Hoạt động phát hiện, điều tra tội phạm cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng trong đầu tư xây dựng

Từ tình hình trên tôi chọn đề tài: "Hoạt động phát hiện, điều tra tội phạm cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng trong đầu tư xây dựng của lực l

Mở đầu

1 Tính cấp thiết của đề tài

Thực hiện đường lối đổi mới về phát triển kinh tế - xã hội của cả nướcnói chung, các tỉnh miền núi nói riêng, trong những năm qua Lai Châu được

sự quan tâm của Đảng, Nhà nước đầu tư hàng ngàn tỷ đồng để phát triển kinh

tế - xã hội Trong đó chiếm tỷ trọng không nhỏ là các nguồn vốn đầu tư xâydựng cơ bản Nhìn chung, hiệu quả đầu tư của các nguồn vốn đã đem lại sựphát triển và tăng trưởng kinh tế của tỉnh, cụ thể như hệ thống cơ sở hạ tầng:Điện, đường, trường, trạm ngày càng được cải thiện khang trang, hiện đại…

Bên cạnh những yếu tố tích cực, thì tình hình vi phạm pháp luật trongđầu tư xây dựng nói chung, tội phạm cố ý làm trái quy định của nhà nước vềquản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng trong xây dựng cơ bản trên địa bàntỉnh Lai Châu nói riêng xảy ra ngày càng nhiều, phương thức, thủ đoạn ngàycàng tinh vi, hậu quả tác hại ngày càng nghiêm trọng Trong những năm quacác cơ quan chức năng nói chung, lực lượng Cảnh sát kinh tế nay là lực lượngCảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ Công an LaiChâu nói riêng đã phát hiện, điều tra nhiều vụ án cố ý làm trái quy định củanhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng trong đầu tư xây dựng

cơ bản, thu hồi cho ngân sách nhà nước hàng tỷ đồng, đưa hàng chục đốitượng ra truy cứu trách nhiệm hình sự, góp phần đảm bảo an ninh chính trị -trật tự an toàn xã hội trên địa bàn, từng bước nâng cao hiệu quả đầu tư trongxây dựng cơ bản Điển hình như: Vụ tham ô, cố ý làm trái quy định của Nhànước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng trong xây dựng tuyếnđường giao thông Nậm Pục- Pắc Ma thuộc Dự án phát triển kinh tế - xã hộihuyện Mường Tè; dự án xây dựng nhà máy nước thị xã Lai Châu nay là thànhphố Điện Biên Phủ…Tuy vậy, từ thực tiễn công tác phát hiện, điều tra tộiphạm này trong những năm qua cho thấy: kết quả phát hiện, điều tra, xử lý

của các cơ quan chức năng còn thấp, tỷ lệ tội phạm ẩn còn cao Hậu quả tiêucực của tình hình trên đã làm cho hàng tỷ đồng tiền vốn của nhà nước bị thấtthoát khó có khả năng thu hồi, chất lượng các công trình xây dựng trước mắtcũng như lâu dài đều bị ảnh hưởng

Tình hình trên do nhiều nguyên nhân khác nhau, trước hết là do tácđộng từ mặt trái của nền kinh tế thị trường, sự yếu kém trong quản lý kinh tế,những sơ hở và thiếu đồng bộ của hệ thống các văn bản pháp quy về quản lý,kiểm tra, giám sát trong đầu tư xây dựng cơ bản Bên cạnh đó vai trò của các

cơ quan chủ quản trong việc tuân thủ pháp luật và trách nhiệm cũng như đạođức nghề nghiệp của một số người làm công tác xây dựng còn nhiều hạn chế

Về mặt chủ quan, công tác phối hợp trong phát hiện, đấu tranh chống các viphạm pháp luật trong đầu tư xây dựng cơ bản nói chung, tội phạm cố ý làmtrái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọngtrong đầu tư xây dựng cơ bản của lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật

tự quản lý kinh tế và chức vụ Công an Lai Châu nói riêng với các cơ quanchức năng chưa đáp ứng được thực tiễn tình hình Trong khi đó là một tỉnhmới được chia tách còn khó khăn thiếu thốn về mọi mặt, nhất là cơ sở hạ tầng,

do đó trong những năm tới Lai Châu sẽ tiếp nhận một lượng vốn lớn củaĐảng, Nhà nước đầu tư để xây dựng cơ sở hạ tầng, đó là những điều kiệnthuận lợi cho xây dựng, phát triển kinh tế xã hội của tỉnh, song cùng vớinhững hạn chế nêu trên thì đó cũng là những cơ hội cho tội phạm tham nhũngtrong đầu tư xây dựng nói chung, tội phạm cố ý làm trái quy định của Nhànước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng trong xây dựng cơ bản nóiriêng tích cực hoạt động

Từ tình hình trên tôi chọn đề tài: "Hoạt động phát hiện, điều tra tội phạm cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng trong đầu tư xây dựng của lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ Công an Lai Châu" làm đề tài

luận văn Thạc sĩ Luật học

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Hoạt động phát hiện tội phạm cố ý làm trái quy định của Nhà nước vềquản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng trong đầu tư xây dựng cơ bản đang

là vấn đề bức xúc của toàn xã hội Do đó, nhằm đạt hiệu quả cao trên lĩnh vựcphòng ngừa phát hiện, đấu tranh với loại tội phạm này đã có nhiều nhà khoahọc quan tâm nghiên cứu Tuy nhiên, dưới các góc độ khác nhau các đề tàimới chỉ tập trung nghiên cứu một số vấn đề có liên quan đến công tác đấutranh phòng chống tội phạm kinh tế trong lĩnh vực đầu tư xây dựng cơ bản nóichung, dưới các dạng như: chuyên đề, tiểu luận môn học, luận văn cao học,bài viết tạp chí, đề tài nghiên cứu …

Học viện Cảnh sát nhân dân đã có một số công trình luận văn cao họcnghiên cứu về tội cố ý làm trái nguyên tắc quản lý kinh tế của Nhà nước gâyhậu quả nghiêm trọng; hoạt động hỏi cung bị can về tội phạm này Một số đềtài đi sâu nghiên cứu công tác đấu tranh chống tham ô trong đầu tư xây dựng

cơ bản… Bộ (C15) cũng đã có một số đề tài nghiên cứu về xây dựng cơ bản.Tuy nhiên, qua nghiên cứu cho thấy các công trình đó, mới chỉ đề cập đếncông tác điều tra, đấu tranh chống tham nhũng nói chung, các công trình đãgiải quyết được một số vấn đề lý luận và thực tiễn, về công tác đấu tranhchống tội phạm cố ý làm trái ở những khía cạnh khác nhau, nhưng chưa cócông trình nào đề cập một cách sâu sắc, có hệ thống và toàn diện về hoạt độngphát hiện, điều tra tội phạm cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lýkinh tế gây hậu quả nghiêm trọng, trong đầu tư xây dựng cơ bản ở địa bànLai Châu đây là công trình nghiên cứu đầu tiên dưới dạng luận văn Thạc sĩluật học

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

- Mục đích nghiên cứu của luận văn là nghiên cứu một số vấn đề lýluận và thực tiễn về phát hiện, điều tra tội phạm cố ý làm trái quy định củaNhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng trong đầu tư xây dựng

cơ bản; về hoạt động của lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản

lý kinh tế và chức vụ Công an Lai Châu trong phát hiện, điều tra tội phạm cố

ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêmtrọng trong đầu tư xây dựng cơ bản; rút ra những tồn tại, thiếu sót, xác địnhnguyên nhân đồng thời đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả côngtác này

- Để đạt được mục đích trên, luận văn tập trung giải quyết một sốnhiệm vụ sau:

+ Nghiên cứu những vấn đề lý luận về tội phạm cố ý làm trái quy địnhcủa Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng

+ Nghiên cứu những vấn đề lý luận về đầu tư xây dựng cơ bản có liênquan đến hoạt động phát hiện, điều tra tội phạm cố ý làm trái quy định củaNhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng trong đầu tư xây dựng

cơ bản của lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế vàchức vụ

+ Nghiên cứu những vấn đề lý luận về hoạt động phát hiện, điều tratội phạm cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quảnghiêm trọng trong đầu tư xây dựng cơ bản của lực lượng Cảnh sát điều tratội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ Công an Lai Châu

+ Nghiên cứu tình hình tội phạm cố ý làm trái quy định của Nhà nước

về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng trong đầu tư xây dựng cơ bản ởLai Châu từ năm 2001 - 2006

Từ đó rút ra những đặc điểm hình sự của tội phạm cố ý làm trái quyđịnh của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng trong đầu tưxây dựng cơ bản ở Lai Châu

+ Nghiên cứu thực trạng tình hình hoạt động phát hiện, điều tra tộiphạm cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế, gây hậu quả

nghiêm trọng trong đầu tư xây dựng cơ bản ở Lai Châu của lực lượng Cảnhsát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ Trên cơ sở đó rút ranhững tồn tại, hạn chế, thiếu sót trong hoạt động phát hiện, điều tra tội phạmnày và nguyên nhân của những tồn tại, thiếu sót đó.

+ Đề xuất một số giải pháp cơ bản nhằm góp phần nâng cao hiệu quảhoạt động phát hiện, điều tra tội phạm cố ý làm trái quy định của Nhà nước vềquản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng trong đầu tư xây dựng cơ bản theochức năng của lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế

và chức vụ Công an Lai Châu

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

* Đối tượng nghiên cứu

Đề tài luận văn tập trung nghiên cứu những vấn đề sau:

Lý luận và thực tiễn hoạt động phát hiện, điều tra tội phạm cố ý làmtrái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọngtrong đầu tư xây dựng cơ bản của lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật

tự quản lý kinh tế và chức vụ Công an Lai Châu

* Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi nghiên cứu đề tài luận văn được giới hạn trong các vấn đề lýluận và thực tiễn, hoạt động phát hiện, điều tra tội phạm cố ý làm trái quyđịnh của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng trong đầu tưxây dựng (cơ sở hạ tầng) của lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tựquản lý kinh tế và chức vụ Công an Lai Châu từ năm 2001 đến nay

5 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài được thực hiện trên cơ sở phương pháp luận khoa học chủnghĩa Mác - Lênin và quan điểm đường lối chủ trương chính sách của Đảng,pháp luật của Nhà nước về đấu tranh phòng, chống tội phạm

Trong quá trình thực hiện luận văn, tác giả còn vận dụng các phươngpháp nghiên cứu cụ thể khác như:

Khảo sát, thống kê, phân tích, tổng hợp, so sánh đánh giá, tổng kếtkinh nghiệm, tọa đàm, chuyên gia tư vấn, điều tra xã hội học…

6 ý nghĩa và những vấn đề mới của đề tài

- Đề tài nghiên cứu sẽ góp phần hoàn thiện lý luận về tội phạm cố ýlàm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọngtrong đầu tư xây dựng và hoạt động phát hiện, điều tra của lực lượng Cảnh sátđiều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ Công an Lai Châu

- Những đề xuất trong luận văn có thể giúp cho việc hoàn thiện cácchủ trương, các giải pháp chống thất thoát trong đầu tư xây dựng nhất là trongphát hiện, điều tra tội phạm cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lýkinh tế trong đầu tư xây dựng (cơ sở hạ tầng) trên địa bàn Lai Châu hiện naycũng như trong thời gian tới

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục các tài liệu tham khảo, nộidung gồm 3 chương và 10 tiết

Chương 1

Nhận thức về hoạt động phát hiện, điều tra tội phạm cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng trong đầu

tư xây dựng của lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý

kinh tế và chức vụ Công an Lai Châu

1.1 Nhận thức về tội phạm cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng trong đầu tư xây dựng cơ bản

1.1.1 Một số vấn đề khái quát về đầu tư xây dựng cơ bản ở Việt Nam

Nghiên cứu các văn bản pháp luật về quản lý đầu tư xây dựng chúng

ta thấy rằng: Đầu tư và xây dựng là hai phạm trù khác nhau nhưng có quan hệgắn bó với nhau

Đầu tư là việc bỏ vốn để tạo mới, mở rộng hoặc cải tạo những cơ sởvật chất nhất định nhằm đạt được sự tăng trưởng về số lượng hoặc duy trì, cảitiến, nâng cao chất lượng của sản phẩm hoặc dịch vụ trong khoảng thời gianxác định

Xây dựng là việc sử dụng vốn để tạo mới các công trình phục vụ chocác hoạt động kinh tế - xã hội như: cầu, đường, nhà máy, xí nghiệp, công trìnhthủy lợi, trường học, bệnh viện …

Như vậy, đầu tư xây dựng cơ bản là toàn bộ quá trình sử dụng cácnguồn vốn gắn với quá trình xây dựng các công trình xây dựng các công trìnhphục vụ cho sản xuất, kinh doanh và cho các hoạt động khác của nền kinh tế

xã hội, nó được tiến hành theo trình tự thống nhất rất chặt chẽ từ lập dự án,khảo sát, thiết kế, đấu thầu, thi công, nghiệm thu thanh toán và đưa công trìnhvào khai thác sử dụng Tất cả các giai đoạn này đều có mối quan hệ chặt chẽvới nhau Nghiên cứu các mối quan hệ đó có ý nghĩa rất quan trọng đối vớicông tác phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm kinh tế nói chung và hoạt

động, phát hiện, điều tra tội phạm cố ý làm trái nguyên tắc quản lý kinh tế củaNhà nước gây hậu quả nghiêm trọng trong đầu tư xây dựng cơ bản của lựclượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ Công

an tỉnh Lai Châu nói riêng Vì mỗi khi có vụ án cố ý làm trái nguyên tắc quản

lý kinh tế của Nhà nước gây hậu quả nghiêm trọng trong lĩnh vực đầu tư xâydựng cơ bản xảy ra, việc xác định những mối liên hệ giữa các giai đoạn củaquá trình đầu tư xây dựng với quá trình diễn biến của hành động cố ý làm trái

là rất quan trọng

Mặt khác đầu tư xây dựng là lĩnh vực kinh tế có những đặc điểm đặcthù Vì vậy trong hoạt động phát hiện, điều tra tội phạm cố ý làm trái nguyêntắc quản lý kinh tế của Nhà nước gây hậu quả nghiêm trọng trong lĩnh vựcđầu tư xây dựng, lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh

tế và chức vụ phải nắm vững những đặc điểm, đặc trưng của lĩnh vực này.Trong đó cần chú ý những đặc điểm cơ bản sau:

- Vốn đầu tư cho xây dựng rất lớn, đặc biệt là vốn đầu tư cho các côngtrình trọng điểm

Hàng năm Nhà nước đầu tư cho Lai Châu hàng trăm tỷ đồng cho xâydựng cơ bản, các công trình trọng điểm về giao thông, thủy lợi… có côngtrình hàng chục tỷ đồng Nguồn vốn đầu tư xây dựng thường chiếm tỷ trọnglớn và được huy động từ nhiều nguồn khác nhau Trong đó, chủ yếu là nguồnvốn từ ngân sách Nhà nước

Tuy nhiên, thực tế cho thấy trong quá trình quản lý nguồn vốn đầu tưxây dựng cơ bản cả nước nói chung, tỉnh Lai Châu nói riêng còn bộc lộ nhiều

sơ hở thiếu sót, lợi dụng vào những sơ hở, thiếu sót đó một số cán bộ thoáihóa, biến chất đã tìm mọi cách, dùng mọi thủ đoạn thông đồng, móc ngoặc,cấu kết với nhau để thực hiện hành vi cố ý làm trái nguyên tắc quản lý kinh tếcủa Nhà nước gây hậu quả nghiêm trọng trong lĩnh vực đầu tư cho các côngtrình hiện nay Theo kết quả thống kê báo cáo của Thanh tra Nhà nước cho

biết, riêng số tài sản thiệt hại do hành vi cố ý làm trái gây ra trong đầu tư xâydựng cả nước, trong hai năm 2004- 2005 là 2.034 tỷ đồng, tình trạng vi phạmcác quy định quản lý đầu tư xây dựng diễn ra phổ biến ở tất cả các khâu.Trong đó: 40% số dự án, công trình vi phạm về trình tự thủ tục đầu tư xâydựng; 30% dự án vi phạm quy chế đấu thầu; 35% vi phạm về thiết kế, kỹthuật thi công; 44,5% vi phạm về nghiệm thu; 47,15% vi phạm các quy định

về thanh quyết toán công trình… Qua số liệu thống kê cho thấy tình trạng viphạm các quy định về quản lý đầu tư xây dựng là rất nghiêm trọng Đó chính

là những lỗ hổng làm thất thoát vốn của Nhà nước Do vậy, cần phải có biệnpháp khắc phục, nhằm hạn chế và từng bước xóa bỏ những tồn tại đó, đểnguồn vốn đầu tư xây dựng ngày càng hiệu quả, giảm thiểu thất thoát tài sảnNhà nước con số đó đã một phần khẳng định tính chất nghiêm trọng của loạitội phạm cố ý làm trái nguyên tắc quản lý kinh tế của Nhà nước gây hậu quảnghiêm trọng diễn ra trong lĩnh vực đầu tư xây dựng Và điều đó nói lên rằng,công tác quản lý vốn đầu tư cho xây dựng của chúng ta còn nhiều sơ hở Mặtkhác, công tác phát hiện, điều tra loại tội phạm này của lực lượng Cảnh sátđiều tra tội phạm trật tự quản lý kinh tế và chức vụ chưa đạt hiệu quả cao

- Vật tư thiết bị dùng cho xây dựng rất phong phú, đa dạng và dễ thay thế.Hiện nay, thị trường vật tư, thiết bị dùng cho xây dựng rất phong phú

và đa dạng, gồm nhiều chủng loại khác nhau lại dễ thay thế, nhu cầu sử dụngtrong xã hội lớn và cũng dễ tiêu thụ Hơn nữa, giá cả các loại vật tư, thiết bịdùng trong xây dựng phần lớn phụ thuộc vào giá cả thị trường và thường biếnđộng, chính vì vậy cũng gây khó khăn cho việc quản lý, đặc biệt là quản lýgiá ở các vùng, vào các thời điểm khác nhau Điều kiện bảo vệ an toàn cho tàisản ở các công trình xây dựng còn nhiều sơ hở, nhiều nơi kho tàng, bến bãikhông bảo đảm cho công tác bảo vệ tài sản Lợi dụng vào những yếu tố trêncác đối tượng cố ý làm trái các nguyên tắc quản lý kinh tế của Nhà nước gâyhậu quả nghiêm trọng trong đầu tư xây dựng

- Công trình xây dựng được triển khai thực hiện thường phải trải quanhiều khâu khác nhau và có liên quan mật thiết với nhau.

Các công trình xây dựng được tiến hành thường phải trải qua nhiềukhâu với những thủ tục phức tạp được gắn kết với nhau gồm: lập dự án, khảosát, thiết kế, thẩm định dự án, đấu thầu, giải phóng mặt bằng, thi công xâydựng, nghiệm thu thanh toán, đưa công trình vào khai thác sử dụng v.v…

- Thời gian xây dựng các công trình, đặc biệt là các công trình trọngđiểm thường kéo dài, nhiều đơn vị thi công

Thời gian xây dựng các công trình lớn, các công trình trọng điểmthường kéo dài, có những công trình hàng chục năm mới xây dựng xong, nhưcông trình thủy điện, có công trình trải dài hàng chục km, như các công trìnhđường giao thông Có công trình vừa xây dựng vừa hoàn thiện bàn giao từngphần, vừa xây dựng sử dụng đan xen, khó khăn cho thi công, khó khăn chobảo vệ tài sản và ảnh hưởng đến chất lượng công trình… hoặc có nhiều côngtrình phải chia ra nhiều gói thầu khác nhau, với nhiều đơn vị thi công, điều đó

đã tạo ra những khó khăn như sự khác nhau về giá cả từng vùng, từng khuvực, từng thời điểm… để các đối tượng lợi dụng cố ý làm trái nguyên tắcquản lý kinh tế của Nhà nước gây hậu quả nghiêm trọng trong đầu tư xâydựng

- Sản phẩm của quá trình xây dựng là loại sản phẩm đặc biệt, cố địnhrất khó khăn đánh giá chất lượng

Việc xây dựng các công trình bao gồm nhiều phương thức thi công khácnhau Mặt khác, sản phẩm xây dựng là loại sản phẩm kiên cố, được xây dựng ởmọi địa hình khác nhau có công trình nằm sâu dưới lòng đất, dưới mặt nướchàng chục mét, chính vì vậy rất khó khăn cho công tác kiểm tra đánh giá chấtlượng

Do đó khi có tội phạm cố ý làm trái trong đầu tư xây dựng xảy ra thìviệc phát hiện, thu thập, xác định chứng cứ phạm tội trong quá trình điều tra

cũng khó khăn Đây là một trong những đặc điểm của lĩnh vực xây dựng màtội phạm cố ý làm trái thường lợi dụng hoạt động.

