Rèn kĩ năng làm bài NL về 1 vấn đề tư tưởng đạo lí

b.Xác lập ý cho đoạn văn: câu tục ngữ trên đã gợi lên trong tâm chí mỗi người nhiều suy nghĩ sâu xa *VD: Viết đoạn văn khoảng 200 chữ trình bày suy nghĩ của em về câu tục ngữ: “Thất b

NGHỊ LUẬN XÃ HỘI RÈN KĨ NĂNG VIẾT ĐOẠN VĂN NGHỊ LUẬN VỀ MỘT VẤN

ĐỀ TƯ TƯỞNG ĐẠO LÍ.

I.Kĩ năng viết đoạn văn nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lí:

- Xác định kiểu bài : Nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống

hay nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lí.

- Xác định vấn đề nghị luận (nội dung nghị luận): Bàn về tư tưởng,

đạo lí gì?(Để không lạc đề)

- Xác định thao tác nghị luận, phạm vi dẫn chứng, hình thức thể

hiện.

a.Đọc và tìm hiểu kĩ đề:

b.Xác lập ý cho đoạn văn:

câu tục ngữ trên đã gợi lên

trong tâm chí mỗi người nhiều

suy nghĩ sâu xa)

*VD:

Viết đoạn văn khoảng 200 chữ trình bày

suy nghĩ của em về câu tục ngữ: “Thất bại

+ Mở ra hướng giải quyết

vấn đề:

Câu tục ngữ này đã gợi lên trong tâm

chí mỗi người nhiều suy nghĩ sâu xa

Mỗi khi gặp khó khăn, chướng ngại con người chúng

ta rất dễ nản chí, không muốn vượt lên Hiểu được điều

ấy, ông cha ta đã có rất nhiều câu tục ngữ khuyên răn

chúng ta phải biết vươn lên, vượt qua chướng ngại Một

trong các câu tục ngữ ấy là “Có chí thì nên”. Câu tục ngữ

đã gợi lên trong tâm chí mỗi người nhiều suy nghĩ sâu xa

Trong xã hội hiện đại, muốn làm được một việc gì

đó, dù khó hay dễ, mỗi chúng ta đều phải biết cố gắng,

kiên trì hết mình Điều đó cũng tương tự như câu “Có

chí thì nên” – một câu nói hay và đặc sắc Câu tục ngữ

đã gợi lên trong tâm chí mỗi người nhiều suy nghĩ sâu xa

thành quả vật chất và tinh thần Nhớ nguồn ” là sự tri ân,gìn giữ và phát

huy những thành quả của người làm

ra chúng. Như vậy cả câu tục ngữ

là lời khuyên, lời dạy bảo chúng ta phải biết ơn những thành quả của thế hệ đi trước hay những người khác để lại

• Giải thích: Trước hết, chúng ta cần hiểu rõ nội dung câu tục ngữ là

gì? Thất bại và thành công là hai mặt đối lập nhau trong

cuộc sống Thất bại là không đạt được mục đích đề ra, còn thành công là đạt được mục đích.

- Mối quan hệ giữa hai mặt này được thiết lập nhờ sử dụng hình ảnh so sánh: Thất bại được ví như là mẹ của

thành công, có nghĩa là thất bại sinh ra thành công, thất bại có thể tạo ra thành công.

Từ đó, câu tục ngữ muốn khuyên chúng ta phải vững

chí bền lòng, kiên trì không nản và biết đứng dậy sau

những thất bại.

bThân đoạn:

b1 Giải thích

b2.Bình luận:

-Đánh giá mức độ đúng đắn, sâu sắc, chính xác của tư tưởng đạo lí.

(Có những câu nói đúng hoàn toàn, có những câu nói chỉ đúng một phần)

VD: Câu tục ngữ đã nêu lên một chân lí hoàn toàn đúng đắn.

- Lí giải vì sao?

- Biểu hiện (minh chứng cho vấn đề)

- Phê phán thái độ đối lập(chỉ ra biểu hiện đối lập =>phê

phán)

- Mở rộng và nâng cao

(Tìm những câu nói tương tự về vấn đề này.Có thể bổ sung

điều gì? Lật lại vấn đề)

*Kết đoạn:

- Rút ra bài học nhận thức và hành động cho bản thân:

+ Bài học nhận thức: Tức là tư tưởng, đạo lí vừa bàn luận mang lại cho

mình những nhận thức mới mẻ như thế nào? (Tỏ thái độ đồng tình hoặc phê phán)

+ Bài học hành động: Tức là từ tư tưởng, đạo lí ấy thì mỗi người nên

hành động như thế nào? Bản thân mình làm điều đó đã tốt hay chưa? Hướng phấn đấu với điều mà mình đang bàn luận thế nào?

