Khái niệm quyền sở hữu: - Theo nghĩa khách quan: quyền sở hữu là một chế định pháp luật dân sự, tổng hợp các quy định của nhà nớc điều chỉnh việc xác lập, thực hiện, chấm dứtquyền của
Trang 1TÀI SẢN VÀ QUYỀN SỞ HỮU
GV HƯỚNG DẪN : Ths BÙI THỊ THANH HẰNG
1 BÙI THỊ THÚY HÀ ( nhóm trưởng)
2 VŨ THỊ MINH HUYỀN
3 NGUYỄN THÀNH LÊ
4 NGUYỄN THỊ THU THỦY
5 LÊ THỊ PHƯƠNG MINH
6 NGUYỄN HƯƠNG GIANG
7 MAI NGỌC BÍCH
8 ĐỖ ĐỨC HIỀN
9 HOÀNG XUÂN HOAN
10 NGUYỄN NGỌC MAI
11 TRẦN ĐỨC THẮNG
12 PHẠM THỊ NHUNG (CH11)
Hà Nội, 7-2009
Trang 2LỜI MỞ ĐẦU 1
Phần 1 2
CÁC KHÁI NIỆM LIÊN QUAN “ TÀI SẢN VÀ 2
QUYỀN SỞ HỮU” 2
1.1 Khái niệm, phân loại tài sản 2
1.1.1 Khái niệm tài sản: 2
1.2.Quyền sở hữu 3
1.2.1 Khái niệm quyền sở hữu 3
1.2.2 Nội dung quyền sở hữu 3
1.2.3 Bảo vệ quyền sở hữu 3
1.3 Các hình thức sở hữu 4
1.3.1 Sở hữu nhà nước 4
1.3.2 Sở hữu tập thể 4
1.3.3 Sở hữu tu nhân 4
1.3.4 Sở hữu chung 4
1.3.5 Sở hữu của các tổ chức chính trị, chính trị xã hội 4
1.3.6 Sở hữu của tổ chức chớnh trị xó hội, nghề nghiệp, tổ chức xó hội, tổ chức xó hội nghề nghiệp 4
Phần 2 6
NỘI DUNG CHÍNH: TÀI SẢN ẢO VÀ QUYỀN SỞ HỮU CHUNG 6
1.1 Tài sản ảo 6
1.1.1 Tài sản ảo là gì? 6
1.1.2 Tính cấp thiết cần có các quy định của pháp luật về tài sản ảo 6
1.1.3 Tài sản ảo có phải là tài sản hợp pháp? 7
1.1.4 Tài sản ảo trong game online thuộc về ai? 8
1.1.5 Khó khăn trong việc bảo hộ tài sản ảo 10
1.2 Quyền sở hữu chung 11
1.2.1 Khái niệm sở hữu chung 11
1.2.1.1 Sở hữu chung theo phần 11
1.2.1.2 Sở hữu chung hợp nhất 12
Trang 31.2.2 So sánh sở hữu chung hợp nhất và sở hữu chung theo phần 12
1.2.2.1 Căn cứ xác lập quyền sở hữu chung hợp nhất và sở hữu chung theo phần: 13
1.2.2.2 Sử dụng tài sản chung: 14
1.2.2.3 Định đoạt tài sản chung 14
1.2.2.4 Bảo vệ quyền sở hữu chung: 15
1.2.2.5 Chấm dứt sở hữu chung: 15
Trang 4LỜI MỞ ĐẦU
Tài sản và quyền sở hữu có ý nghĩa quan trọng quyết định sự tồn tại của mỗi
cá nhân con người và sự phát triển của xã hội Quyền sở hữu là mức độ xử sự màpháp luật cho phép một chủ thể được thực hiện trong quá trình chiếm hữu, sử dụng,định đoạt tài sản Điều đó tác động trực tiếp đến nền kinh tế, thúc đẩy hoặc kìm hãm
sự phát triển của nền kinh tế Xuất phát từ vai trò chi phối của sở sở kinh tế hạ tầngđối với pháp luật, BLDS khẳng định vị trí trung tâm của chế dịnh "tài sản và quyền
sở hữu Vì vậy, việc quy định, nghiên cứu về tài sản và phân loại tài sản, quyền sởhữu trong quan hệ dân sự là thực sự cần thiết
Trong giới hạn về thời gian và kiến thức nhóm 1 xin trình được đề cập đến 2vấn đề nhóm thấy có nhiều vấn đề cần làm rõ trong phần “ tài sản và quyền sở hữu”
là tài sản ảo và sở hữu chung Nội dung chính của nhóm:
Phần 1 nhắc lại các khái niệm quan trọng của phần “ tài sản và quyền sở hữu”
Phần 2 trình bày chi tiết về tài sản ảo và quyền sở hữu chung
Trang 5Phần 1
CÁC KHÁI NIỆM LIÊN QUAN “ TÀI SẢN VÀ
QUYỀN SỞ HỮU”
Bài viết xin được nhắc lại các khái niệm quan trọng sau:
1.1 Khái niệm, phân loại tài sản
1.1.1 Khái niệm tài sản:
Tài sản trong quan hệ dân sự gồm vật, tiền, giấy tờ có giá trị bằng tiền
Giấy tờ trị giá được bằng tiền: Ngân phiếu, trái phiếu, cổ phiếu…
Quyền tài sản: quyền yêu cầu ngời khác thực hiện nghĩa vụ tài sản
1.1.2 Phân loại tài tài sản: (có thể phân chia tài sản thành vật và quyền tài
sản)
- Bất động sản: đất đai, nhà ở, công trình xây dựng gắn liền với đấtđai; các tài sản gắn liền với nhà ở, công trình xây dựng đó và các tài sản khác dopháp luật quy định
- Động sản: những tài sản không phải là bất động sản
* Tình huống tham khảo:
“Trung Quốc cấm mua bán dưới mọi hình thức trứng, tinh trùng, hợp tử, phôi thai và sẽ không cho phép bất kỳ hành vi thu gom trứng và tinh trùng bất hợp pháp nào Những người vi phạm sẽ bị phạt thật nặng” Bộ Y tế Trung Quốc cũng
đã ban hành quy định về việc quản lý các công nghệ hỗ trợ sinh sản, thành lập cácngân hàng tinh trùng và thủ tục xin giấy chứng nhận Cũng theo thông báo, có 88 tổchức đã được cho phép thực hiện điều trị hỗ trợ sinh sản tại Trung Quốc, và 10 tổchức được chấp thuận thành lập các ngân hàng tinh trùng
Theo: http://thongtinphapluatdansu.wordpress.com/2007/09/11/5422/
=> Tình huống trên đặt ra vấn đề liệu các hành vi mua bán dưới mọi hình
thức trứng, tinh trùng, hợp tử, phôi tha có được gọi là giao dịch dân sự và trứng,
Trang 6tinh trùng…có được coi là tài sản trong thương vụ đó Việc xác định này quả thật cónhiều vấn đề cần thảo luận.
Quy định của pháp luật hiện nay về tài sản dường như chưa đáp ứng đượccác đòi hỏi của sự phát triển Chẳng hạn như phần quy định về tài sản hiện nay ViệtNam và nhiều quốc gia khác đang xem xét liệu có chấp nhận tài sản ảo là một tàisản được pháp luật công nhận và bảo vệ Vấn đề này sẽ được nhóm trình bà chi tiếttrong phần sau
1.2.Quyền sở hữu
1.2.1 Khái niệm quyền sở hữu:
- Theo nghĩa khách quan: quyền sở hữu là một chế định pháp luật dân
sự, tổng hợp các quy định của nhà nớc điều chỉnh việc xác lập, thực hiện, chấm dứtquyền của cá nhân, tổ chức đối với tài sản của mình
- Theo nghĩa chủ quan: quyền sở hữu là quyền năng của chủ thể trongquan hệ tài sản, bao gồm quyền chiếm hữu, quyền sử dụng và quyền định đoạt
1.2.2 Nội dung quyền sở hữu:
* Quyền chiếm hữu: là quyền chiếm giữ, quản lý tài sản của chủ sởhữu Chủ sở hữu có thể tự mình chiếm giữ và hoặc chuyển cho ngời khác chiếm giữ
nh gửi giữ, ủy quyền quản lý tài sản, cho thuê, cho mợn,…
- Các căn cứ chiếm hữu:
+ Chủ sở hữu tự mình chiếm hữu
+ Ngời đợc chủ sở hữu ủy quyền quản lý tài sản
+ Thông qua giao dịch dân sự có quyền chiếm hữu
+ Ngời phát hiện tài sản vô chủ, tài sản đánh rơi, tài sản bỏ quên, tàisản chìm đắm, chôn giấu,…
+ Ngời phát hiện gia súc, gia cầm, vật nuôi dới nớc bị thất lạc
Trang 7- Kiện đòi tài sản
- Yêu cầu bồi thờng thiệt hại
- Kiện yêu cầu chấm dứt hành vi cản trở thực hiện quyền sở hữu
1.3 Các hình thức sở hữu
1.3.1 Sở hữu nhà nước :
- Đất đai, rừng núi, sông hồ, nguồn nớc, tài nguyên trong lòng đất,nguồn lợi ở vùng biển, thềm lục địa và vùng trời
- Phần vốn và tài sản do nhà nớc đầu t vào các xí nghiệp
- Công trình thuộc các ngành và lĩnh vực kinh tế, văn hóa xã hội, khoahọc kỹ thuật, ngoại giao, quốc phòng, an ninh
- Các tài sản khác mà pháp luật quy định là của nhà nớc
1.3.2 Sở hữu tập thể: Sở hữu tập thể là sở hữu của hợp tác xã hoặc các hìnhthức kinh tế tập thể ổn định khác do cá nhân, hộ gia đình cùng góp vốn, góp sứchợp tác sản xuất, kinh doanh nhằm thực hiện mục đích chung được quy định trongđiều lệ, theo nguyên tắc tự nguyện, bình đẳng, dân chủ, cùng quản lý và cùng hưởnglợi
1.3.3 Sở hữu tư nhân:
Sở hữu tư nhân là sở hữu của cá nhân đối với tài sản hợp pháp của mình
Sở hữu tư nhân bao gồm sở hữu cá thể, sở hữu tiểu chủ, sở hữu tư bản tưnhân
1.3.4 Sở hữu chung
Sở hữu chung là sở hữu của nhiều chủ sở hữu đối với tài sản
Sở hữu chung bao gồm sở hữu chung theo phần và sở hữu chung hợp nhất
1.3.5 Sở hữu của các tổ chức chính trị, chính trị xã hội.
- Sở hữu của tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội là sở hữu của tổchức đó nhằm thực hiện mục đích chung quy định trong điều lệ
1.3.6 Sở hữu của tổ chức chớnh trị xó hội, nghề nghiệp, tổ chức xó hội,
tổ chức xó hội nghề nghiệp
Tài sản được hình thành từ nguồn đóng góp của các thành viên, tài sản đượctặng cho chung hoặc từ các nguồn khác phù hợp với quy định của pháp luật là tàisản thuộc sở hữu của tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức
Trang 8xã hội - nghề nghiệp đó.
Nhận xét về cách phân loại hình thức sở hữu
Theo Điều 15 Hiến pháp năm 1992 đã quy định 3 chế độ sở hữu: sở hữu toàndân, sở hữu tập thể và sở hữu tư nhân Trên cơ sở này, BLDS Việt Nam năm 2005
đã quy định có 6 hình thức sở hữu nêu trên cách phân loại hình thức sở hữu theokiểu liệt kê như vậy là chưa hợp lý Ở chỗ, nếu căn cứ vào việc liệt kê một số loạipháp nhân cụ thể như quy định của BLDS thì có thể thấy sự liệt kê đó sẽ là khôngđầy đủ vì trong tương lai chắc chắn sẽ còn nhiều loại hình tổ chức phát sinh, hoặcmột thành phần kinh tế mới xuất hiện Và khi đó, để điều chỉnh thì pháp luật nóichung và BLDS nói riêng lại phải sửa đổi cho phù hợp, làm ảnh hưởng đến tính ổnđịnh của luật
Vì vậy, dựa vào tiêu chí là sự khác biệt trong chiếm hữu, sử dụng, định đoạttài sản để pháp luật có thể quy định các hình thức sở hữu cho phù hợp, thay vì phânloại hình thức sở hữu theo kiểu liệt kê như hiện nay Cụ thể, nếu tài sản thuộc vềmột chủ thể thì gọi là hình thức sở hữu tư nhân Nếu tài sản thuộc sở hữu của từ haichủ thể trở lên thì gọi là hình thức sở hữu chung Cuối cùng, nếu tài sản thuộc vềNhà nước thì gọi là hình thức sở hữu Nhà nước Tất nhiên, với cả 3 hình thức sởhữu này những đặc thù riêng trong chiếm hữu, sử dụng, định đoạt của từng hìnhthức sẽ được pháp luật quy định phù hợp
Trang 9Vậy tài sản ảo là những đoạn mã trương trình có giá trị mà người chơi cóđược khi tìm kiểm hoặc tên miền (domain), địa chỉ email
VD: tên miền: www.business.com đã từng được rao bán với giá 7 triệu USD.Các vật phẩm trong một số game online như: áo giáo, kiếm, khiên … cũng được raobán với giá từ vài ngàn đến vài triệu đồng
1.1.2 Tính cấp thiết cần có các quy định của pháp luật về tài sản ảo
Ở Hàn Quốc vấn đề tài sản ảo cũng rất mơ hồ, vì thế nó cũng chỉ được xét ởkhía cạnh quyền sử dụng của người này hay người kia Vật phẩm trong game đượcchia thành 2 loại, loại thứ nhất do người chơi thu lượm được trong quá trình điluyện game thì nó thuộc quyền sở hữu của nhà phát hành nên không được bảo hộ.Loại thứ hai là do người chơi bỏ tiền mua thẻ nạp vào để mua các vật phẩm tronggame, cái này thuộc qyền sở hữu của người sử dụng và khi gặp sự cố sẽ được bồithường” Như vậy, ở Hàn Quốc, mặc dù nền công nghiệp game online phát triểnthuộc vào loại nhất nhì Châu Á, nhưng vấn đề tài sản ảo vẫn chưa được nhìn nhậnmột cách rõ ràng Cho nên ở Việt Nam cũng rất khó có thể học hỏi được vấn đề này
từ nước bạn
Đến thời điểm này vẫn chưa thể đưa ra việc công nhận hay bác bỏ tài sản ảođược, Bộ vẫn còn phải chờ lấy các ý kiến đóng góp từ nhiều phía cũng như kết hợpvới các nhà làm luật trong nước và trên thế giới để đưa ra một cái nhìn nhận tốt nhất
về tài sản ảo Thông tư 60 về việc quản lý game online trước đây đưa ra chỉ là cơ
sở, bởi do game online phát triển quá nhanh nên đã tạo ra một khoảng trống trongviệc quản lý Sẽ có một văn bản cao hơn để thay thế thông tư này nhưng cần có mộtthời gian để xem xét và xây dựng, lúc đó vấn đề tài sản ảo mới được giải quyết
Trang 10Như vậy, mặc dù hiện nay tài sản ảo trong game online đang trở thành mộtvấn đề bức xúc cho xã hội khi có hàng loạt cuộc mua bán có giá trị tiền tỷ đã diễn
ra, những vụ tranh chấp dẫn đến vi phạm pháp luật Nhưng vẫn chưa thể kết luậnđược nó là tài sản hay không là tài sản theo như pháp luật quy định Tất cả vẫn cònphải chờ Bộ Thông tin và Truyền thông nghiên cứu, lấy ý kiến từ các cá nhân, cơquan, tổ chức,… trong xã hội, sau đó tiến hành xem xét và đưa ra kết luận cuốicùng
