Đề tài nghiên cứu khoa học cấp cơ sở đánh giá tình trạng nuôi con bằng sữa mẹ của các bà mẹ có con 0 24 tháng tuổi tại 10 huyện miền núi tỉnh nghệ an năm 2019

Ngoài ra những trẻđược bú mẹ hoàn toàn và được nuôi bằng sữa mẹ khi trưởng thành có nguy cơmắc bệnh tiểu đường type II, béo phì, tăng huyết áp, mắc các bệnh tim mạch, rốiloạn lipid máu t

SỞ Y TẾ NGHỆ AN

TRUNG TÂM Y TẾ DỰ PHÒNG TỈNH

ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

CẤP CƠ SỞ

“ĐÁNH GIÁ TÌNH TR NG NUÔI CON B NG S A M C A CÁC BÀ M CÓ ẠNG NUÔI CON BẰNG SỮA MẸ CỦA CÁC BÀ MẸ CÓ ẰNG SỮA MẸ CỦA CÁC BÀ MẸ CÓ ỮA MẸ CỦA CÁC BÀ MẸ CÓ Ẹ CỦA CÁC BÀ MẸ CÓ ỦA CÁC BÀ MẸ CÓ Ẹ CỦA CÁC BÀ MẸ CÓ

CON 0-24 THÁNG TU I T I 10 HUY N MI N NÚI ỔI TẠI 10 HUYỆN MIỀN NÚI ẠNG NUÔI CON BẰNG SỮA MẸ CỦA CÁC BÀ MẸ CÓ ỆN MIỀN NÚI ỀN NÚI

T NH NGH AN NĂM 2019” ỈNH NGHỆ AN NĂM 2019” ỆN MIỀN NÚI

MỤC LỤC

DANH M C VI T T T ỤC VIẾT TẮT ẾT TẮT ẮT 2

Đ T V N Đ ẶT VẤN ĐỀ ẤN ĐỀ ỀN NÚI 3

CH ƯƠNG II: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU NG II: PH ƯƠNG II: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU NG PHÁP NGHIÊN C U ỨU 14

2.1 Đ i tối tượng nghiên cứu ượng nghiên cứung nghiên c uứu 14

2.2 Đ a đi m và th i gian nghiên c uịa điểm và thời gian nghiên cứu ểm và thời gian nghiên cứu ời gian nghiên cứu ứu 15

2.3 Phương pháp nghiên cứung pháp nghiên c uứu 15

2.4 Ch s nghiên c uỉ số nghiên cứu ối tượng nghiên cứu ứu 15

2.5 Công c và phụ và phương pháp thu thập số liệu ương pháp nghiên cứung pháp thu th p s li uập số liệu ối tượng nghiên cứu ệu 16

2.6 X lý và phân tích s li uử lý và phân tích số liệu ối tượng nghiên cứu ệu 16

2.7 V n đ đ o đ c trong nghiên c uấn đề đạo đức trong nghiên cứu ề đạo đức trong nghiên cứu ạo đức trong nghiên cứu ứu ứu 17

CH ƯƠNG II: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU NG III: D KI N K T QU Ự KIẾN KẾT QUẢ ẾT TẮT ẾT TẮT Ả 17

1 D ki n k t quự kiến kết quả ến kết quả ến kết quả ả 17

2 Bàn lu nập số liệu 20

CH ƯƠNG II: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU NG IV: D KI N BÀN LU N, K T LU N Ự KIẾN KẾT QUẢ ẾT TẮT ẬN, KẾT LUẬN ẾT TẮT ẬN, KẾT LUẬN 21

CH ƯƠNG II: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU NG V: D KI N KHUY N NGH Ự KIẾN KẾT QUẢ ẾT TẮT ẾT TẮT Ị 22

