- Mỗi hợp chất hữu cơ có một công thức cấu tạo cho biết thành phần của phân tử và trật tự liên kết giữa các nguyên tử trong phân tử... - Các nguyên tử cacbon có thể liên kết trực tiếp vớ[r]
Trang 1Ngày soạn: 16/02//2021
Ngày giảng: 18/02/2021
Điều chỉnh: ………
Ngày 17/02/2021
Đã duyệt
TIẾT 43, 44:
Bài 34: Khái niệm về hợp chất hữu cơ và hóa học hữu cơ
Bài 35: Cấu tạo phân tử hợp chất hữu cơ.
* Mục tiêu bài học:
1 Kiến thức: HS trình bày được:
- Hợp chất hữu cơ, hoá học hữu cơ là gì?
- Phân biệt được các chất hữu cơ với các chất vô cơ Phân loại được các hợp chất hữu cơ đơn giản thành hiđrocacbon và dẫn xuất của hiđrocacbon
- Trong các hợp chất hữu cơ, các nguyên tử liên kết với nhau theo đúng hoá trị: cacbon hóa trị IV, hiđro hóa trị I, oxi hóa trị II
- Mỗi hợp chất hữu cơ có một công thức cấu tạo cho biết thành phần của phân
tử và trật tự liên kết giữa các nguyên tử trong phân tử
- Các nguyên tử cacbon có thể liên kết trực tiếp với nhau tạo thành mạch cacbon
2 Kĩ năng:
- So sánh thành phần phân tử các hợp chất để rút ra nhận xét về cách phân loại hợp chất hữu cơ
- Viết được công thức cấu tạo của một số chất đơn giản, phân biệt được các chất khác nhau qua công thức cấu tạo
- Viết được công thức cấu tạo 3 dạng mạch: mạch thẳng, mạch vòng và mạch nhánh
3 Thái độ:
Giáo dục cho học sinh tính cẩn thận, tỉ mỉ, khoa học, tạo niềm say mê, yêu thích môn học
4 Năng lực:
Năng lực tự học, năng lực sử dụng ngôn ngữ hóa học, vận dụng kiến thức vào cuộc sống
* Nguồn tài liệu:
Video bài giảng minh họa:
https://www.youtube.com/watch?v=vVdB-URAlCM
(Nguồn video: Thầy Quang, thời lượng: 20 phút 58’’)
https://www.youtube.com/watch?v=IXXkHsavRSw
(Nguồn video: Thầy Quang, thời lượng: 16 phút 14’’)
(Học sinh sử dụng SGK, truy cập vào đường link trên theo dõi bài giảng, ghi chép Nội dung kiến thức bên dưới vào vở, làm bài tập phần Luyện tập đầy đủ, cuối cùng mới thực hiện Bài tập đánh giá.)
A NỘI DUNG KIẾN THỨC:
https://www.youtube.com/watch?v=vVdB-URAlCM
(Học sinh truy cập vào đường link trên để học mục I, II)
I Khái niệm về hợp chất hữu cơ
Trang 21 Hợp chất hữu cơ có ở đâu ? Hợp chất hữu cơ có ở xung quanh chúng ta ,
trong hầu hết các loại lương thực, thực phẩm ( gạo ,thịt, cá, rau, quả, ) trong các loại đồ dùng và ngay trong cơ thể chúng ta
Hình 1: Một số loại lương thực, thực phẩm và đồ dùng chứa hợp chất hữu cơ
2 Hợp chất hữu cơ là gì ?
Hợp chất hữu cơ là hợp chất của cacbon ( trừ CO, CO2, H2CO3, muối cacbonat kim loại … )
3 Phân loại hợp chất hữu cơ :
Dựa vào thành phần phân tử, các hợp chất hữu cơ được chia thành hai loại chính:
- Hiđrocacbon: Phân tử chỉ có hai nguyên tố cacbon và hiđro: CH4,, C2H4, C2H6
- Dẫn xuất hiđrocacbon: Ngoài cacbon và hiđro, trong phân tử còn có các nguyên tố khác: oxi, nitơ, clo: C2H6O, CH3Cl, C2H5O2N
II Khái niệm về hóa học hữu cơ
Hóa học hữu cơ là ngành hóa học chuyên nghiên cứu về các hợp chất hữu cơ và những chuyển đổi của chúng
Hóa học hữu cơ có nhiều phân ngành như: hóa học dầu mỏ, hóa học polime, hóa học các hợp chất thiên nhiên
Hình 2: Một số hình ảnh về sản phẩm của ngành hóa hữu cơ
III Đặc điểm cấu tạo phân tử hợp chất hữu cơ
Trang 3(Học sinh truy cập vào đường link trên để học mục III)
1 Hóa trị và liên kết giữa các nguyên tử
- Trong các hợp chất hữu cơ, cacbon luôn có hóa trị IV, hiđro có hóa trị
I, oxi có hóa trị II (mỗi hóa trị được biểu diễn bằng một gạch nối giữa hai nguyên tử
liên kết)
- Các nguyên tử liên kết với nhau theo đúng hóa trị của chúng Mỗi liên kết được biểu diễn bằng một nét gạch nối giữa hai nguyên tử.
