Đảm bảo an toàn cho các hệ thống thanh toán điện tử trực tuyến

Luận văn sẽ tập trung phân tích các hiểm họa gặp phải trong các hoạt động thương mại điện tử nói chung và các hệ thống thanh toán điện tử nói riêng, xây dựng các chính sách và nguyên tắc

Trang 2

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP

LỜI CẢM ƠN

Đầu tiên tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất tới TS Vũ Tuyết Trinh, người đã giúp đỡ và hướng dẫn tôi rất tận tình trong suốt thời gian thực hiện luận văn

Tôi cũng xin trân trọng cảm ơn các thầy, cô trong khoa Công nghệ Thông tin

cũng như trong trường Đại học Bách Khoa Hà Nội đã truyền thụ cho tôi những kiến

thức mà tôi đã được học trong suốt 2 năm qua

Tôi xin chân thành cảm ơn đến những người bạn cùng học lớp Cao học

Hà Nội, những người đã cùng tôi nghiên cứu, học tập, và trao đổi giúp cho tôi có nhiều ý tưởng để nghiên cứu hoàn thiện luận văn này

Cuối cùng tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến cộng đồng jpos.org, những

người đã cùng tôi thảo luận về các giải pháp kỹ thuật và công nghệ, chia sẻ những kinh nghiệm để tôi hoàn thành luận văn này

Trong phạm vi của Luận văn tốt nghiệp cao học khó có thể diễn đạt hết ý về

mặt lý thuyết cũng như kĩ thuật, bên cạnh đó là trình độ bản thân còn hạn chế nên không thể tránh khỏi thiếu xót Tôi rất mong nhận được nhiều ý kiến đóng góp để

tiếp tục hoàn thiện kiến thức cũng như giải pháp của mình

Hà Nội, ngày 20/11/2008

Nguy ễn Sinh Thành

Trang 3

KHOA CÔNG NGHỆ THÔNG TIN - ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI

VÀ

CÔNG TY ĐIỆN TOÁN VÀ TRUYỀN SỐ LIỆU (VDC)

Trang 4

Trang 5

Trang 6

Trang 7

Danh mục các từ viết tắt

hóa quốc tế

chức hợp tác và phát triển kinh tế

bản an toàn

Trang 8

Trang 9

Trang 10

Mở đầu

Cùng với sự phát triển của công nghệ thông tin và truyền thông và xu hướng

hội nhập kinh tế toàn cầu, thương mại điện tử, mà hạt nhân là các hệ thống thanh toán điện tử trực tuyến đã và đang phát triển mạnh mẽ trên thế giới Rất nhiều nước

có chủ trương vừa phát triển các hoạt động cung ứng dịch vụ điện tử, vừa xây dựng

hệ thống pháp luật đầy đủ, minh bạch để đảm bảo giá trị pháp lý của các thông điệp điện tử và giao dịch điện tử

Ở Việt Nam, Luật Giao dịch điện tử đã được Quốc hội thông qua và có hiệu

lực từ 01/03/200, đã tạo cơ sở pháp lý để triển khai các ứng dụng giao dịch điện tử

Tiếp theo đó, ngày 15/02/2007, Chính phủ đã ban hành Nghị định số

26/2007/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành Luật Giao dịch điện tử về chữ ký số và dịch vụ chứng

thực chữ ký số Việc ban hành các văn bản pháp lý này đã thể hiện rõ sự quyết tâm

của Nhà nước trong việc thúc đẩy nhanh, mạnh các giao dịch điện tử, tạo động lực cho sự phát triển của nền kinh tế

Trong các hoạt động của thương mại điện tử thì việc đảm bảo an toàn, an ninh cho người dùng cũng như các hệ thống thanh toán điện tử trực tuyến là rất cần thiết và là ưu tiên hàng đầu Các phương pháp mã hóa, chữ ký số, chứng chỉ số, cơ

sở hạ tầng khóa công khai và các ứng dụng của chữ ký số, chứng chỉ số trong các giao dịch điện tử có liên quan đến những vấn đề kỹ thuật phức tạp và hiện còn tương đối mới mẻ với nhiều tổ chức, doanh nghiệp và người dùng ở Việt Nam Từ

thực tế này, chúng tôi chọn đề tài: “Đảm bảo an toàn cho các hệ thống thanh toán

điện tử trực tuyến” Đây sẽ là đề tài có ý nghĩa thực tế rất lớn bởi vì sau khi hành

lang pháp lý cho thương mại điện tử được xây dựng, thì mục tiêu tiếp theo sẽ là xây

dựng các hệ thống thanh toán điện tử Trong hoàn cảnh Việt Nam hiện nay, việc phát triển thương mại điện tử chậm trễ một phần là do các hệ thống thanh toán điện

tử chưa phát triển bởi vì lý do mất an toàn đối với các hệ thống thanh toán điện tử

Luận văn sẽ tập trung phân tích các hiểm họa gặp phải trong các hoạt động thương

mại điện tử nói chung và các hệ thống thanh toán điện tử nói riêng, xây dựng các chính sách và nguyên tắc đảm bảo an toàn, áp dụng các giải pháp kỹ thuật như mã hóa, chữ ký số, chứng chỉ số, đề xuất các giải pháp đảm bảo an toàn cho hệ thống

Tiếp theo, luận văn đề xuất mô hình hệ thống thanh toán điện tử và đặc tả chi tiết

một hệ thống thanh toán cụ thể - eBill

Trang 11

Chương 1 Đặt vấn đề

1.1 Thương mại điện tử

Trong thời đại kỹ thuật số, với sự phát triển nhảy vọt của các ngành khoa học công nghệ trong đó có công nghệ thông tin và truyền thông, việc áp dụng kỹ thuật

số được coi là cuộc cách mạng vĩ đại trong lịch sử nhân loại, cuộc “cách mạng số hóa” thúc đẩy sự ra đời của “nền kinh tế số hóa” và “xã hội thông tin” mà thương

mại điện tử (TMĐT) là một bộ phận hợp thành Quá trình tin học hóa xã hội bùng

nổ rồi nhanh chóng lan rộng ra toàn cầu sau khi Internet ra đời Trong bối cảnh ấy,

hoạt động kinh tế nói chung và thương mại nói riêng cũng chuyển sang “số hóa”

do Ủy ban Liên hợp quốc về Luật Thương mại quốc

tế soạn thảo (UNCITRAL)

Hình 1.1 sau đây minh họa hệ thống TMĐT gồm có các thành phần như máy khách, máy chủ, đường truyền thông và cách thức chúng tương tác với nhau:

Khách hàng và

Máy khách

Máy chủ ứng dụng, CSDL Máy chủ Web

Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD) cũng đưa ra định nghĩa: “TMĐT

được định nghĩa sơ bộ là toàn bộ các giao dịch thương mại dựa trên truyền dữ liệu

[16]

P

Theo nghĩa hẹp này của khái niệm TMĐT, người ta cho rằng TMĐT là những hoạt động thương mại gắn với mạng Internet, phi giấy tờ và gắn bó chặt chẽ

Trang 12

với mạng máy tính Ngày nay, vì Internet được sử dụng phổ biến trong TMĐT, nên nói đến TMĐT là nói đến hoạt động thương mại qua mạng Internet Và cũng phải thừa nhận rằng, chỉ khi mạng Internet đã đi vào hoạt động và được áp dụng một cách phổ biến, rộng rãi trong dân sự cũng như trong thương mại thì người ta mới nhận thấy vai trò to lớn và những lợi ích mà các phương tiện điện tử có thể mang lại cho cuộc sống của con người cũng như cho hoạt động thương mại của doanh nghiệp Cách hiểu TMĐT theo nghĩa hẹp là bắt nguồn từ thực tế ứng dụng Internet vào hoạt động thương mại của doanh nghiệp

Theo nghĩa rộng, TMĐT là việc sử dụng các phương pháp điện tử để làm thương mại Nói cách khác, TMĐT là thực hiện các quy trình của các giao dịch thương mại bằng các phương tiện điện tử, cụ thể là trên mạng máy tính và viễn thông một cách rộng rãi, ở mức độ cao nhất có thể