1.1.3 Tài sản ảo có phải là tài sản hợp pháp?
Quan điểm 1:
Nếu căn cứ về tài sản theo điều 163 của Bộ luật Dân sự thì tài sản ảo khôngnằm trong phạm vi điều chỉnh vì không phải là giấy tờ có giá, không phải tài sảnhữu hình hay vô hình Nếu coi tài sản ảo là một quyền tài sản theo điều 181 Bộ luậtDân sự thì người chơi không có được quyền sở hữu hoàn chỉnh Vì quyền sở hữubao gồm quyền chiếm hữu, quyền định đoạt và quyền sử dụng Trong đó, quyềnchiếm hữu không thuộc về game thủ vì những tài sản ảo đều nằm trên máy chủ củanhà cung cấp game Quyền định đoạt cũng không có vì tuổi thọ của phần mềm tròchơi thuộc về nhà sản xuất và nhà cung cấp, dựa trên hợp đồng bản quyền cung cấptrò chơi ký kết giữa 2 bên Trong 3 quyền cấu thành nên quyền sở hữu, chỉ có quyền
sử dụng thuộc về game thủ và vì thế không thể coi tài sản ảo thuộc sở hữu của họ
Quan điểm 2:
Tài sản ảo là tài sản vì những tài sản ảo có được do lao động hợp pháp, traođổi, mua bán thì nên thừa nhận pháp lý tài sản ảo để hỗ trợ phát triển thế giới ảo vớinhiều lợi ích to lớn Trong game online cũng vậy, người chơi bỏ công sức ra đểluyện game và nhận được những vật phẩm có giá trị, đó là lao động chính đáng vàngười chơi mua bán, trao đổi những vật phẩm này với nhau Vì thế những tài sản ảocần được công nhận
Quan điểm 3
Tài sản ảo phát sinh trên cơ sở hợp đồng dịch vụ giữa nhà cung cấp trò chơi
và nguời chơi Vì vậy có thể coi nó là một phần của loại hình dịch vụ mà người chơiđược cung cấp Người chơi có quyền với tài sản ảo, đó chính là quyền sử dụng dịch
vụ Tuy nhiên quyền này chỉ đơn thuần là quyền của một bên theo qui định của hợp
Trang 11đồng dân sự thôi, việc quyền này có thể giá trị bằng tiền và chuyển giao trong giaolưu dân sự được hay không hoàn toàn phụ thuộc vào nội dung của hợp đồng Trênthực tế, các hợp đồng dịch vụ của người chơi với nhà cung cấp dịch vụ thường cónội dung mang tính hạn chế thậm chí không cho phép việc tài sản ảo được qui đổi
ra tiền và chuyển giao trong giao lưu dân sự Vậy việc coi tài sản ảo là quyền sửdụng dịch vụ và là quyền tài sản trong thời điểm hiện nay còn chưa hợp lí
Quan điểm 4
Xét về bản chất tự nhiên thì tài sản ảo là một phần của một chương trìnhphần mềm máy tính, việc thừa nhận tài sản ảo là một phần của chương trình phầnmềm máy tính có ý nghĩa quan trọng trong việc xem xét tính pháp lí của tài sản ảo.Dưới góc độ đó chương trình trò chơi là phần mềm máy tính, có thể coi nó làchương trình máy tính, - một trong những loại hình tác phẩm được bảo hộ theo Luật
sở hữu trí tuệ Tác giả của chương trình máy tính đó được bảo hộ quyền tác giả(trong đó có quyền tài sản) Quyền tài sản của chủ sở hữu tác phẩm không phải làtác giả (bao gồm cả nhà cung cấp dịch vụ trò chơi hợp pháp) cũng được bảo hộ.Quyền của người chơi trong trường hợp này có thể được coi là quyền liên quan, đócũng là một loại quyền tài sản, tuy nhiên hiện chưa có một văn bản nào qui định về
nó, và nó cũng chưa được bảo hộ theo qui định của Luật sở hữu trí tuệ Và vì vậychưa có cơ sở pháp lí cho việc chuyển giao tài sản ảo ên theo hướng này thì tài sản
ảo cũng chưa được oi là quyền tài sản
Theo pháp luật Việt Nam hiện tại, tính pháp lí của tài sản ảo còn chưa đượcqui định rõ ràng, tuy nhiên tính pháp lí của tài sản ảo có thể thay đổi hoàn toàn nếunhư có qui định pháp luật bảo hộ tài sản ảo