Hình 3: Công thức phân tử metan
2 Mạch cacbon
Những nguyên tử cacbon trong phân tử hợp chất hữu cơ có thể liên kết trực tiếp với nhau tạo thành mạch cacbon. Có 3 loại mạch cacbon: mạch không phân nhánh (mạch thẳng), mạch nhánh và mạch vòng.
Hình 4: Ví dụ về 1) Mạch thẳng; 2) Mạch nhánh; 3) Mạch vòng
3 Trật tự liên kết giữa các nguyên tử trong phân tử
Mỗi hợp chất hữu cơ có một trật tự liên kết giữa các nguyên tử trong phân tử.
Hình 5: Trật tự liên kết giữa các nguyên tử trong phân tử
IV Công thức cấu tạo
Trang 4Công thức biểu diễn đầy đủ liên kết giữa các nguyên tử trong phân tử gọi
là công thức cấu tạo Ví dụ: Rượu etylic
Hình 6: Công thức cấu tạo của rượu etylic
Công thức cấu tạo cho biết thành phần của phân tử và trật tự liên kết giữa các nguyên tử trong phân tử.
V Luyện tập: (HS làm bài tập vào vở bài tập)
Bài 3 (trang 108 sgk Hóa học):
Gợi ý:
- Xác định khối lượng mol của lần lượt các phân tử
- Phần trăm khối lượng của cacbon %mC = 12 x 100% / Mphân tử
Bài 5 (trang 112 sgk Hóa học):
Gợi ý:
- Theo đề bài, chất hữu cơ A chứa 2 nguyên tố, khi đốt cháy A thu được H2O, suy га A chứa C và H
- Giả sử công thức phân tử của A có dạng CxHy
- Tính số mol chất A và số mol nước
- Viết PTHH của phản ứng cháy:
2CxHy + (2x + y/2) O2 → 2xCO2 + yH2O
Theo PT: 2 2x y (mol)
Theo bài: 0,1 0,3 (mol)
=> Giá trị của y
Từ МA = 12x + у = 30 => Giá trị của x
=> CTPT của hợp chất A
B BÀI TẬP ĐÁNH GIÁ:
https://forms.gle/HLZM5YGdyaD8XfCT8
(Học sinh truy cập vào đường link trên để thực hiện bài tập đánh giá)
Câu 1: Trong phân tử hợp chất hữu cơ, cacbon, hiđro, oxi có hóa trị lần lượt là:
A 2,2,1
B 2,4,1
Trang 5C 4,1,2
D 4,2,1
Câu 2: Theo thuyết hóa học, trong phân tử các hợp chất hữu cơ, các nguyên tử
liên kết với nhau như thế nào:
A Theo đúng hóa trị
B Theo một thứ tự nhất định
C Theo đúng số oxi hóa
D Theo đúng hóa trị và một thứ tự nhất định
Câu 3: Đốt cháy một hợp chất hữu cơ X thu được khí cacbonic, hơi nước và
khí nitơ, trong X chứa các nguyên tố nào?
A C, H, O
B C, H, N
C C, H, S
D C, H, P
Câu 4: Công thức nào sau đây viết sai:
A CH3−OH
B CH3−CH2−Cl
C CH3−CH3−OH
D CH3−CH2−CH3
Câu 5: Dựa vào dữ kiện nào trong số các dữ kiện sau đây để có thể nói một
chất là vô cơ hay hữu cơ ?
A Trạng thái (rắn, lỏng, khí)
B Màu sắc
C Độ tan trong nước
D Thành phần nguyên tố
Câu 6: Chọn câu đúng trong các câu sau:
A Hoá học hữu cơ là ngành hoá học chuyên nghiên cứu các hợp chất có trong
tự nhiên
B Hoá học hữu cơ là ngành hoá học chuyên nghiên cứu các hợp chất của cacbon
C Hoá học hữu cơ là ngành hoá học chuyên nghiên cứu về các hợp chất hữu cơ
D Hoá học hữu cơ là ngành hoá học chuyên nghiên cứu các chất trong cơ thể sống
Câu 7: Dựa vào thành phần phân tử, các hợp chất hữu cơ được chia thành mấy
loại chính:
A 2
B 3
C 4
D 5
Câu 8: Công thức cấu tạo phân tử chất hữu cơ cho biết:
A Thành phần phân tử
B Thứ tự các nguyên tử
C Trật tự liên kết giữa các nguyên tử
D Công thức cấu tạo cho biết thành phần của phân tử và trật tự liên kết giữa các nguyên tử trong phân tử
Câu 9: Trong các hợp chất sau, hợp chất nào là hợp chất hữu cơ:
Trang 6A CO
B CO2
C CaCO3
D C2H4O2
Câu 10: Mạch cacbon được chia thành mấy loại:
A 2
B 3
C 4
D 5
* Rút kinh nghiệm: