Quan điểm của Mác-LêNin về con người và vấn đề xây dựng nguồn lực con người trong sụ nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa

Trong bối cảnh các hệ thống xã hội chủ nghĩa tan rã làm cho các tư tưởng tự do tìm kiếm con đường khả quan nhất cho sự phát triển của Việt Nam dễ đi đến sự phủ nhận vai trò, khả năng của

Trường Đại Học Ngoại Thương Hà Nội

Khoa Lí luận chính trị

TIỂU LUẬN

Môn: Nguyên lí Mac – Lenin 1

Đề tài : Quan điểm của Mác-LêNin về con người và vấn đề xây dựng

nguồn lực con người trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa

ở nước ta.

Tên Sinh viên : Tạ Huy Thành

Lớp : A6-TC K48 Giáo viên : Trần Huy Quang

Hà Nội 8/11/2009

Mục lục :

Chương I : Lý luận của chủ nghĩa Mác-LêNin về con người 5

I.2 Lý luận của chủ nghĩa Mác Lê Nin về con

Chương II : Vấn đề con người trong công nghiệp hóa, hiện

II.1 Tính tất yếu khách quan của công nghiệp

II.2 Mục tiêu con người trong Công nghiệp

II.3 Thực trạng và giải pháp cho vấn đề nguồn lực cho con người ở nước ta hiện nay 14

Lời mở đầu

Khi đất nước ta bước vào thế kỉ 21, sự nghiệp công nghiệp hóa,

hiện đại hóa (CNH,HĐH) vẫn còn đang dang dở Trong bối cảnh các

hệ thống xã hội chủ nghĩa tan rã làm cho các tư tưởng tự do tìm

kiếm con đường khả quan nhất cho sự phát triển của Việt Nam dễ đi

đến sự phủ nhận vai trò, khả năng của chủ nghĩa Mác-Lê Nin

Song khi ta nhìn nhận lại một cách khách quan và toàn diện,

nhìn vào khả năng, những gì đã đạt được, đang làm được và sẽ làm

được của chủ nghĩa Mác-LêNin thì ta không thể phủ nhận được sự

nổi trội và triển vọng của nó trong sự nghiệp phát triển con người

trong quá trình CNH, HĐH ở nước ta hiện nay

Phát triển con người toàn diện, đây chính là động lực và cũng là

mục tiêu nhân đạo của sự nghiệp CNH, HĐH mà nước ta đang tiến

hành Ta không thể phủ nhận vai trò quan trọng của nguồn lao động

nước ta trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội và trong sự phát triển

nền kinh tế đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa, theo cơ chế

thị trường Nghị quyết ĐH Đại biểu toàn quốc lần thứ VII của Đảng

đã khẳng định: “Nâng cao dân trí, bồi dưỡng và phát huy nguồn lực

to lớn của con người Việt Nam là nhân tố quyết định thắng lợi của

công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa” Thực tế đã chứng tỏ rằng

nếu không có nguồn nhân lực chất lượng cao thì nên kinh tế của

chúng ta chưa thế thoát ra khỏi sự nghèo nàn và lạc hậu Tuy nhiên

với nền kinh tế của chúng ta hiện nay thì khó có thể xây dựng một

nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng những yêu cầu thiết yếu để

xây dựng đất nước Để thoát khỏi vòng luẩn quẩn này thì không thể

không xây dựng một tầm nhìn chiến lược về con người, nâng cao

chất lượng của người lao động, trong đó, tư tưởng Mác-LeeNin chính

là nền tảng xây dựng nên tầm nhìn chiến lược đó

Do nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề này, em đã chọn

đề tài tiểu luận: “Quan điểm của Mác-LêNin về con người và

vấn đề xây dựng nguồn lực con người trong sự nghiệp công

nghiệp hóa, hiện đại hóa ở nước ta.”

Chương I : Lý luận của chủ nghĩa Mác-LêNin về con

người.

1 Bản chất con người

a Các quan điểm về con người của các nhà Triết học trước Mác.