Theo tổ chức thương mại thế giới (WTO), “TMĐT được hiểu là việc sản

Với cách tiếp cận TMĐT theo nghĩa rộng nói trên, TMĐT đã tồn tại và được ứng dụng từ rất lâu thông qua các phương tiện điện tử như Internet, điện thoại, truyền hình, fax, telex… Mặc dù thuật ngữ TMĐT đối với nhiều người còn mới lạ nhưng trên thực tế có rất nhiều ứng dụng của TMĐT đã và đang được áp dụng rộng rãi trong cuộc sống của người dân cũng như của doanh nghiệp, từ việc rút tiền qua máy rút tiền tự động, đặt mua hoa qua dịch vụ điện hoa hay việc giao dịch với các

đối tác qua điện tín, fax, thư điện tử (email)…

Nhà nước, khu vực tư nhân, cộng đồng những nhà chuyên môn, những người tiêu dùng - tất cả đều cho rằng TMĐT là phương thức cách mạng trong việc thực hiện giao dịch thương mại ngày nay TMĐT là một quá trình đang phát triển và tiến hoá liên tục

Trang 13

1.1.1 Cơ sở hạ tầng cho TMĐT

Hạ tầng cho TMĐT là tập hợp của nhiều thành phần liên quan được mô tả trong hình 1.2 sau:

CON NGƯỜI LUẬT GIAO DỊCH ĐIỆN TỬ

CÔNG NGHỆ

MUA BÁN

ĐẤU THẦU

SÀN GIAO DỊCH

THANH TOÁN THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ

Từ hình 1.2 nhận thấy: yếu tố quan trọng hàng đầu của TMĐT đó là con người vì con người là chủ thể của các hành động TMĐT Yếu tố thứ hai đó là Luật giao dịch điện tử, đây là nền tảng pháp lý cho việc triển khai giao dịch điện tử Hành lang pháp lý của luật giao dịch điện tử đảm bảo cho TMĐT phát triển lành

mạnh, bền vững, bảo vệ các tác nhân tham gia vào TMĐT, là cơ sở để xây dựng cơ

sở hạ tầng kỹ thuật phát triển TMĐT Tiếp theo là yếu tố Công nghệ Yếu tố Công nghệ quyết định trình độ phát triển của TMĐT Công nghệ bao gồm toàn bộ các yếu

tố khoa học, kỹ thuật, công nghệ đáp ứng như cầu của TMĐT như cơ sở hạ tầng

mạng viễn thông và Internet, các dịch vụ trên đó, các biện pháp kỹ thuật bảo vệ người tiêu dùng… Các thể hiện của TMĐT có thể bao gồm các hoạt động mua bán hàng hóa, đấu thầu, hoặc các sàn giao dịch điện tử cũng như các hệ thống thanh toán

Trang 14

1.1.2 TMĐT tại Việt Nam

TMĐT tại Việt Nam đang phát triển rất nhanh trong mấy năm gần đây Theo

báo cáo TMĐT Việt Nam 2005 nhận định “cho tới hết năm 2005 TMĐT ở nước ta

đã kết thúc giai đoạn đầu tiên là giai đoạn hình thành và được pháp luật thừa nhận

các cơ quan nhà nước, có thể dự đoán từ năm 2006, TMĐT ở Việt Nam sẽ bước

• Hệ thống pháp luật cho TMĐT cơ bản đã được xác lập

• Hiệu quả ứng dụng TMĐT tại các doanh nghiệp đã rõ ràng và có xu hướng ngày càng tăng

• Thanh toán điện tử bắt đầu có sự phát triển nhanh chóng

Nhưng mặt khác, ngoài sự phát triển rất đáng ghi nhận thì TMĐT ở Việt Nam vẫn phải đặt ra các vấn đề cần sớm được giải quyết để nhanh chóng phát triển nhanh và bền vững:

• Thiếu lòng tin

o Khả năng gian lận, lừa đảo do đặc thù của môi trường mạng

o Mới ban hành văn bản pháp lý điều chỉnh

• Hệ thống thanh toán trực tuyến: chưa có cơ sở hạ tầng vững chắc cho TMĐT

• Bảo vệ người tiêu dùng trong TMĐT

• Vấn đề an toàn, an ninh:

o Chống ăn cắp số thẻ tín dụng

o Chống lừa đảo, gian lận thương mại

o Bí mật thông tin cá nhân, chống virus, DoS, DDoS

• Sự cạnh tranh quyết liệt của các doanh nghiệp TMĐT nước ngoài như eBay, PayPal, Google, Yahoo…

• Thay đổi tập quán, thói quen mua bán: tỷ lệ chuyển từ người xem sang người mua

truyền thống

• Phát sinh các khái niệm mới:

Trang 15

1.1.3 Khuôn kh ổ pháp lý cho TMĐT ở Việt Nam

Khuôn khổ pháp lý cho TMĐT ở Việt Nam được quy định trong các văn bản

luật mà đặc biệt là sự ra đời của “Luật giao dịch điện tử” đã tạo ra hành lang pháp

lý cần thiết cho sự phát triển của TMĐT “Luật giao dịch điện tử” được Quốc hội

01/03/2006 Luật gồm 8 chương, 54 điều quy định về thông điệp dữ liệu, chữ ký điện tử và chứng thực chữ ký điện tử, giao kết và thực hiện hợp đồng điện tử, giao

dịch điện tử của cơ quan nhà nước, an ninh, an toàn, bảo vệ, bảo mật trong giao

dịch điện tử, giải quyết tranh chấp và xử lý vi phạm trong giao dịch điện tử Phạm

vi điều chỉnh chủ yếu của Luật là giao dịch điện tử trong hoạt động của các cơ quan nhà nước, trong lĩnh vực dân sự, kinh doanh, thương mại

tự nguyện, được tự thoả thuận về việc lựa chọn công nghệ để thực hiện giao dịch, trung lập về công nghệ, bảo đảm sự bình đẳng và an toàn Chữ ký điện tử là một nội

dung được đề cập đến trong “Luật giao dịch điện tử” Luật công nhận giá trị pháp lý

của chữ ký điện tử, nêu lên nghĩa vụ của bên ký, bên chấp nhận chữ ký và tổ chức cung cấp dịch vụ chứng thực chữ ký điện tử

Ngoài “Lu ật giao dịch điện tử”, các văn bản pháp luật khác liên quan đến

TMĐT cũng bước đầu được hình thành và dần hoàn thiện như “Luật công nghệ

nên khung pháp lý cho việc triển khai ứng dụng giao dịch điện tử trong những lĩnh

vực lớn của đời sống xã hội

Như vậy, cho đến cuối năm 2007, hành lang pháp luật cho TMĐT ở Việt Nam đã được hình thành và dần hoàn thiện, pháp luật đã công nhận tính pháp lý của các hình thức thông tin điện tử, tính pháp lý của chữ ký điện tử, vấn đề bản gốc, giá

trị chứng cứ của văn bản điện tử Vì hoạt động TMĐT được thực hiện thông qua các giao dịch, do đó điều đầu tiên là phải ghi nhận về mặt pháp lý đối với các giá trị

Trang 16

của văn bản giao dịch Đặc điểm của các giao dịch TMĐT là rất nhanh và chính xác nhưng cũng rất dễ bị trục trặc do các giao dịch không thực sự diễn ra trực tiếp và không phải là thông qua văn bản giấy tờ Do đó, việc công nhận tính pháp lý của

chữ ký điện tử nhằm đảm bảo tính hợp pháp của các giao dịch điện tử, tránh xảy ra các vi phạm hoặc các lỗi chủ quan trong việc giao dịch và ký kết hợp đồng TMĐT,

từ đó gây khó khăn và ảnh hưởng đến công việc kinh doanh của các doanh nghiệp khi sử dụng phương thức giao dịch này Thông tin được gửi đi từ nguồn hợp pháp được gọi là bản gốc Bản gốc thể hiện tính toàn vẹn của thông tin chứa đựng trong văn bản Trong giao dịch qua mạng, vấn đề bản gốc đặt ra gắn liền với việc sử dụng

chữ ký điện tử Chữ ký điện tử không những chỉ xác định người ký mà còn nhằm xác minh cho tính toàn vẹn của nội dung thông tin chứa trong văn bản Sử dụng chữ

ký điện tử đồng nghĩa với mã hoá tài liệu được ký kết Việc giải quyết trọn vẹn về

mặt pháp lý ba vấn đề liên hệ mật thiết với nhau: văn bản, chữ ký, bản gốc trong thương mại điện tử đem lại cho văn bản điện tử giá trị pháp lý ngang với văn bản truyền thống Trong các hoạt động TMĐT, sự tranh chấp khó tránh khỏi Do vậy, giá trị chứng cứ của văn bản điện tử cũng cần được quy định để giải quyết tranh

chấp

Sự hình thành và dần hoàn chỉnh hành lang pháp lý dự báo sẽ thúc đẩy sự phát triển của TMĐT trong thời gian tới, và đặc biệt là yêu cầu về các hệ thống thanh toán điện tử

