Phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn các trường trung học phổ thông huyện thoại sơn tỉnh an giang trong bối cảnh đổi mới giáo dục

Trong đó, TTCM là cán bộ quản lý được giao nhiệm vụ quản lý tổ chuyên môn theo quy định của Điều lệ trường Trung học, là người giữ vai trò quan trọng nhất giúp Hiệu trưởng điều hành và t

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

HUYỆN THOẠI SƠN, TỈNH AN GIANG

TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC

HỌC VIÊN: ĐINH NGỌC TUYÊN

AN GIANG, THÁNG 12 – NĂM 2019

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

HUYỆN THOẠI SƠN, TỈNH AN GIANG

TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC

HỌC VIÊN: ĐINH NGỌC TUYÊN

MÃ SỐ HV: CH179077

CÁN BỘ HƯỚNG DẪN: TS TRẦN THỊ THANH HUẾ

AN GIANG, THÁNG 12 – NĂM 2019

CHẤP NHẬN CỦA HỘI ĐỒNG

Luận văn “Phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn các trường trung học phổ thông huyện Thoại Sơn”, do học viên Đinh Ngọc Tuyên thực hiện dưới sự hướng dẫn của Tiến sĩ Trần Thị Thanh Huế Tác giả đã báo cáo kết quả và được Hội đồng chấm luận văn thông qua ngày

LỜI CẢM TẠ

Trong quá trình học tập và triển khai nghiên cứu đề tài “Phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn các trường trung học phổ thông huyện Thoại Sơn

trong bối cảnh đổi mới giáo dục”, tôi đã nhận được rất nhiều sự giúp đỡ, chỉ

bảo nhiệt tình của quý Thầy, Cô giáo, các đồng nghiệp, bạn bè

Với tình cảm chân thành nhất, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn đến toàn thể đội ngũ giảng viên đã nhiệt tình giảng dạy, trang bị cho tôi những kiến thức rất quý báu về lý luận và thực tiễn trong công tác quản lý giáo dục, cũng như các phương pháp nghiên cứu khoa học

Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban Giám hiệu, các Tổ trưởng chuyên môn 4 trường THPT huyện Thoại Sơn đã giúp đỡ tôi trong việc cung cấp các số liệu, tham gia đánh giá các phiếu khảo sát nhằm cung cấp cơ sở thực tiễn cho Luận văn

Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến TS Trần Thị Thanh Huế, người đã tận tình giúp đỡ, hướng dẫn tôi trong suốt quá trình nghiên cứu, xây dựng đề cương và hoàn thành Luận văn

Xin trân trọng cảm ơn!

An Giang, ngày 29 tháng 10 năm 2019

Người thực hiện

Đinh Ngọc Tuyên

TÓM TẮT

Nghiên cứu này nhằm khảo sát, phân tích thực trạng phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn (TTCM) các trường trung học phổ thông (THPT) huyện Thoại Sơn Trên cơ sở nghiên cứu các cơ sở lý luận về sự phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn trong bối cảnh đổi mới giáo dục, tác giả tiến hành khảo sát, phân tích thực trạng phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn các trường THPT Huyện Thoại Sơn từ năm học 2017 đến 2019 Dữ liệu được thu thập thông qua điều tra khảo sát ý kiến của 36 cán bộ quản lý và tổ trưởng chuyên môn ở 4 trường THPT trong Huyện Kết quả thu được từ phân tích thực trạng cho thấy những ưu điểm và hạn chế của công tác phát triển đội ngũ TTCM thời gian qua ở các trường Từ đó, tác giả đề xuất 07 biện pháp phát triển đội ngũ TTCM trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay Mục tiêu của các biện pháp này nhằm phát huy những điểm mạnh của công tác phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn thời gian qua Đồng thời, tác giả đề ra các giải pháp cụ thể khắc phục những hạn chế, từ đó góp phần nâng cao chất lượng cả về hình thức, nội dung và phương pháp của các hoạt động phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn trong thời gian tới Các biện pháp được đề xuất có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, biện pháp này là tiền đề, là cơ sở cho biện pháp khác thực hiện Tùy điều kiện thực tế của từng đơn vị mà những nhà quản lý sẽ lựa chọn các biện pháp phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn cho phù hợp Các biện pháp phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn cần được tiến hành một cách đồng bộ, hợp lý để đạt được hiệu quả cao nhất

Từ khóa: trường trung học phổ thông, tổ trưởng chuyên môn, biện pháp,

phát triển chuyên môn

ABSTRACT

This research aimed to explore and analyze the reality of professional development for lead-teachers who are Heads or Deputy Heads of academic units/teams at high schools in Thoai Son district Based on the theoretical grounds of professional development for lead-teachers in the context of educational innovation in Vietnam, the author conducted a survey to analyze the reality of professional development for the head-teacher team at high schools in Thoai Son district from the school year 2017 to 2019 The data were collected through a questionnaire survey with 36 administrators and lead-teachers at 4 high schools in the district The results of the study showed the advantages and limitations of the professional development for lead-teachers

in the last two years From these findings, the author proposed seven measures

to enhance the professional development of lead-teachers in the current context of education innovation The objectives of these measures are to promote the strengths of the development of the leaders of the professional teams, as well as to overcome the current limitations These measures will help to improve the overall quality in the forms, contents and methods of professional development activities for the professional team leaders in the future These proposed measures are inter-related, i.e one measure is the basis for the others to take place Accordingly, depending on the conditions of each high school, the administrators may choose suitable measures to develop their professional team leaders These measures should be conducted in a synchronized and reasonable way to obtain the highest efficiency

Keywords: high school, professional team leaders, measures,

professional development

BẢNG KÍ HIỆU VIẾT TẮT

Ký hiệu viết tắt Nội dung

BDTX Bồi dưỡng thường xuyên BGH Ban Giám hiệu

QLGD Quản lý giáo dục

SHCM Sinh hoạt chuyên môn SKKN Sáng kiến kinh nghiệm TBDH Thiết bị hạy học

TB Trung bình

TCM Tổ chuyên môn

THCS Trung học cơ sở

THPT Trung học phổ thông TTCM Tổ trưởng chuyên môn XHCN Xã hội chủ nghĩa

MỤC LỤC

CHẤP NHẬN CỦA HỘI ĐỒNG i

LỜI CẢM TẠ ii

TÓM TẮT iii

ABSTRACT iv

LỜI CAM KẾT v

BẢNG KÍ HIỆU VIẾT TẮT vi

MỤC LỤC vii

GIỚI THIỆU 1

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI 1

2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 2

3 KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU 2

4 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU 2

5 CÂU HỎI NGHIÊN CỨU 2

6 NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU 3

7 PHẠM VI NGHIÊN CỨU 3

8 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 3

8.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận 3

8.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn 3

8.3 Nhóm phương pháp thống kê toán học 3

9 NHỮNG ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI 3

9.1 Về mặt lý luận 3

9.2 Về mặt thực tiễn 4

10 CẤU TRÚC CỦA LUẬN VĂN 4

CHƯƠNG 1 5

LÝ LUẬN PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 5

1.1 KHÁI QUÁT VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 5

1.1.1 Các khái niệm cơ bản 5

1.1.2 Lý luận về đội ngũ tổ trưởng chuyên môn trong trường THPT 7

1.1.3 Hoạt động của tổ trưởng chuyên môn ở trường THPT 12

1.1.4 Sự cần thiết phát triển đội ngũ TTCM các trường THPT 17

1.1.5 Nội dung phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn trường THPT 17

1.1.6 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên

môn trường THPT 20

1.2 LƯỢC KHẢO VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 21

1.2.1 Các công trình nghiên cứu ngoài nước 21

1.2.2 Các công trình nghiên cứu trong nước 23

Tiểu kết chương 1 25

CHƯƠNG 2 26

THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN THOẠI SƠN, TỈNH AN GIANG 26 2.1 KHÁI QUÁT ĐỊA ĐIỂM NGHIÊN CỨU 26

2.1.1 Khái quát chung về vị trí địa lý, tình hình phát triển kinh tế, xã hội huyện Thoại Sơn, tỉnh An Giang 26

2.1.2 Khái quát về tình hình giáo dục THPT huyện Thoại Sơn, tỉnh An Giang 27 2.2 KHÁI QUÁT QUÁ TRÌNH KHẢO SÁT THỰC TRẠNG 30

2.2.1 Mục đích khảo sát 30

2.2.2 Nội dung khảo sát 30

2.2.3 Đối tượng khảo sát 30

2.2.4 Công cụ khảo sát 30

2.3 THỰC TRẠNG ĐỘI NGŨ TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN CÁC TRƯỜNG THPT HUYỆN THOẠI SƠN 31

2.3.1 Thực trạng về số lượng TTCM 31

2.3.2 Thực trạng về cơ cấu TTCM tham gia khảo sát 31

2.3.3 Thực trạng chất lượng TTCM tham gia khảo sát 32

2.4 THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN CÁC TRƯỜNG THPT HUYỆN THOẠI SƠN 33

2.4.1 Thực trạng các hình thức, phương pháp bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho tổ trưởng chuyên môn 33

2.4.2 Thực trạng kỹ năng sinh hoạt chuyên môn và năng lực nghề nghiệp của đội ngũ TTCM 39

2.4.3 Thực trạng những hỗ trợ của Ban Giám hiệu nhà trường cho hoạt động phát triển đội ngũ TTCM 43

2.4.4 Thực trạng công tác đánh giá đội ngũ tổ trưởng chuyên môn 45

2.5 ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN TỪ NĂM 2017 ĐẾN NAY 48

2.5.1 Mặt mạnh 48

2.5.2 Mặt hạn chế 48

2.5.3 Nguyên nhân 49

2.5.4 Đánh giá chung 49

Tiểu kết chương 2 51

CHƯƠNG 3 52

BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ TTCM CÁC TRƯỜNG THPT HUYỆN THOẠI SƠN, TỈNH AN GIANG 52

3.1 NGUYÊN TẮC ĐỀ XUẤT BIỆN PHÁP 52

3.1.1 Đảm bảo tính khoa học 52

3.1.2 Đảm bảo tính kế thừa 52

3.1.3 Đảm bảo tính thực tiễn 52

3.1.4 Đảm bảo tính khả thi 53

3.2 BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN CÁC TRƯỜNG THPT HUYỆN THOẠI SƠN 53

3.2.1 Biện pháp 1 Tăng cường tuyên truyền cho cán bộ quản lý và TTCM về sự cần thiết phát triển đội ngũ TTCM trước yêu cầu đổi mới giáo dục 53