DANH MỤC VIẾT TẮT

ĐẶT VẤN ĐỀ

Nuôi con bằng sữa mẹ (NCBSM) là một biện pháp quan trọng hàng đầunhằm giúp cho trẻ phát triển toàn diện cả về thể chất, tinh thần và trí tuệ Lợi íchcủa việc NCBSM đối với sức khỏe trẻ em, bà mẹ, gia đình và xã hội đã được thừanhận Sữa mẹ cung cấp cho trẻ những chất dinh dưỡng cần thiết, những kháng thểchống bệnh tật giúp trẻ khoẻ mạnh[2] Cho trẻ bú mẹ có thể làm giảm tỷ lệ mắc

và mức độ nghiêm trọng của các bệnh nhiễm trùng và do đó làm giảm nguy cơ tửvong sơ sinh Theo ước tính của Qũy Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF), bú mẹtrong 6 tháng đầu sẽ làm giảm 1,3 triệu ca tử vong ở trẻ em dưới 5 tuổi mỗi nămtrên toàn thế giới Tại Việt Nam, NCBSM sẽ góp phần làm giảm 13% ca tử vongcủa trẻ em dưới 5 tuổi Cho trẻ bú sớm sau sinh và bú mẹ hoàn toàn trong 6 thángđầu sẽ làm giảm 22% các ca tử vong sơ sinh tại Việt Nam[2] Ngoài ra những trẻđược bú mẹ hoàn toàn và được nuôi bằng sữa mẹ khi trưởng thành có nguy cơmắc bệnh tiểu đường type II, béo phì, tăng huyết áp, mắc các bệnh tim mạch, rốiloạn lipid máu thấp hơn nhóm trẻ được nuôi bằng sữa ngoài[3] Cho con búkhông chỉ đem lại nhiều lợi ích cho bé mà còn tốt cho sức khỏe của mẹ.NCBSMHT trong 6 tháng đầu còn có thể hạn chế có thai trở lại sớm[2] Bên cạnh

đó, cho bú sớm còn giúp bà mẹ co hồi tử cung, giảm mất máu sau sinh vàNCBSM còn có tác dụng giảm nguy cơ mắc ung thư vú, ung thư buồng trứng saunày[2] Nuôi con bằng sữa mẹ làm giảm nguy cơ loãng xương khi đến thời kìmãn kinh Ngoài ra, nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ trong sáu tháng đầu có liênquan đến một phương pháp về kiểm soát sinh đẻ tự nhiên (98% bảo vệ trong 6tháng đầu sau khi sinh) [5,18]

NCBSM HT trong sáu tháng đầu đời là rất quan trọng đối với quá trìnhphát triển của trẻ UNICEF đã đưa ra thông điệp truyền thông về việc NCBSM:cho trẻ bú ngay trong giờ đầu tiên sau khi sinh; cho con bú hoàn toàn trong 6

tháng đầu, không uống nước, không ăn sữa bột, không ăn bổ sung; và trẻ càng búnhiều, mẹ càng tiết ra nhiều sữa [6] WHO cũng khuyến nghị nuôi con hoàn toànbằng sữa mẹ trong 6 tháng đầu: sau 6 tháng, thức ăn đặc, như trái cây và raunghiền, nên được sử dụng làm thức ăn bổ sung bên cạnh sữa mẹ cho đến khi trẻhai tuổi hoặc hơn Thêm vào đó: nên cho trẻ bú trong vòng một giờ đầu sau khisinh; nên cho trẻ bú theo “nhu cầu”, bất cứ khi nào trẻ muốn kể cả ngày và đêm;

và không cho trẻ bú bình và núm vú giả [18]

Mặc dù sữa mẹ là công thức dinh dưỡng hoàn hảo nhất cho trẻ 6 tháng đầuđời của trẻ, hiện ở Việt Nam chỉ có 19,6% phụ nữ cho con bú hoàn toàn trong giaiđoạn quan trọng này Tỉ lệ này thấp hơn rất nhiều so với tỉ lệ trung bình của thếgiới - 35% các bà mẹ cho con bú hoàn toàn trong 6 tháng đầu Không cho con búsớm, không cho con bú hoàn toàn và không tiếp tục cho con bú lâu dài cũng nhưthiếu chế độ ăn bổ sung phù hợp đã dẫn tới những hậu quả nghiêm trọng về sứckhỏe của trẻ Một phần ba trẻ em Việt Nam dưới 5 tuổi bị thấp còi và cứ trong 5trẻ lại có 1 trẻ bị thiếu cân [9]

