ hoàng Cam thảo

Nhãn nấu trong thuốc

Nhãn cho bóng mát, cung cấp

mật hoa Nhãn mang đến lợi ích về kinh tế

3 Nguồn gốc, phân bố

Nhãn có nguồn gốc ở miền Nam Trung Quốc, được trồng nhiều ở Trung Quốc, Ấn Độ, Malaysia, Việt Nam, Phillipines…

Ở Việt Nam, nhãn được trồng phổ biến ở cả miền Nam và miền Bắc: Hưng Yên, Hải Dương, Hà Nam, Đồng Tháp, Sóc Trăng, Vĩnh Long, Tiền Giang, Bến Tre…

Một vườn nhãn Nhãn trong vườn

5 Một số giống nhãn ở Việt Nam

Ở MIỀN BẮC

Ở MIỀN NAM

o Nhãn tiêu da bò

o Nhãn xuồng cơm

Một số giống nhãn ở miền Bắc

Nhãn lồng và nhãn lồng Hưng

Yên Nhãn Hương Chi Nhãn đường phèn

Một số giống nhãn ở miền Nam

Nhãn tiêu da bò Nhãn xuồng cơm vàng

Nhãn da bò

Một số giống nhãn Trung Quốc

Nhãn Đại Ô Viên

THÂN LÁ

CÀNH RỄ

Nhãn là cây thân gỗ, sống lâu năm

Thân nhãn có vỏ xù xì, màu xám, cao trung bình 5 – 10m, thân có nhiều cành lá um tùm.

Lá kép lông chim, mọc đối xứng hay so le Lá hình mác, mặt lá xanh đậm, lưng lá xanh nhạt, cuống lá ngắn, gân lá nổi rõ, lá non có màu đỏ hay đỏ nâu tùy giống.

Cành được phát triển từ lộc Cây nhãn phân rất nhiều cành Dựa vào mùa vụ phát sinh, cành được chia thành cành xuân, cành hè, cành thu, cành đông

Cành nhãn

um tùm

Dạng rễ cọc, khỏe, ăn sâu, lan rộng Dựa vào chức năng, rễ được chia làm 3 loại: rễ hút, rễ quá độ, rễ vận chuyển

Hoa màu vàng nhạt, mọc thành chùm ở đầu hay kẽ lá Hoa được chia thành: hoa đực, hoa cái, hoa lưỡng tính, hoa dị hình (Trần Thế Tục, 1999)

Hoa lưỡng tính Hoa đực

Quả dạng hình cầu, đỉnh quả tròn, cuống quả hơi lõm Quả có cùi có vị ngọt, mùi thơm, hạt màu đen hay nâu đen

NHIỆT ĐỘ

ÁNH SÁNG

NƯỚC GIÓ

ĐẤT ĐAI

Nhiệt độ thích hợp cho nhãn sinh trưởng và phát triển tốt nhất là ở 21 – 270C Cây nhãn cần một mùa đông ngắn với nhiệt độ 12 – 220C trong vài tuần để cây có thể phân hóa mầm hoa, lúc hoa phát triển cần nhiệt độ 25 – 320C.

Nhiệt độ

 Nhãn cần nhiều ánh sáng, nếu bị rợp, cây cho trái ít.

thích ánh sáng trực xạ

Ánh sáng

Nhãn là cây ưa ẩm và sợ ngập úng Hàm lượng nước trong đất thích hợp cho bộ rễ phát triển là

15 – 20%

Nước

– Gió làm giảm nhiệt độ vườn nhãn, giúp hoa nhãn thụ phấn…

– Gió mạnh, bão dễ làm cho gãy đổ, hoa, quả rụng gây tổn thất về năng suất và thất thoát về kinh tế.

Gió

CHUẨN BỊ ĐẤT TRỒNG CHUẨN BỊ ĐẤT TRỒNG

Vùng đồng bằng hoặc những nơi đất thấp, trũng cần đào mương lên liếp hay làm mô để trồng

Vùng gò đồi nên thiết kế vườn theo đường đồng mức hay làm bậc thang Có thể đào hố để trồng cây

Cần chuẩn bị đất trước khi trồng từ 15 – 30 ngày

Cây nhãn được trồng

trên mô đất

GIỐNG TRỒNG

GIỐNG TRỒNG a) Nhân giống

– Nhân giống hữu tính (gieo

hạt)

– Nhân giống vô tính: chiết, ghép

Chiết cây bó bầuTiến hành ghép cây

GIỐNG TRỒNG GIỐNG TRỒNG

a) Cách chọn giống trồng

– Chọn giống tốt mang đặc trưng của giống.

– Chọn giống đúng nhu cầu, khỏe, mập, bộ rễ khỏe.

Đắp mô, bồi liếp Làm cỏ, xới xáo

Tưới tiêu Tỉa cành Bón phân Xử lí ra hoa Phòng trừ sâu bệnh

Trong 2 năm đầu, hằng năm cần đắp thêm đất vào chân mô, giúp mô cao hơn, rộng hơn Từ năm thứ 3 trở

đi, hằng năm nên vét bùn non đáy mương bồi thêm.

tránh không xới sâu vì dễ làm tổn thương rễ.