3.2.2 Biện pháp 2 Lập kế hoạch dữ liệu thông tin trong quản lý hoạt động bồi dưỡng tổ trưởng chuyên môn 54

3.2.3 Biện pháp 3 Quy hoạch phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn trong các trường THPT 56

3.2.4 Biện pháp 4 Đổi mới hình thức, phương pháp tổ chức đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ tổ trưởng chuyên môn 58

3.2.5 Biện pháp 5 Tổ chức bồi dưỡng nâng cao kỹ năng sinh hoạt chuyên môn và năng lực nghề nghiệp cho đội ngũ TTCM 59

3.2.6 Biện pháp 6 Tạo động lực tự bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ tổ trưởng chuyên môn 62

3.2.7 Biện pháp 7 Tăng cường công tác kiểm tra, đánh giá chất lượng đội ngũ tổ trưởng chuyên môn 63

3.3 MỐI QUAN HỆ GIỮA CÁC BIỆN PHÁP 66

3.4 KHẢO NGHIỆM TÍNH CẦN THIẾT VÀ TÍNH KHẢ THI CỦA CÁC BIỆN PHÁP 66

3.4.1 Mục đích khảo nghiệm 66

3.4.2 Đối tượng khảo nghiệm 66

3.4.3 Nội dung khảo nghiệm 67

3.4.4 Phương pháp khảo nghiệm 67

3.4.5 Kết quả khảo nghiệm 67

Tiểu kết chương 3 75

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 76

1 KẾT LUẬN 76

2 KHUYẾN NGHỊ 77

2.1 Đối với Sở Giáo dục và Đào tạo An Giang 77

2.2 Đối với Hội đồng Bộ môn 78

2.3 Đối với Ban Giám hiệu các trường 78

2.4 Đối với đội ngũ TTCM 79

3 HẠN CHẾ 79

TÀI LIỆU THAM KHẢO 81

PHỤ LỤC 83

DANH SÁCH BẢNG

Bảng 1 Thống kê tình trạng cơ sở vật chất các trường THPT huyện Thoại Sơn 27

Bảng 2 Thống kê số giáo viên, số tổ chuyên môn, trình độ chuyên môn GV 28

Bảng 3 Thống kê kết quả xếp loại Đạo đức học sinh từ năm học 2017 đến 2019 29

Bảng 4 Thống kê kết quả xếp loại Học lực học sinh từ năm học 2017 đến 2019 29

Bảng 5 Thống kê số tổ chuyên môn và tổ trưởng chuyên môn 31

Bảng 6 Thống kê số tổ trưởng chuyên môn theo độ tuổi 31

Bảng 7 Thống kê số tổ trưởng chuyên môn theo số năm làm công tác quản lý 31

Bảng 8 Thống kê trình độ chuyên môn, trình độ tin học, trình độ ngoại ngữ của các TTCM tham gia khảo sát 32

Bảng 9 Tổng hợp đánh giá mức độ thường xuyên của một số hình thức bồi dưỡng 34 Bảng 10 Thống kê hiệu quả của các khóa tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho TTCM 36

Bảng 11 Thống kê những khó khăn, hạn chế của các hoạt động bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ 37

Bảng 12 Thống kê thực trạng kỹ năng sinh hoạt chuyên môn 40

Bảng 13 Thống kê thực trạng năng lực nghề nghiệp 42

Bảng 14 Thống kê những nội dung hỗ trợ của Ban Giám hiệu cho TTCM 44

Bảng 15 Thống kê thực trạng công tác đánh giá TTCM 46

Bảng 16 Kết quả khảo sát mức độ cần thiết của các biện pháp đề xuất 68

Bảng 17 Kết quả khảo sát mức độ khả thi của các biện pháp đề xuất 71

DANH SÁCH BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 1 Sự tương quan giữa mức độ cần thiết và mức độ khả thi của các biện pháp 74

GIỚI THIỆU

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Trong thời đại ngày nay, chiến lược phát triển nhanh, bền vững đối với mỗi quốc gia là chú trọng tới công tác đổi mới hệ thống Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT), tạo tiền đề quan trọng cho việc phát triển nguồn nhân lực, nhân tài cho đất nước Vì thế, Nghị quyết số 29/NQ-TW, ngày 04 tháng 11 năm 2013 của Ban Bí thư Trung ương Đảng tại Hội nghị lần thứ 8 Ban Chấp hành Trung ương khóa XI về “Đổi mới căn bản và toàn diện Giáo dục và Đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế” đề ra quan điểm chỉ đạo: “Giáo dục và Đào tạo là quốc sách hàng đầu, là sự nghiệp của Đảng, Nhà nước và của toàn dân Đầu tư cho giáo dục là đầu tư phát triển, được ưu tiên đi trước trong các chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội”

Một trong các yếu tố quyết định cho sự thành công của giáo dục là đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục Cán bộ quản lý giáo dục có vai trò quyết định đến chất lượng và hiệu quả giáo dục của mỗi nhà trường, mỗi cơ sở giáo dục Trải qua hơn nửa thế kỷ xây dựng và phát triển, đội ngũ nhà giáo và cán

bộ quản lý giáo dục nước ta được xây dựng ngày càng đông đảo, phần lớn có bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức trong sáng và lối sống lành mạnh, trình

độ chuyên môn nghiệp vụ ngày càng cao góp phần quan trọng thực hiện mục tiêu nâng cao dân trí, đào tào nhân lực, bồi dưỡng nhân tài

Trung học phổ thông là một cấp học của hệ thống giáo dục quốc dân, là cấp học quan trọng góp phần vào việc nâng cao dân trí, đào tạo nguồn nhân lực quan trọng cho đất nước Để các trường THPT hoàn thành tốt sứ mạng của mình, ngoài việc xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý nói chung, việc phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn nói riêng cũng là một yếu

tố rất quan trọng Ở trường THPT, tổ chuyên môn (TCM) là một đơn vị thực thi các nhiệm vụ, chính sách, các phương pháp đổi mới giáo dục Trong đó, TTCM là cán bộ quản lý được giao nhiệm vụ quản lý tổ chuyên môn theo quy định của Điều lệ trường Trung học, là người giữ vai trò quan trọng nhất giúp Hiệu trưởng điều hành và tổ chức thực hiện các hoạt động sư phạm và nghiệp

vụ, đồng thời chịu trách nhiệm trực tiếp về chất lượng giảng dạy của giáo viên

và chất lượng học tập của học sinh

Trong trường THPT, TTCM có nhiệm vụ quản lý thực hiện chương trình dạy học và quản lý hoạt động bồi dưỡng chuyên môn Hoạt động quản lý của TTCM đóng vai trò rất quan trọng trong nhà trường Với vai trò quan trọng

của của mình, việc bồi dưỡng nâng cao năng lực cho đội ngũ TTCM là khâu then chốt nhằm nâng cao chất lượng giáo dục của các đơn vị trường học Trong bối cảnh đổi mới căn bản và toàn diện GD&ĐT hiện nay, các trường THPT huyện Thoại Sơn cũng đang nỗ lực tìm các giải pháp hữu hiệu nhằm phát triển đội ngũ TTCM cả về số lượng và chất lượng nhằm đáp ứng các yêu cầu đổi mới, nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường Một trong những giải pháp là nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của các tổ chuyên môn trong nhà trường THPT mà đứng đầu là đội ngũ TTCM

Đã có nhiều công trình nghiên cứu của các nhà khoa học giáo dục về vấn

đề Phát triển đội ngũ TTCM ở những góc độ tiếp cận khác nhau ở nhiều địa phương khác nhau trên cả nước Tuy nhiên, vấn đề “Phát triển đội ngũ TTCM” trên địa bàn huyện Thoại Sơn vẫn chưa được nghiên cứu một cách cụ thể và toàn diện Tác giả thấy rằng những vấn đề liên quan đến phát triển đội ngũ TTCM ở các trường THPT trong huyện Thoại Sơn hiện nay còn một số hạn chế liên quan đến một số vấn đề như: việc lập kế hoạch dữ liệu thông tin quản lý hoạt động bồi dưỡng TTCM, việc lựa chọn các nội dung, hình thức, phương pháp tổ chức bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho TTCM, công tác đánh giá chất lượng của đội ngũ TTCM và vai trò tạo động lực phát triển đội ngũ TTCM của lãnh đạo các đơn vị Để góp phần giải quyết vấn đề, tác giả chọn đề tài: "Phát triển đội ngũ TTCM các trường THPT huyện Thoại Sơn, tỉnh An Giang trong bối cảnh đổi mới giáo dục” để nghiên cứu trong khuôn khổ luận văn tốt nghiệp Thạc sĩ ngành Quản lý Giáo dục với mong muốn góp phần cho sự phát triển đội ngũ TTCM huyện Thoại Sơn trong thời gian tới

2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

Mục tiêu nghiên cứu là đề xuất các biện pháp phát triển đội ngũ TTCM tại các trường THPT huyện Thoại Sơn, tỉnh An Giang trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn việc phát triển đội ngũ TTCM

3 KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU

Phát triển đội ngũ TTCM các trường THPT

4 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

Biện pháp phát triển đội ngũ TTCM các trường THPT huyện Thoại

Sơn, tỉnh An Giang

5 CÂU HỎI NGHIÊN CỨU

1 Thực trạng công tác phát triển đội ngũ TTCM các trường THPT

huyện Thoại Sơn như thế nào?

2 Những biện pháp nào có thể giúp phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn các trường THPT huyện Thoại Sơn, tỉnh An Giang đạt hiệu quả trong

thời gian tới?