Hiện nay, việc nuôi con bằng sữa mẹ đang giảm trầm trọng, không chỉ ởthành phố lớn mà còn lan rộng đến các vùng nông thôn Nhiều hội nghị về côngtác bảo vệ bà mẹ trẻ em cũng đã lên tiếng báo động về thực trạng đáng lo ngạinày[10] Hiện nay Bộ Y tế Việt Nam đã khuyến cáo các bà mẹ cần nuôi trẻ hoàntoàn bằng sữa mẹ trong vòng 6 tháng đầu sau sinh, nhưng trên thực tế, có nhiều

bà mẹ vì nhiều lí do như mẹ thiếu sữa, bận rộn công việc, mẹ bị bệnh, nhiễm HIVvẫn cho trẻ ăn thêm sữa ngoài

Từ những nghiên cứu trên cho thấy tỷ lệ trẻ được bú sữa mẹ đúng cách vàhoàn toàn trong 6 tháng đầu còn chưa cao, điều này có lẽ do nhiều nguyên nhântác động Nhằm đánh giá tình trạng nuôi con bằng sữa mẹ tại một số huyện miền

núi vùng cao tỉnh Nghệ An năm 2019 Chúng tôi tiến hành nghiên c u ứu “Đánh giá tình tr ng nuôi con b ng s a m c a các bà m có con t 0-24 ạng nuôi con bằng sữa mẹ của các bà mẹ có con từ 0-24 ằng sữa mẹ của các bà mẹ có con từ 0-24 ữa mẹ của các bà mẹ có con từ 0-24 ẹ của các bà mẹ có con từ 0-24 ủa các bà mẹ có con từ 0-24 ẹ của các bà mẹ có con từ 0-24 ừ 0-24 tháng tu i t i 10 huy n mi n núi vùng cao t nh Ngh An” ổi tại 10 huyện miền núi vùng cao tỉnh Nghệ An” ạng nuôi con bằng sữa mẹ của các bà mẹ có con từ 0-24 ện miền núi vùng cao tỉnh Nghệ An” ền núi vùng cao tỉnh Nghệ An” ỉnh Nghệ An” ện miền núi vùng cao tỉnh Nghệ An” v i các m cới các mục ụ và phương pháp thu thập số liệutiêu sau:

1 Xác định tỷ lệ suy dinh dưỡng ở trẻ em từ 0-24 tháng tuổi tại 5 huyện miềnnúi vùng cao tỉnh Nghệ An năm 2019

2 Đánh giá tình trạng nuôi con bằng sữa mẹ của các bà mẹ có con từ 0-24tháng tuổi tại 5 huyện miền núi vùng cao tỉnh Nghệ An năm 2019

CHƯƠNG I: TỔNG QUAN

1 Khái niệm và những hiều biết cơ bản về nuôi con bằng sữa mẹ

1.1 Các khái niệm cơ bản sử dụng trong nghiên cứu

- Sữa đầu bữa: Có màu hơi xanh, số lượng nhiều và cung cấp nhiều protein,

lactose, nước và các chất dinh dưỡng khác [11]

- Sữa cuối bữa: Có màu trắng vì chứa nhiều chất béo hơn sữa đầu bữa Chất

béo cung cấp nhiều năng lượng cho trẻ, điều quan trọng là cần để trẻ bú hếtsữa cuối, không để trẻ nhả vú sớm quá [11]

- Sữa non: Là loại sữa mẹ đặc biệt, được tiết ra trong vài giờ đầu sau đẻ Sữa

non sánh đặc, có màu vàng nhạt hoặc trong Sữa non chứa nhiều proteinhơn sữa trưởng thành [11]

- Nuôi con bằng sữa mẹ: là đứa trẻ được bú mẹ trực tiếp hoặc uống sữa từ vú

mẹ vắt ra [20]

- Nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ: là đứa trẻ được bú mẹ trực tiếp hoặc

uống sữa từ vú mẹ vắt ra, ngoài ra không ăn bất kì loại thức ăn dạng lỏng

hay rắn nào khác trừ các dạng vitamin, khoáng chất bổ sung hoặcthuốc[15].