Từ xưa đến nay, trong những vấn đề được bàn cãi nhất trong

giới triết học nói riêng và trong nghiên cứu khoa học nói chung thì

vấn đề con người luôn được đưa lên hàng đầu Không những thế, đề

tài con người được các nhà nghiên cứu đặc biệt chú ý Một trong

những nguyên nhân quan trọng nhất là do con người là sinh vật cao

cấp và phát triển nhất trên trái đất Trong quá trình lâu dài gần 5 tỉ

năm của trái đất thì con người mới xuất hiện được khoảng gần

300000 năm trước, tuy nhiên trong khoảng thời gian đó con người

với sự phát triển vượt bậc so với các loài sinh vật khác và nhanh

chóng trở thành kẻ thống trị của thế giới

Lĩnh vực Triết học là một trong những môn khoa học đầu tiên

của loài người, tuy nhiên, bản thân triết học luôn luôn thay đổi và

đấu tranh không ngừng, chính vì vậy mà luôn luôn có nhiều hướng

giải quyết cho cùng một vấn đề Do đó, vấn đề con người từ xưa đến

nay theo từng thời kì, từng các nhân mà có rất nhiều quan điểm

khác nhau Theo phân tích của những nhà Triế học cổ đại thì con

người là vật cao quý nhất trong trời đất, trong vũ trụ, là chua tể của

muôn loài và chỉ đứng sau thần linh Chủ nghĩa duy tâm và tôn giáo

thì lại cho rằng: Phần hồn trong con người là do thượng đế sinh ra,

quy định và điều khiển mọi hành động của thể xác, linh hồn tồn tại

mãi mãi, khi thể xác mất đi thì hồn lại nhập vào thể xác khác và tiếp

tục điều khiển thể xác đó Ngược lại với ý kiến trên thì chủ nghĩa duy

vật lại coi phần xác là pần quyết định và chi phối phần hồn, tất

nhiên là chẳng có linh hồn nào bất tử cả Đó chỉ là một số trong rất

nhiều nhận thức về con người Theo thời gian thì các nhận thức về

con người ngày càng phát triển hơn và các nhà triết học đã ngày

càng hoàn thiện nhận thức về bản chất con người, phát triển và

khắc phục những điểm bất hợp lí của các lí luận trước đó Đến thế kí

XV – XVIII thì những quan điểm triết học về con người trên cơ sở tự

nhiên đã bắt đầu phát triển và chiếm ưu thế Tuy nhiên những nhà

triết học cổ điển Đức từ Carter đến Hegel (Hê – ghen) đã xây dựng

quan điểm triết học về con người theo hướng của chủ nghĩa duy

tâm Trong đó Hegel quan niệm con người là hiện thân của ý niệm

tuyệt đối là con người ý thức và do đó đời sống con người chỉ được

xem xét về mặt tinh thần Tuy nhiên Hegel cũng chính là người đầu

tiên thông qua việc xem xét cơ chế hoạt động của đời sống tinh

thần mà phát hiện ra quy luật về sự phát triển của đời sống tinh

thần và cá nhân

Đến thời Feuerbach thì ông lại phê phán tính siêu tự nhiên, phi

thể xác trong quan điểm của Hegel Theo quan điểm của Feuerbach

thì con người chính là một sản phẩm của tự nhiên và có bản năng tự

nhiên, ông đã dùng những thành tựu của khoa học để chứng minh

mối liên hệ của tư duy với những quá trình vật chất diễn ra trong cơ

thể con người Tuy nhiên sai lầm của Feuerbach là khi ông giải thích

con người trong mối liên hệ cộng đồng thì Feuerbach lại rơi vào lập

trường của chủ nghĩa duy tâm

Nói chung lại từ Carter đến Feuerbach đã có một bước tiến dài

trong việc tìm ra bản chất của con người Tuy nhiên trong lí luận của

họ còn rất nhiều hạn chế, những quan điểm về con người còn chưa

đầy đủ và chặt chẽ, mang xu hướng duy tâm cá nhân khá nhiều

Sau này, chủ nghĩa Mac đã kế thừa và khắc phục những hạn chế đó,

xây dựng một hệ thống quan niệm đầy đủ nhất về bản chất con

người, vai trò của của con người trong xã hội

b Bản chất của con người trong tự nhiên và xã hội.