Bài học phải được nêu chân thành, giản dị và phù hợp với lứa tuổi học sinh

c.Viết đoạn:

-Yêu cầu về hình thức:

+ Một đoạn văn ( Bắt đầu bằng chữ cái viết hoa lùi đầu dòng và kết thúc

bằng dấu chấm xuống dòng)

+ Dung lượng khoảng 200 chữ

+ Cách trình bày: Đoạn văn tổng- phân- hợp

- Yêu cầu về nội dung:

+ Thể hiện rõ vấn đề nghị luận, lí lẽ, dẫn chứng giàu sức thuyết phục.

d.Đọc lại đoạn văn và sửa chữa:

- Sửa lỗi chính tả, lỗi dùng từ, lỗi ngữ pháp.

- Xem xét lại tính liên kết, sự mạch lạc giữa các câu trong đoạn.

Vì saoBiểu hiện Phê phán thái độ đối lập

Mở rộng và nâng caoKết đoạn Bài học nhận thức và hành

động

+ Dẫn dắt: Tục ngữ là một kho tàng kinh nghiệm quý

báu của cha ông ta để lại.

+ Nêu vấn đề: Câu tục ngữ “Thất bại là mẹ thành

công” từ lâu đã rất quen thuộc với mỗi chúng ta và là lời khuyên hữu ích cho mỗi người trong cuộc sống.

*Tham khảo:

1.Mỗi người trong cuộc sống của chúng ta ai cũng muốn mình gặt hái được

nhiều thành công ở trên tất cả mọi lĩnh vực và ta muốn đi đến thành công ấy một cách thuận lợi Nhưng không có thành công nào mà không phải trải qua gian khổ,

thất bại cho nên cha ông ta có câu tục ngữ “ Thất bại là mẹ thành công”.

2.Ai bước chân được đến đỉnh vinh quang của thành công mà chẳng phải trải qua những gian khổ, thử thách, thất bại đôi ba lần hay thậm chí còn nhiều hơn thế Mỗi lần thất bại, mỗi lần gặp khó khăn dường như tôi luyện thêm cho ta thêm tinh thần quyết tâm và chúng ta mới có được những bài học quý báu Chính vì thế mà

trong kho tàng tục ngữ Việt Nam, ông cha ta từng nói “Thất bại là mẹ thành

công".

bThân đoạn:

* Giải thích ý nghĩa câu tục ngữ: Thất bại và thành công là hai mặt

đối lập nhau trong cuộc sống Thất bại là không đạt được mục đích đề

ra, còn thành công là đạt được mục đích.

- Mối quan hệ giữa hai mặt này được thiết lập nhờ sử dụng hình ảnh so

sánh: Thất bại được ví như là mẹ của thành công, có nghĩa là thất bại

sinh ra thành công, thất bại có thể tạo ra thành công.

- Từ đó, câu tục ngữ muốn khuyên chúng ta phải vững chí bền lòng,

kiên trì không nản và biết đứng dậy sau những thất bại.

*Đánh giá:  Khẳng định tính chất đúng đắn của câu tục ngữ và giải thích tại sao đúng?

- Khó khăn, thất bại là điều không thể tránh trong cuộc sống

Vạn sự khởi đầu nan

- Việc càng lớn càng nhiều khó khăn Cái khó ló cái khôn Trong thất bại, con người có thể nhìn thấy rõ những nhược điểm của mình để khắc phục, và cũng từ áp lực của khó khăn thất bại,

những năng lực tiềm ẩn của con người mới được phát huy

- Khi gặp thất bại nếu biết kiên trì, nỗ lực, lấy thất bại để làm bài học kinh nghiệm thì chúng ta sẽ trưởng thành hơn, cho bản thân một cơ hội vươn lên đi tới thành công Như thế cũng có

nghĩa là ta biết chiến thắng chính con người yếu đuối bên

trong mình Người Ấn Độ nói: “Chiến thắng chính bản thân

mình là chiến thắng vinh quang nhất Thành công đó là thành quả của những nỗ lực không ngừng”