6 NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

1 Nghiên cứu cơ sở lý luận về phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn

các trường THPT

2 Khảo sát thực trạng phát triển đội ngũ TTCM tại một số trường

THPT huyện Thoại Sơn, tỉnh An Giang

3 Đề xuất các biện pháp phát triển đội ngũ TTCM các trường THPT huyện Thoại Sơn, tỉnh An Giang

7 PHẠM VI NGHIÊN CỨU

Đề tài tập trung nghiên cứu thực trạng hoạt động phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở 4 trường THPT huyện Thoại Sơn, Tỉnh An Giang từ năm

2017 đến nay

8 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

8.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Đề tài sử dụng phương pháp tổng hợp và phân tích tài liệu, hệ thống các vấn đề lý luận, các văn bản pháp quy của Nhà nước, của ngành, của địa phương và các tài liệu khoa học có liên quan đến vấn đề phát triển đội ngũ TTCM trường THPT để xây dựng cơ sở lý luận cho đề tài

8.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Để xây dựng cơ sở thực tiễn cho đề tài, tác giả sử dụng phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi về các nội dung đã thực hiện để phát triển đội ngũ TTCM tại các trường THPT huyện Thoại Sơn

8.3 Nhóm phương pháp thống kê toán học

Đề tài sử dụng một số công thức toán học để xử lý các dữ liệu thu thập từ các phiếu khảo sát

9 NHỮNG ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI

9.1 Về mặt lý luận

Kết quả nghiên cứu góp phần củng cố và làm sáng tỏ cơ sở lý luận về phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở trường trung học phổ thông, qua đó góp phần làm phong phú thêm các nội dung nghiên cứu trong lĩnh vực phát triển đội ngũ TTCM

9.2 Về mặt thực tiễn

Những luận cứ thực tiễn, khoa học được trình bày giúp phát hiện những hạn chế, bất cập trong việc phát triển đội ngũ TTCM các trường THPT huyện Thoại Sơn trong thời gian qua Trên cơ sở đó, tác giả đề xuất một số biện pháp cần thiết, có tính khả thi giúp phát triển đội ngũ TTCM trong thời gian tới một cách thiết thực và hiệu quả nhất

10 CẤU TRÚC CỦA LUẬN VĂN

Ngoài phần giới thiệu, kết luận, kiến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục luận văn được trình bày trong 3 chương:

Chương 1 Cơ sở lý luận về phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn

trong trường trung học phổ thông

Chương 2 Thực trạng công tác phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn các trường trung học phổ thông huyện Thoại Sơn, tỉnh An Giang

Chương 3 Biện pháp phát triển đội ngũ TTCM các trường THPT huyện Thoại Sơn, tỉnh An Giang trong bối cảnh đổi mới giáo dục

CHƯƠNG 1

LÝ LUẬN PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN

Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1.1 KHÁI QUÁT VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1.1.1 Các khái niệm cơ bản

1.1.1.1 Phát triển

Phát triển là thuật ngữ được sử dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực như: phát triển kinh tế, phát triển xã hội, phát triển nguồn nhân lực, phát triển đội

ngũ Theo từ điển Tiếng Việt (2001): “Phát triển là biến đổi, hoặc làm cho

biến đổi từ ít đến nhiều, hẹp đến rộng, thấp đến cao, đơn giản đến phức tạp” (Từ điển Tiếng Việt, 2001, tr.769)

1.1.1.2 Tổ trưởng chuyên môn

Tổ trưởng chuyên môn là người đứng đầu tổ chuyên môn, có nhiệm vụ quản lý toàn diện hoạt động chuyên môn

Tổ trưởng chuyên môn được Hiệu trưởng bổ nhiệm và giao nhiệm vụ đầu năm học, chịu sự quản lý, chỉ đạo của Hiệu trưởng

Tổ trưởng chuyên môn là một cán bộ quản lý tổ chuyên môn của nhà trường nên điều kiện tiên quyết phải là người có năng lực quản lý, tức là có khả năng hoạch định các mục tiêu, xây dựng kế hoạch; điều hành tổ chức, hoạt động của tổ theo kế hoạch giáo dục, phân phối chương trình môn học của Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) và kế hoạch năm học của nhà trường; tổ chức bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên trong tổ; đánh giá, xếp loại và đề xuất khen thưởng, kỉ luật giáo viên thuộc tổ mình quản lý Do đó, Tổ trưởng chuyên môn phải là người có phẩm chất đạo đức tốt; có năng lực, trình độ, kinh nghiệm chuyên môn; có uy tín đối với đồng nghiệp, học sinh Tổ trưởng chuyên môn phải là người có khả năng tập hợp giáo viên trong tổ, biết lắng nghe, tạo sự đoàn kết trong tổ, gương mẫu, công bằng, kiên trì, khéo léo trong giao tiếp, ứng xử

1.1.1.3 Phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn

Phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn là làm cho đội ngũ TTCM biến đổi thành những người có năng lực và phẩm chất mới cao hơn, đảm bảo

về số lượng, đồng bộ về cơ cấu Sự phát triển đội ngũ TTCM chủ yếu thể hiện

ở các mặt: phẩm chất chính trị, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ quản lý, năng lực hoạt động thực tiễn, số lượng, cơ cấu đội ngũ TTCM

có quy định:

Hiệu trưởng (HT), các Phó Hiệu trưởng (PHT), giáo viên (GV), viên chức làm công tác thư viện, thiết bị giáo dục, cán bộ làm công tác tư vấn cho học sinh (HS) của trường trung học được tổ chức thành TCM theo môn học, nhóm môn học hoặc nhóm các hội đồng ở từng cấp học THCS, THPT Mỗi tổ chuyên môn có tổ trưởng, từ 1 đến 2 tổ phó chịu sự quản lý chỉ đạo của Hiệu trưởng, do Hiệu trưởng bổ nhiệm trên cơ sở giới thiệu của tổ chuyên môn và giao nhiệm vụ vào đầu năm học

Trong trường, các tổ, nhóm chuyên môn có mối quan hệ hợp tác với nhau, phối hợp các các bộ phận nghiệp vụ khác và các tổ chức Đảng, đoàn thể trong nhà trường nhằm thực hiện chiến lược phát triển của nhà trường, chương trình giáo dục và các hoạt động giáo dục và các hoạt động khác hướng tới mục tiêu giáo dục

1.1.1.5 Tổ chuyên môn trong trường THPT

Khái niệm và phân loại: Theo Thông tư số 12/2011/QĐ-BGD&ĐT ngày 28 tháng 3 năm 2011 của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT về việc ban hành Điều

lệ trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường phổ thông nhiều cấp học (gọi tắt là Điều lệ trường trung học), quy định ở Điều 16:

“Hiệu trưởng, các Phó Hiệu trưởng, giáo viên, viên chức làm công tác thư viện, thiết bị giáo dục, cán bộ làm công tác tư vấn cho học sinh của trường trung học được tổ chức thành tổ chuyên môn theo môn học, nhóm môn học hoặc nhóm các hoạt động ở từng cấp học THCS, THPT Mỗi tổ chuyên môn

có tổ trưởng, từ 1 đến 2 tổ phó chịu sự quản lý chỉ đạo của Hiệu trưởng, do Hiệu trưởng bổ nhiệm trên cơ sở giới thiệu của tổ chuyên môn và giao nhiệm

vụ vào đầu năm học”

Như vậy theo qui định của Điều lệ có thể hiểu:

- Tổ chuyên môn là một bộ phận của nhà trường, gồm một nhóm giáo viên (từ 3 người trở lên) cùng giảng dạy về một môn học hay một nhóm môn học hay một nhóm viên chức làm công tác thư viện, thiết bị giáo dục, tư vấn

học đường…được tổ chức lại để cùng nhau thực hiện các nhiệm vụ theo qui định tại khoản 2 điều 16 của Điều lệ nhà trường

- Mỗi tổ chuyên môn có tổ trưởng và từ 1-2 tổ phó do hiệu trưởng bổ nhiệm vào đầu năm học

- Trong trường trung học có 2 loại tổ chuyên môn phổ biến: Tổ đơn môn và tổ liên môn Đối với những trường THPT có qui mô lớn thì có tổ đơn môn, những trường qui mô nhỏ và ở cấp THCS thường có tổ liên môn (tổ khoa học tự nhiên, tổ khoa học xã hội,…) Nhiều khi trong một trường cũng có cả hai loại TCM môn này Đối với tổ liên môn, trong sinh hoạt chuyên môn đôi khi lại được tách thành các nhóm chuyên môn để sinh hoạt theo điều kiện thực

tế và yêu cầu triển khai nhiệm vụ

1.1.2 Lý luận về đội ngũ tổ trưởng chuyên môn trong trường THPT

1.1.2.1 Trường THPT trong hệ thống giáo dục quốc dân

* Mục tiêu, nội dung và phương pháp giáo dục:

Theo Luật Giáo dục năm 2005, Điều 27 qui định mục tiêu của giáo dục phổ thông nói chung và mục tiêu của giáo dục THCS và THPT là:

- Mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp học sinh phát triển toàn diện

về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân; chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

- Giáo dục THCS nhằm giúp HS củng cố và phát triển những kết quả của giáo dục tiểu học; có học vấn phổ thông ở trình độ cơ sở và những hiểu biết ban đầu về kỹ thuật và hướng nghiệp để tiếp tục học THPT, trung cấp, học nghề hoặc đi vào cuộc sống lao động

- Giáo dục THPT nhằm giúp HS củng cố và phát triển những kết quả của giáo dục THCS, hoàn thiện học vấn phổ thông và có những hiểu biết thông thường về kỹ thuật và hướng nghiệp, có điều kiện phát huy năng lực cá nhân để lựa chọn hướng phát triển, tiếp tục học đại học, cao đẳng, trung cấp, học nghề hoặc đi vào cuộc sống lao động

* Nội dung Giáo dục trung học:

Theo Điều 28 Luật Giáo dục năm 2005,

- Nội dung giáo dục phổ thông phải bảo đảm tính phổ thông, cơ bản, toàn diện, hướng nghiệp và có hệ thống, gắn với thực tiễn cuộc sống, phù hợp với tâm sinh lý lứa tuổi của HS, đáp ứng mục tiêu giáo dục ở mỗi cấp học

- Giáo dục THCS phải củng cố, phát triển những nội dung đã học ở tiểu học, bảo đảm cho học sinh có những hiểu biết phổ thông cơ bản về tiếng việt, toán, lịch sử dân tộc; kiến thức khác về khoa học xã hội, khoa học tự nhiên, pháp luật, tin học, ngoại ngữ; có những hiểu biết cần thiết tối thiểu về kỹ thuật

và hướng nghiệp

- Giáo dục THPT phải củng cố, phát triển những nội dung đã học ở THCS, hoàn thành nội dung giáo dục phổ thông; ngoài nội dung chủ yếu nhằm bảo đảm chuẩn kiến thức phổ thông, cơ bản, toàn diện và hướng nghiệp cho mọi HS còn có nội dung nâng cao ở một số môn học để phát triển năng lực, đáp ứng nguyện vọng của HS

* Phương pháp giáo dục:

Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của HS; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, khả năng làm việc theo nhóm; rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho HS