Trên đây là một số đặc điểm cơ bản có tính đặc thù của lĩnh vực đầu

tư xây dựng có liên quan đến công tác phát hiện, điều tra tội phạm cố ý làmtrái nguyên tắc quản lý kinh tế của Nhà nước, gây hậu quả nghiêm trọng trongđầu tư xây dựng cơ bản Đòi hỏi lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm trật tựquản lý kinh tế và chức vụ phải nắm được để chủ động có biện pháp phòngngừa, đấu tranh có hiệu quả với loại tội phạm này

1.1.2 Khái niệm tội phạm cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng trong đầu tư xây dựng cơ bản.

Ngày 21/10/1970 ủy ban thường vụ Quốc hội nước Việt Nam dân chủcộng hòa đã thông qua pháp lệnh "Trừng trị các tội xâm phạm tài sản xã hộichủ nghĩa" Điều 12 pháp lệnh này quy định: tội cố ý làm trái nguyên tắc chínhsách, chế độ, thể lệ về kinh tế tài chính gây thiệt hại đến tài sản xã hội chủnghĩa Trong đó, cấu thành cơ bản quy định: kẻ nào lợi dụng chức vụ, quyềnhạn cố ý làm trái nguyên tắc, chính sách, chế độ và thể lệ về kinh tế, tài chính,gây thiệt hại đến tài sản xã hội chủ nghĩa thì bị phạt từ 6 tháng đến 7 năm

Mục đích tư lợi không phải là dấu hiệu bắt buộc của tội phạm, hìnhphạt cao nhất của tội này là 20 năm tù trong trường hợp gây hậu quả đặc biệtnghiêm trọng

Pháp lệnh này được thực thi trong thời gian từ năm 1970 đến năm

1985 Ngày 09/7/1985 Hội đồng Nhà nước, nước cộng hòa xã hội chủ nghĩaViệt Nam công bố Bộ luật hình sự năm 1985 quy định về tội cố ý làm tráinhững nguyên tắc, chính sách, chế độ quản lý kinh tế của Nhà nước gây hậuquả nghiêm trọng Trong cấu thành cơ bản quy định: người nào vì vụ lợi màlợi dụng chức vụ, quyền hạn, cố ý làm trái những nguyên tắc, chính sách, chế

độ quản lý kinh tế do Nhà nước quy định, gây hậu quả nghiêm trọng hoặc đã

bị xử lý hành chính mà còn vi phạm thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 1

năm hoặc bị phạt tù từ 3 tháng đến 3 năm Mục đích vụ lợi và hậu quả nghiêmtrọng là dấu hiệu bắt buộc của tội này Khung hình phạt tối đa là 7 năm tù đốivới trường hợp gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật hình sự năm 1985 đãđược Quốc hội thông qua ngày 28/12/1989 thì hình phạt đối với tội nàynghiêm khắc hơn so với quy định trước đó Trong cấu thành cơ bản của tộinày có khung hình phạt cải tạo không giam giữ đến 2 năm hoặc bị phạt tù từ 6tháng đến 5 năm Khung hình phạt cao nhất là 12 năm tù trong trường hợpgây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật hình sự năm 1985 đãđược Quốc hội thông qua ngày 22/12/1992

Trong lần sửa đổi này đã không gắn mục đích vụ lợi của người thựchiện hành vi phạm tội như điều 174 Bộ luật hình sự năm 1985 đã quy định màchỉ xác định chủ thể tội phạm là người lợi dụng chức vụ, quyền hạn đó thựchiện hành vi cố ý làm trái những quy định của Nhà nước về quản lý kinh tếgây hậu quả nghiêm trọng Khung hình phạt tăng so với lần sửa đổi trước là từ

1 năm đến 7 năm, động cơ vụ lợi hoặc động cơ cá nhân khác chỉ là yếu tốtăng nặng cho khung hình phạt tù từ 10 năm đến 20 năm Nghiên cứu các nộidung trong pháp lệnh về trừng trị các tội xâm phạm tài sản Xã hội chủ nghĩanăm 1970 so với tội cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tếquy định trong Bộ luật hình sự năm 1985 qua 2 lần bổ sung, sửa đổi có nhiềuđiểm giống nhau về mục đích vụ lợi không phải là dấu hiệu bắt buộc của tộiphạm, hình phạt quy định trong điều luật đều có 3 khung:

Cấu thành cơ bản, cấu thành tăng nặng và đặc biệt tăng nặng; trongcấu thành cơ bản khung hình phạt cao nhất đến 7 năm tù; khung hình phạt tối

đa là 20 năm tù trong trường hợp gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng

Trước đòi hỏi thực tiễn hoàn thiện pháp luật hình sự, nhằm đáp ứngcông tác đấu tranh phòng chống tội phạm trong tình hình mới Ngày21/12/1999 tại kỳ họp thứ 6 Quốc hội nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa ViệtNam khóa X đã thông qua Bộ luật hình sự 1999, có hiệu lực thi hành kể từngày 1/7/2000, quy định tội phạm cố ý làm trái quy định của Nhà nước vềquản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng tại điều 165 thuộc chương XVI –Các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế, Bộ luật hình sự năm 1999 "Các tộixâm phạm trật tự quản lý kinh tế là những hành vi nguy hiểm cho xã hội, xâmphạm nền kinh tế quốc dân, gây thiệt hại cho lợi ích của Nhà nước, lợi íchhợp pháp của tổ chức và của công dân qua việc vi phạm quy định của Nhànước trong quản lý kinh tế" [26, tr 419].

Điều 165 Bộ luật hình sự năm 1999 quy định:

"1 Người nào lợi dụng chức vụ, quyền hạn cố ý làm trái quy định củaNhà nước về quản lý kinh tế gây thiệt hại từ 100.000.000 đồng đến dưới300.000.000 đồng hoặc dưới 100.000.000 đồng nhưng đã bị xử lý kỷ luật vềhành vi này mà còn vi phạm gây hậu quả nghiêm trọng thì bị cải tạo khônggiam giữ đến 3 năm hoặc bị phạt tù từ 1 năm đến 5 năm

a- Phạm tội vì vụ lợi hoặc động cơ cá nhân khác

b- Phạm tội có tổ chức

c- Dùng thủ đoạn xảo quyệt

d- Gây thiệt hại từ 300.000.000 đồng đến dưới 1 tỷ đồng hoặc gây racác hậu quả rất nghiêm trọng khác

3- Phạm tội gây thiệt hại từ 1 tỷ đồng trở lên hoặc gây hậu quả đặcbiệt nghiêm trọng khác, thì bị phạt tù từ 10 năm đến 20 năm

4- Người phạm tội còn có thể bị tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản,cần đảm nhiệm chức vụ hoặc làm công việc nhất định từ 1 năm đến 5 năm"

Cố ý làm trái được hiểu là hành vi của người có chức vụ, quyền hạn

đã lợi dụng chức vụ, quyền hạn không thực hiện hoặc thực hiện không đúngcác quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế Trong điều luật cũng xác định

rõ yếu tố vụ lợi không phải là dấu hiệu bắt buộc cấu thành tội phạm mà chỉ làtình tiết tăng nặng đối với hành vi phạm tội Tội phạm cố ý làm trái khôngnhững xâm phạm vào sự hoạt động quản lý kinh tế đúng đắn của Nhà nước

mà còn gây thiệt hại nghiêm trọng về vật chất cho xã hội Cho nên, bên cạnhcác mức hình phạt tù còn áp dụng chế tài đối với người phạm tội có thể tịchthu một phần hoặc toàn bộ tài sản, cấm đảm nhiệm hoặc làm công việc nhấtđịnh từ một năm đến 5 năm

1.1.3 Đặc điểm pháp lý của tội cố ý làm trái quy định của Nhà nước

về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng trong đầu tư xây dựng cơ bản

Cán bộ cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụtrong hoạt động phát hiện, điều tra tội phạm cố ý làm trái quy định của Nhànước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng trong đầu tư xây dựng phảinắm vững, đầy đủ các đặc điểm pháp lý của tội phạm này, đó chính là các yếu

tố cấu thành tội phạm cố ý làm trái, bao gồm các mặt khách thể, chủ thể,khách quan, chủ quan của tội phạm, cụ thể như sau:

- Mặt khách quan của tội phạm:

Mặt khách quan của tội phạm là những biểu hiện bên ngoài của tộiphạm, bao gồm các hành vi nguy hiểm cho xã hội, hậu quả nguy hiểm cho xãhội, mối quan hệ nhân quả giữa hành vi và hậu quả thiệt hại cũng như cácđiều kiện bên ngoài khác (thời gian, không gian, địa điểm, hoàn cảnh, công

cụ, phương tiện, cách thức thủ đoạn …) chuẩn bị tội phạm và thực hiện hành

vi phạm tội

Bất cứ tội phạm cụ thể nào cũng đều phải có những biểu hiện bên ngoài.Đối với tội cố ý làm trái, có hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn cố ý làm tráiquy định của Nhà nước về quản lý kinh tế, cố ý làm trái ở đây được hiểu là hành

vi cố ý thực hiện không đúng hoặc không thực hiện một việc đáng ra phải làmđúng theo quy định của Nhà nước về hoạt động kinh tế Còn lợi dụng chức

vụ, quyền hạn như là một điều kiện, phương tiện để thực hiện tội phạm

Để xác định có hành vi phạm tội cố ý làm trái thì một trong những yếu

tố cấu thành bắt buộc là phải xác định được mức thiệt hại đáng bị xử lý theoluật hình sự Gây hậu quả nghiêm trọng với mức thiệt hại vật chất từ100.000.000 đồng trở lên Nếu mức thiệt hại dưới 100.000.000 đồng thì phải

bị xử lý kỷ luật về hành vi cố ý làm trái mà còn vi phạm tiếp về hành vi này,gây hậu quả nghiêm trọng thì mới cấu thành tội cố ý làm trái

Như chúng ta đã biết có rất nhiều tội phạm kinh tế đều gây thiệt hại vềkinh tế như: Tội tham ô tài sản (điều 278); tội nhận hối lộ (Điều 279); Tội lạmdụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản (Điều 280; Tội lợi dụng chức vụ,quyền hạn gây ảnh hưởng tới người khác để trục lợi (Điều 283); Tội đưa hối

lộ (Điều 289); Tội làm môi giới hối lộ (Điều 290); Tội lợi dụng ảnh hưởng đốivới người có chức vụ, quyền hạn để trục lợi (Điều 291); Tội trốn thuế (Điều161)… mà mức thiệt hại quy định khởi điểm ít nhất tại khung cơ bản (Khoản1) thấp hơn nhiều so với tội cố ý làm trái Chẳng hạn như:

Đối với tội trốn thuế là 50.000.000 đồng; các tội khác như tham ô tàisản, nhận hối lộ, làm môi giới hối lộ … chỉ là 500.000 đồng

Như vậy, sự khác biệt rõ ràng giữa tội cố ý làm trái quy định của Nhànước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng với các tội phạm kinh tếkhác có cấu thành vật chất là yếu tố vụ lợi Đối với tội cố ý làm trái, yếu tố vụlợi không phải là dấu hiệu bắt buộc.