- Nuôi con bằng sữa bình: cho trẻ bú bằng bình sữa, bất kể sữa gì trong bình,

kể cả sữa mẹ vắt ra[15]

- Bú mẹ chủ yếu: là cách nuôi dưỡng trong đó nguồn dinh dưỡng chính là sữa

mẹ, tuy nhiên trẻ có thể nhận thêm nước uống đơn thần, hoặc một số dungdịch dinh dưỡng như nước hoa quả, nước đường hoặc các loại thức ăn lỏng

cổ truyền với số lượng ít [15]

- Bú sớm: trẻ sẽ nhận được sữa non, là nguồn thức ăn phù hợp với bộ máy

tiêu hóa của trẻ và tăng sức đề kháng chống lại các bệnh truyền nhiễm khisinh Bú sớm cũng giúp trẻ bú đúng cách ngay từ ban đầu và việc nuôi conbằng sữa mẹ dễ thành công[3, 21]

- Cho trẻ bú sớm sau sinh: việc trẻ được bú mẹ trong vòng 1 giờ đầu sau

sinh[21]

- Hiện tượng xuống sữa: là hiện tượng số lượng sữa nhiều hơn làm 2 bầu vú

bà mẹ đầy, căng cứng [21]

- Tỷ lệ trẻ dưới 6 tháng tuổi được bú mẹ hoàn toàn: được tính bằng tỷ số

giữa số trẻ dưới 6 tháng tuổi được bú mẹ hoàn toàn trong 24 giờ trên tổng

số trẻ 6 tháng[20]

1.2 Thành phần cơ bản của sữa mẹ

Sữa mẹ được coi là một loại vắc-xin có thể phòng tránh tử vong cho trẻ, chiphí thấp, an toàn, có thể uống trực tiếp và không cần bảo quản lạnh [20] Sữa mẹđược bài tiết theo cơ chế phản xạ, khi trẻ bú xung động cảm giác từ vú lên nãokích thích cơ thể bà mẹ sản sinh ra hóc môn prolactin và oxytocin Trong đóprolactin sẽ kích thích tuyến sữa tạo sữa, oxytocin có tác dụng giúp sữa đượcphun ra [21,15] Dựa vào thời điểm tiết và tính chất mà sữa mẹ được chia làmnhững loại như sau:

1.2.1 Sữa non

Sữa non là loại sữa mẹ đặc biệt, được hình thành từ tuần 14-16 của thai kì

và được tiết ra từ lúc sinh đến 2-3 ngày sau khi sinh [16, 21] Trẻ bú sớm sẽ nhậnđược sữa non, là thức ăn phù hợp với bộ máy tiêu hóa của trẻ Sữa non đặc sánh,màu vàng nhạt, chứa nhiều chất chống nhiễm khuẩn và kháng thể để bảo vệ cơthể cho trẻ Ngoài ra, sữa non còn có nhiều đặc tính khác như: có nhiều tế bàobạch cầu, giàu Vitamin A, có yếu tố tăng trưởng biểu bì một, chất đạmlactalbumin dưới tác dụng của dịch tiêu hóa sẽ biến đổi thành những phân tử nhỏgiúp trẻ dễ hấp thụ [19]

Sữa non đóng một vai trò quan trọng trong sự phát triển và bảo vệ trẻ Sữanon chứa nhiều tế bào bạch cầu, kháng thể hơn sữa trưởng thành nên giúp trẻ sơsinh phòng chống các bệnh nhiễm khuẩn nguy hiểm và cung cấp khả năng miễndịch đầu tiên cho trẻ để chống nhiều bệnh mà trẻ có thể bị mắc sau đẻ [3,21].Vitamin A trong sữa non có tác dụng làm giảm độ nặng của các bệnh nhiễmkhuẩn Bên cạnh đó, sữa non còn có tác dụng xổ nhẹ, tăng bài tiết phân xu, phòngcác bệnh dị ứng và cũng có tác dụng thải bilirubin ra khỏi ruột làm giảm mức độvàng da sinh lý [3,21]

Sữa non tuy ít nhưng thỏa mãn được nhu cầu dinh dưỡng cho trẻ sơ sinh dolượng protein cao gấp 2-3 lần sữa trưởng thành [3,15] Hàm lượng kháng thể vàvitamin cao nhất trong sữa non trong vòng 60 phút sau khi sinh sau đó giảm dần

Như vậy, trẻ được bú sữa non trong những bữa bú đầu tiên là vô cùng quantrọng Chúng ta không nên cho trẻ bất cứ thức ăn, nước uống nào trước khi trẻ bắtđầu bú sữa non