1.1.4 Yêu c ầu của TMĐT đối với hệ thống thanh toán

điện tử yếu kém luôn được doanh nghiệp đánh giá là trở ngại lớn thứ hai đối với

điện tử còn yếu Đồng thời, người tiêu dùng cũng chưa có nhận thức đúng đắn và đầy đủ về các dịch vụ thanh toán điện tử Điều này ảnh hưởng không nhỏ tới sự

[4]

Thực tiễn cho thấy thanh toán điện tử là một điều kiện cần của TMĐT TMĐT khó có thể phát huy được hết ưu điểm của mình khi chưa có hệ thống thanh toán điện tử với năng lực đủ mạnh Tốc độ phát triển của TMĐT Việt Nam trong

những năm qua đang đặt ra nhu cầu về một hệ thống thanh toán điện tử hiện đại để

hỗ trợ doanh nghiệp và người tiêu dùng tận dụng tối đa lợi ích của phương thức kinh doanh mới này Hơn thế nữa, thanh toán điện tử không chỉ là nhân tố thúc đẩy TMĐT mà còn đóng một vai trò quan trọng trong công tác hiện đại hoá hệ thống

Trang 17

thanh toán, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh của các dịch vụ trong ngành ngân hàng, tài chính tại Việt Nam

Tóm lại, việc thanh toán trong TMĐT là vấn đề hết sức quan trọng vì đây là giai đoạn cuối của quá trình hoạt động TMĐT Bản chất của thanh toán trong TMĐT là các phương tiện điện tử tự động chuyển tiền từ tài khoản này sang tài khoản khác TMĐT phát triển đặt ra cho hệ thống thanh toán cần phải đảm bảo an toàn cho các giao dịch tài chính Các phương pháp kỹ thuật được sử dụng để đảm

bảo an toàn cho hệ thống bao gồm việc sử dụng các phương pháp mã hóa, chữ ký

số, chứng chỉ số sẽ được trình bày chi tiết trong chương 3

hoặc các tổ chức chuyển mạch tài chính Hoạt động của hệ thống như sau:

cấp sản phẩm, dịch vụ và thực hiện thanh toán cho các sản phẩm dịch vụ đó Giao dịch này được thực hiện trên môi trường mạng Internet

(2) Nếu Website TMĐT có chức năng thanh toán trực tuyến thì nó sẽ chuyển

lệnh thanh toán đó tới trung tâm xử lý giao dịch thanh toán (hệ thống thanh toán điện tử) Ngược lại, nhà cung cấp dịch vụ sau đó sẽ gửi lệnh thanh toán

Trang 18

tới Ngân hàng hoặc tổ chức chuyển mạch tài chính thực hiện giao dịch thanh toán Giao dịch này được thực hiện trên môi trường mạng Internet hoặc

mạng riêng

(3) Hệ thống thanh toán điện tử gửi các lệnh thanh toán đến cho Ngân hàng hoặc

tổ chức chuyển mạch tài chính thực hiện giao dịch thanh toán Giao dịch này được thực hiện trên môi trường mạng Internet hoặc mạng riêng

(4) Ngân hàng hoặc tổ chức chuyển mạch tài chính sẽ tiến hành thanh toán với ngân hàng mà khách hàng có tài khoản Giao dịch này được thực hiện trên

mạng riêng của các Ngân hàng hoặc các tổ chức chuyển mạch tài chính

1.3 Mục đích và phương pháp nghiên cứu

1.3.1 M ục đích

Đề tài của luận văn là: “Đảm bảo an toàn cho các hệ thống thanh toán điện

t ử trực tuyến” Như vậy, mục đích của luận văn tập trung xây dựng các giải pháp

kỹ thuật để đảm bảo an toàn cho các hệ thống thanh toán điện tử trực tuyến, bao

gồm:

• Đảm bảo an toàn cho các máy khách

• Đảm bảo an toàn cho kênh truyền thông

• Đảm bảo an toàn cho các máy chủ

• Xây dựng mô hình hệ thống và đặc tả chi tiết một hệ thống cụ thể (eBill)

• Xây dựng thuật toán đảm bảo an toàn cho các giao dịch trong hệ thống thanh toán điện tử trực tuyến

1.3.2 Phương pháp nghiên cứu

Để đạt được mục đích nghiên cứu, luận văn sử dụng phương pháp nghiên

cứu như sau:

1.3.2.1.Gi ả thiết nghiên cứu

Các giả thiết nghiên cứu của đề tài bao gồm các vấn đề được đặt ra như sau:

• Các yếu tố nào ảnh hưởng đến phát triển TMĐT (TMĐT) ở Việt Nam?

• Tại sao thanh toán điện tử chưa phát triển ở Việt Nam, trong khi đó trên thế

giới đã sử dụng công cụ này từ khá lâu

• Các nguy cơ và hiểm họa làm mất an toàn, an ninh trong các hệ thống thanh toán điện tử, các giải pháp khắc phục

Trang 19

1.3.2.2.Khách th ể và đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu trong luận văn gồm có:

• Các nguy cơ và hiểm họa gặp phải trong các hệ thống thanh toán điện tử trực tuyến

• Các giải pháp đảm bảo an toàn cho các hệ thống thanh toán điện tử trực tuyến nhằm ngăn chặn các nguy cơ và hiểm họa đó

• Một hệ thống thanh toán điện tử trực tuyến cụ thể

Khách thể nghiên cứu bao gồm:

• Thanh toán điện tử tại Việt Nam

• Cơ sở hạ tầng cho thanh toán điện tử tại Việt Nam

• Cơ sở khoa học của các giải pháp kỹ thuật mã hóa, chữ ký số, chứng chỉ số

1.3.2 3.Phương pháp tiếp cận nghiên cứu

Để thực hiện luận văn này, chúng tôi sử dụng các phương pháp tiếp cận nghiên cứu sau:

dụng trong quá trình giao dịch thanh toán điện tử

o Nghiên cứu cơ sở khoa học của mã hóa, chữ ký số, chứng chỉ số

o Đề xuất giải pháp đảm bảo an toàn, an ninh cho các hệ thống thanh toán điện tử

• Tiếp cận hệ thống và cấu trúc:

o Đề xuất giải pháp xây dựng hệ thống thanh toán điện tử

o Xây dựng hệ thống mô phỏng thanh toán điện tử trực tuyến eBill

1.3.2.4.Phương pháp thực hiện

Trang 20

Để đạt được các mục đích đã nêu ở mục 1.3.1, nhiệm vụ nghiên cứu bao

gồm:

• Phân tích các nguy cơ, hiểm họa gặp phải trong các hoạt động TMĐT, đặc

biệt là trong các hệ thống thanh toán điện tử trực tuyến

• Phân tích chính sách, các nguyên tắc đảm bảo an toàn cho hệ thống thanh toán điện tử trực tuyến

• Áp dụng các kỹ thuật về mã hóa, chữ ký số, chứng chỉ số, từ đó đưa ra các

giải pháp nhằm đảm bảo an toàn cho hệ thống tránh các nguy cơ, hiểm họa

đã nêu

• Đề xuất mô hình cho hệ thống thanh toán điện tử trực tuyến eBill

• Xây dựng thuật toán đảm bảo an toàn cho các giao dịch trong hệ thống eBill

1.4 Bố cục của luận văn

Bố cục trình bày của luận văn được chia làm 06 chương:

Chương 1 Đặt vấn đề

Trình bày tổng quan về thương mại điện tử, khuôn khổ pháp lý cho thương

mại điện tử ở Việt Nam, vai trò của hệ thống thanh toán điện tử đối với thương mại điện tử, mục đích, phương pháp nghiên cứu và bố cục của luận văn