1.1.2.2 Cơ cấu tổ chức và mô hình hoạt động

Hệ thống tổ chức quản lý của trường trung học là một chỉnh thể gồm các bộ phận có chức năng, quyền hạn trách nhiệm cụ thể, có mối liên hệ ràng buộc lẫn nhau, được bố trí thành từng tổ, thực hiện các chức năng quản lý nhằm đạt được mục tiêu xác định Mỗi bộ phận của trường có tính độc lập tương đối, có chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn nhất định, cơ cấu tổ chức các trường trung học Việt Nam hiện nay thường sử dụng là cơ cấu trực tuyến, chức năng tham mưu

Theo qui định tại điều 4 của Điều lệ, trường trung học được tổ chức theo hai loại hình công lập và tư thục Có 3 kiểu trường:

- Trường trung học cơ sở và trung học phổ thông

- Trường tiểu học, trung học cơ sở và trung học phổ thông

* Các trường chuyên biệt gồm:

- Trường phổ thông dân tộc nội trú, trường phổ thông dân tộc bán trú

- Trường chuyên, trường năng khiếu

- Trường dành cho người tàn tật, khuyết tật

- Trường giáo dưỡng

Như vậy, xét theo cấp học thì hiện nay các trường phổ thông ở Việt Nam có trường Tiểu học, THCS, THPT và còn tồn tại hình thức trường liên cấp ở một số vùng Nếu phân loại theo chủ thể thành lập thì hiện có trường công lập và ngoài công lập; nếu phân loại theo tiêu chí đặc điểm của đối tượng

HS thì có trường dành cho mọi đối tượng HS và trường chuyên biệt

Trường trung học hoạt động theo mô hình:

Hội đồng trường đối với trường trung học công lập, Hội đồng quản trị đối với trường trung học tư thục (sau đây gọi chung là Hội đồng trường) là tổ chức chịu trách nhiệm quyết định về phương hướng hoạt động của nhà trường, huy động và giám sát việc sử dụng các nguồn lực dành cho nhà trường, gắn nhà trường với cộng đồng và xã hội, bảo đảm thực hiện mục tiêu giáo dục

Mỗi trường trung học có Hiệu trưởng và một số Phó Hiệu trưởng Hiệu trưởng nhà trường có trách nhiệm thực hiện các quyết nghị của Hội đồng trường về mục tiêu, chiến lược, các dự án, kế hoạch và phương hướng phát triển của nhà trường; về quy chế hoặc sửa đổi, bổ sung quy chế tổ chức và hoạt động của nhà trường; về sử dụng tài chính, tài sản của nhà trường

Các TCM thực hiện các nhiệm vụ theo qui định của Điều lệ và yêu cầu của hiệu trưởng

Hội đồng thi đua khen thưởng được thành lập vào đầu mỗi năm học để giúp Hiệu trưởng tổ chức các phong trào thi đua, đề nghị danh sách khen thưởng đối với cán bộ, GV, nhân viên, HS trong nhà trường Hội đồng kỷ luật được thành lập để xét hoặc xoá kỷ luật đối với HS, xét và đề nghị xử lí kỷ luật đối với cán bộ, GV, viên chức khác theo từng vụ việc

Hiệu trưởng có thể thành lập các hội đồng tư vấn khác theo yêu cầu cụ thể của từng công việc Nhiệm vụ, thành phần và thời gian hoạt động của các hội đồng này do Hiệu trưởng quy định

Tổ chức Đảng Cộng sản Việt Nam trong nhà trường lãnh đạo nhà trường và hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật

Công đoàn, Đoàn thanh niên, Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh

và các tổ chức xã hội khác trong nhà trường hoạt động theo quy định của pháp

luật nhằm giúp nhà trường thực hiện mục tiêu, nguyên lý giáo dục

1.1.2.3 Vị trí, vai trò, nhiệm vụ của tổ chuyên môn trong trường THPT

* Vị trí và vai trò tổ chuyên môn

- Tổ chuyên môn là một bộ phận cấu thành của trường THCS, THPT Các tổ, nhóm chuyên môn có mối quan hệ hợp tác với nhau, phối hợp các các

bộ phận nghiệp vụ khác và các tổ chức đoàn thể trong thực hiện các nhiệm vụ của tổ và các nhiệm vụ khác của chiến lược phát triển nhà trường để đưa nhà trường đạt được các mục tiêu đã đề ra

- Tổ chuyên môn là nơi trực tiếp triển khai các mặt hoạt động của nhà trường, trong đó trọng tâm là hoạt động giáo dục và dạy học

- Tổ chuyên môn là đầu mối quản lý mà Hiệu trưởng nhất thiết phải tập trung dựa vào đó để quản lý nhà trường trên nhiều phương diện, nhưng cơ bản nhất là hoạt động giáo dục, dạy học và hoạt động sư phạm của GV

- Đặc biệt, tổ trưởng chuyên môn là nơi tập hợp, đoàn kết, tìm hiểu nắm vững tâm tư, tình cảm và những khó khăn trong đời sống của các giáo viên trong tổ, kịp thời động viên, giúp đỡ giáo viên trong tổ hoàn thành tốt nhiệm

vụ của người GV trong trường trung học

* Nhiệm vụ của tổ chuyên môn

Theo qui định tại khoản 2, điều 16 Điều lệ trường trung học, TCM có các nhiệm vụ chính sau đây:

- Xây dựng và triển khai thực hiện kế hoạch hoạt động chung của tổ

- Hướng dẫn xây dựng và quản lý kế hoạch cá nhân của tổ viên theo kế hoạch dạy học, phân phối chương trình và các hoạt động giáo dục khác của nhà trường

- Tổ chức bồi dưỡng chuyên môn và nghiệp vụ cho giáo viên thuộc tổ quản lý

- Tham gia đánh giá, xếp loại các thành viên của tổ theo quy định của Chuẩn nghề nghiệp GV trung học và các quy định khác hiện hành

- Giới thiệu tổ trưởng, tổ phó

- Đề xuất khen thưởng, kỷ luật đối với giáo viên

- Tổ chuyên môn sinh hoạt hai tuần một lần và có thể họp đột xuất theo yêu cầu công việc hay khi Hiệu trưởng yêu cầu

Căn cứ theo qui định này, mỗi trường có thể qui định cụ thể hơn các nhiệm vụ của TCM phù hợp với điều kiện và yêu cầu thực hiện nhiệm vụ từng năm học

1.1.2.4 Tiêu chuẩn đánh giá chất lượng hoạt động tổ chuyên môn

Theo Thông tư số 12/2009/TT-BGDĐT ngày 12/5/2009 về việc ban hành quy định tiêu chuẩn đánh giá chất lượng giáo dục trường THCS và Quy định về tiêu chuẩn đánh giá chất lượng trường THPT ban hành theo Quyết định số 80/2008/QĐ-BGD&ĐT ngày 30/12/2008 của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT, TCM của nhà trường được đánh giá hoàn thành các nhiệm vụ theo quy định,

nếu thỏa mãn các điều kiện sau:

a) Có kế hoạch công tác và hoàn thành các nhiệm vụ theo quy định tại Điều lệ trường trung học Được đánh giá qua các minh chứng: Có kế hoạch hoạt động chung của tổ theo tuần tháng, học kì và cả năm học nhằm thực hiện chương trình, kế hoạch dạy học và các hoạt động khác; Kế hoạch cụ thể dạy chuyên đề, tự chọn, dạy ôn thi tốt nghiệp, dạy bồi dưỡng HS giỏi, phụ đạo HS yếu kém; Kế hoạch cụ thể về sử dụng đồ dùng dạy học, thiết bị dạy học đúng,

đủ theo các tiết trong phân phối chương trình; Văn bản của lãnh đạo nhà trường về việc nhận xét thực hiện các nhiệm vụ năm học của TCM; Các minh chứng khác (nếu có) Ở nội dung này cần so sánh những hoạt động của TCM với các nhiệm vụ theo quy định của Điều lệ trường trung học; so sánh những

hoạt động của TCM với các nhiệm vụ do lãnh đạo nhà trường giao

b) Sinh hoạt ít nhất hai tuần một lần về hoạt động chuyên môn, nghiệp

vụ và các hoạt động giáo dục khác: Minh chứng là các biên bản sinh hoạt chuyên môn của tổ hoặc nhóm chuyên môn; Sổ nhật ký hoặc biên bản đánh giá chất lượng về hiệu quả hoạt động giáo dục của các thành viên trong tổ; Biên bản đánh giá, xếp loại GV; Các thông tin, minh chứng khác liên quan đến chỉ số Chú ý đánh giá chất lượng của các buổi sinh hoạt chuyên môn

c) Hằng tháng, rà soát, đánh giá việc thực hiện các nhiệm vụ được phân công: Minh chứng là các biên bản rà soát, đánh giá để cải tiến các biện pháp thực hiện nhiệm vụ được giao của TCM, biên bản chỉnh sửa, bổ sung các nội dung mới, các biện pháp mới vào kế hoạch Chú ý đánh giá hiệu quả các hoạt động cải tiến, điều chỉnh tăng hiệu quả thực hiện nhiệm vụ của tổ

1.1.3 Hoạt động của tổ trưởng chuyên môn ở trường THPT

1.1.3.1 Vị trí, vai trò , tiêu chuẩn, nhiệm vụ, quyền hạn của TTCM

* Vị trí, vai trò của TTCM:

Tổ trưởng chuyên môn ở trường trung học theo quy định do Hiệu trưởng

bổ nhiệm vào đầu mỗi năm học Nhiệm kỳ của TTCM theo từng năm học, hết một năm học có thể bổ nhiệm lại hoặc bổ nhiệm mới tùy theo điều kiện và yêu cầu của từng trường

Sau khi có quyết định bổ nhiệm của Hiệu trưởng, TTCM là người chịu trách nhiệm cao nhất về chất lượng giảng dạy và lao động sư phạm của GV trong phạm vi các môn học của TCM được phân công đảm trách

TTCM là một CBQL được hưởng phụ cấp chức vụ theo các văn bản qui định hiện hành

*Tiêu chuẩn tổ trưởng chuyên môn:

Tổ trưởng chuyên môn là một giáo viên nên phải đảm bảo các qui định

về tiêu chuẩn trình độ chuyên môn nghiệp vụ, phẩm chất đạo đức của GV được qui định trong chuẩn nghề nghiệp giáo viên THCS, THPT ban hành theo Thông tư 30/2009/TT-BGDĐT ngày 22 tháng 10 năm 2009 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo;

Tổ trưởng chuyên môn phải là người có khả năng xây dựng kế hoạch; điều hành tổ chức, hoạt động của tổ theo kế hoạch giáo dục, phân phối chương trình môn học của Bộ GD&ĐT và kế hoạch năm học của nhà trường; tổ chức bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên trong tổ; đánh giá, xếp loại và đề xuất khen thưởng, kỉ luật giáo viên thuộc tổ mình quản lý Do đó, TTCM phải đảm bảo các tiêu chuẩn sau:

- Về phẩm chất:

+ Có phẩm chất đạo đức tốt

+ Có uy tín đối với đồng nghiệp, HS

+ Vững vàng về tư tưởng chính trị

+ Có ý thức tổ chức kỉ luật và tinh thần trách nhiệm cao

+ Sống trung thực, là tấm gương tốt cho HS và đồng nghiệp

+ Đoàn kết và hợp tác với đồng nghiệp

+ Dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm

+ Công bằng, trung thực và có sức khỏe tốt

- Về năng lực:

+ Đạt trình độ chuẩn về chuyên môn, giảng dạy đạt từ khá trở lên + Có năng lực lãnh đạo, quản lý (tập hợp lực lượng, định hướng dẫn dắt, lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, kiểm tra đánh giá…) + Có năng lực, trình độ, kinh nghiệm chuyên môn;

+ Có khả năng tập hợp giáo viên trong tổ, biết lắng nghe, tạo sự đoàn kết trong tổ, gương mẫu, công bằng, trong giao tiếp, ứng xử + Có năng lực tổ chức hoạt động chuyên môn

+ Có năng lực kiểm tra đánh giá chuyên môn

+ Có năng lực tư vấn chuyên môn cho lãnh đạo trường …

* Nhiệm vụ của tổ trưởng chuyên môn:

Người TTCM có nhiệm vụ thực hiện các nội dung ở điều 16 của Điều lệ trường Trung học Trong đó nhấn mạnh đến các nhiệm vụ trọng tâm:

- Quản lý giảng dạy của giáo viên:

+ Xây dựng kế hoạch hoạt động chung của tổ theo tuần tháng, học kì và

cả năm học nhằm thực hiện chương trình, kế hoạch dạy học và các hoạt động khác theo kế hoạch giáo dục, phân phối chương trình môn học của Bộ GD&ĐT và kế hoạch năm học của nhà trường

+ Xây dựng kế hoạch cụ thể dạy chuyên đề, tự chọn, ôn thi tốt nghiệp, dạy bồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo HS yếu kém

+ Xây dựng kế hoạch cụ thể về sử dụng đồ dùng dạy học, thiết bị dạy học đúng, đủ theo các tiết trong phân phối chương trình

+ Hướng dẫn xây dựng và quản lý việc thực hiện soạn giảng của tổ viên

(Kế hoạch dạy chuyên đề, tự chọn, ôn thi tốt nghiệp, dạy bồi dưỡng HS giỏi, phụ đạo HS yếu kém; sử dụng đồ dùng dạy học, thiết bị dạy học đúng,

đủ theo các tiết trong phân phối chương trình; soạn giáo án theo phân phối chương trình, chuẩn kiến thức, kĩ năng và sách giáo khoa, thảo luận các bài soạn khó; tổ chức nghiên cứu khoa học, viết sáng kiến kinh nghiệm về nâng cao chất lượng dạy học, đổi mới phương pháp dạy học , đổi mới kiểm tra đánh giá, phát hiện và bồi dưỡng HS giỏi, phụ đạo học sinh yếu kém ) + Tổ chức bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên trong tổ, giáo viên mới tuyển dụng

+ Điều hành hoạt động của tổ (tổ chức các cuộc họp tổ theo định kì quy định về hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ và các hoạt động giáo dục khác; lưu trữ hồ sơ của tổ; thực hiện báo cáo cho Hiệu trưởng theo quy định + Quản lý, kiểm tra việc thực hiện quy chế chuyên môn của GV (thực hiện hồ sơ chuyên môn; soạn giảng theo kế hoạch dạy học và phân phối CT, chuẩn kiến thức kĩ năng; ra đề kiểm tra, thực hiện việc cho điểm theo quy định; kế hoạch dự giờ của các thành viên trong tổ )

+ Các hoạt động khác (đánh giá, xếp loại GV; đề xuất khen thưởng, kỉ luật giáo viên Việc này đỏi hỏi TTCM phải nắm thật rõ về tổ viên của mình, về ưu điểm hạn chế trong việc thực hiện nhiệm vụ giảng dạy được phân công)

- Quản lý học tập của học sinh:

+ Nắm được kết quả học tập của HS thuộc bộ môn quản lý để có biện pháp nâng cao chất lượng dạy học, giáo dục

+ Đề xuất, xây dựng kế hoạch, tổ chức các hoạt động nội, ngoại khóa cho học sinh để thực hiện mục tiêu giáo dục

- Quản lý cơ sở vật chất của TCM: TTCM có kế hoạch trong công tác sử dụng, bảo quản trang thiết bị của TCM Đề xuất mua sắm các trang thiết bị phục vụ cho công tác giảng dạy của tổ hàng năm

- Các hoạt động khác (theo sự phân công của Hiệu trưởng)

Nhiệm vụ của TTCM rất đa dạng, phong phú nhiều công việc, không ít những khó khăn Các loại công việc là sự kết hợp chuyên môn với công tác quản lý Tổ trưởng vừa có trách nhiệm với các thành viên trong tổ, vừa có trách nhiệm trước lãnh đạo trường

* Quyền hạn của tổ trưởng chuyên môn:

- Quyền quản lý, điều hành các hoạt động của tổ: lập kế hoạch, phân công nhiệm vụ, triệu tập, hội ý, họp tổ

- Quyền quyết định các nội dung sinh hoạt tổ trên cơ sở các kế hoạch

- Quyền theo dõi, đôn đốc, nhắc nhở, động viên và kiểm tra thực hiện các nhiệm vụ của các thành viên trong tổ, giúp Hiệu trưởng có cơ sở đánh giá giáo viên một cách chính xác

- Quyền được tham dự các cuộc họp, hội nghị chuyên môn có liên quan đến chương trình của các môn của tổ khi cấp trên tổ chức

- Quyền được ưu tiên bồi dưỡng về chuyên môn do Sở GD&ĐT, Phòng GD&ĐT tổ chức, được hưởng các chế độ chính sách về mặt vật chất và tinh thần theo các văn bản pháp luật hiện hành

- Quyền tư vấn, đề xuất với Hiệu trưởng những vấn đề về chuyên môn

Đề nghị Hiệu trưởng tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất cho việc dạy - học của các môn học mà tổ phụ trách

- Quyền tham gia vào hội đồng thi đua khen thưởng của nhà trường, là một trong những thành viên chính thức của hội đồng

Như vậy, cần xác định rõ vị trí, nhiệm vụ, vai trò và quyền hạn của TTCM để góp phần cho hoạt động TCM có chất lượng và hiệu quả Chất lượng và hiệu quả hoạt động của TCM phụ thuộc rất lớn vào phẩm chất, năng lực và tính năng động của người TTCM

1.1.3.2 Các hoạt động quản lý tổ chuyên môn của tổ trưởng chuyên môn

* Nguyên tắc quản lý tổ chuyên môn

Nguyên tắc quản lý giáo dục là những tiêu chuẩn, quy tắc cơ bản, nền tảng, những yêu cầu, những luận điểm cơ bản cần phải tuân theo trong tổ chức và hoạt động quản lý giáo dục nhằm đạt được mục tiêu phát triển giáo dục đã đề ra

Nguyên tắc phải đảm bảo phản ánh đúng bản chất các mối quan hệ quản lý, phù hợp qui luật tác động đến hoạt động của tổ chức, phù hợp mục tiêu, đảm bảo tính hệ thống và nhất quán Trong điều hành hoạt động tổ chuyên môn, cần đảm bảo các nguyên tắc sau:

- Đảm bảo sự lãnh đạo của Đảng trong quản lý TCM:

+ Bảo đảm việc thực hiện đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng về công tác giáo dục

+ Tuân thủ sự lãnh đạo của tổ chức cơ sở Đảng trong điều hành hoạt động của tổ chuyên môn

+ Xây dựng tổ chức cơ sở đảng vững mạnh để lãnh đạo hoạt động của nhà trường, của tổ chuyên môn

- Tập trung dân chủ: Tập trung dân chủ là nguyên tắc bắt nguồn từ bản chất của chế độ XHCN, là nguyên tắc chỉ đạo toàn bộ hoạt động quản lý (Điều 6- Hiến pháp nước Việt Nam đã nêu rõ: Quốc hội, Hội đồng nhân dân

và các cơ quan khác của Nhà nước đều tổ chức và hoạt động theo nguyên tắc tập trung dân chủ) Tinh thần của nguyên tắc này trong quản lý giáo dục là ở chỗ phải thường xuyên kết hợp sự lãnh đạo tập trung với sự tham gia của quảng đại quần chúng lao động vào công việc tổ chức quản lý giáo dục

- Bảo đảm tính khoa học, cụ thể và thiết thực: Để đảm bảo nguyên tắc này người TTCM trong các hoạt động của mình phải có căn cứ khoa học, biết

sử dụng các kiến thức khoa học (tâm lý học, kinh tế học, triết học ) trong điều hành tổ Tính cụ thể được thể thể hiện trong xây dựng kế hoạch, phân công, giao việc, đánh giá…; tính thiết thực thể hiện trong lựa chọn mục tiêu, xây dựng kế hoạch triển khai, luôn bám sát các điều kiện cụ thể của tổ, của trường

và gắn với yêu cầu phát triển giáo dục của địa phương, đất nước

- Đảm bảo tính kế hoạch: Phải đưa mọi hoạt động của tổ vào kế hoạch

để tăng tính chủ động và khả năng phối hợp giữa các cá nhân và bộ phận khi thực thi nhiệm vụ Kế hoạch phải được xây dựng dựa trên các căn cứ lý luận, pháp lý và thực tiễn xác đáng; chỉ rõ việc cần làm, thời gian, nguồn lực và biện pháp thực hiện phù hợp

- Coi trọng công tác giáo dục, thuyết phục kết hợp với việc động viên khuyến khích về mặt tinh thần Chăm lo đến đời sống vật chất và tinh thần của mỗi thành viên trong tổ chuyên môn Khi thực hiện nguyên tắc này cần coi trọng khen thưởng kết hợp với sự đánh giá công việc một cách công khai, công bằng

* Nội dung quản lý tổ chuyên môn trong trường trung học:

Căn cứ vào qui định của Điều lệ trường học về nhiệm vụ của TCM và của TTCM có thể xác định các nội dung cơ bản quản lý TCM gồm:

Quản lý hoạt động dạy học, giáo dục: Quản lý thực hiện chương trình dạy học, giáo dục theo qui định; quản lý việc soạn bài của GV, quản lý việc dạy học trên lớp, quản lý việc kiểm tra đánh giá kết quả học tập của HS, quản

lý dạy thêm học thêm, công tác ngoại khóa học tập, phối hợp quản lý các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, quản lý hồ sơ chuyên môn…

Xây dựng và phát triển đội ngũ: Phân công giảng dạy, chủ nhiệm lớp, tổ chức bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho GV: bồi dưỡng thường xuyên theo chu kì, bồi dưỡng theo chuyên đề, bồi dưỡng qua thăm lớp, dự giờ, qua hội giảng, qua tổ chức giao lưu, nghiên cứu khoa học, viết sáng kiến kinh nghiệm, qua tự học; tham gia kiểm tra đánh giá xếp loại GV hàng năm theo qui định, tham mưu trong thực hiện chế độ chính sách cho GV

Thực hiện công tác tham mưu, phối hợp các hoạt động: Tham mưu với ban giám hiệu trong tổ chức thực hiện các hoạt động dạy học giáo dục; phối hợp với các TCM khác, với giáo viên chủ nhiệm, với đoàn thể, với cha mẹ học sinh (CMHS) và cộng đồng… trong giáo dục học sinh và huy động nguồn lực phát triển nhà trường; Quản lý cơ sở vật chất tài sản của TCM…

Từ các nội dung cơ bản này, mỗi trường có thể cụ thể hóa ra các hoạt động cụ thể để thực hiện theo đúng chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của TTCM và điều kiện của trường mình

1.1.4 Sự cần thiết phát triển đội ngũ TTCM các trường THPT

Tổ chuyên môn trong trường trung học có vị trí, vai trò, chức năng và nhiệm vụ rất quan trọng đối với chất lượng, hiệu quả của quá trình dạy và học

Để thực hiện thành công các vấn đề trên phải thông qua hoạt động thực tiễn của người tổ trưởng và các thành viên trong tổ chuyên môn

Ở trường Trung học phổ thông, TTCM đóng một vai trò hết sức quan trọng trong việc chuẩn bị điều kiện thực hiện các hoạt động dạy và học trong nhà trường Người TTCM được ví như “cánh tay nối dài của Lãnh đạo nhà trường”, trực tiếp điều hành các công việc cụ thể trong hoạt động dạy và học

Vì thế, công tác bồi dưỡng, phát triển đội ngũ TTCM đã và đang là một trong những nhiệm vụ cần thiết góp phần nâng cao chất lượng hoạt động của tổ chuyên môn từ đó nâng cao chất lượng giảng dạy bộ môn trong nhà trường phổ thông

1.1.5 Nội dung phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn trường THPT

1.1.5.1 Lập kế hoạch dữ liệu thông tin quản lý hoạt động bồi dưỡng TTCM

Trong trường THPT, mỗi năm đều có sự biến động về nhân sự, đòi hỏi lãnh đạo nhà trường cần lập kế hoạch dữ liệu thông tin trong quản lý hoạt động bồi dưỡng TTCM Để làm tốt được điều này Ban Giám hiệu cần quan tâm đến các thông tin sau:

- Thông tin về trình độ, độ tuổi, thâm niên làm TTCM

- Thông tin các hình thức bồi dưỡng TTCM đã và đang thực hiện và hiệu quả của các hình thức bồi dưỡng đó

- Thông tin về lợi ích và hiệu quả các lớp bồi dưỡng đã tham gia

- Thông tin về những thuận lợi và khó khăn TTCM gặp phải khi tham gia các khóa bồi dưỡng, tập huấn

- Thông tin hiện tại về kỹ năng sinh hoạt chuyên môn và năng lực nghề nghiệp của TTCM

- Thông tin về các lớp bồi dưỡng chuyên môn và nghiệp vụ sư phạm cho TTCM trong thời gian tới

- Thông tin về những quy định của nhà nước, của ngành GD&ĐT, của địa phương, của nhiệm vụ năm học, những vấn đề mới, những khó khăn nảy sinh tại đơn vị,

1.1.5.2 Quy hoạch phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn

Trên cơ sở dữ liệu thu thập về đội ngũ TTCM, lãnh đạo nhà trường xây dựng lộ trình đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ kế cận, sẵng sàng thay thế các nhân

sự cũ đáp ứng tốt nhiệm vụ của nhà trường trong từng giai đoạn, một số nội dung cần quan tâm là:

- Quy hoạch phát triển đảm bảo số lượng theo đúng các quy định hiện hành

- Quy hoạch phát triển về cơ cấu, sao cho cơ cấu đội ngũ đồng bộ và hợp lý

- Quy hoạch phát triển năng lực chuyên môn sao cho TTCM có kiến thức chuyên môn sâu, hiểu đúng và đầy đủ mục tiêu, nội dung, phương pháp giáo dục trong chương trình giáo dục phổ thông

- Quy hoạch phát triển năng lực quản lý sao cho TTCM nắm được việc lập

kế hoạch, chỉ đạo thực hiện các nhiệm vụ của phát triển năng lực kiểm tra đánh giá cũng như phát triển tư tưởng chính trị và đạo đức cách mạng

1.1.5.3 Đa dạng hình thức, phương pháp bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho đội ngũ TTCM

Đội ngũ TTCM hiện nay ở các trường THPT có cơ cấu lứa tuổi đa dạng, có chất lượng và năng lực chuyên môn, cũng như năng lực nghề nghiệp không đồng đều nhau Vì thế, nhằm thu hút được số lượng đông đảo đội ngũ TTCM tham gia vào các hoạt động bồi dưỡng, lãnh đạo các đơn vị cần tổ chức thực hiện đa dạng hình thức bồi dưỡng, tùy theo hoàn cảnh cụ thể của đơn vị cũng như đáp ứng nhu cầu thực tế của các TTCM

1.1.5.4 Nâng cao kỹ năng sinh hoạt chuyên môn và năng lực nghề nghiệp cho tổ trưởng chuyên môn

* Nâng cao kỹ năng sinh hoạt chuyên môn cho TTCM :

TTCM bên cạnh những yếu tố về phẩm chất đạo đức tốt, năng lực chuyên môn sâu còn cần có kỹ năng sinh hoạt chuyên môn thành thạo TTCM cần nắm

và thực hiện tốt các kỹ năng SHCM sau:

- Kỹ năng lập kế hoạch sinh hoạt chuyên môn của cá nhân/ tổ/ nhóm chuyên môn

- Kỹ năng lập kế hoạch sinh hoạt chuyên môn theo chuyên đề của cụm trường

- Kỹ năng chủ trì, điều hành thảo luận trong sinh hoạt chuyên môn

- Kỹ năng chia sẻ, thảo luận trong sinh hoạt chuyên môn môn thông qua mạng Internet

- Kỹ năng chia sẻ, thảo luận trong sinh hoạt chuyên môn

* Nâng cao năng lực nghề nghiệp cho TTCM:

Nhiều năm qua, Đảng và Nhà nước ta đặc biệt quan lâm đến công tác xây dựng và phát triển đội ngũ giáo viên Một trong những nội dung được chú trong trong công tác này là bồi dưỡng thường xuyên (BDTX) chuyên môn, nghiệp vụ cho giáo viên Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành chương trình

BDTX giáo viên nội dung dưới hình thức các module Bộ Tài liệu bồi dưỡng

phát triển năng lực nghề nghiệp giáo viên do NXB Đại học Sư phạm và NXB

Giáo dục Việt Nam phát hành Đây chính là cơ sở cho giáo viên tự lựa chọn nội dung bồi dưỡng phù hợp để xây dựng kế hoạch bồi dưỡng hằng năm của

mình Đối với cấp THPT, Tài liệu bồi dưỡng phát triển năng lực nghề nghiệp

giáo viên gồm 14 nội dung với 41 Module Trong bối cảnh hiện nay, nội dung

tất cả các năng lực nêu ra trong tài liệu là khá cần thiết cho đội ngũ giáo viên nói chung Với vai trò là nhà quản lý TCM, TTCM cần nắm vững nội dung và thực hiện tốt các năng lực cần thiết sau:

- Năng lực hoạt động chính trị xã hội như giáo dục hòa nhập, phối hợp với các tổ chức xã hội, tổ chức các hoạt động tập thể

- Năng lực hướng dẫn đồng nghiệp trong phát triển nghề nghiệp

- Năng lực lập kế hoạch dạy theo năm học

- Năng lực sử dụng các phương pháp, kỹ thuật dạy học tích cực

- Năng lực sử dụng thiết bị dạy học và ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học

- Năng lực đổi mới kiểm tra và đánh giá kết quả học tập của học sinh

- Năng lực nghiên cứu khoa học như: viết sáng kiến kinh nghiệm, nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng, hướng dẫn và phổ biến khoa học sư phạm ứng dụng trong nhà trường

1.1.5.5 Tạo điều kiện thuận lợi cho tổ trưởng chuyên môn bồi dưỡng

chuyên môn nghiệp vụ

Để phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn, lãnh đạo nhà trường THPT cần tạo điều kiện thuận lợi để đội ngũ TTCM tự học, tự nghiên cứu, tự sáng tạo, nâng cao nhận thức về chức năng, nhiệm vụ của mình trong thực hiện nhiệm vụ được giao

Cần có những giải pháp để TTCM tích cực tự thực hiện đổi mới phương pháp giảng dạy, giáo dục; đẩy mạnh ứng dụng CNTT phục vụ nhằm

hỗ trợ cho hoạt động đổi mới phương pháp dạy học đạt hiệu quả; tích cực tham gia tổ chức, hướng dẫn học sinh làm quen với nghiên cứu khoa học, ứng dụng các thành tựu khoa học công nghệ phù hợp với điều kiện của trường và tâm lý học sinh hình thành được năng lực cho đội ngũ TTCM biết xây dựng và phát triển chương trình và tài liệu dạy học chuyên sâu, đồng thời bảo đảm thực hiện đầy đủ chương trình giáo dục cấp THPT đáp ứng mục tiêu giáo dục toàn diện cho học sinh

1.1.5.6 Tổ chức đánh giá chất lượng đội ngũ tổ trưởng chuyên môn

Đánh giá đội ngũ TTCM là việc làm thường xuyên của các trường nhằm thúc đẩy đội ngũ không ngừng học tập để nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cũng như phẩm chất chính trị, đạo đức lối sống