1.2.2 Sữa trưởng thành

Sữa trưởng thành là sữa mẹ sản xuất ra sau đẻ vài ngày, số lượng sữa nhiềuhơn làm hai bầu vú bà mẹ căng đầy và cứng, người ta gọi đây là hiện tượng sữavề

Trong sữa mẹ có đủ các chất dinh dưỡng như: Protein, Glucid, Lipid, Vitamin vàkhoáng chất đủ cho trẻ phát triển trong 6 tháng đầu Thành phần các chất dinhdưỡng ở một tỷ lệ thích hợp và dễ hấp thu đáp ứng với sự phát triển nhanh của trẻ[15,21] Sữa mẹ luôn luôn tự nhiên, tinh khiết, sạch sẽ và thay đổi theo thời giannhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng thay đổi của trẻ Sữa mẹ giúp cho trẻ tránhđược bệnh tật, dị ứng, béo phì và các bệnh tật khác [15,21] Vì vậy, sữa mẹ làthức ăn duy nhất mà trẻ nhỏ cần trong 6 tháng đầu.

1.3 Tầm quan trọng của nuôi con bằng sữa mẹ và lợi ích của việc nuôi con bằng sữa mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu

1.3.1 Nhu cầu dinh dưỡng của trẻ dưới 6 tháng tuổi

Nhu cầu năng lượng của trẻ đủ tháng, cân nặng lúc sinh bình thường nhìnchung được đáp ứng hoàn toàn bởi sữa mẹ trong 6 tháng đầu nếu bà mẹ có đượctình trạng dinh dưỡng tốt [15,21]

Việc sản xuất sữa của người mẹ được điều chỉnh phù hợp theo nhu cầu củatrẻ, bà mẹ sinh đôi sinh ba vẫn đủ sữa, khi nhu cầu của trẻ tăng thì việc sản xuấtsữa cũng tăng theo trong vòng vài ngày, thậm chí trong vòng vài giờ [14] Mứctiêu thụ sữa mẹ của trẻ bú mẹ hoàn toàn tăng vào khoảng giữa tháng 3 đến thángthứ 6, nếu trẻ ăn bổ sung sớm thì lượng này lại giảm đi Việc tiết sữa là linh hoạt

vì vậy bà mẹ tăng sản xuất sữa thông qua việc vắt sữa thường xuyên, và có khảnăng cho bú lại sau khi đã dừng [15,21]

1.3.2 Tầm quan trọng của nuôi con bằng sữa mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu

Những năm gần đây, tình trạng sức khỏe và dinh dưỡng của trẻ em trêntoàn thế giới đã được quan tâm và cải thiện đáng kể Vấn đề dinh dưỡng đượcquan tâm hàng đầu đó chính là chương trình nuôi con bằng sữa mẹ Quỹ Nhiđồng Liên hợp quốc đã coi việc NCBSM là một trong bốn biện pháp quan trọngnhất để bảo vệ sức khỏe trẻ em, nó đáp ứng đủ nhu cầu dinh dưỡng của trẻ trong

6 tháng đầu đời [3,6,12,15] Tổ chức Y tế Thế giới cũng khẳng định: Nuôi con

bằng sữa mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu có thể cải thiện sự tăng trưởng và pháttriển, kết quả học tập và thậm chí cả khả năng thu nhập của trẻ trong tương lai[20] Đồng thời WHO cũng chỉ ra rằng việc NCBSMHT trong 6 tháng đầu đời làcách tốt nhất phòng tránh tử vong cho trẻ em, ước tính có thể giảm hơn một triệu

ca tử vong ở trẻ trên toàn thế giới mỗi năm [18] Vì vậy, WHO khuyến cáo rằngcác bà mẹ hãy cho con bú nhiều lần, bất kể khi nào trẻ đói, kể cả ban đêm, trẻcàng bú nhiều mẹ càng tiết nhiều sữa

Đặc biệt trong 6 tháng đầu trẻ chỉ cần bú sữa mẹ hoàn toàn mà không cần

ăn thêm bất cứ loại thức ăn nào khác kể cả nước [2, 21]