Chương 2 trình bày về mục đích và phân loại đảm bảo an toàn hệ thống và

tiến hành phân tích các nguy cơ, hiểm họa xảy ra đối với hệ thống thanh toán điện

tử trực tuyến

Chương 3 trình bày về các nguyên tắc đảm bảo an toàn, an ninh như đảm bảo tính bí mật, tính toàn vẹn và tính sẵn sàng của hệ thống Sử dụng các kỹ thuật đảm

bảo an toàn, an ninh như mã hóa, chữ ký số, chứng chỉ số để từ đó xây dựng các

giải pháp đảm bảo an toàn, an ninh cho hệ thống Cuối cùng là đánh giá giải pháp

thực hiện

Chương 4 đề xuất ra mô hình của một hệ thống thanh toán điện tử trực tuyến

và phân tích, thiết kế một hệ thống cụ thể Xây dựng giải thuật SecurePayment đảm

bảo an toàn cho các giao dịch trực tuyến

Trang 21

Chương 5 đánh giá về hệ thống đề xuất và thuật toán SecurePayment xây

dựng

Chương 6 tóm tắt lại các kết quả đạt được của luận văn, đưa ra các khuyến nghị và hướng phát triển tiếp theo của đề tài

Trang 22

thống

2.1 Mục đích và phân loại đảm bảo an toàn hệ thống

2.1.1 M ục đích

Cùng với sự phát triển của các hệ thống thanh toán điện tử trực tuyến thì vấn

đề an toàn cần phải được quan tâm và tăng cường một cách tương xứng Ví dụ, khi

An tiến hành các giao dịch thanh toán tiền cho các sản phẩm, dịch vụ của mình, An

gửi các lệnh thanh toán qua mạng Internet, tới hệ thống thanh toán Trong khi đó, Bình, là một kẻ nghe lén trên đường truyền, có thể chặn các lệnh thanh toán của An

để đọc, xem, sửa đổi, giả mạo các lệnh thanh toán đó Do đó, thông tin trong các giao dịch TMĐT, đặc biệt là trong các giao dịch tài chính của hệ thống thanh toán

trực tuyến, giữa các đối tác kinh doanh, rất nhạy cảm và cần thiết phải được bảo vệ

Vì vậy, các hệ thống thanh toán trực tuyến phải có chức năng chống lại các cuộc tấn công với mục đích khám phá, sửa đổi, giả mạo thông tin Có rất nhiều dạng tấn công: có thể tấn công trên đường truyền thông, ngăn chặn các thông điệp giữa máy

chủ và máy khách, nhằm nắm bắt nội dung thông tin Hình 2.1 là một ví dụ mô tả các đối tượng tham gia truyền thông trên đường truyền:

Số tiền: 50.000đ Dịch vụ: Internet ADSL

Mã KH: 98765 Tháng: 09/2008

Hệ thống thanh toán

Kênh truyền thông

Trang 23

Như trên hình 2.1, ngoài các đối tượng truyền thông với nhau, bao gồm: máy khách (An), kênh truyền thông và máy chủ còn có các tin tặc (hacker) Các tin tặc

có thể nhòm ngó vào máy khách hoặc chính máy chủ, là các điểm nguồn và đích

của thông điệp, hoặc nghe lén đường truyền để đọc được nội dung các thông điệp

Dù ở dạng nào, hệ thống cũng cần có các chính sách thích hợp để phản ứng và ngăn

chặn các cuộc tấn công trên

Một hệ thống thanh toán trực tuyến cần phải đảm bảo (i) tính bí mật, (ii) tính

2.1.1.1.Tính bí m ật (confidentiality)

Tính bí mật liên quan đến sự bí mật của thông tin, có nghĩa là chỉ những người có quyền mới được phép xem và sửa đổi nội dung thông tin Trên thực tế, nhiều thông tin nhạy cảm có thể bị xâm phạm bất hợp pháp và điều này có thể gây

ra những hậu quả rất lớn nếu không được ngăn chặn

Đe dọa tính bí mật là một trong những mối hiểm họa hàng đầu và rất phổ

biến Kế tiếp theo tính bí mật là tính riêng tư Tính bí mật và tính riêng tư là hai vấn

đề khác nhau Đảm bảo tính bí mật là ngăn chặn khám phá trái phép thông tin Đảm

bảo tính riêng tư là bảo vệ các quyền cá nhân trong việc chống khám phá Đảm bảo tính bí mật là vấn đề mang tính kỹ thuật, đòi hỏi sự kết hợp của các cơ chế vật lý và logic, trong khi đó luật pháp sẵn sàng bảo vệ tính riêng tư Một ví dụ điển hình về

sự khác nhau giữa tính bí mật và tính riêng tư là thư điện tử Các thư điện tử của

một tổ chức có thể được bảo vệ chống lại các xâm phạm tính bí mật bằng cách sử

dụng kỹ thuật mã hóa Thư ban đầu được mã hóa và chỉ có người nhận hợp lệ mới

có thể giải mã trở về dạng thư ban đầu Các vấn đề riêng tư trong thư điện tử thường xoay quanh việc có nên cho những người quản lý của tổ chức đọc thư của người khác một cách tùy tiện hay không Trọng tâm của mục này là tính bí mật, ngăn chặn không cho các đối tượng xấu đọc thông tin trái phép

Để tránh không bị xâm phạm tính bí mật là việc rất khó Hình 2.2 sau đây

mô tả việc xâm phạm tính bí mật của thông tin:

Trang 24

Mã KH: 98765 Tháng: 09/2008

Kênh truyền thông

KH: Nguyễn Văn An

Số TK: 12345 Ngân hàng: VCB

Mã KH: 98765 Tháng: 09/2008

Trên hình 2.2 ta thấy, khi An gửi cho hệ thống thanh toán trực tuyến lệnh thanh toán giá tiền Internet ADSL tháng 09/2008, lệnh thanh toán bao gồm các thông tin như: số thẻ tín dụng của An tại Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam, mã số khách hàng dịch vụ Internet ADSL của An, số tiền cần phải thanh toán Đảm bảo tính bí mật là chỉ có hệ thống thanh toán trực tuyến mới được xem các thông tin này, nhưng Bình là một kẻ nghe trộm trên đường truyền, Bình đã bắt được gói tin

chứa lệnh thanh toán trên và biết được các thông tin thanh toán của An Như vậy, Bình đã vi phạm tính bí mật

Vì vậy, nguy cơ xâm phạm tính bí mật được thực hiện bởi một đối tượng xấu

lấy cắp các thông tin nhạy cảm và mang tính cá nhân như số tài khoản ngân hàng,

số tiền, số thẻ tín dụng, tên, địa chỉ và các sở thích cá nhân Điều này có thể xảy ra

bất cứ lúc nào, khi có người nào đưa các thông tin đó lên Internet, đối tượng xấu có

thể ghi lại các gói thông tin (xâm phạm tính bí mật) không mấy khó khăn Tình

trạng lấy cắp số thẻ tín dụng, tài khoản ngân hàng, số tiền là một vấn đề đã quá rõ ràng, ngoài ra các thông tin sản phẩm độc quyền của công ty, tổ chức, hoặc dữ liệu được gửi đi cho các chi nhánh của công ty, tổ chức cũng bị chặn xem một cách dễ dàng Thông thường các thông tin bí mật của công ty, tổ chức còn có giá trị hơn nhiều so với số thẻ tín dụng, số tài khoản Ngân hàng bởi vì thẻ tín dụng thường có

giới hạn về số lượng tiền, trong khi đó các thông tin bị lấy cắp của công ty, tổ chức

có thể thiệt hại lên đến hàng tỷ đồng

Trang 25

2.1.1.2.Tính toàn v ẹn dữ liệu, thông tin (integrity)

Tính toàn vẹn liên quan tới sự chính xác và hoàn tất của thông tin, hay thông tin đi từ nguồn tới đích, đảm bảo không bị sửa đổi Tính toàn vẹn xác định bên nhận