Theo khoa học hiện nay đã chứng tỏ rằng con người là một sản

phẩm của tự nhiên theo quá trình tiến hóa mà phát triển như ngày

nay Tuy con người đã vượt xa so với những loài sinh vật còn lại

nhưng con người vẫn không thể lột bỏ hết được những cái tự nhiên

để tách biệt hoàn toàn với tổ tiên, với những loài sinh vật khác

Trong con người vẫn tồn tại những cái thú tính hoang dại của tổ tiên

mình, những cái đó thuộc về bản năng của con người, những bản

năng gốc mà chính nhờ nó con người đã sống và phát triển đến ngày

hôm nay

Điều giống nhau và cũng là điểm khác nhau giữa con người với

những sinh vật khác chính là sự phát triển về nhận thức và ý thức

của con người Lao động là phương thức tồn tại của con người Con

người tồn tại được chỉ khi tiến hành lao động sản xuất của cải vật

chất để phục vụ cho chính cuộc sống của mình Cũng chính nhờ lao

động mà con người hình thành được ý thức Mặt khác, trong các mối

quan hệ xã hội thì quan hệ trong sản xuất lao động xuất hiện đầu

tiên và trở thành quan hệ nền tảng cho sự xuất hiện của các mối

quan hệ xã hội khác trong các lĩnh vực đời sống và tinh thần của con

người

Con người là sản phẩm của tự nhiên, con người sản xuất ra của

cải vật chất, tác động vào tự nhiên để làm thay đổi tự nhiên, do đó

con người chính là chủ thể cải tạo tự nhiên Tuy nhiên con người

sống phụ thuộc vào thiên nhiên Do đó con người được tự nhiên sinh

ra, vừa bị phụ thuộc và vừa tác động vào thiên nhiên, Con người tác

động vào thiên nhiên theo cách không tự nhiên ( nhân tạo), bắt

thiên nhiên phải phục vụ cho con người Bằng hoạt động lao động

sản xuất, con người sáng tạo ra toàn bộ nền văn hóa vật chất, tinh

thần Cũng như trong hoạt động kinh tế ( một phương thức của sản

xuất) thì vai trò của con người đóng góp quan trọng nhất, do đó, để

xây dựng một nền kinh tế vững mạnh, đẩy mạnh quá trình công

nghiệp hóa, hiện đại hóa thì hiểu rõ bản chất con người, xây dựng

một nguồn lực vững mạnh là một yêu cầu thiết yếu

2 Quan điểm của chủ nghĩa Mác về con người.

a Quan điểm của Mác về con người.