Từ năm học 2018 – 2019, việc đánh giá giáo viên thực hiện theo

Thông tư số 20/2018/TT-BGDĐT ngày 22 tháng 8 năm 2018 của Bộ trưởng

Bộ Giáo dục và Đào tạo qui định Chuẩn nghề nghiệp giáo viên cơ sở giáo

dục phổ thông Nội dung đánh giá gồm 5 tiêu chuẩn với 15 tiêu chí Mức độ đánh giá của từng tiêu chí là Chưa đạt, Đạt, Khá, Tốt

1.1.6 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn trường THPT

1.1.6.1 Yếu tố chủ quan

Những nhân tố chủ quan được xác định ảnh hưởng đến việc phát triển TTCM gồm có: Hiệu trưởng, Phó HT chuyên môn, sự quan tâm của các cấp đến công tác phát triển TTCM và trình độ, năng lực của TTCM

Hiệu trưởng là người đứng đầu cơ sở giáo dục, người chịu trách nhiệm quản lý mọi hoạt động của nhà trường và chịu trách nhiệm với cấp trên về mọi

sự quản lý đó Hiệu trưởng là người dẫn dắt thực hiện sứ mệnh cao cả của nhà trường Do vậy để thực hiện tốt công tác quản lý thì người Hiệu trưởng không những có có kiến thức về lý luận quản lý giáo dục mà còn có năng lực thực hiện tốt các chức năng quản lý Để quản lý tốt hoạt động của tổ chuyên môn thì nhất thiết Hiệu trưởng phải đạt được tiêu chí về trình độ chuyên môn, nghiệp vụ và có phẩm chất đạo đức đúng chuẩn mực của nhà giáo, là người có

uy tín; làm việc khoa học, có khả năng tập hợp quần chúng; xử lý tình huống khôn khéo, hợp lý

Phó hiệu trưởng phụ trách chuyên môn vừa chịu sự quản lý trực tiếp từ Hiệu trưởng đồng thời cũng là người trực tiếp quản lý hoạt động của TCM

ngoài ra còn thực hiện một số nhiệm vụ khác do Hiệu trưởng phân công và ủy quyền cũng là người tham mưu đắc lực nhất cho Hiệu trưởng có những quyết sách đúng đắn để đưa chất lượng giáo dục của nhà trường đạt mục tiêu đề ra

Sự quan tâm của các cấp quản lý đối với công tác phát triển đội ngũ TTCM thể hiện qua các chế độ chính sách đãi ngộ, tổ chức bồi dưỡng chuyên

1.1.6.2 Yếu tố khách quan

Những nhân tố khách quan được xác định bao gồm các nội dung sau:

- Điều kiện làm việc, các chính sách hiện hành, chế độ đãi ngộ, sự tôn trọng của đồng nghiệp…

- Chế độ, chính sách đối với TTCM là những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến phát triển đội ngũ TTCM

- Mối quan hệ giữa các tổ chức trong và ngoài nhà trường: Nhà trường với Chính quyền địa phương, các tổ chức xã hội - Ban đại diện cha mẹ HS

- Cơ sở vật chất, trang thiết bị nhằm giúp cho đội ngũ TTCM trong nhà trường hoạt động có hiệu quả

- Văn hóa nhà trường, truyền thống của nhà trường, bầu không khí sư phạm, đời sống vật chất, tinh thần của các thành viên trong nhà trường, hành lang pháp lý như các quy định của Ngành, các chế độ chính sách, tiền lương, tiền thưởng

1.2 LƯỢC KHẢO VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1.2.1 Các công trình nghiên cứu ngoài nước

Thời Trung Hoa cổ đại, Khổng Tử (551 – 479 TCN) đã có những luận thuyết về quản lý xã hội và xây dựng hệ thống thưởng phạt công trạng để đảm bảo cai trị đất nước có hiệu quả Ông đã đưa ra học thuyết Lễ trị: Làm gì muốn thành công phải có chính danh, phải biết chọn người hiền tài, phải thu phục lòng người, phải đúng đạo và phải tiết kiệm Đồng thời ông cũng đưa ra các tư tưởng quản lý nhân sự nhằm mục đích vào đào tạo lớp người cai trị xã hội từ triết lý đạo Nhân Khổng Tử và các học trò của ông đã tiếp cận một cách khái

quát các yếu tố nhân và lễ, nhân và nghĩa, nhân và trí, nhân và dũng, nhân và tín, nhân và lợi, lợi và nghĩa, lợi và thành vào việc truyền đạo Với việc đúc kết các yếu tố đó để đi đến các hình mẫu về phẩm chất và năng lực của người quản lý xã hội như “quân tử” và “kẻ sĩ” Khổng Tử có chỉ dẫn về tư cách và thái độ, tài năng, kiến thức…của người quân tử Ông còn nêu rõ những yêu cầu tự học đối với người quản lý, những mặt tích cực, hợp lý của tư tưởng đó

đã đưa Khổng Tử lên vị trí của những người đầu tiên đề xướng và thực hành việc đào tạo cán bộ quản lý chuyên nghiệp mà tôn chỉ của nó là đạo Nhân, gắn liền tu thân với việc quản lý xã hội: Cách vật - Trí tri - Thành ý - Chính tâm, tu thân - Tề gia - Trị quốc - Bình thiên hạ Tư tưởng nói trên đã thể hiện những quan điểm về phát triển, nâng cao chất lượng những cán bộ quản lý trong xã hội lúc bấy giờ

Tại Pháp, Henri Fayol (1841 - 1925) đã đưa ra 5 chức năng cơ bản của quản lý, 16 quy tắc về chức trách quản lý và 14 nguyên tắc quản lý hành chính Ông cho rằng: nếu người quản lý có đủ phẩm chất và năng lực, kết hợp nhuần nhuyễn với các chức năng, các quy tắc và nguyên tắc quản lý thì thực hiện được mục tiêu quản lý, từ đó dẫn đến thực hiện được mục tiêu của tổ chức Vì vậy, Ông nhấn mạnh vai trò của GD&ĐT, trước hết là đào tạo CBQL một cách chính quy và có hệ thống, nhằm nâng cao năng lực cho người CBQL (Nguyễn Thị Doan, Đỗ Minh Cương, Phương Kỳ Sơn, 1996, tr.111 – 117)

Peter Drucker, nhà quản lý thời hiện đại của Mỹ, là người tiêu biểu của trường phái quản lý kinh nghiệm chủ yếu của phương Tây Trong các công trình của mình, Ông đề cập đến nhiều vấn đề từ mục tiêu quản lý, tổ chức quản

lý, nguyên tắc thiết kế tổ chức quản lý, chức năng cơ bản của tổ chức quản lý, năng lực, kỹ năng quản lý và tự quản lý Trong tác phẩm: “Những thách thức của quản lý trong thế kỷ XXI ”, đề cập đến người quản lý, ông nhấn mạnh 5 nhiệm vụ cơ bản của họ đó là: Xác định mục tiêu, đồng thời quyết định những điều cần làm để đạt được mục tiêu đó và truyền đạt đến những thành viên có liên quan; tiến hành công tác tổ chức, tức là phân loại công việc, xây dựng cơ cấu tổ chức tương ứng, tuyển chọn nhân viên; khích lệ cán bộ, công nhân viên, liên kết công việc, liên kết mọi người với nhau; phân tích kết quả của đơn vị theo mục tiêu vạch ra; làm cho các thành viên đều trưởng thành (Peter Drucker 2003, tr.78)

Từ khi xã hội công nghiệp có dấu tích của sự bùng nổ thông tin và dần chuyển thành xã hội thông tin (cuối thế kỉ XX đến nay) đã có nhiều công trình nghiên cứu về quản lý trong môi trường luôn luôn biến đổi, quản lý theo quan điểm hệ thống, quản lý tình huống, thì vấn đề nâng cao chất lượng của người quản lý thực sự đã được đề cập đến và đây là vấn đề được mọi tổ chức hết sức

quan tâm Tiêu biểu nhất là công trình của ba tác giả Harold Koontz, Cyril O"Donnell, Heinz Weihrich (1984) với tác phẩm nổi tiếng là cuốn “Những vấn đề cốt yếu của quản lý” Công trình này đã đề cập nhiều hơn về các yêu cầu chất lượng của người quản lý

Tại Singapore, “Mô hình quản lý trường học ưu việt” đề cập đến lãnh đạo nhà trường tài năng với các tiêu chí:

Người lãnh đạo phải nêu gương sáng, có khả năng lãnh đạo, hiểu rõ mục đích, tôn trọng, khuyến khích nhân viên Một người lãnh đạo lĩnh hội được sứ mệnh của trường học với các mục tiêu cụ thể, năng lực lãnh đạo tốt, và sự thông cảm cũng như tôn trọng đồng nghiệp sẽ là động lực cho những người khác noi theo Với vai trò của mình, Hiệu trưởng phải vạch ra một tầm nhìn đối với những thành tích, kết quả dự định đạt được và tạo ra một môi trường học tập lý tưởng cho học sinh và cả giáo viên Hiệu trưởng cần duy trì liên tục mục đích tăng cường năng lực cho giáo viên để đối mặt với thử thách hiện tại

và tương lai và luôn phấn đấu vì sự phát triển để hướng tới nền giáo dục toàn

diện cho học sinh và giáo viên” (Bộ Giáo dục Singapore, 2009)

1.2.2 Các công trình nghiên cứu trong nước

Trong bất cứ giai đoạn lịch sử nào, giáo dục luôn giữ vai trò quan trọng đối với sự phát triển của mỗi cá nhân, mỗi dân tộc Muốn phát triển giáo dục cần coi trọng việc bồi dưỡng nâng cao trình độ cho đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục Khi bàn về công tác cán bộ, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Có cán bộ tốt thì việc gì cũng xong, muôn việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hay kém” (Hồ Chí Minh - toàn tập, 1988, Tập 4, tr.452)

Nghị quyết 29 - NQ/TW ngày 04/11/2013 của Ban chấp hành TW Đảng ta đã chỉ rõ: “Đổi mới căn bản, toàn diện GD&ĐT là đổi mới những vấn

đề lớn, cốt lõi, cấp thiết, từ quan điểm, tư tưởng chỉ đạo đến mục tiêu, nội dung, phương pháp, cơ chế, chính sách, điều kiện đảm bảo thực hiện; đổi mới

từ sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước đến hoạt động quản trị của các cơ sở GD&ĐT và việc tham gia của gia đình, cộng đồng, xã hội và bản thân người học; đổi mới ở tất cả các bậc học, ngành học.”