Qua các lần bổ sung, sửa đổi quy định về tội cố ý làm trái, tại điều 165

Bộ luật hình sự 1999 đã định lượng khá cụ thể mức thiệt hại trong các trườnghợp phạm tội và chế tài áp dụng đối với từng trường hợp của loại tội phạm này

Điều 12 Bộ luật hình sự 1999 quy định tuổi chịu trách nhiệm hình sự:

"1 Người nào từ đủ 16 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm hình sự vềmọi tội phạm

2 Người từ đủ 14 tuổi trở lên, nhưng chưa đủ 16 tuổi phải chịu tráchnhiệm hình sự về tội phạm rất nghiêm trọng do cố ý hoặc tội phạm đặc biệtnghiêm trọng"

Đối với tội phạm cố ý làm trái, cấu thành tội phạm bao gồm cả nhữngnội dung quy định tại điều 12 vừa nêu trên và dấu hiệu của chủ thể đặc biệt làngười giữ chức vụ, quyền hạn

Điều 277 Bộ luật hình sự quy định: Người có chức vụ là người do bổnhiệm, do bầu cử, do hợp đồng hoặc do một hình thức khác, có hưởng lươnghoặc không hưởng lương, được giao thực hiện một công vụ nhất định và cóquyền hạn nhất định trong khi thực hiện công vụ Quyền năng của những

người giữ chức vụ, quyền hạn ở đây được hiểu và thể hiện ở các chức năng:Chức năng chính quyền, chức năng lãnh đạo, chức năng kinh tế, chức nănghành chính Việc đảm nhận hay được giao chức vụ, quyền hạn có thể thườngxuyên, lâu dài hoặc trong một thời gian nhất định.

- Mặt chủ quan của tội phạm:

Mặt chủ quan của tội phạm là những biểu hiện tâm lý bên ngoài củatội phạm, bao gồm: lỗi, mục đích và động cơ phạm tội Bất cứ tội phạm cụ thểnào cũng là hành vi có lỗi (cố ý hoặc vô ý) Động cơ và mục đích phạm tội lànội dung biểu hiện của mặt chủ quan ở một số tội phạm nhất định

Tội phạm cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế, gâyhậu quả nghiêm trọng được thể hiện do lỗi cố ý Loại tội phạm này, ngườiphạm tội có thể thực hiện do lỗi cố ý trực tiếp hoặc cố ý gián tiếp xâm phạmvào các quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế Trước khi thực hiện hành

vi phạm tội, người phạm tội luôn thấy trước hậu quả và mong muốn cho hậuquả xảy ra Người thực hiện hành vi cố ý làm trái bao giờ cũng có động cơ,mục đích Động cơ, mục đích phạm tội cũng rất đa dạng, cũng có thể vì vụ lợihoặc động cơ cá nhân khác có thể cho bản thân người phạm tội hoặc lợi íchcục bộ của một nhóm người nào đó mà gây hậu quả nghiêm trọng cho Nhànước và xã hội

1.2 Nhận thức về hoạt động phát hiện, điều tra tội phạm cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng trong đầu tư xây dựng cơ bản

1.2.1 Khái niệm chủ thể nguyên tắc hoạt động phát hiện, điều tra tội phạm, cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng trong đầu tư xây dựng

Khi nghiên cứu về công tác phòng chống tội phạm kinh tế nói chung

và đấu tranh chống tội phạm cố ý làm trái nói riêng, một trong những yêu cầu

quan trọng cần phải làm rõ được những nội dung cơ bản của hoạt động pháthiện, điều tra khám phá tội phạm Vấn đề này một số giáo trình về hoạt độngnghiệp vụ điều tra tội phạm của trường Đại học Cảnh sát nhân dân (nay làHọc viện Cảnh sát nhân dân), trong từ điển bách khoa Công an nhân dân vàtrong các văn bản của ngành Công an đã đề cập đến ở từng khía cạnh khácnhau như: đấu tranh, phòng ngừa, điều tra cơ bản, điều tra khám phá tộiphạm, nhưng chưa đầy đủ và chưa phản ánh được bản chất của các hoạt độngnày Đặc biệt chưa có công trình nào nêu ra khái niệm về hoạt động phát hiện,điều tra tội phạm cố ý làm trái theo chức năng của lực lượng Cảnh sát điều tratội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ Do đó, trong quá trình vậndụng các hoạt động nghiệp vụ này chưa thống nhất về quan điểm, về nhậnthức đối với hoạt động phòng ngừa, phát hiện, điều tra tội phạm cố ý làm trái

Trên cơ sở nghiên cứu các khái niệm về hoạt động nghiệp vụ trinh sát,hoạt động điều tra tội phạm của lực lượng Cảnh sát nhân dân và căn cứ vàochức năng, nhiệm vụ của lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản

lý kinh tế và chức vụ, chúng ta có thể nhận thức về hoạt động phát hiện, điềutra tội phạm cố làm trái… của Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lýkinh tế và chức vụ Công an Lai Châu như sau:

- Hoạt động phát hiện tội phạm cố ý làm trái của Cảnh sát điều tra tộiphạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ là quá trình lực lượng Cảnh sátđiều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ vận dụng các biện pháptheo thẩm quyền nhằm tìm, thu thập thông tin, tài liệu phản ánh về các sựviệc, hiện tượng hoặc đối tượng nghi vấn liên quan đến tội phạm cố ý làm tráitrong đầu tư xây dựng, từ đó quyết định áp dụng các biện pháp để điều tra làm

rõ Hoạt động phát hiện tội phạm cố ý làm trái quy định của Nhà nước trongđầu tư xây dựng được tiến hành cả trong hoạt động phòng ngừa và cả tronghoạt động điều tra

Hoạt động phát hiện tội phạm cố ý làm trái trong đầu tư xây dựng làhoạt động tìm kiếm thông tin, tài liệu để xác định tội phạm và người phạm tội.

Hoạt động điều tra tội phạm cố ý làm trái là quá trình vận dụng các biệnpháp, chiến thuật trinh sát và các hoạt động điều tra ban đầu theo luật định nhằmtìm kiếm, thu thập thông tin, tài liệu chứng cứ xác định tội phạm và ngườiphạm tội, tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động điều tra, truy tố xét xử

Từ nhận thức trên chúng ta đưa ra khái niệm về hoạt động phát hiện,điều tra tội phạm cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gâyhậu quả nghiêm trọng trong đầu tư - xây dựng như sau:

Hoạt động phát hiện, điều tra tội phạm cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng trong đầu tư xây dựng

cơ bản là quá trình tìm kiếm, thu thập thông tin phản ánh về những sự việc, hiện tượng hoặc đối tượng nghi vấn liên quan đến hành vi cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng trong đầu tư xây dựng, đồng thời thu thập tài liệu, chứng cứ theo quy định của pháp luật, nhằm chứng minh sự thật của vụ án, tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động điều tra, truy tố, xét xử tiếp theo.

Từ khái niệm trên chúng ta thấy hoạt động phát hiện, điều tra tội phạm

cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêmtrọng trong đầu tư xây dựng là hoạt động tìm kiếm, thu thập thông tin, tài liệu

về những sự việc, hiện tượng có liên quan đến tội phạm này Do đó, đòi hỏilực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ phải

áp dụng các biện pháp, chiến thuật trinh sát kết hợp sử dụng các phương tiện

kỹ thuật nghiệp vụ cần thiết theo thẩm quyền, như: Công tác điều tra cơ bản,công tác sưu tra, xác minh hiềm nghi, công tác xây dựng và sử dụng mạnglưới bí mật, trinh sát ngoại tuyến, trinh sát xác minh; sử dụng các phương tiệnnghe, nhìn, ghi âm, ghi hình… trong quá trình vận dụng các hoạt động nghiệp

vụ phát hiện, điều tra tội phạm cố ý làm trái trong đầu tư xây dựng, tùy theo

điều kiện, hoàn cảnh và vụ việc cụ thể mà lực lượng Cảnh sát điều tra tộiphạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ tiến hành theo hình thức công khaihoặc bí mật.

Hình thức hoạt động công khai của lực lượng Cảnh sát điều tra tộiphạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ trong phát hiện, điều tra tội phạmkinh tế nói chung, tội phạm cố ý làm trái trong đầu tư – xây dựng nói riêng làviệc áp dụng các biện pháp mang tính chất pháp lý công khai như: phối hợpvới các lực lượng chức năng vận động quần chúng tố giác tội phạm… hoặccác hoạt động hành chính công khai khác theo chức năng, nhiệm vụ, quy địnhcủa pháp luật, của ngành

Hoạt động này một mặt nhằm tìm kiếm, thu thập thông tin có liênquan đến tội phạm và người nghi vấn phạm tội Mặt khác trong nhiều trườnghợp hình thức hoạt động công khai được sử dụng như biện pháp dùng đểchuyển hóa tài liệu trinh sát thành chứng cứ Chính vì vậy, trong quá trìnhđiều tra các vụ án cố ý làm trái trong đầu tư xây dựng cơ bản khi các thông tintài liệu thu thập được do hoạt động trinh sát yêu cầu cán bộ Cảnh sát điều tratội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ được giao nhiệm vụ điều tra cầnnghiên cứu xem xét tới các điều kiện và khả năng có thể sử dụng các biệnpháp công khai để tiến hành chuyển hóa tài liệu trinh sát và phải đảm bảo giữđược bí mật nghiệp vụ Xuất phát từ đặc điểm của đối tượng phạm tội lànhững người am hiểu, có kiến thức chuyên môn, thủ đoạn tinh vi, cho nênviệc thực hiện các hoạt động nghiệp vụ cả hình thức công khai và bí mậtchúng ta đều phải tính đến khả năng đối phó của đối tượng hoặc tìm cách chechắn gây khó khăn cho công tác điều tra…

Hình thức hoạt động bí mật là việc thực hiện các biện pháp, phươngpháp chiến thuật nghiệp vụ bí mật theo quy định của ngành Công an cho lựclượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ như:Công tác điều tra cơ bản, công tác sưu tra, xác minh hiềm nghi, công tác xây

dựng và sử dụng mạng lưới bí mật và các hoạt động điều tra trinh sát khácnhư: Trinh sát xác minh, trinh sát nội tuyến; trinh sát ngoại tuyến, trinh sát kỹthuật… đây là những hoạt động nghiệp vụ nhằm chủ động phát hiện thông tin

về tội phạm và xác định các hành vi phạm tội để áp dụng các biện pháp điềutra làm rõ tội phạm, người phạm tội Do vậy, theo chúng tôi quá trình đấutranh chống tội phạm cố ý làm trái trong đầu tư xây dựng cơ bản cán bộ Cảnhsát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ phải chủ động xâydựng kế hoạch triển khai các hoạt động nghiệp vụ, áp dụng các biện pháp chophép để tìm kiếm, thu thập các thông tin, tài liệu phản ánh về tội phạm cố ýlàm trái trong đầu tư xây dựng cơ bản Trong đó cần chú ý tới việc thiết lập hệthống mạng lưới cung cấp thông tin, tức là xây dựng, sử dụng mạng lưới cộngtác viên bí mật ở những địa bàn, những khâu, những vị trí quan trọng, nhữngnơi trong lĩnh vực đầu tư xây dựng có thể phát hiện được tội phạm cố ý làmtrái trong đầu tư xây dựng