Như ta đã biết, các nhà Triết học cổ đại đều thần thánh hóa

hình tượng con người, các nhà Triết học cổ điển Đức thì đã có bước

tiến xa hơn đó là đã định nghĩa được con người là sản phẩm của tự

nhiên Tuy nhiên các triết gia đã rơi vào lập trường chủ nghĩa duy

tâm trong khi phân tích bản chất của con người trong các mối quan

hệ xã hội Mác đã khắc phục những điểm yếu trong lí luận của các

nhà Triết học cổ điển Đức để xây dựng một cách hoàn thiện nhất

khái niệm và bản chất của con người

Theo Mác thì bản chất con người gồm có 2 phần, đây cũng

chính là 2 giác độ để Mác phân tích bản chất của con người

Thứ nhất : Phần sinh học đó là phần cấu tạo cơ thể và cơ thế

sinh hoạt Con người là kết quả tiến hóa và phát triển lâu dài của tự

nhiên Điều này không thể phủ nhận bởi sự phát triển của chủ nghĩa

duy vật và khoa học tự nhiên đã chứng minh điều đó Với học thuyết

tiến hóa của Darwin đã chứng minh được rằng mọi loài sinh vật đều

có nguồn gốc chung và đều là sản phẩm của tự nhiên Điều này đã

bác bỏ mọi lí luận rằng con người là sản phẩm của Thượng Đế tạo

ra Đàn ông được nặn từ đất sét và đàn bà được làm ra từ chiếc

xương sườn của đàn ông Cũng như có ý kiến cho rằng con người,

trái đất là trung tâm của Vũ trụ, con người được thần thánh hóa như

thần linh Thực tế khoa hoc đã kiểm nghiệm rằng Trái đất cũng chỉ

là một phần cực kì nhỏ bé của Vũ trụ, và may mắn có được sự sống

Cũng như loài người chỉ là một trong vô số loài sinh vật đã từng tồn

tại trên trái đất và cũng may mắn khi tồn tại và phát triển đến như

ngày nay

Thứ hai : Phần ý thức

Con người là một bộ phận của giới tự nhiên va đồng thời giới tự

nhiên cũng là “ thân thể vô cơ của con người” Do đó những biến đổi

của tự nhiên và các tác động của quy luật tự nhiên trực tiếp hay

gián tiếp đến sự tồn tại của con người và xã hội loài người Điều đó

tương tự như sự trao đổi vật chất giữa sinh vật và môi trường Ở đây

là sự vất chất của con người với môi trường Khi môi trường tác động

đến con người thì đồng thời con người cũng tác động ngược lại thiên

nhiên, làm biến đổi thiên nhiên hình thành mối quan hệ hai chiều

Đây chính là mối quan hệ biện chứng giữa sự tồn tại của con người,

loài người và các tồn tại khác của giới tự nhiên

Một điểm khác biệt rõ ràng giữa con người với các loài sinh vật

khác chính là bản năng của con người, nó không còn hoang dại,

mang tính tự nhiên mà đã phát triển lên mức cao hơn và được xã hội

hóa Con người có thể làm ra công cụ lao động Tuy nhiên ta có thể

thấy một số loài khỉ có họ hàng xa với con người có những hành vi

đơn giản nhất của sự chế tạo công cụ lao động Chúng lấy những

hòn đá đập vỡ những hạt cứng để lấy những nhân ở trong đó ăn Tuy

nhiên, con người không chỉ biết làm ra công cụ lao động mà còn biết

cải tạo tự nhiên, biến đổi thiên nhiên theo mục đích của mình Trong

những luận điểm về con người của chủ nghĩa Mac về con người thì

luận điểm xem con người là sinh vật biết chế tạo ra công cụ sản

xuất được xem là luận điểm tiêu biểu, điển hình cho sự khác biệt của

con người và các loài sinh vật khác

Về mặt xã hội, mỗi người là một phần tử của xã hội, tập hợp con

người với nhau ta được một tập gọi là xã hội trong đó các cá nhân

liên hệ với nhau bằng các mối quan hệ đặc biệt Đó gọi là quan hệ

xã hội Từ quan hệ xã hội sẽ nảy sinh những mối quan hệ khác

Con người không chỉ là chủ thể của hoạt động sản xuất vật

chất, yếu tố hang đầu quyết định trong lực lượng sản xuất, con

người còn đóng vai trò là chủ thể hoạt động của quá trình lịch sử

Chính việc thông qua hoạt động sản xuất mà con người sáng tạo ra

lịch sử của mình Dựa vào đó Mac khẳng định sự phát triển của lực

lượng sản xuất có ý nghĩa quyết định đến sự phát triển phong phú

bản chất con người Do đó, ta có thể nhận định rằng mục tiêu cao cả

của sự phát triển xã hội là phát triển con người toàn diện , nâng cao

nặng lực và phẩm giá của con người Trong đó bước quan trọng nhất

là giải phóng con người về mặt xã hội

Theo quan điểm của Mac thì định hướng phát triển xã hội lấy sự

phát triển của con người làm thước đo chung càng được khẳng định

trong bối cảnh lịch sử của con người Hiện nay chúng ta đang sống

trong một thế giới đầy biến động Xã hội loài người phát triển một

cách đa dạng, do đó ta có thể thấy được sự không đồng đều trong

sự phát triển kinh tế xã hội ở các nước khác nhau Sự không đồng

đều này tạo nên một bức tranh đa sắc màu về bối cảnh của thế giới

Tuy nhiên, cho dù có phát triển theo kiểu gì thì định hướng phát

triển đó đều hướng tới mục đích chung là phát triển con người lên

một mức cao hơn như Mac đề cập

Nghiên cứu về con người, Mac lấy đối tượng nghiên cứu là con

người vô sản là chủ yếu Điều đó có thể dễ hiểu là do Giai cấp vô

sản là giai cấp duy nhất có thể đáp ứng đẩy đủ những quy luật của

cuộc sống và phucj tùng được long dân Theo Mac, con người vô sản

là người sản xuất ra của cải vật chất cho xã hội tuy nhiên họ lại là

giai cấp bị bóc lột trong xã hội Một luận điểm nữa của Mac cho

rằng, người vô sản là những người tiêu biểu cho phương thức sản

xuất xã hội mới, đó là những người có khả năng giải phóng xã hội,

xây dựng một xã hội mới tốt đẹp hơn Trong xã hội đó con người làm

theo năng lực và hưởng theo nhu cầu Tuy nhiên điều này khó cỏ thể

xẩy ra và có cảm giác phi lí Điều đó không xảy ra ở các nước tư bản

chủ nghĩa hay đa số các nước xã hội chủ nghĩa mà chỉ xảy ra ở các

nước xã hội chủ nghĩa tiêu biểu như Liên Xô Như ta đã biết, Liên Xô

đã tan rã cách đây gần 2 thập kỉ và đến nay tư tưởng đó của Mac

cũng gần như không thể thực hiện Lí do đưa ra là đa phần xã hội

hiện nay không thể tồn tại những con người chỉ biết “làm thoe năng

lực, hưởng theo nhu cầu”

b Vai trò của chủ nghĩa Mac trong xã hội nước ta hiện nay.