đã nhận được đúng thông tin mà bên gửi đã gửi hay không, hay thông tin đã bị thay đổi trong khi truyền hoặc lưu giữ Bên nhận một thông tin điện tử cần phải tin chắc

về tính toàn vẹn của dữ liệu trước khi trả lời hoặc thực hiện theo thông tin đó Trên

thực tế, nhiều thông tin nhạy cảm bị kẻ xấu chặn lại trên đường đi, tìm cách sửa đổi

nội dung rồi tiếp tục gửi đến địa chỉ đích mà người nhận hoàn toàn không biết về

việc sửa đổi này Do vậy, hệ thống thanh toán trực tuyến cần có những giải pháp

kiểm soát thông tin, nhằm phát hiện ra sự mạo danh cũng như sự không toàn vẹn

của thông tin

Mối hiểm họa đối với tính toàn vẹn tồn tại khi một đối tượng trái phép có thể

sửa đổi các thông tin trong một thông điệp Xâm phạm tính toàn vẹn bao hàm cả xâm phạm tính bí mật bởi vì một đối tượng xâm phạm (sửa đổi thông tin) có thể đọc

và làm sáng tỏ các thông tin Không giống hiểm họa đối với tính bí mật (người xem đơn giản chỉ muốn xem thông tin), các hiểm họa đối với tính toàn vẹn là gây ra sự thay đổi trong các hoạt động của cá nhân hoặc công ty, tổ chức do nội dung truyền thông đã bị sửa đổi Hình 2.3 sau đây mô tả về việc xâm phạm tính toàn vẹn của thông tin, dữ liệu:

Mã KH: 56789

Tháng: 09/2008

KH: Nguyễn Văn An

Số TK: 12345 Ngân hàng: VCB

Mã KH: 56789

Tháng: 09/2008

Trên hình 2.3 ta thấy, cũng lệnh thanh toán giá tiền Internet ADSL như trên

của An, ngoài việc chặn được gói tin, biết được các thông tin thanh toán của An,

Trang 26

Bình còn sửa đổi mã số khách hàng dịch vụ Internet ADSL của An thành của Bình,

do đó lệnh thanh toán thay vì thanh toán cho An, lại thanh toán cho Bình Như vậy, Bình đã vi phạm tính toàn vẹn của dữ liệu

Từ ví dụ trên ta thấy rằng tấn công toàn vẹn chính là việc sửa đổi một yêu

cầu và gửi yêu cầu đó tới máy chủ thương mại của một công ty, tổ chức Máy chủ thương mại không biết được tấn công này, nó chỉ kiểm tra lại số thẻ tín dụng, tài khoản ngân hàng của khách hàng và tiếp tục thực hiện yêu cầu

Các hiểm họa về tính toàn vẹn có thể sửa đổi các thông tin quan trọng trong các lĩnh vực tài chính, y học hoặc quân sự Việc sửa đổi này có thể gây ra các hậu

quả nghiêm trọng cho mọi người, cho hoạt động kinh doanh, và cho toàn xã hội

2.1.1.3.Tính s ẵn sàng của hệ thống (availability)

Khi người sử dụng cần đến thông tin, chúng phải có và ở trạng thái có thể khai thác được Trên thực tế, tin tặc có thể dùng nhiều hình thức để làm giảm tính

sẵn sàng của hệ thống, hoặc tệ hại hơn là làm tê liệt hệ thống Cách thức đơn giản

nhất thường được sử dụng là tạo ra một số lượng lớn các gói tin yêu cầu được xử lý trong cùng một thời gian Do vậy, hệ thống sẽ không có khả năng đáp ứng và bị

chậm lại hoặc tê liệt

Mục đích của các hiểm họa đối với tính sẵn sàng là phá vỡ quá trình xử lý thông thường của máy tính, hoặc từ chối toàn bộ quá trình xử lý Một máy tính khi

gặp phải hiểm họa này làm cho quá trình xử lý của nó bị chậm lại với một tốc độ khó chấp nhận

Hình 2.4 sau đây mô tả tấn công từ chối dịch vụ vào hệ thống thanh toán điện tử

trực tuyến:

Trang 27

chối dịch vụ (DoS – Denial of Service, DdoS – Distributed Denial of Service) vào

hệ thống thanh toán điện tử trực tuyến Khi đó tốc độ xử lý giao dịch của một hệ

thống thanh toán trực tuyến bị chậm lại từ 1 giây, 2 giây lên tới 30 giây, thậm chí không thể thực hiện được, và lệnh thanh toán của An sau một khoảng thời gian cho

phép (timeout) đã không thực hiện được, làm cho An không muốn sử dụng hệ thống này nữa Tương tự như vậy, việc trì hoãn các dịch vụ Internet sẽ khiến cho khách hàng chuyển sang các website của các đối thủ cạnh tranh khác Như vậy, việc làm

chậm quá trình xử lý làm cho một dịch vụ trở nên kém hấp dẫn và không còn hữu ích

Các cuộc tấn công từ chối dịch vụ có thể xóa bỏ toàn bộ hoặc loại bỏ một

phần các thông tin trong quá trình truyền thông

Một ví dụ tại Việt Nam là tấn công từ chối dịch vụ, gây ra nguy cơ phá sản cho công ty Việt Cơ – công ty về TMĐT Lời kêu cứu được giám đốc công ty cổ

phần Việt Cơ (TP HCM), anh Phùng Minh Bảo đưa ra đầy bức xúc: “Chúng tôi

[18]

P

Sau khi trình bày về các mục đích đảm bảo an toàn, an ninh trong các hệ

thống thanh toán trực tuyến, phần tiếp theo trình bày tổng quan về các phương pháp đảm bảo an toàn, an ninh cho hệ thống

Trang 28

2.1.2 T ổng quan về các phương pháp đảm bảo an toàn, an ninh

Dựa vào các mục đích đảm bảo an toàn, an ninh trong các hệ thống thanh toán trực tuyến được trình bày trong mục 2.1.1, các kỹ thuật đảm bảo an toàn, an ninh trong các hệ thống được chia làm ba loại:

xác thực nguồn gốc dữ liệu

Đảm bảo tính bí mật, bao gồm:

nguồn gốc của một thông điệp Nó xác định thông điệp này từ đâu đến, là thật hay giả mạo; hoặc người gửi hoặc người nhận phải chứng minh đúng là họ, hay nói cách khác là các đối tượng truyền thông phải xác định được nhau

Như vậy xác thực được chia làm hai loại: (i) xác thực dữ liệu và (ii) xác thực đối tác truyền thông

(i) Xác thực dữ liệu: là xác định xem dữ liệu có đúng là do một

đối tác truyền thông nào đó tạo ra không

(ii) Xác thực đối tác truyền thông: là xác định xem đối tác truyền

thông này có đúng là người mà anh ta tuyên bố bay không

Ví dụ: Khi An gửi cho hệ thống thanh toán trực tuyến lệnh thanh toán

tiền cước dịch vụ Internet ADSL thì hệ thống phải đảm bảo rằng lệnh thanh toán đó đúng là do An gửi tới mà không phải là người khác

liên quan đến quan hệ giữa bên gửi với thông điệp của họ Bên gửi sẽ không thể chối bỏ mình đã gửi thông điệp nếu anh ta đã thực sự gửi

nó, hoặc quả quyết là nội dung của thông điệp không giống với thông điệp anh ta đã gửi nếu thực sự đó là thông điệp anh ta đã gửi Tính không chối bỏ là quan trọng đối với các hệ thống thanh toán điện tử

trực tuyến bởi vì một bên sẽ dựa vào thông điệp nhận được để quyết định có thực hiện giao dịch theo yêu cầu hay không Tính không chối

bỏ được chia làm hai loại:

(i) Không chối bỏ việc tạo ra thông điệp: nghĩa là bên gửi không

thể chối bỏ về việc anh ta là người tạo ra thông điệp

(ii) Không chối bỏ việc nhận thông điệp: nghĩa là bên nhận không

thể chối bỏ về việc anh ta đã nhận được thông điệp

Trang 29

Như vậy, để đảm bảo tính không chối bỏ thì các đặc điểm của một thông điệp như nội dung, người gửi, thời gian gửi, người nhận và thời gian nhận, có thể được xác định sau đó để chứng minh một khiếu nại

hoặc một tranh cãi

Ví dụ: An đã gửi lệnh thanh toán tiền dịch vụ Internet ADSL tháng 09/2008 tới hệ thống thanh toán trực tuyến và đã thực hiện thành công, nhưng sau đó An cứ khăng khăng khẳng định rằng mình đã thanh toán tiền dịch vụ Internet ADSL tháng 10/2008 Để giải quyết tranh cãi này của An, hệ thống thanh toán trực tuyến phải đưa ra được các bằng chứng chứng tỏ rằng An mới chỉ thanh toán tiền cước dịch

vụ Internet ADSL tháng 09/2008 mà chưa thanh toán tiền cước tháng 10/2008 như thời điểm thanh toán, số tiền thanh toán, tháng thanh toán

chống lại các tấn công từ chối dịch vụ

2.2 Các hiểm họa đối với an toàn hệ thống

Bởi vì các hệ thống thanh toán điện tử trực tuyến được thực hiện trên môi trường mạng, các yêu cầu của khách hàng được truyền tới máy chủ của hệ thống thông qua một kênh kết nối, thông thường là Internet Mô hình hóa kết nối ba thành

phần máy khách – đường truyền Internet – máy chủ trong hệ thống như hình 2.5 sau:

Khách hàng và

Máy khách

Để nghiên cứu các yêu cầu đảm bảo an toàn, an ninh trong hệ thống thanh toán điện tử trực tuyến, trước hết cần kiểm tra toàn bộ quy trình hoạt động của hệ

thống thanh toán điện tử trực tuyến, bắt đầu với máy khách và kết thúc với máy chủ thương mại Khi cần xem xét từng liên kết logic trong quy trình hoạt động của hệ

thống thanh toán điện tử trực tuyến, các tài sản cần phải được bảo vệ nhằm đảm bảo

Trang 30

hệ thống thanh toán điện tử trực tuyến an toàn, bao gồm các máy khách, đường truyền dẫn, các máy chủ Web và máy chủ thương mại Các giao dịch chỉ có thể an toàn cho đến khi tất cả các yếu tố của hệ thống đều an toàn Ví dụ: nếu các liên kết truyền thông trên đường truyền được thiết lập an toàn nhưng không có biện pháp đảm bảo an toàn nào cho các máy khách hoặc các máy chủ Web, máy chủ thương

mại thì sẽ không tồn tại an toàn truyền thông bởi vì nếu máy khách bị nhiễm virus thì các thông tin bị nhiễm virus có thể được chuyển cho máy chủ Web và/hoặc máy

chủ thương mại Từ đó gây mất an toàn cho máy chủ Web và/hoặc máy chủ thương

2.2.1 Các hi ểm họa đối với máy khách

Hình 2.6 mô tả hình ảnh kẻ xấu gây ra các hiểm họa với máy khách:

An

`

WWW

Hệ thống thanh toán Khách hàng và

Thời kỳ đầu của Internet, các trang web thường ở trạng thái tĩnh, dùng để

biểu diễn nội dung và cung cấp các liên kết đến các thông tin bổ sung khác Tuy nhiên, với sự hỗ trợ của nội dung động (active content), các trang web đã trở nên

sống động và hấp dẫn hơn nhiều

Trang 31

Khi nói đến nội dung động là muốn nói đến các chương trình được cài vào các trang web một cách trong suốt đối với người dung và tạo ra các hoạt động Nội

dung động có thể hiển thị hình ảnh động, tải về (download) hoặc thực hiện các

chương trình bảng tính dựa vào web Nội dung động được sử dụng trong TMĐT để đặt các mặt hàng mà ta muốn mua trong một thẻ mua hàng và tính toán tổng số hóa đơn, bao gồm số tiền của mặt hàng mua, thuế bán hàng, các chi phí vận chuyển và chi phí xử lý, để sau đó gửi tới hệ thống thanh toán Ở mức độ người phát triển, việc

sử dụng nội dung động vì nó tận dụng tối đa chức năng của ngôn ngữ đánh dấu siêu

văn bản (HTML) và bổ sung sự sống động cho các trang web Nó cũng giảm bớt

gánh nặng cho các máy chủ khi phải xử lý nhiều dữ liệu, chuyển sang xử lý ở phía máy khách

Nội dung động được cung cấp theo một số dạng, các dạng nội dung động được biết đến nhiều nhất là các Applet, ActiveX control, JavaScript và VB Script Cách khác để cung cấp nội dung động nhưng không phổ biến với nhiều người như các trình đồ họa, các chương trình nhúng vào web (web plug-in)

Hình 2.7 sau đây mô tả cách mà nội dung động thu thập thông tin từ máy người dùng:

Số tiền Nhập số tiền thanh toán

Thanh toán Hủy bỏ

Trojan horse

Mã khách hàng: 98765 Dịch vụ: MegaVNN Tháng tính cước: 09/2008 Ngân hàng: VCB

Số tài khoản: 12345

Số tiền: 500.000 VNĐ

Máy chủ tin tặc

Cách mà nội dung động khởi chạy như sau, chỉ cần sử dụng trình duyệt Web

động tải về song song với trang mà ta đang xem và bắt đầu chạy trên màn hình máy tính Điều này làm nảy sinh vấn đề: do các mô-đun nội dung động được cài vào các

Trang 32

trang web, chúng có thể trong suốt hoàn toàn đối với bất kỳ người nào xem duyệt trang web chứa chúng Bất kỳ ai cố tình gây hại cho máy khách đều có thể nhúng

một nội dung động gây hại vào các trang web Kỹ thuật lan truyền này được gọi là

ngựa thành Tơ-roa (Trojan horse), nó thực hiện và gây ra các hoạt động bất lợi

Ngựa thành Tơ-roa là một chương trình ẩn trong các chương trình khác hoặc trong các trang web, ngựa thành Tơ-roa có thể thâm nhập vào máy tính của nạn nhân và

gửi các thông tin bí mật ngược trở lại cho một máy chủ Web cộng tác Điều này xâm phạm tính bí mật Nguy hiểm hơn, chương trình có thể sửa đổi và xóa bỏ thông

tin trên máy khách Điều này xâm phạm tính toàn vẹn của dữ liệu

Việc đưa nội dung động vào các trang Web hệ thống thanh toán điện tử trực tuyến gây ra một số rủi ro Các chương trình gây hại được phát tán thông qua các trang web, có thể phát hiện ra số thẻ tín dụng, tên người dùng và mật khẩu Những thông tin này thường được lưu trữ trong các tệp đặc biệt gọi là tệp khai báo yêu cầu hay cookie Các cookie được sử dụng để nhớ các thông tin yêu cầu của khách hàng,

hoặc tên người dùng và mật khẩu Nhiều nội dung động gây hại có thể lan truyền thông qua các cookie, chúng có thể phát hiện được nội dung của các tệp (file) phía

máy khách, hoặc thậm chí có thể hủy bỏ các tệp được lưu giữ trong các máy khách

Ví dụ, một virus máy tính đã phát hiện được danh sách các địa chỉ thư điện tử của người sử dụng và gửi danh sách này cho những người khác trên Internet Trong

trường hợp này, chương trình gây hại thu được đầu vào (entry) thông qua thư điện

tử được truy nhập từ một trình duyệt Web Cũng có nhiều người không thích lưu

giữ các cookie trên các máy tính của họ Trên máy tính cá nhân có lưu một số lượng

lớn các cookie giống như trên Internet và một số các cookie có thể chứa các thông tin nhạy cảm và mang tính chất cá nhân

Như vậy, các hiểm hoạ đối với máy khách khi khai thác thông tin qua Internet là lớn và rất khó nhận diện, và có thể đe dọa tính bí mật và tính toàn vẹn

2.2.2 Các m ối hiểm họa đối với kênh truyền thông

Internet đóng vai trò kết nối khách hàng với tài nguyên TMĐT (máy tính

dịch vụ thương mại) Phần 2.2.1 ta đã xem xét các hiểm hoạ đối với các máy khách, các tài nguyên tiếp theo chính là kênh truyền thông, cụ thể là kênh truyền thông Internet

Mạng Internet không phải là an toàn Các thông điệp trên Internet được gửi

đi theo một đường dẫn ngẫu nhiên từ nút nguồn tới nút đích Các thông điệp đi qua

một số máy tính trung gian trên mạng trước khi tới đích cuối cùng và mỗi lần đi

Trang 33

chúng có thể được định tuyến theo những hướng khác nhau Không có gì đảm bảo

rằng tất cả các máy tính mà thông điệp đi qua trên Internet đều tin cậy và an toàn

Vì không thể kiểm soát được đường dẫn và không biết được các gói thông tin đang

ở đâu, những đối tượng trung gian có thể có thể đọc các thông điệp, sửa đổi hoặc

thậm chí có thể loại bỏ hoàn toàn các thông điệp đó ra khỏi Internet Như vậy các thông điệp được gửi đi trên mạng là đối tượng có khả năng bị xâm phạm đến tính bí