Kết quả của các hoạt động nghiệp vụ đó là những thông tin phản ánhnhững sự việc, hiện tượng, những dấu hiệu nghi vấn có liên quan đến tộiphạm cố ý làm trái trong đầu tư xây dựng Những thông tin này thu được từhoạt động nghiệp vụ trinh sát nên chưa đủ cơ sở để chứng minh các hành viphạm tội cụ thể Đây là những thông tin ban đầu phản ánh về một hiện tượng,một sự việc… có liên quan đến tội phạm cố ý làm trái trong đầu tư xây dựng

cơ bản

Để xác định rõ một vụ việc, một hiện tượng nào đó có liên quan đếntội phạm cố ý làm trái hay không hoặc một con người cụ thể có thể là đốitượng thực hiện hành vi cố ý làm trái trong xây dựng, yêu cầu đặt ra với cán

bộ lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụkhi tiếp nhận thông tin đó trước hết cần phải tiến hành phân tích, đối chiếu sosánh, tổng hợp, đánh giá thông tin, tài liệu để xác định độ tin cậy của thôngtin, từ đó áp dụng các biện pháp điều tra trinh sát kết hợp với các hoạt động

hành chính công khai nhằm tìm kiếm, thu thập tài liệu có liên quan đến vụ án

cố ý làm trái trong đầu tư xây dựng như: Các tài liệu, chứng từ, hợp đồngkhống, quyết toán khống một số hạng mục, phần việc trong quá trình thi côngxây lắp…

Đây mới chỉ là những tài liệu của trinh sát nên chưa có giá trị pháp lý

Để trở thành chứng cứ đòi hỏi những tài liệu đó phải được chuyển hóa thôngqua các hoạt động hành chính công khai Từ đó mới có căn cứ để tiến hànhkhởi tố vụ án hình sự theo thẩm quyền để điều tra làm rõ

Những hoạt động trên đây diễn ra một cách đồng thời, đan xen, hỗ trợnhau nhằm mục đích cuối cùng xác định trên thực tế vụ án cố ý làm trái trongđầu tư xây dựng đang hoặc đã xảy ra ở mặt công trình xây dựng nào đó đểtiến hành các biện pháp ngăn chặn hoặc áp dụng các biện pháp điều tra theothẩm quyền của lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế

và chức vụ được quy định trong Bộ luật tố tụng hình sự và pháp lệnhđiều tra hình sự

Tóm lại: Hoạt động phát hiện, điều tra tội phạm cố ý làm trái quy định

của Nhà nước trong đầu tư xây dựng của lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm

về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ là quá trình tìm kiếm, thu thập và xử lýthông tin những hiện tượng, sự việc và những đối tượng nghi vấn có liên quanđến tội phạm cố ý làm trái trong đầu tư xây dựng thông qua các hoạt độngnghiệp vụ trinh sát kết hợp với các hoạt động hành chính công khai, sử dụngcác phương tiện kỹ thuật cần thiết nhằm xác định tội phạm và người phạm tội.Các hoạt động phát hiện, điều tra tội phạm cố ý làm trái trong đầu tư xâydựng đều bị chi phối bởi tính chất đặc điểm đặc thù của lĩnh vực đầu tư – xâydựng như đã nêu ở phần trên

1.2.2 Nội dung phát hiện, điều tra tội phạm cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng trong đầu tư xây dựng cơ bản

Để xác định tội phạm cố ý làm trái quy định của Nhà nước gây hậuquả nghiêm trọng trong đầu tư xây dựng, một trong những vấn đề rất quantrọng đặt ra đối với lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lýkinh tế và chức vụ là phải xác định được những nội dung cần được phát hiện,thu thập, phân tích và đánh giá Nội dung cần phát hiện ở đây theo chúng tôichính là những thông tin phản ánh về các dấu hiệu nghi vấn có liên quan đếntội phạm cố ý làm trái trong đầu tư xây dựng.

Đó chính là những sự việc, những hiện tượng diễn ra trong quá trìnhđầu tư xây dựng có liên quan đến tội phạm cố ý làm trái trong đầu tư xâydựng, đến những người có biểu hiện nghi vấn phạm tội cố ý làm trái tronglĩnh vực đầu tư xây dựng Đây là những nội dung rất quan trọng, từ đó pháthiện ra tội phạm và người phạm tội

Những sự việc, hiện tượng diễn ra trong quá trình đầu tư xây dựng từkhâu lập dự án đầu tư, khảo sát, thiết kế, thẩm định, đấu thầu, thi công xâylắp, đến khâu nghiệm thu, thanh quyết toán công trình mà trong đó hàm chứanhững vấn đề, những nội dung liên quan đến các hành vi cố ý làm trái mà lựclượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ cầnphải nghiên cứu, xem xét để từ đó có thể phát hiện ra tội phạm cố ý làm tráitrong đầu tư xây dựng

Thông thường như những hiện tượng, sự việc sau:

- Những phản ứng của người dân trong bồi thường giải phóng mặtbằng; trong việc có liên quan đến chất lượng công trình, như: Công trình vừabàn giao đưa vào sử dụng đã bị hỏng; vật liệu đưa vào thi công công trìnhkhông đảm bảo chất lượng; không đúng chủng loại… các thông tin khác cóliên quan đến hành vi cố ý làm trái trong đầu tư xây dựng

Căn cứ vào những nội dung, sự việc hiện tượng đó cán bộ Cảnh sátđiều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ cần nghiên cứu xácđịnh những vấn đề có liên quan đến sự xuất hiện các sự việc, hiện tượng đó,

đồng thời có kế hoạch để tìm và xác định bản chất của sự việc, hiện tượng, vídụ: khi có hiện tượng công trình có sự cố như: lún đường, sập cầu, đổ nhà…

Trong trường hợp này cán bộ Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tựquản lý kinh tế và chức vụ phải phối hợp với chủ đầu tư để nghiên cứu hồ sơcông trình nhằm thu thập tài liệu, số liệu chứng minh nguyên nhân gây ra sự

cố đó

Tất cả những sự việc, hiện tượng, thông tin nêu trên chỉ mang tính phổbiến và đều có khả năng liên quan đến hành vi phạm tội cố ý làm trái trongđầu tư xây dựng Do đó đòi hỏi cán bộ Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tựquản lý kinh tế và chức vụ phải điều tra làm rõ bản chất của sự việc hiện tượng

Như chúng ta đã biết do tính đặc thù của lĩnh vực đầu tư xây dựng nêntội phạm cố ý làm trái được xác định là loại án phức tạp vì những mối quan hệcủa các đối tượng, cho nên ngay từ khi tiếp nhận thông tin về vụ án cố ý làmtrái xảy ra, cán bộ Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế vàchức vụ cần nghiên cứu, phân tích một cách tỷ mỷ, toàn diện và sâu sắc tất cảcác thông tin có liên quan tới vụ việc, trên cơ sở đó rút ra những nhận định,những phán đoán ban đầu về những vấn đề có liên quan đến hành vi cố ý làmtrái trong đầu tư xây dựng của đối tượng nghi vấn… Từ đó xác định những tàiliệu, chứng cứ cần thu thập, và thu thập ở đâu? Chú ý tới những tài liệu chứng

từ có giá trị chứng minh hành vi cố ý làm trái như: hợp đồng khống, hợp đồnggiá, các biên bản nghiệm thu, thanh toán khống khối lượng… và các giấy tờtài liệu khác có giá trị chứng minh

Xác định về phương thức thủ đoạn cố ý làm trái như: Rút ruột côngtrình; thông đồng A-B nâng khống giá trị xây lắp, khảo sát đánh giá khôngđúng phần cấp đất đá, nâng giá trị vật tư thiết bị…

Xác định số tiền thiệt hại do hành vi cố ý làm trái gây ra, khả năngkhắc phục hậu quả…

Xác định mức độ ảnh hưởng của vụ án đến các mặt của đời sống xãhội, đến chất lượng công trình…

Tóm lại: để phát hiện và điều tra tội phạm cố ý làm trái trong đầu tư

xây dựng đòi hỏi cán bộ Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế

và chức vụ phải có kế hoạch, tổ chức tốt các hoạt động nghiệp vụ cơ bản đểkịp thời phát hiện ra những hiện tượng, sự việc, những đối tượng có biểu hiệnnghi vấn liên quan đến tội phạm cố ý làm trái trong đầu tư xây dựng Trên cơ

sở đó xác định những vấn đề cần làm rõ để chứng minh sự thật của sự việc,hiện tượng đó Vì cơ bản những vấn đề nêu trên đây đã phản ánh được nhữngnội dung quan trọng, đó là những vấn đề, những nội dung có tính định hướng,

nó như là những chỉ dẫn cho việc tổ chức thực hiện các hoạt động nghiệp vụcũng như các biện pháp phát hiện, điều tra tội phạm cố ý làm trái trong lĩnhvực đầu tư xây dựng của lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản

lý kinh tế và chức vụ

1.2.3 Biện pháp phát hiện, điều tra tội phạm cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng trong đầu tư xây dựng cơ bản

Như trong khái niệm về hoạt động phát hiện, điều tra tội phạm cố ýlàm trái trong đầu tư xây dựng của Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản

lý kinh tế và chức vụ đã đề cập ở tiểu mục 1.2.1 xác định rằng: để tìm hiểu vàthu thập thông tin liên quan đến tội phạm cố ý làm trái trong đầu tư xây dựnglực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ cóquyền áp dụng các biện pháp theo quy định của pháp luật, của ngành như:

- Công tác điều tra cơ bản và sưu tra đối tượng kinh tế để phòng ngừa

và đấu tranh chống tội phạm kinh tế nói chung, phát hiện, điều tra tội phạm cố

ý làm trái trong đầu tư xây dựng nói riêng

- Xây dựng, sử dụng mạng lưới bí mật (đặc tình, cơ sở bí mật, cộngtác viên danh dự) để thu thập thông tin, tài liệu có liên quan đến tội phạm kinh

tế và phát hiện, điều tra tội phạm cố ý làm trái trong đầu tư xây dựng

- Khai thác các thông tin, tài liệu từ nguồn công khai như: trên báochí, truyền hình, các tài liệu từ các nguồn cơ quan chức năng thanh tra chuyênngành, thanh tra Nhà nước nhằm tìm kiếm các thông tin có liên quan, nhữngthông tin phản ánh về các hành vi vi phạm, tội phạm cố ý làm trái trong đầu

Theo từ điển bách khoa Công an nhân dân Việt Nam: " Điều tra cơbản là hoạt động thu thập tình hình, tài liệu, số liệu một cách toàn diện và hệthống về mọi mặt ở địa bàn, mục tiêu, tuyến, lĩnh vực, một hệ đối tượng đấutranh Điều tra cơ bản giúp cho việc nắm tình hình một cách có hệ thống, pháthiện những việc, hiện tượng liên quan đến an ninh trật tự và làm cơ sở đề rachủ trương, chính sách, biện pháp công tác trước mắt và lâu dài"