Nước ta là nước đang phát triển do đó, Đảng và nhà nước ta đã

rất quan tâm đến vấn đề con người trong sự nghiệp CNH- HĐH đất

nước Muốn xây dựng một đất nước phát triển về nhiều mặt, trong

đó đặc biệt là lĩnh vực kinh tế, ta cần phải đào tạo con người một

cách có chiều sâu lấy chủ nghĩa Mac lenin làm cơ sở Đặc biệt trong

khi nên kinh tế đang rơi vào khủng hoảng, nước ta ít nhiều chịu ảnh

hưởng thì việc xây dựng một đội ngũ nhân lực giỏi để có thể vực dậy

nền kinh tế của nước ta là một điều vô cùng cần thiết Hơn bất cứ

một lĩnh vực nào khác, lĩnh vực phát triển con người là mục tiêu cao

cả nhất của toàn dân, đưa chúng đến một thời kì mới, mở ra nhiều

khả năng tìm ra những con đường tối ưu để phát triển đất nước

Người lao động nước ta ngày càng đóng một vai trò quan trọng

trong sự phát triển của kinh tế đất nước theo cơ chế thị trường Với

khả năng của tư tưởng Mac lenin chúng ta hoàn toàn tin tưởng vào

con đường phát triển con người để phát triển đất nước của Đảng và

nhà nước đề ra Thực tế đã chứng minh tư tưởng Mac – Lenin đã

vạch ra nhiều con đường đúng đắn trong lịch sử cho đất nước ta Đó

là cách mạng tháng tám năm 1945 hay chiến thằng Hồ Chí Minh lịch

sử giải phóng đất nước, đó là điều mafmaf bao nhiêu học thuyết

trước Mac không thể làm được Tư tưởng Mac Lenin hay sau này

được chủ tịch Hồ Chí Minh vận dụng một cách linh hoạt vào hoàn

cảnh của đất nước và được biết với cái tên tư tưởng Hồ Chí Minh Hệ

thống tư tưởng Mac Lenin đã trở thành hệ thống tư tưởng chính

thống của toàn xã hội , làm thay đổi nhanh chóng đời sống tinh thần

đại đa số nhân dân Việt Nam Bằng hệ thống giáo dục với các hình

thức đào tạo đa dạng, với các hình thức khoa học thấm nhuần tinh

thần chủ nghĩa cơ bản của chủ nghĩa Mac Lenin đã hình thành

những lớp người lao động mới ngày càng có tư tưởng, trình độ

chuyên môn ngày càng cao Ngày nay chúng ta đã có một đội ngũ

cán bộ văn hóa khoa học công nghệ với trình độ lý luận và quản lí

tốt đồng đều trong cả nước

Chỉ trong một thời gian ngắn tư tưởng Mac Lenin đã thể hiện xu

hướng của mình đối với nền văn hóa dân tộc, xóa bỏ dần sự thống

trị của các tư tưởng tự phát lạc hậu ở nước ta Với sức mạnh hùng

hồn cùng những dẫn chứng khoa học có cơ sở, học thuyết Mac Lenin

đã vạch rõ được những yếu tố phi khoa học, phi nhân đạo của các tư

tưởng nhân đạo Hơn thế, chủ nghĩa Mac Lenin còn thể hiện tính ưu

việt so với các tư tưởng tư sản đang dần dần làm lệch hướng đi của

người trong điều kiện đời sống vật chất khó khăn Với một nước còn

nhiều khó khăn, trong hoàn cảnh những tư tưởng lạc hậu, những tàn

dư của các xã hội cũ để lại vẫn bám đuổi, che lấp con đường đi của

đất nước thì Chủ nghĩa Mac Lenin là ngọn đèn soi sáng cho con

đường của đất nước và cũng là người dẫn đường cho đảng và chính

phủ cũng như hơn 80 triệu dân Việt Nam

Tuy nhiên một đất nước đã có truyền thống lâu đời như Việt

Nam thì không phải ai cũng hiểu và thấm nhuần tư tưởng Mác Lenin,

tư tưởng Mác Lenin cũng chỉ là một trong số rất nhiều tư tưởng đang

tồn tại ở nước ta Nhưng nó như một hệ tư tưởng khoa học đang vượt

hẳn lên so với các tư tưởng khác, tuy vẫn phải chịu sự ảnh hưởng

đan xen của các yếu tố đúng – sai, mạnh - yếu, mới cũ Các yếu tố

tích cực thì phần thúc đẩy còn các yếu tố tiêu cực thì kìm hãm sự

phát triển con người

Nói tóm lại, trong sự phát triển của đất nước, tiến trình CNH

HĐH cần yếu tố hàng đầu là phát triển con người, trong đó, chủ

nghĩa Mác Lenin chính là nền tảng của sự phát triển đó Trong

chương tiếp theo, chúng ta sẽ nghiên cứu kĩ hơn về vấn đề con

người trong sự nghiệp công nghiệp hóa nước ta hiện nay