Để thực hiện công cuộc đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục, góp phần thực hiện thắng lợi chiến lược phát triển Kinh tế - Xã hội của đất nước thì nhà trường trong các cấp học, ngành học của hệ thống giáo dục Quốc dân phải thực sự đổi mới theo đường lối đổi mới GD&ĐT của Đảng Trong trường THPT, tổ chuyên môn là một bộ phận cấu thành của bộ máy tổ chức, quản lý nhà trường, là nơi trực tiếp quản lý, điều hành, kiểm tra đánh giá hoạt động chuyên môn và bồi dưỡng nâng cao năng lực chuyên môn của các nhà giáo

Hoạt động chuyên môn của tổ chuyên môn là hoạt động thiết yếu, chủ lực trong tất cả hoạt động giáo dục trong nhà trường Vai trò quản lý của Tổ trưởng góp phần không nhỏ vào việc nâng cao chất lượng giáo dục Do đó, đổi mới giáo dục trong mỗi nhà trường phải bắt đầu từ đổi mới, nâng cao chất lượng của các tổ chuyên môn

Với tiếp cận trên cơ sở khoa học và thực tiễn đổi mới quản lý giáo dục (QLGD), những năm gần đây, nhiều nhà nghiên cứu về khoa học QLGD trong nước đã có các công trình nghiên cứu về QLGD nói chung và quản lý hoạt động của tổ chuyên môn nói riêng Có thể kể đến là các công trình của các tác giả: Hà Sĩ Hồ (1985), Trần Kiểm (1997), Hà Thế Ngữ (2001), Đặng Quốc Bảo (2003), Đặng Xuân Hải (2003), Nguyễn Quốc Chí – Nguyễn Thị Mỹ Lộc (2005), Đặng Bá Lãm (2005)

Trong các công trình nghiên cứu, các tác giả không chỉ đề cập đến các vấn đề chung về QLGD, quản lý trường học mà còn đề cập đến các nội dung

về quản lý hoạt động của tổ chuyên môn (TCM) Đây chính là cơ sở lý luận và thực tiễn quan trọng để các cán bộ quản lý (CBQL), giáo viên trong các nhà trường nghiên cứu vận dụng sáng tạo vào điều kiện thực tế của cơ sở mình, nhằm nâng cao chất lượng giáo dục

Ở cấp THPT, trong những năm gần đây, nhiều đề án, giải pháp về quản

lý phát triển đội ngũ, nhà giáo ở các cấp học, bậc học đã được nghiên cứu và

áp dụng ở góc độ nghiên cứu quản lý phát triển đội ngũ như: Phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn các trường THPT tỉnh Quảng Ninh (Trần Văn Tân, 2012); Phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn các trường THPT thành phố

Hà Nội trong bối cảnh hiện nay (Vũ Đình Hà, 2016); Phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn trường THPT huyện Thường Tín, Thành phố Hà Nội trong bối cảnh hiện nay (Đinh Ngọc Anh, 2017), v.v

Những đề tài phát triển đội ngũ TTCM này có điểm chung là đề cập đến các yếu tố vĩ mô như: quy mô, cơ cấu và chất lượng, với các khâu quy hoạch, tuyển dụng, bồi dưỡng, sử dụng đội ngũ TTCM… Mặc dù đã có nhiều tác giả trong nước nghiên cứu việc phát triển đội ngũ TTCM ở các trường THPT tại nhiều địa phương trên cả nước, tuy nhiên, đối với địa bàn huyện

Thoại Sơn, tỉnh An Giang việc phát triển đội ngũ TTCM các trường THPT vẫn

còn là vấn đề khá mới mẻ và ít được nghiên cứu Với tầm quan trọng và sự cần thiết của vấn đề này, tác giả nghiên cứu và đề xuất các biện pháp nhằm phát triển đội ngũ TTCM các trường THPT huyện Thoại Sơn trong bối cảnh đổi mới giáo dục

Tiểu kết chương 1

Đội ngũ TTCM là cánh tay nối dài của hiệu trưởng, là đầu mối tổ chức, triển khai và thực hiện các nội dung liên quan đến vấn đề dạy và học chuyên môn, là người chịu trách nhiệm chính về chất lượng giảng dạy bộ môn và hoạt động chuyên môn liên quan

Phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn là tác động làm cho đội ngũ TTCM được biến đổi theo chiều hướng, ngày càng chuẩn hóa hơn, đồng bộ về

cơ cấu, có trình độ chuyên môn sâu, năng lực nghề nghiệp vững và có kỹ năng trong công tác quản lý

Qua tìm hiểu chức năng, nhiệm vụ, nội dung quản lý của tổ trưởng chuyên môn và lược khảo vấn đề nghiên cứu đề tài tìm hiểu nội dung phát triển đội ngũ TTCM về các nội dung: Lập kế hoạch dữ liệu thông tin quản lý hoạt động bồi dưỡng TTCM; Quy hoạch phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn; Đa dạng hình thức, phương pháp bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho đội ngũ TTCM; Nâng cao kỹ năng sinh hoạt chuyên môn và năng lực nghề nghiệp cho tổ trưởng chuyên môn; Tạo điều kiện thuận lợi cho tổ trưởng chuyên môn bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ; Tổ chức đánh giá chất lượng đội ngũ tổ trưởng chuyên môn là những nội dung cần thiết và quan trọng cho đội ngũ TTCM ở các trường THPT huyện Thoại Sơn trong bối cảnh hiện nay

Đề tài này sẽ tập trung nghiên cứu các vấn đề vừa nêu nhằm làm cho nội dung phát triển đội ngũ TTCM được phong phú, đa dạng hơn

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN THOẠI SƠN,

TỈNH AN GIANG 2.1 KHÁI QUÁT ĐỊA ĐIỂM NGHIÊN CỨU

2.1.1 Khái quát chung về vị trí địa lý, tình hình phát triển kinh tế, xã hội huyện Thoại Sơn, tỉnh An Giang

2.1.1.1 Vị trí địa lý

Huyện Thoại Sơn nằm ở phía nam tỉnh An Giang, phía đông bắc giáp thành phố Long Xuyên, phía đông và phía đông nam giáp huyện Vĩnh Thạnh (Cần Thơ), phía nam giáp huyện Tân Hiệp (Kiên Giang), phía tây nam giáp huyện Hòn Đất (Kiên Giang), phía tây giáp huyện Tri Tôn và phía bắc giáp huyện Châu Thành

Huyện có tổng diện tích là 458.69 km² chiếm 13,3% diện tích của tỉnh

An Giang, dân số trên 191.000 người chiếm 8,64% dân số của Tỉnh (cục thống

kê An Giang năm 2008)

2.1.1.2 Tình hình phát triển kinh tế, xã hội huyện Thoại Sơn

Theo Báo cáo tình phát triển kinh tế xã hội của Ủy ban Nhân dân huyện Thoại Sơn năm 2018:

Cơ cấu nền kinh tế chủ yếu của Huyện là sản xuất nông nghiệp Trong những năm qua, cùng với sự phát triển chung của Tỉnh An Giang, kinh tế huyện Thoại Sơn liên tục tăng trưởng cao Cơ cấu kinh tế dịch vụ - công nghiệp - nông nghiệp chuyển dịch theo chiều hướng tích cực ngày càng rõ nét Quy mô kinh tế được mở rộng Kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội và đô thị phát triển theo hướng hiện đại Gắn kết khoa học - công nghệ với sản xuất, kinh doanh, phát triển làng nghề truyền thống để giải quyết việc làm, giảm tỉ lệ hộ nghèo và bảo đảm an sinh

xã hội

Huyện Thoại Sơn kể cả khu vực thị trấn và vùng nông thôn có nhiều thay đổi để bước vào thời kỳ phát triển mới, với một tầm vóc lớn hơn và ngày càng hiện đại hơn

Văn hoá - Xã hội tiếp tục được phát triển, đạt nhiều kết quả quan trọng, nhất là về phong trào “Xây dựng đời sống văn hóa mới” và phong trào xây dựng “Xã nông thôn mới”, đời sống của nhân dân huyện Thoại Sơn, đặc biệt

là ở vùng nông thôn cũng được cải thiện rõ rệt Hệ thống chính trị, năng lực

lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng bộ được củng cố, tăng cường Hiệu quả quản lý nhà nước của các cấp chính quyền được nâng cao, nội dung và phương thức hoạt động của Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể nhân dân có những đổi mới, hướng về cơ sở Chính trị - xã hội ngày càng ổn định; quốc phòng, an ninh, trật tự được tăng cường

Chất lượng đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục ngày càng được nâng lên, 100% giáo viên đứng lớp có trình độ đạt chuẩn theo quy định Công tác tuyển sinh vào các lớp đầu cấp ngày càng được nâng cao, cơ sở vật chất, trang thiết bị và nguồn kinh phí đầu tư cho phát triển giáo dục và đào tạo được quan tâm và tăng cường; 50% số trường trong Huyện đạt chuẩn quốc gia

Trong những năm qua, giáo dục và đào tạo huyện Thoại Sơn đã có nhiều đổi mới, phát triển về các tiêu chí: quy mô giáo dục, mạng lưới trường lớp và chất lượng giáo dục toàn diện, sự nghiệp giáo dục và đào tạo của Huyện nhận được sự quan tâm, lãnh đạo và đầu tư của các cấp, của chính quyền và nhân dân trong Huyện

2.1.2 Khái quát về tình hình giáo dục THPT huyện Thoại Sơn, tỉnh An Giang

2.1.2.1 Cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học

Cơ sở vật chất đóng vai trò rất quan trong trọng hoạt động giảng dạy và học tập tại các đơn vị trường học Trong những năm qua, được sự quan tâm của Đảng và nhà nước, hệ thống trường lớp ngày càng được xây dựng khang trang hơn Các trường THPT trong tỉnh An Giang nói chung và địa bàn huyện Thoại Sơn nói riêng đều được trang bị các phòng tin học, phòng nghe nhìn, trang thiết bị thí nghiệm, thực hành giúp hoạt động giảng dạy và học tập được thuận tiện hơn

Bảng 1 Thống kê tình trạng cơ sở vật chất các trường THPT huyện Thoại Sơn

Trường

Số phòng học lý thuyết

Số phòng học tạm

Số lớp học

Phòng chức năng Phòng

bộ môn

Phòng máy tính

Phòng truyền thống THPT Nguyễn Khuyến 30 0 35 5 2 1 THPT Vĩnh Trạch 22 0 26 4 2 1 THPT Nguyễn Văn Thoại 32 0 36 3 2 1 THPT Vọng Thê 19 3 26 4 2 1

(Thời điểm khảo sát tháng 06/2019)