Như trên hình 2.8, An gửi đi một thông điệp thanh toán tới hệ thống thanh toán điện tử trực tuyến Bình có thể đang lắng nghe đường truyền và phát hiện được gói tin được gửi đi, anh ta có thể xem nội dung, sửa đổi thông điệp hoặc thậm chí xóa cả thông điệp thanh toán

2.2.3 Các hi ểm họa đối với máy chủ

Máy chủ là liên kết thứ 3 trong bộ ba: Máy khách - Internet - Máy chủ (Client - Internet – Server) Máy chủ có những điểm yếu dễ bị tấn công và một đối tượng nào đó có thể lợi dụng những điểm yếu này để phá hủy hoặc hoặc thu được các thông tin một cách trái phép Các điểm truy cập có thể từ đó tấn công máy chủ bao gồm:

Trang 34

• Điểm truy nhập là máy chủ Web và các phần mềm của nó

• Điểm truy nhập khác là các chương trình phụ trợ có chứa dữ liệu, ví dụ như

cơ sở dữ liệu (CSDL) và máy chủ CSDL

• Các điểm truy nhập nguy hiểm có thể là các chương trình giao diện cửa

chung (CGI) hoặc là các chương trình tiện ích được cài đặt trong máy chủ Không một hệ thống nào được coi là an toàn tuyệt đối, chính vì vậy người

quản trị của máy chủ thương mại cần đảm bảo rằng các chính sách an toàn (mục 3.2) đã được đưa ra có khả năng kiểm soát tất cả các phần của hệ thống thanh toán điện tử trực tuyến

Hình 2.9 sau mô tả tấn công phía máy chủ của hệ thống thanh toán điện tử

Như trên hình 2.9, kẻ xấu, Bình, có thể tấn công vào máy chủ bằng nhiều

cách như tấn công vào máy chủ Web, tấn công vào máy chủ ứng dụng, CSLD hoặc

tấn công tràn bộ nhớ đệm làm cho máy chủ mất khả năng phục vụ

2.2.3.1.Các hi ểm họa đối với máy chủ Web (Web Server)

Trang 35

Phần mềm máy chủ Web được thiết kế để chuyển các trang web cho các yêu

cầu của HTTP Các phần mềm cài trên máy chủ Web có thể có các lỗi chương trình

hoặc các lỗ hổng về an toàn là các điểm yếu mà qua đó đối tượng xấu có thể can thiệp vào

Các máy chủ Web được thiết lập chạy ở các mức thẩm quyền (permission)

chương trình, thực hiện tất cả các chỉ lệnh của máy và không giới hạn truy nhập vào

tất cả các phần của hệ thống, không ngoại trừ các vùng dự liệu nhạy cảm Các mức

thẩm quyền thấp hơn tạo ra một rào cản logic xung quanh một chương trình đang

chạy, ngăn chặn không cho nó chạy tất cả các lớp lệnh của máy và không cho phép

nó truy nhập vào tất cả các vùng của máy tính, ít nhất là các vùng lưu giữ dữ liệu

nhạy cảm Quy tắc an toàn đặt ra là cung cấp một chương trình và chương trình này

cần có thẩm quyền tối thiểu đủ để thực hiện công việc của mình Việc thiết lập một máy chủ Web chạy ở mức thẩm quyền cao có thể gây hiểm hoạ về an toàn đối với máy chủ Web Trong hầu hết thời gian, máy chủ Web cung cấp các dịch vụ thông thường và thực hiện các nhiệm vụ với một mức thẩm quyền rất thấp Nếu một máy

chủ Web chạy ở mức thẩm quyền cao, một đối tượng xấu có thể lợi dụng một máy

chủ Web để thực hiện các lệnh trong chế độ thẩm quyền

Hình 2.10 sau đây mô tả hiểm họa đối với tính bí mật của máy chủ Web:

Máy chủ Web có thể gây ra hiểm họa về tính bí mật nếu nó không giữ các danh sách thư mục tự động được lựa chọn các thiết lập mặc định Xâm phạm tính bí

mật xảy ra khi một trình duyệt Web có thể phát hiện ra các tên danh mục thiết lập

của máy chủ Điều này xảy ra khá thường xuyên, nguyên nhân là do khi ta nhập vào

một URL, chẳng hạn như 3http://www.abc.com.vn/productsU và mong muốn được xem trang mặc định trong thư mục products Trang web mặc định mà máy chủ có

thể hiển thị nó được đặt tên là index.html Nếu tệp này không có trong thư mục,

Trang 36

máy chủ Web sẽ hiển thị tất cả các tên danh mục có trong thư mục Khi đó ta có thể

nhấn vào một tên danh mục ngẫu nhiên và xem xét các danh mục mà không bị giới

hạn

Những người quản trị của các site khác, ví dụ người quản trị của Microsoft,

rất thận trọng trong việc hiển thị tên danh mục Việc nhập tên người dùng vào một

phần đặc biệt trong không gian Web, về bản chất không phải là sự xâm phạm tính bí

mật hoặc tính riêng tư Tuy nhiên, tên người dùng và mật khẩu bí mật có thể bị lộ khi truy nhập vào nhiều trang trong vùng nội dung được bảo vệ và quan trọng của máy chủ Web Điều này là do một số máy chủ yêu cầu thiết lập lại tên người dùng

và mật khẩu cho từng trang trong vùng nội dung quan trọng mà ta truy cập vào do Web không lưu nhớ những gì đã xảy ra trong giao dịch cuối Cách thích hợp nhất để

nhớ tên người dùng và mật khẩu là lưu giữ các thông tin bí mật của người sử dụng trong một cookie có trên máy của người này Theo cách này, một máy chủ Web có

thể yêu cầu xác nhận dữ liệu, bằng cách yêu cầu máy tính gửi cho một cookie Các thông tin có trong một cookie có thể được truyền đi không an toàn và một đối tượng nghe trộm có thể sao chép Do vậy, máy chủ Web cần yêu cầu truyền cookie an toàn

được nhúng vào một trang Web, nó có thể chạy trên máy chủ Bất cứ khi nào chương trình chạy trên một máy chủ hay đến từ một nguồn vô danh và không tin

cậy, ví dụ từ trang Web của một người sử dụng, có thể sẽ xảy ra khả năng SSI yêu

cầu thực hiện một hoạt động bất hợp pháp nào đó Mã chương trình SSI có thể là

một chỉ thị của hệ điều hành yêu cầu hiển thị file mật khẩu, hoặc gửi ngược trở lại

một vị trí đặc biệt

Chương trình FTP (giao thức truyền tệp) có thể phát hiện các mối hiểm hoạ

đối với tính toàn vẹn của máy chủ Web Việc lộ thông tin có thể xảy ra khi không

có các cơ chế bảo vệ đối với các danh mục, do đó người sử dụng FTP có thể duyệt qua

Một trong các tệp nhạy cảm nhất trên máy chủ Web là tệp chứa mật khẩu và tên người dùng của máy chủ Web Nếu tệp này bị tổn thương, bất kỳ ai cũng có thể thâm nhập vào các vùng thẩm quyền, bằng cách giả mạo một người nào đó Do có

thể giả danh để lấy được các mật khẩu và tên người dùng nên các thông tin liên quan đến người sử dụng không còn bí mật nữa Hầu hết các máy chủ Web lưu giữ

bí mật các thông tin xác thực người dùng Người quản trị máy chủ Web có nhiệm

Trang 37

vụ đảm bảo rằng: máy chủ Web được chỉ dẫn áp dụng các cơ chế bảo vệ đối với dữ

liệu

Những mật khẩu (người dùng chọn) cũng là một hiểm hoạ, là điểm yếu dễ bị

tấn công Đôi khi, người sử dụng chọn các mật khẩu dễ đoán, vì chúng có thể là tên

thời con gái của mẹ, tên của một trong số các con, số điện thoại, hoặc số hiệu nhận

dạng Người ta gọi việc đoán nhận mật khẩu qua một chương trình lặp sử dụng từ điển điện tử là tấn công từ điển Một khi đã biết được mật khẩu của người dùng, bất

kỳ ai cũng có thể truy nhập vào một máy chủ mà không bị phát hiện trong một khoảng thời gian dài