Tham khảo : Trong cuộc đời của mỗi con người, sẽ không thể tránh khỏi những

lần ta vấp ngã, thất bại nhưng chính những điều đó sẽ đúc rút ra kinh nghiệm quý giá để ta đạt được thành công sau này Với tất cả mọi người, dù là người thường

hay bậc vĩ nhân, điều quan trọng là sau những thất bại, chúng ta nhìn thẳng vào

đó để tìm nguyên nhân và rút ra những bài học quý giá Những kinh nghiệm ấy vô

cùng quý báu, nó là tri thức cho những lần thực hành sau giúp ta thực hành thành

công Không chỉ vậy, thất bại còn là động lực để chúng ta tiếp tục tìm tòi, học hỏi

Những người thực sự khao khát học hỏi, khám phá thế giới thường có lòng tự trọng rất cao Trong số họ, ít ai dễ dàng chịu đầu hàng Thất bại khiến niềm kiêu hãnh và

lòng tự trọng của họ bị tổn thương Chính điều đó thúc đẩy họ tìm tòi, học hỏi và làm việc nhiều hơn nữa để thực hiện bằng được công việc của mình.Chẳng hạn, khi bạn nướng một chiếc bánh, lần đầu tiên bạn thực hành, chiếc bánh ấy bị khét, bạn sẽ hiểu được rằng cần phải giảm nhiệt độ thấp hơn và lần tiếp theo bạn thử lại, bạn sẽ khắc

phục được điều ấy, kể cả có trải qua bao nhiêu lần thử nữa, chẳng phải cuối cùng sẽ có lúc bạn có được một chiếc bánh hoàn chỉnh hay sao?

*Biểu hiện:

- Nhiều tấm gương trong cuộc sống đã chứng minh cho điều đó

(lấy một vài dẫn chứng tiêu biểu, chọn lọc)

một ông chủ, một tỉ phú giàu nhất Trung Quốc

*Phê phán thái độ đối lập:

 -Phê phán những người tự ti, thiếu lạc quan, dễ chán nản khi gặp thất bại trong cuộc sống.

*Mở rộng và nâng cao:

Dậy mà đi! Dậy mà đi!

Đừng tiếc nữa, can chi mà tiếc mãi?

Ai chiến thắng mà không hề chiến bại

Ai nên khôn mà chẳng dại đôi lần?

Huống đường đi còn lắm bước gian truân

Đây chưa phải trận sau cùng chiến đấu!

Thì đứng dậy, xoa tay và tự bảo:

Chỉ còn đây sức lực hãy còn đây!

Lòng không nghèo tin tưởng ở tương lai

Chân có ngã thì đứng lên, lại bước.

Thua ván này, ta đem bầy ván khác,

Có can chi, miễn được cuộc sau cùng

Dậy mà đi, hy vọng sẽ thành công

Rút kinh nghiệm ở bao lần thất bại:

Một lần ngã là một lần bớt dại

Để thêm khôn một chút nữa trong người.

Dậy mà đi, hỡi bạn dân nghèo!(Dậy mà đi- Tố Hữu)

*Mở rộng và nâng cao:

Ai chiến thắng mà không hề chiến bại

Ai nên khôn mà chẳng dại đôi lần?

(Dậy mà đi- Tố Hữu)

- Khi gặp khó khăn, thất bại mà ngã lòng thì sẽ thất bại hoàn

toàn, không bao giờ đứng dậy được, mọi nghị lực và ý chí sẽ bị thui chột và sẽ không bao giờ thành công Trước mỗi thất bại, nếu chỉ biết nản chí, thất vọng về bản thân và cho rằng mình thật kém cỏi thì vĩnh viễn ta cũng chẳng thể nào có thể đạt được thành tựu trong cuộc sống, luôn tự ti về bản thân, sợ hãi, nhút nhát trước mỗi khó khăn

c.Kết đoạn:Rút ra bài học nhận thức và hành động cho bản thân:

-Bài học nhận thức: Câu tục ngữ đã đem đến cho chúng ta

một nhận thức đúng đắn và có giá trị như một chiếc chìa khóa

của sự thành công

Bài học hành động: Từ đó nhắc nhở chúng ta cần phải rèn

luyện ý chí ngay từ nhỏ, biết thay đổi cách nhìn trước những thất bại để vươn lên trong cuộc sống