 Cần tưới nước đầy đủ để nhãn phát triển mạnh, ra hoa, kết trái tốt.

 Cần có hệ thống thoát nước trong mùa mưa đối với vùng đồng bằng, vùng trũng dễ ngập úng.

 Cắt tỉa lúc cành đã có quả.

 Sau thu hoạch cần cắt tỉa những cành sâu bệnh, cành bị che khuất, cành vượt

 Bấm tỉa những cành vừa được thu trái.

 Tùy vào tình trạng cây, tuổi cây, điều kiện đất đai mà có chế độ bón phân cho phù hợp.

đoạn sinh trưởng, phát triểm của cây.

cây, bón qua lá.

 Biện pháp khoanh cành: khoanh vỏ ở 2/3 đến 3/4 số cành có trên cây, độ rộng vết khoanh từ 5 – 10 mm.

Paclobutrazol nồng độ

500 – 1.000 ppm hay Uniconazole nồng độ 50 –

400 mg/l.

Thời điểm thích hợp để kích thích

ra hoa nhãn là khi thấy lá non

có màu đọt chuối

Khoanh cành đúngKhoanh cành sai, vết khoanh

quá lớn

Bo xít hại nhãn

Phòng trừ bằng cách:

– Bắt bọ xít qua đông trong những đêm tối trời

– Ngắt các đốt lá có ổ trứng.– Dùng thuốc hóa học: Sherpa 0,2 – 0,3 %, Trebon 0,15 – 0,2

%

Sâu tiện vo (xén tóc)

Sâu gặm vỏ trên thân chính, cành chính rồi đục vào phần gỗ Cây bị hại thường sinh trưởng kém, dễ bị đổ khi có gió to

Sâu đục quả nhãn

Sâu đục vào

bên trong quả

làm quả bị

hỏng

Phòng trừ:

– Thu dọn những trái

bị hại đem tiêu hủy

Rệp hại nhãn

Rệp sáp

Rệp chích

hút làm cho

hoa quả non

Sâu đục nõn, cành, thân

Sâu ăn và đục các nõn, cành non

Sử dụng thuốc hóa học: Map

Go 20ME, Regent 5SC, Supracide 40EC, Decis 0,2 – 0,3%, Sherpa 0,2 – 0,3%, Sumicidin 0,2 – 0,3%, Polytrin 0,2 – 0,3%

Câu cấu xanh hại nhãn

Bệnh thán thư hại nhãn

Vết bệnh là

các đốm màu

xám đen hoặc

nâu đen Bệnh

làm thối, khô

và dẫn đến

chết chồi, lá,

hoa, quả non

Dùng thuốc:

Bavistin 50FL

0,1%; Benlate 50

WP 0,1%

Bệnh mốc sương và sương mai

Đây là đối tượng dễ phát sinh thành dịch

Phòng trừ bằng cách:

–Vệ sinh vườn, cắt tỉa cây

– Dùng Bordeax 1%, Ridomil MZ 0,2% , Avil 0,2% Score 0,05% hoặc hỗn hợp Ridomil MZ 0,2% + Avil 0,2%

Beänh toå roàng (choåi roàng)

Bệnh thối rễ, lở cổ rễ

Cây bị bệnh sinh trưởng kém, lá bị vàng và rụng dần dần, dễ bị đỗ ngã, cây còn nhỏ có thể bị chết khô hoàn toàn

Phòng trừ bằng cách:

– Kiểm tra vườn, phát hiện những cây bệnh để cần đào bỏ

– Vun mô cao, thoát nước tốt, bón vôi vào cuối mùa nắng

– Dùng thuốc gốc Metalaxyl hay Ridomyl Gold để tưới vào gốc

Bệnh thối quả nhãn

Bệnh tấn

công từ bên

đỉnh quả, sau

đó lan dần

lên và quả

rụng khi vết

bệnh chiếm

khoảng 1/3

trái Vết

bệnh đầu

tiên có màu

đen xám, ấn

nhẹ vào vùng

bệnh vỏ trái

Bệnh cháy lá nhãn

Vết bệnh tạo thành những mảng cháy màu nâu, trên đó có những đường vân màu nâu xám nhạt Lá bị bệnh vàng khô và rụng

Dùng Zineb 0,4%, Viben 0,3%, Score 0,05%, Daconil 0,3% để trừ

Dơi, rốc hại nhãn

THU HOẠCH

– Khi vỏ quả màu nâu hơi xanh chuyển sang màu nâu sáng hay vàng, vỏ quả xù xì hơi dày chuyển sang mỏng và nhẵn, quả mềm, có vị ngọt, thơm là quả đã có thể thu hoạch được

– Thu hoạch vào buổi sáng sớm hay trời mát Khi thu hoạch, hái cả chùm, bẻ cuống ngắn

BẢO QUẢN

Để bảo quản quả được lâu, giữ được ngoại hình và phẩm chất cần chú ý:

– Chăm sóc tốt cho cây

trước lúc thu hoạch.

– Chọn giống tốt để bảo

CHẾ BIẾN

Nhãn được sấy khô