2.2.3.2 Các đe dọa đối với CSDL

Các hệ thống thanh toán điện tử trực tuyến lưu trữ dữ liệu của người dùng và

lấy lại các thông tin về sản phẩm từ các CSDL kết nối với máy chủ Web Ngoài các thông tin về sản phẩm, các CSDL có thể chứa các thông tin có giá trị và mang tính riêng tư Một công ty, tổ chức có thể phải chịu các thiệt hại nghiêm trọng nếu các thông tin này bị lộ hoặc bị sửa đổi Hầu hết các hệ thống CSDL có quy mô lớn và

hiện đại sử dụng các đặc tính an toàn CSDL dựa vào mật khẩu và tên người dùng Sau khi được xác thực, người sử dụng có thể xem các phần đã chọn trong CSDL Tính bí mật luôn sẵn sàng trong các CSDL, thông qua các quyền được thiết lập trong CSDL Tuy nhiên, một số CSDL lưu giữ mật khẩu/tên người dùng một cách không an toàn, hoặc không thiết lập an toàn mà hoàn toàn và dựa vào máy chủ Web

để có an toàn Nếu một người bất kỳ có thể thu được các thông tin xác thực người dùng, thì anh ta có thể giả danh thành một người sử dụng của CSDL hợp pháp, làm

lộ hoặc tải về các thông tin cá nhân và quý giá Các chương trình dạng ngựa thành Tơ-roa nằm ẩn trong hệ thống CSDL cũng có thể làm lộ các thông tin bằng việc giáng cấp các thông tin này (có nghĩa là chuyển các thông tin nhạy cảm sang một vùng ít được bảo vệ của CSDL, do đó bất cứ ai cũng có thể xem xét các thông tin này) Khi các thông tin bị giáng cấp, tất cả những người sử dụng, không ngoại trừ

những đối tượng xâm nhập trái phép cũng có thể truy nhập An toàn CSDL đòi hỏi người quản trị hệ thống phải hết sức cẩn thận

2.2.3.3.Các hi ểm họa đối với CGI (Common Gateway Interface)

CGI tiến hành chuyển các thông tin từ một máy chủ Web sang chương trình khác CGI và các chương trình (mà nó chuyển dữ liệu đến) cung cấp nội dung động cho các trang Web Do CGI là các chương trình, khi chúng bị lạm dụng sẽ xảy ra

một hiểm họa an toàn Gần giống với các Web Server, CGI Script có thể được thiết

Trang 38

lập chạy ở các mức đặc quyền cao, không bị giới hạn Khi các CGI gây hại có thể truy nhập tự do vào các tài nguyên của hệ thống, chúng có khả năng làm cho không

hoạt động, xóa các file, hoặc xem các thông tin bí mật của khách hàng

2.2.3.4.Các hi ểm họa đối với chương trình khác

Tấn công nghiêm trọng khác đối với máy chủ Web có thể xuất phát từ các chương trình do máy chủ thực hiện Ví dụ các chương trình lưu trữ tạm thời dữ liệu vào bộ nhớ đệm để việc xử lý nhanh hơn… dẫn đến việc tràn bộ nhớ, làm cho chương trình bị treo và ngừng xử lý

Trang 39

Chương 3 Các giải pháp đảm bảo an toàn hệ thống

Sau khi phân tích các nguy cơ và hiểm họa gặp phải trong các hệ thống thanh toán điện tử trực tuyến, phần này sẽ trình bày về các chính sách, các biện pháp kỹ thuật và các giải pháp đảm bảo an toàn, an ninh cho các hệ thống thanh toán điện tử

trực tuyến

Đảm bảo an toàn, an ninh là việc phát hiện, giảm bớt hoặc loại trừ hiểm họa,

bảo vệ các tài sản của hệ thống không bị truy nhập, sử dụng, hoặc phá hủy trái phép

Nó liên quan đến nhiều cơ chế và các mức bảo vệ khác nhau, từ các cơ chế vật lý cho đến các giải pháp kỹ thuật Đảm bảo an toàn vật lý bao gồm việc bảo vệ thiết

bị Ví dụ: báo động, hàng rào an toàn, thiết bị an toàn… Đảm bảo an toàn logic là

việc bảo vệ các tài sản không sử dụng các biện pháp bảo vệ vật lý bảo vệ dữ liệu

khỏi bất kỳ các hoạt động hoặc đối tượng gây nguy hiểm (gọi là các hiểm họa)

An toàn tích hợp là việc kết hợp tất cả các biện pháp khác nhau, kể cả an toàn vật lý và an toàn logic, nhằm ngăn chặn, loại trừ các hiểm họa nhằm khám phá, phá hủy hoặc sửa đổi trái phép các tài sản hệ thống

Do đó cần đưa ra các chính sách và giải pháp đảm bảo an toàn, an ninh Các

giải pháp thường biến đổi, phụ thuộc vào tầm quan trọng của tài sản trong rủi ro Các hiểm họa bị coi là rủi ro thấp và hiếm khi xảy ra có thể được bỏ qua khi chi phí cho việc bảo vệ chống lại hiểm họa này vượt quá giá trị của tài sản cần được bảo vệ

Trang 40

• Loại rủi ro có khả năng xảy ra lớn và có tác động thấp (loại I): sử dụng giải pháp kiểm soát, chỉ cho những đối tượng có quyền được cấp mới được thực

hiện các tác vụ Ví dụ: các hệ thống cho phép đăng ký thành viên miễn phí

phải có cơ chế phân quyền, phân nhóm để quản lý người dùng

• Loại rủi ro có khả năng xảy ra lớn và có tác động cao (loại II): đối với loại

rủi ro này cần thực hiện các giải pháp ngăn chặn các hiểm họa gây ra cho các tài sản của hệ thống Ví dụ: rủi ro khi để lộ tên đăng nhập và mật khẩu truy

nhập vào hệ thống

• Loại rủi ro có khả năng xảy ra nhỏ và có tác động thấp (loại III): đối với loại

rủi ro này thì có thể chi phí cho việc bảo vệ lớn hơn giá trị tài sản cần được

bảo vệ, nên ta có thể bỏ qua

• Loại rủi ro có khả năng xảy ra nhỏ và có tác động cao (loại IV): đối với loại

rủi ro này cần đưa ra các kế hoạch phòng ngừa hiểm họa trước khi nó xảy ra

với hệ thống Ví dụ: rủi ro khi kẻ xấu biết được thông tin về máy chủ từ xa như máy chủ ứng dụng, CSDL

Kiểu mô hình quản lý rủi ro tương tự sẽ áp dụng cho bảo vệ các hệ thống thanh toán điện tử trực tuyến và các tài sản khỏi bị các hiểm họa vật lý và logic Để

có một lược đồ an toàn tốt, ta phải xác định rủi ro, quyết định nên bảo vệ tài sản nào

và tính toán chi phí cần sử dụng để bảo vệ tài sản đó Trong các phần sau ta tập trung vào việc bảo vệ, quản lý rủi ro chứ không tập trung vào các chi phí bảo vệ

hoặc giá trị của các tài sản Từ phân tích các hiểm họa gặp phải ở Chương 2 là cơ sở đưa ra các giải pháp nhằm bảo vệ các tài sản khỏi bị đe dọa bởi các hiểm họa đó

3.1 Các nguyên tắc đảm bảo an toàn, an ninh

3.1.1 Chính sách đảm bảo an toàn, an ninh

Để bảo vệ tài sản trong hệ thống thanh toán điện tử trực tuyến, một công ty,

tổ chức cần có các chính sách an toàn, an ninh (security policy) phù hợp Chính sách

đảm bảo an toàn, an ninh là một tài liệu công bố những tài sản cần được bảo vệ và

tại sao phải bảo vệ chúng, người nào phải chịu trách nhiệm cho việc bảo vệ này,

hoạt động nào được chấp nhận và hoạt động nào không được chấp nhận Phần lớn các chính sách an toàn, an ninh đòi hỏi an toàn vật lý, an toàn mạng, quyền truy

nhập, bảo vệ chống lại virus và khôi phục sau thảm họa Chính sách an toàn, an ninh phải được phát triển liên tục, công ty, tổ chức tư vấn an toàn, an ninh phải tra

cứu và cập nhật định kỳ

Định dạng
Số trang	114
Dung lượng	2,88 MB