1.3.3 Lợi ích của bú sớm sau sinh

Sau khi sinh, bà mẹ cần cho trẻ bú càng sớm càng tốt, đặc biệt trong mộtgiờ đầu vì trong giờ đầu tiên của cuộc đời, trẻ sơ sinh ở trạng thái tỉnh táo, nhanhnhẹn nhất dễ thực hiện hành vi bú mẹ nhất Khi thời điểm này qua đi, trẻ trở nênbuồn ngủ hơn vì bắt đầu phục hồi sau quá trình thở [21]

Sữa mẹ tiết theo phản xạ và được tiết ra sớm hơn ở những bà mẹ cho con

bú sớm trong vòng một giờ đầu sau khi sinh so với các bà mẹ chờ xuống sữa tựnhiên Khi bà mẹ được ngắm nhìn con, nghe thấy tiếng khóc của con và tin tưởngrằng mình có sữa cho con bú thì sẽ hỗ trợ tốt cho phản xạ này Vì vậy ngay sausinh bà mẹ phải được nằm cạnh trẻ và cho trẻ bú sớm [21].Khi trẻ bú sẽ kích thíchtuyến yên sản xuất oxytocin giúp bà mẹ co hồi tử cung nhanh hơn góp phần làmgiảm nguy cơ chảy máu sau đẻ [21]

Trẻ bú mẹ sớm sẽ bú được sữa non rất tốt cho sức khỏe, giúp trẻ phòngtránh được các bệnh nhiễm khuẩn, dị ứng, vàng da, không dung nạp thức ăn khác[21]

2 Thực trạng nuôi con bằng sữa mẹ trên thế giới và Việt Nam

2.1 Trên thế giới

Lợi ích và sự cần thiết của NCBSM đối với sức khỏe trẻ em, bà mẹ, giađình và xã hội đã được thừa nhận Tuy nhiên, ở nhiều nơi trên thế giới tỷ lệ chocon bú sớm rất thấp: 17% ở các nước Đông Âu-Trung Á, 33% ở các nước châu ÁThái Bình Dương và cao nhất là khu vực Mỹ La Tinh- Caribe -Bắc và Đông Phi

là 50% [13] Tỷ lệ trẻ được bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu trên thế giới là39% và không đồng đều giữa các quốc gia [17], như vậy phần lớn số trẻ còn lạiđược nuôi bằng các thức ăn hoặc nước uống khác ngoài sữa mẹ ngay từ nhữngtháng đầu

Theo số liệu từ 64 nước đang phát triển chiếm 69% số trẻ em được sinh ratrên toàn thế giới từ năm 1996-2006, tỷ lệ trẻ em được bú mẹ hoàn toàn trong 6tháng đầu tăng từ 33% lên 37% Tăng nhanh nhất ở vùng cận sa mạc Sahara-châuPhi với tỷ lệ tăng từ 22% -30%, và châu Âu với tỷ lệ tăng từ 10% -19% Ở châu

Mỹ Latinh và Caribean ngoại trừ Brazil và Mexico, tỷ lệ trẻ được bú mẹ hoàntoàn tăng từ 30% đến 45% [15,19]

2.2 Tại Việt Nam

Theo thống kê của Viện Dinh dưỡng Quốc gia cho thấy một thực tế là tỷ lệnuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ trong 6 tháng đầu đời chỉ đạt 19,6% Tỉ lệ nàythấp hơn nhiều so với tỉ lệ trung bình của Thế Giới – 35% bà mẹ cho con bú hoàntoàn trong 6 tháng đầu Và tỷ lệ trẻ được bú tới 24 tháng tuổi (22%) vẫn còn thấp.Không cho con bú sớm, không cho con bú hoàn toàn và không cho con tiếp tục

bú lâu dài cũng như thiếu chế độ ăn phù hợp dẫn tới những hậu quả nghiêm trọng

về sức khỏe cho trẻ Năm 2009, Việt Nam đứng thứ 13 trong danh sách các nước

có số trẻ thấp còi trên toàn cầu, với 30% trẻ dưới 5 tuổi bị thấp còi (khoảng 2,5triệu trẻ) và không đạt được sự tiềm năng phát triển tối ưu, cứ 5 trẻ thì 1 trẻ bịthiếu cân [6]