Như vậy, công tác điều tra cơ bản đã được lực lượng Công an nhândân nói chung, lực lượng Cảnh sát nói riêng xác định là công tác có vị tríchiến lược quan trọng, là cơ sở cho các hoạt động nghiệp vụ khác, khôngnhững phục vụ cho nhiệm vụ trước mắt mà còn phục vụ cho nhiệm vụ lâu dàitrong cuộc đấu tranh phòng chống tội phạm nói chung và tội phạm kinh tế nóiriêng

Trong thực tiễn đấu tranh phòng chống tội phạm kinh tế lực lượngCảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ luôn xác định

công tác điều tra cơ bản là một trong những hoạt động nghiệp vụ cơ bản có ýnghĩa bản lề, định hướng cho các hoạt động nghiệp vụ khác Vì kết quả củacông tác điều tra cơ bản của lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tựquản lý kinh tế và chức vụ là cơ sở để thực hiện các mặt công tác nghiệp vụtiếp theo đảm bảo đúng hướng, có trọng tâm, trọng điểm Đồng thời, qua điềutra cơ bản giúp cho lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lýkinh tế và chức vụ nắm được những tình hình chung có liên quan đến công tácphát hiện tội phạm kinh tế nói chung, tội phạm cố ý làm trái trong đầu tư xâydựng nói riêng: làm cơ sở cho cán bộ Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tựquản lý kinh tế và chức vụ xây dựng kế hoạch phòng ngừa, phát hiện, điều tratội phạm cố ý làm trái trong đầu tư xây dựng Đồng thời kết quả của công tácđiều tra cơ bản cũng là cơ sở giúp cho lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm vềtrật tự quản lý kinh tế và chức vụ tham mưu cho các cấp ủy Đảng, kiến nghịvới lãnh đạo các ban quản lý dự án, các cơ quan hữu quan về biện pháp quản

lý và bảo vệ tài sản Nhà nước trong đầu tư xây dựng

Cùng với công tác điều tra cơ bản, công tác sưu tra đối tượng kinh tếtrong lĩnh vực đầu tư xây dựng được xác định là hoạt động nghiệp vụ cơ bản

có vị trí quan trọng, là khâu mở đầu cho các hoạt động trinh sát Mục đích củacông tác sưu tra đối tượng kinh tế nói chung, các đối tượng cố ý làm trái quyđịnh của Nhà nước trong đầu tư xây dựng nói riêng là nhằm phát hiện ra tộiphạm Trước khi Bộ trưởng Bộ Công an ban hành Quyết định 36/2003/QĐ-BCA(C11) về việc ban hành Quy định về công tác sưu tra và Quy định vềcông tác xác minh hiềm nghi của lực lượng Cảnh sát nhân dân, lực lượngCảnh sát kinh tế khi tiến hành công tác sưu tra đối tượng kinh tế vẫn dựa trên

cơ sở Quyết định số 31/QĐ-BNV(C11) ngày 28/2/1995 của Bộ nội vụ (nay là

Bộ Công an) về công tác sưu tra Đối với lĩnh vực đầu tư xây dựng, căn cứvào hướng dẫn của cục Cảnh sát kinh tế về công tác này, khi tiến hành sưu trađối tượng kinh tế trong thực tế lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự

quản lý kinh tế và chức vụ thường chú ý tập trung nghiên cứu vào số đốitượng có biểu hiện nghi vấn cụ thể sau:

- Người quản lý cấp vốn xây dựng, quy hoạch xây dựng, thiết kế xâydựng có biểu hiện nghi vấn cố ý làm trái các quy định của Nhà nước

Người đại diện chủ đầu tư, chủ thầu, người liên quan đến quản lý quátrình thi công xây lắp có nhiều biểu hiện nghi vấn liên quan đến cố ý làm tráiquy định của Nhà nước trong đầu tư xây dựng

- Những người được giao tổ chức đấu thầu, ký kết các hợp đồng giaothầu biểu hiện không khách quan, làm trái quy định của Nhà nước

- Người được giao nhiệm vụ giám sát công trình có biểu hiện thôngđồng với người nhận thầu để thay đổi thiết kế công trình, kết cấu vật liệu hoặcthay đổi vật tư, thiết bị

- Người được giao thẩm định chất lượng công trình xây dựng có biểuhiện thông đồng đánh giá thiếu khách quan, sai sự thật…

Song về cơ bản, khi sưu tra đối tượng trong lĩnh vực đầu tư xây dựng

cơ bản để phát hiện tội phạm cố ý làm trái cán bộ Cảnh sát điều tra tội phạm

về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ cần phải tuân theo những quy định cụ thểcủa Bộ Công an, kế hoạch hướng dẫn của cục Cảnh sát điều tra tội phạm về trật

tự quản lý kinh tế và chức vụ về công tác sưu tra Tuy nhiên, quá trình xác địnhđối tượng sưu tra chúng ta cần chú ý tới tính đặc thù của lĩnh vực kinh tế này vàtập trung nghiên cứu vào những đối tượng nêu trên để tổ chức quản lý, giámsát đối tượng nhằm phát hiện ra tội phạm cố ý làm trái trong đầu tư xây dựng

Đồng thời với việc tiến hành sưu tra đối tượng kinh tế, trên cơ sở kếtquả của công tác điều tra cơ bản về lĩnh vực đầu tư xây dựng, xác định đốitượng và địa bàn trọng điểm, khâu quan trọng, từ đó cán bộ Cảnh sát điều tratội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ cần làm tốt công tác xây dựng

và sử dụng mạng lưới bí mật Xây dựng và sử dụng mạng lưới bí mật để thu

thập thông tin về tội phạm cố ý làm trái trong đầu tư xây dựng là một trongnhững công tác nghiệp vụ cơ bản có ý nghĩa quan trọng trong phòng ngừa,phát hiện điều tra tội phạm cố ý làm trái trong đầu tư xây dựng.

Thực tế cho thấy lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản

lý kinh tế và chức vụ không thể nắm hết được mọi hoạt động diễn ra trongquá trình đầu tư xây dựng và cũng không đủ điều kiện để quản lý địa bàn nếukhông có mạng lưới bí mật như: đặc tình, cơ sở bí mật, công tác viên danh dự.Đây là lực lượng cung cấp thông tin rất quan trọng đối với lượng Cảnh sátđiều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ

Vì vậy, theo chúng tôi để có mạng lưới cộng tác viên bí mật giúp cholực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ nắmvững tình hình, phát hiện thông tin về tội phạm cố ý làm trái trong đầu tư xâydựng, yêu cầu đặt ra đối với cán bộ Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản

lý kinh tế và chức vụ cần phải tiến hành làm tốt công việc điều tra cơ bảnnhằm xác định những vị trí quan trọng, khâu trọng điểm trên cơ sở đó chọnlựa người xây dựng làm đặc tình, cơ sở bí mật, hay cộng tác viên danh dựđảm bảo tạo thành mạng lưới cung cấp thông tin về tội phạm

Việc bố trí đặc tình, cơ sở bí mật, cộng tác viên danh dự phải đượcthực hiện gắn với địa bàn, khâu trọng điểm mới có thể phát hiện ra nhữngthông tin liên quan đến tội phạm cố ý làm trái quy định của Nhà nước trongđầu tư xây dựng Thông thường trong các khâu lập dự toán, khâu khảo sát xâydựng: khâu kế toán thanh toán, nghiệm thu … lực lượng Cảnh sát điều tra tộiphạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ cần bố trí nhân viên mạng lưới bímật Vì những khâu này là những khâu có liên quan đến hoạt động cố ý làmtrái quy định của Nhà nước trong đầu tư xây dựng Nhưng để đảm bảo đủmạng lưới bí mật để quán xuyến địa bàn vấn đề đặt ra là tìm và lựa chọnngười vào mạng lưới bí mật đúng theo yêu cầu nghiệp vụ quy định, đó lànhững người phải có những điều kiện cần thiết về chuyên môn thuộc chuyên

ngành xây dựng, về khả năng xây dựng, thu thập, phát hiện thông tin liênquan đến tội phạm và các điều kiện khác đảm bảo hoàn thành nhiệm vụ đượcgiao Trong đó cần chú ý vào những người như: cán bộ quản lý dự án; cán bộlập dự toán; kỹ sư thiết kế; cán bộ kế toán; vật tư; kho quỹ; cán bộ giám sát kỹthuật; những quần chúng tích cực đấu tranh chống tội phạm… Trong mạnglưới bí mật ở lĩnh vực đầu tư – xây dựng chúng ta cần đặc biệt quan tâm đếnxây dựng và sử dụng công tác viên danh dự, vì thực tế vai trò của cộng tácviên danh dự rất quan trọng Cộng tác viên danh dự có nhiệm vụ tư vấn cholực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ pháthiện những sơ hở, thiếu sót trong các chủ trương, chính sách, pháp luật về đầu

tư – xây dựng mà tội phạm có thể lợi dụng hoạt động Đồng thời phát hiệnnhững thủ đoạn hoạt động của tội phạm cố ý làm trái cũng như tư vấn cho lựclượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ về cácbiện pháp đấu tranh có hiệu quả với các đối tượng phạm tội cố ý làm tráitrong đầu tư xây dựng

Trong điều kiện kinh tế phát triển nhanh như hiện nay, đầu tư - xâydựng ngày càng tăng, công nghệ xây dựng ngày càng hiện đại, lực lượngCảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ cần phải chú ýxây dựng và sử dụng cộng tác viên danh dự am hiểu về lĩnh vực có liên quantới đầu tư xây dựng để họ giúp cho lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm vềtrật tự quản lý kinh tế và chức vụ phát hiện các vi phạm, tội phạm trong đầu

tư xây dựng nói chung, tội phạm cố ý làm trái trong đầu tư xây dựng nóiriêng

Những thông tin về tội phạm cố ý làm trái trong đầu tư xây dựngkhông phải chỉ được phát hiện từ các hoạt động công khai, đây là nguồn thôngtin cần được tổ chức khai thác Nhưng để có thể thu thập được thông tin từnguồn công khai, lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh

tế và chức vụ cần phải xây dựng mối quan hệ tốt với các tổ chức quần chúng,

các ngành, các cơ quan chức năng có điều kiện, khả năng phát hiện thông tin

về tội phạm cố ý làm trái trong đầu tư xây dựng như: với Thanh tra Nhà nước,Thanh tra chuyên ngành xây dựng, cơ quan kiểm toán, thuế… Trên cơ sở đó,cán bộ Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ tổ chứckhai thác các thông tin liên quan đến hoạt động của tội phạm cố ý làm trái.Đồng thời phối hợp với các đơn vị này trong tìm kiếm thu thập tài liệu, chứng

cứ chứng minh tội phạm và người phạm tội và thực tế các hoạt động áp dụngbiện pháp công khai này giúp cho chúng ta chuyển hóa tài liệu trinh sát thànhchứng cứ