1.1.4 Tài sản ảo trong game online thuộc về ai?
Quan điểm 1: Ông Trương Đình Anh, Tổng giám đốc FPT Telecom: Game
thủ là chủ sở hữu tài sản ảo.
Cho dù pháp luật có thừa nhận hay không thừa nhận quyền sở hữu hợp phápđối với tài sản ảo trong game online thì cộng đồng game thủ vẫn coi những nhânvật, đồ vật ảo trong game online là sở hữu của họ chứ không thuộc sở hữu của nhàcung cấp trò chơi Chúng tôi tôn trọng và bảo vệ quyền lợi hợp pháp về tài sản ảocủa các game thủ trong những game online mà chúng tôi cung cấp: người chơi là
Trang 12chủ sở hữu các tài sản ảo mà họ kiếm được trong game Người chơi có thể mua, bántài sản ảo trong game online bằng tiền trong game hoặc tiền thật và các giao dịch đóđược chúng tôi thừa nhận và bảo hộ
Đồ vật ảo trong game online bản chất là một loại dữ liệu máy tính có giá trịbằng tiền thực sự Mà thứ gì đó có giá trị bằng tiền thật lại không được pháp luậtbảo hộ quyền tài sản thì rất dễ dẫn đến những tranh chấp phức tạp Nếu không cóquy định pháp lý về quyền và nghĩa vụ đối với tài sản ảo trong game online thìtrong trường hợp có tranh chấp về tài sản ảo xảy ra, người chơi sẽ buộc phải tự giảiquyết với nhau Rõ ràng, việc giải quyết "ngoài vòng pháp luật" có thể dẫn tớinhững hệ quả không tốt
Quan điểm 2: Ông Lê Hồng Minh, Chủ tịch Hội đồng quản trị VinaGame: Công ty phát triển trò chơi là chủ sở hữu tài sản ảo.
“Tài sản ảo chỉ là một đoạn mã trong game, nó thuộc về game, nhà phát hànhchỉ mua bản quyền phát hành game chứ không mua code Vì thế không thể côngnhận tài sản ảo là tài sản và bảo hộ nó được” Điều đó có nghĩa là game thủ mặc dù
bỏ đến cả trăm triệu, thậm chí cả tỷ đồng để mua vật phẩm ảo trong game, nhưng nóvẫn không thuộc quyền sở hữu của họ
Tài sản ảo trong game online là những đoạn mã lập trình thể hiện hình ảnh
và công dụng của một vật phẩm trong trò chơi game online Theo quan điểm củaVinaGame, những vật phẩm trong trò chơi là sở hữu của đơn vị phát triển phầnmềm trò chơi (trong trường hợp Võ lâm truyền kỳ là hãng KingSoft - Trung Quốc)
vì toàn bộ vật phẩm là một phần không tách rời của phần mềm này Người chơi khitham gia Võ lâm truyền kỳ chỉ có quyền sử dụng phần mềm trò chơi với mục đíchgiải trí mà thôi
Theo thông lệ của việc sử dụng các sản phẩm như phần mềm, sách báo,nhạc, phim thì người dùng cuối được phép sử dụng và phải chấp nhận những quyđịnh của nhà cung cấp khi sử dụng (ví dụ không được sao chép, không được kinhdoanh lại ) Và chắc chắn là không thể có chuyện người dùng cuối có quyền sởhữu sản phẩm (hay một phần của sản phẩm) được Cho đến nay, chưa có bất kỳcông ty phát triển phần mềm nào trên thế giới cho phép người dùng cuối được sởhữu tài sản cả