Như vậy, để phát hiện ra tội phạm cố ý làm trái trong đầu tư xây dựngđòi hỏi lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức

vụ cần phải có khả năng vận dụng các biện pháp trinh sát kết hợp với các hoạtđộng công khai, phối hợp chặt chẽ với các ngành, các cơ quan, đơn vị liênquan đẩy mạnh phong trào quần chúng đấu tranh chống tội phạm đặc biệt làđấu tranh chống tội phạm trong lĩnh vực đầu tư xây dựng cơ bản hiện nay

Toàn bộ thông tin, tài liệu thu thập được bằng các hoạt động trinh sátcần phải được xác minh làm rõ thông qua các biện pháp nghiệp vụ của lựclượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ

Những biện pháp nghiệp vụ được lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm

về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ vận dụng để tiến hành xác minh về vụ cố

ý làm trái trong đầu tư xây dựng thường dựa trên cơ sở những thông tin tàiliệu thu thập được bằng các biện pháp công khai hoặc bí mật, trên cơ sở đócán bộ Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ tiếnhành phân tích, đánh giá thông tin, tài liệu đó, xác định những vấn đề, nhữngnội dung có liên quan đến tội phạm cố ý làm trái Đồng thời, nhanh chóngtriển khai đồng bộ các biện pháp để xác minh, xác định trọng tâm, trọng điểm,tập trung lực lượng để xác minh trong thời gian nhanh nhất có thể chốt đượccác tài liệu chính ngăn chặn kịp thời không để cho đối tượng phạm tội có thời

gian hợp lý hóa chứng từ, hóa đơn, giấy tờ… gây khó khăn cho việc điều tra

vụ án

Mọi tài liệu, thông tin thu thập được đều phải được phân tích, so sánhđối chiếu, sắp xếp và phân loại một cách khoa học Phân tích, đánh giá thôngtin, tài liệu nhằm xác định có vụ án cố ý làm trái trong đầu tư xây dựng haykhông? nếu có thì tính chất, mức độ của vụ việc đó như thế nào? Để từ đóquyết định các hoạt động điều tra tiếp theo Giải quyết vấn đề này đòi hỏi cán

bộ Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ phải sửdụng tổng hợp các biện pháp cho phép để phát hiện thông tin ban đầu về vụ,việc cố ý làm trái, tiến hành thẩm tra xác minh nhanh chóng, kịp thời, đảmbảo yêu cầu chủ động phòng chống tội phạm Kết quả thẩm tra xác minh, nếu

có đủ căn cứ thì tiến hành lập án đấu tranh và áp dụng các biện pháp, chiếnthuật điều tra thu thập tài liệu về hành vi cố ý làm trái của các đối tượng, bằngcác biện pháp hợp lý để chuyển hóa tài liệu trinh sát và củng cố chứng cứ.Đây là giai đoạn quan trọng mà trong đó các biện pháp, chiến thuật điều tratrinh sát được vận dụng một cách triệt để nhằm tìm kiếm, thu thập thông tin,tài liệu liên quan đến hành vi cố ý làm trái của đối tượng nghi vấn

Tuy nhiên, do tính đặc thù của lĩnh vực đầu tư xây dựng, nếu chúng tachỉ vận dụng biện pháp trinh sát chưa đủ mà cần phải bám vào tri thức khoahọc, kỹ thuật xây dựng để vận dụng vào điều tra làm rõ tội phạm cố ý làm tráitrong lĩnh vực xây dựng sẽ có hiệu quả hơn như: Thông qua kiểm toán, giámđịnh chất lượng công trình, thanh tra, kiểm tra các hoạt động kinh tế tàichính… Tất cả các biện pháp chiến thuật điều tra trinh sát, cũng như các biệnpháp chiến thuật điều tra trinh sát, cũng như các biện pháp hành chính côngkhai nhưng được ngụy trang sử dụng trong phát hiện, điều tra vụ án cố ý làmtrái trong đầu tư xây dựng đều có mối liên hệ tác động qua lại và hỗ trợ lẫnnhau Kết quả của hoạt động này là điều kiện, căn cứ để triển khai các hoạtđộng nghiệp vụ khác

Mọi tài liệu thu thập được từ các hoạt động trinh sát có ý nghĩa rấtquan trọng cho việc xác định tội phạm và người phạm tội Nhưng để truy cứutrách nhiệm hình sự đối với người có hành vi cố ý làm trái trong đầu tư xâydựng đòi hỏi những tài liệu đó phải mang tính pháp lý Do đó tài liệu trinh sáttrở thành chứng cứ pháp lý yêu cầu nó phải được chuyển hóa.

Trong thực tế điều tra tội phạm cố ý làm trái trong đầu tư xây dựnglực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ cóthể tiếp nhận rất nhiều thông tin, tài liệu từ hoạt động nghiệp vụ trinh sát (dođặc tình, cơ sở bí mật, cộng tác viên danh dự… cung cấp) Những tài liệutrinh sát được thu thập ở đây phản ánh đến nhiều khía cạnh khác nhau về vụ

cố ý làm trái như: các tài liệu sao chụp về hóa đơn, chứng từ kế toán; các tàiliệu có liên quan đến hành vi cố ý làm trái, có thể là tin do đặc tình, cơ sở bímật cung cấp về sự thay đổi vật tư, nguyên liệu trong quá trình xây dựng; sựtrao đổi giữa các đối tượng về cách đối phó lại sự phát hiện; sự bàn bạc vềcách thức hợp lý hóa chứng từ, hóa đơn, hợp đồng mua, bán vật tư, nguyênliệu nhằm che giấu hành vi phạm tội… Tất cả những thông tin, tài liệu đó đềuđược cán bộ Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụphân tích, đánh giá sắp xếp và tính toán khả năng cũng như biện pháp chuyểnhóa tài liệu đó thành chứng cứ

Thông thường, biện pháp chuyển hóa tài liệu trinh sát trong điều tracác vụ án cố ý làm trái trong đầu tư xây dựng là:

- Dùng đơn thư tố giác của quần chúng làm cơ sở để chuyển hóa tàiliệu Để thực hiện biện pháp này cán bộ Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tựquản lý kinh tế và chức vụ phải dựa vào quần chúng tốt, có tinh thần đấutranh chống tội phạm, có thái độ tự giác tích cực hợp tác giúp đỡ lực lượngCảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ

- Tiến hành thanh tra, kiểm tra để chuyển hóa tài liệu trinh sát Trongtrường hợp tài liệu thu được từ các hoạt động điều tra trinh sát mà phát hiện ra

có hành vi cố ý làm trái trong đầu tư xây dựng bằng thủ đoạn hợp lý hóachứng từ, sổ sách Để những tài liệu đó trở thành chứng cứ, một trong nhữnghoạt động công khai được sử dụng để chuyển hóa tài liệu đó là hoạt độngthanh, kiểm tra Khi tiến hành thanh tra, kiểm tra phải tùy theo hành vi cố ýlàm trái được thực hiện ở khâu nào, giai đoạn nào của quá trình đầu tư xây dựng.

Tóm lại: Lĩnh vực đầu tư xây dựng là lĩnh vực kinh tế đặc thù, quátrình thi công xây lắp với kỹ thuật phức tạp Do đó trong hoạt động phát hiện,điều tra tội phạm cố ý làm trái trong lĩnh vực này đòi hỏi lực lượng Cảnh sátđiều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ phải biết vận dụng vàkết hợp linh hoạt các biện pháp, chiến thuật trinh sát với biện pháp hành chínhcông khai và các biện pháp điều tra theo thẩm quyền được quy định trong Bộluật tố tụng hình sự và Pháp lệnh tổ chức điều tra hình sự hiện hành Đồngthời biết sử dụng kết quả của biện pháp này làm cơ sở cho thực hiện các biệnpháp khác Các biện pháp đó đều có mối quan hệ tác động qua lại và được sửdụng linh hoạt tùy theo điều kiện, hoàn cảnh và từng giai đoạn điều tra Trongcác biện pháp đó, cần chú ý tới các biện pháp nghiệp vụ cơ bản của lực lượngCảnh sát nhân dân, đặc biệt quan tâm xây dựng và sử dụng đặc tình, cơ sở bímật, cộng tác viên danh dự

1.2.4 Mối quan hệ phối hợp trong hoạt động phát hiện, điều tra tội phạm cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng trong đầu tư xây dựng cơ bản

Thực tiễn hoạt động phát hiện, điều tra tội phạm cố ý làm trái nguyêntắc quản lý kinh tế trong đầu tư xây dựng lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm

về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ đã sử dụng tổng hợp các biện pháp.Trong mỗi biện pháp khi thực hiện và điều tra, tùy điều kiện và hoàn cảnh cụthể, lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ

có thể thực hiện độc lập hoặc có thể tiến hành có sự phối hợp chặt chẽ với cáclực lượng liên quan như:

- Với cơ quan Kiểm toán, Thanh tra và giám định xây dựng, giám địnhtài chính, kế toán… để giám định kỹ thuật, giám định chất lượng công trình

và kiểm toán các hoạt động kinh tế tài chính trong đầu tư xây dựng đòi hỏiphải có sự giúp đỡ của các nhà chuyên gia về lĩnh vực này Vì như chúng ta

đã nêu ở phần trước xây dựng với những kỹ thuật phức tạp, sản phẩm của xâydựng là những công trình kiên cố, có phần nằm sâu dưới lòng đất, dướinước… Do đó đòi hỏi phải có các chuyên gia để giám định công trình xácđịnh những sai phạm của các đối tượng trong quá trình thi công công trình,nghiệm thu thanh toán Trên cơ sở căn cứ vào các chi tiêu, định mức, dựtoán… để tính toán xác định tính chất mức độ thiệt hại, giá trị tài sản thấtthoát…

- Trong hoạt động phát hiện điều tra tội phạm cố ý làm trái trong đầu

tư xây dựng lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế vàchức vụ luôn phải tăng cường phối kết hợp với các cơ quan chuyên môn như:ngành xây dựng, với Thanh tra chuyên ngành xây dựng, hội đồng thẩm định

dự án xây dựng, cơ quan thiết kế… Một mặt để chúng ta thu thập thông tin tàiliệu liên quan đến hoạt động phát hiện, điều tra tội phạm cố ý làm trái trongđầu tư xây dựng Mặt khác thông qua hoạt động của các cơ quan chức nănggiúp cho chúng ta chuyển hóa tài liệu trinh sát thành chứng cứ phục vụ choquá trình chứng minh tội phạm

- Bên cạnh đó chúng ta duy trì và tăng cường mối quan hệ phối hợpvới các cơ quan trong khối nội chính như: Viện kiểm sát, tòa án; trong quátrình phát hiện, điều tra, truy tố xét xử tội phạm kinh tế nói chung, tội phạm

cố ý làm trái trong đầu tư xây dựng cơ bản nói riêng

- Trong ngành chúng ta cần phối hợp chặt chẽ với lực lượng Công anphụ trách phường, xã; lực lượng An ninh kinh tế, Công an xã, bản để thu thậptin tức, tình hình liên quan đến hoạt động phát hiện, điều tra tội phạm cố ýlàm trái trong đầu tư xây dựng

Kết luận chương 1

Từ những nhận thức cơ bản về hoạt động phát hiện, điều tra tội phạm

cố ý làm trái trong đầu tư xây dựng cơ bản rút ra một số kết luận sau:

- Cố ý làm trái trong đầu tư xây dựng là hành vi cố ý thực hiện sai haykhông thực hiện các quy định, quy trình của Nhà nước trong đầu tư xây dựng

đã gây ra hậu quả nghiêm trọng do những người có trách nhiệm trong đầu tưxây dựng gây ra

- Trong lý luận về hoạt động điều tra trinh sát và điều tra tố tụng vấn

đề về hoạt động phát hiện, điều tra các tội phạm nói chung và tội phạm cố ýlàm trái trong đầu tư xây dựng cơ bản nói riêng đã được đề cập nghiên cứu ởtừng khía cạnh khác nhau, nhưng nhìn chung đã phản ánh được nội dung vàbiện pháp cơ bản về hoạt động điều tra trinh sát, hoạt động điều tra theo tốtụng Tuy nhiên trong đó vẫn chưa đề cập cụ thể tới hoạt động phát hiện, điềutra tội phạm cố ý làm trái trong đầu tư xây dựng cơ bản của lượng Cảnh sátđiều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ Dựa trên cơ sở nghiêncứu những vấn đề đó tác giả luận văn đã nêu ra một khái niệm về hoạt độngphát hiện, điều tra tội phạm cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lýkinh tế gây hậu quả nghiêm trọng trong đầu tư xây dựng của Cảnh sát điều tratội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ góp phần bổ sung và hoàn thiện

lý luận nghiệp vụ điều tra tội phạm kinh tế

- Những nội dung và biện pháp phát hiện, điều tra khám phá tội phạm

cố ý làm trái trong đầu tư xây dựng được đề cập ở chương này là những chỉdẫn, định hướng cơ bản đối với cán bộ Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tựquản lý kinh tế và chức vụ trong quá trình đấu tranh phòng, chống tội phạmkinh tế nói chung và đấu tranh phòng, chống tội phạm cố ý làm trái quy địnhcủa Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng trong đầu tư xâydựng nói riêng

- Nghiên cứu cơ sở pháp lý về hoạt động phát hiện, điều tra tội phạm

cố ý làm trái trong đầu tư xây dựng của lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm

về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ thấy rằng nhiều điểm chưa cụ thể, thiếuvăn bản hướng dẫn điều đó đã gây khó khăn, vướng mắc cho lực lượng Cảnhsát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ trong việc thực hiệnnhiệm vụ đấu tranh chống tội phạm kinh tế ở lĩnh vực này

- Trong phát hiện, điều tra tội phạm cố ý làm trái trong đầu tư xâydựng lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức

vụ cần phải có sự phối hợp chặt chẽ với các lực lượng trong và ngoài ngànhCông an Sự phối hợp này phải đặt dưới sự chỉ đạo thống nhất trên cơ sở quychế phối hợp tạo thành sức mạnh tổng hợp trong đấu tranh chống tội phạmkinh tế nói chung, tội phạm cố ý làm trái trong đầu tư xây dựng nói riêng

Chương 2 Thực trạng hoạt động phát hiện, điều tra tội phạm cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng trong đầu tư

xây dựng

cơ bản của lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế

và chức vụ Công an tỉnh Lai Châu

2.1 Tình hình tội phạm cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng trong đầu tư xây dựng cơ bản trên địa bàn tỉnh Lai Châu

2.1.1 Tình hình địa bàn Lai Châu có liên quan đến hoạt động phát hiện, điều tra tội phạm cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng trong đầu tư xây dựng cơ bản

Lai Châu là một tỉnh miền núi, biên giới mới được thành lập trên cơ sởchia tách tỉnh Lai Châu (cũ) và sát nhập thêm huyện Than Uyên của tỉnh LàoCai có tổng diện tích tự nhiên 9.065,123 km2 gồm 6 huyện, thị xã (trong đó có

3 huyện biên giới) giáp với Trung Quốc với 273 km đường biên, có 90 xã,phường, thị trấn, dân số 313.511 người thuộc 20 dân tộc anh em cùng sinhsống Địa hình đồi núi phức tạp, chia cắt, hệ thống cơ sở hạ tầng thấp kém,trình độ dân trí thấp so với mặt bằng chung của cả nước…

Trong những năm qua, nhất là từ sau khi thành lập tỉnh mới, Chínhphủ đã dành sự quan tâm đặc biệt đối với Lai Châu, hàng năm đã đầu tư hàngtrăm tỷ đồng cho các chương trình dự án phát triển kinh tế – xã hội, trong đóđầu tư trên lĩnh vực xây dựng cơ bản chiếm một tỷ trọng lớn trong cơ cấu đầu

tư của tỉnh, bao gồm nhiều nguồn vốn khác nhau như vốn đầu tư xây dựng cơbản tập trung, vốn chương trình mục tiêu như: chương trình 135 của Chínhphủ về xây dựng cơ sở hạ tầng phát triển kinh tế – xã hội các xã đặc biệt khókhăn; chương trình 120 về xây dựng cơ sở hạ tầng phát triển kinh tế các xã

vùng biên giới; chương trình 159 về xây dựng trường lớp học xóa bỏ trườnglớp tranh tre nứa lá… Đặc biệt là nguồn vốn hàng nghìn tỷ đồng đầu tư cho

dự án tái định cư Thủy điện Sơn La; Thủy điện Bản Chát, Thủy điện HuộiQuảng - Than Uyên và các nguồn vốn đầu tư cho xây dựng các công trìnhgiao thông, xây dựng trọng điểm của tỉnh… Theo số liệu thống kê hàng nămngân sách đã chi cho đầu tư xây dựng cơ bản đạt:

Năm 2001 tổng chi ngân sách địa phương 713.006 triệu trong đó chi chođầu tư xây dựng: 190.964.498đ, chiếm 26,8%; năm 2002 tổng chi ngân sáchđịa phương 830.304 triệu, trong đó chi cho đầu tư xây dựng: 334.433.561đchiếm 40,3%; năm 2003 tổng chi ngân sách địa phương 1.230.612 triệu, trong

đó chi cho đầu tư xây dựng: 466.151.148đ chiếm 37,9%; năm 2004 tổng chingân sách địa phương 750.141 triệu trong đó chi cho đầu tư xây dựng:394.428.961 chiếm 52%; năm 2005 tổng chi ngân sách địa phương1.141.114.771.773đ trong đó chi cho đầu tư xây dựng: 438.020.258.428đchiếm 38,2%

Nhìn chung nguồn vốn đầu tư xây dựng đã phát huy hiệu quả đem lạicho Lai Châu hệ thống cơ sở hạ tầng điện, đường, trường, trạm ngày càngkhang trang hiện đại góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội củađịa phương Tuy nhiên đó cũng là những điều kiện, cơ hội cho những đối tượngxấu lợi dụng để tham ô, cố ý làm trái gây thất thoát tài sản Vì: nguồn vốn đầu tưlớn, địa bàn triển khai các công trình, dự án trải rộng trên phạm vi toàn tỉnh, địahình hiểm trở, giao thông đi lại khó khăn rất khó cho công tác quản lý giám sátcủa những cơ quan chức năng cũng như của cộng đồng dân cư sở tại: điều đó

đã bị các đối tượng lợi dụng để cố ý làm trái trong việc lập, thiết kế, dự toán,xác định đơn giá, cự ly vận chuyển và thi công, nghiệm thu, thanh toán…

Năng lực quản lý của các cấp, các ngành, các cơ quan có thẩm quyền,các chủ đầu tư, Ban quản lý dự án, các tổ chức tư vấn giám sát không đồng đều

và còn hạn chế so với yêu cầu thực tế, nhất là các chủ đầu tư, Ban quản lý dự áncấp huyện, Ban quản lý dự án kiêm nhiệm của các ngành Cơ chế kiểm tra, quản

lý quy trình, thủ tục, chất lượng công trình, hiệu quả đầu tư có lúc còn buônglỏng, chồng chéo chưa thường xuyên, nghiêm ngặt dễ bề tạo kẽ hở để các đốitượng lợi dụng tham ô, cố ý làm trái rút ruột công trình gây thất thoát tài sản

Trong khi đó phần lớn các doanh nghiệp trên địa bàn đều đăng ký kinhdoanh ngành nghề xây dựng Theo số liệu thống kê của sở kế hoạch đầu tưtỉnh Lai Châu hiện nay cả tỉnh có 192/235 doanh nghiệp = 81,2% doanh nghiệpkinh doanh ngành nghề xây dựng Có thể nói: "nhà nhà, ngành ngành" làm xâydựng, như vậy một tỉnh có thể nói nghèo nhất cả nước mới chia tách chưa đầy

ba năm đã có tới gần 200 doanh nghiệp có đòi hỏi về vốn, thiết bị, trình độquản lý sản xuất kinh doanh… tạo ra sự lộn xộn trên thị trường xây dựng, tìnhtrạng mua bán thầu, thậm chí có những doanh nghiệp khai man về năng lựcthực tế để tham gia đấu thầu, chỉ định thầu hoặc làm B’ cho các chủ thầu khác

Nhằm tập trung tháo gỡ những bất cập, sơ hở thiếu sót trong quản lý đầu

tư xây dựng, từng bước hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm hạn chế tiến tới loại

bỏ những nguyên nhân, điều kiện tham ô, cố ý làm trái trong đầu tư xây dựng

Trong những năm qua Tỉnh ủy, Hội đồng nhân dân, ủy ban nhân dântỉnh và các ngành chức năng đã có nhiều cố gắng trong việc triển khai và thựchiện nghiêm túc các chỉ thị, nghị quyết pháp luật của Đảng, Nhà nước về đấutranh chống tham nhũng nói chung và các vi phạm, tội phạm cố ý làm tráitrong đầu tư xây dựng nói riêng Bước đầu đã có hiệu quả, nhiều vụ án tham

ô, cố ý làm trái trong đầu tư xây dựng đã được phát hiện, đã góp phần răn đegiáo dục hạn chế tội phạm kinh tế nảy sinh trong đầu tư xây dựng

2.1.2 Tình hình tội phạm cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng trong đầu tư xây dựng cơ bản từ năm 2001 - 2006

Trong những năm gần đây, nền kinh tế của nước ta vận hành theo cơchế thị trường có sự quản lý của Nhà nước đã phát huy được những mặt tíchcực, đời sống nhân dân được nâng lên đáng kể Theo đó nhiều nhu cầu về vật