Phân tích ví dụ về canh canh tác nông nghiệp sinh thái hiện đại : Mô hình “Nông nghiệp Tương hợp Năng lượng” của nông dân Ernst Gotsch, người nông dân quyết tâm và chứng minh rằng con người hoàn toàn có thể sống dựa vào rừng và sản xuất lương thực từ rừng, đồng thời có thể bảo vệ rừng một cách hoàn hảo, cải tạo đất đã bị thoái hóa và bạc màu. Phương pháp Nông lâm kết hợp: độ phì nhiêu của đất được tái tạo, những con suối đã biến mất được hồi sinh, mưa cũng trở lại, tất cả tạo ra một chu kỳ đổi mới liên tục.
Trang 1Đề tài: Phân tích 1 ví dụ về Canh tác nông nghiệp sinh thái hiện đại
I- Đặt vấn đề
Việt Nam có nền nông nghiệp đã đạt được nhiều thành tựu nổi bật so với cách đây 10-20 năm Đó là sự phát triển của nông nghiệp công nghệ cao, nhiều tiến bộ khoa học được áp dụng, cho ra nhiều sản phẩm chất lượng cao và xuất khẩu Chúng
ta đang xây dựng, quy hoạch những vùng nông nghiệp đặc thù vùng miền Tức là mỗi địa phương có thế mạnh về sản phẩm nào thì xây dựng, đầu tư cho sản phẩm
đó Có thể gọi đó là “khu vực hóa” trong nông nghiệp Nghĩa là, phát triển sản phẩm đặc trưng vùng miền, chỉ địa phương đó mới phát triển và phát huy thế mạnh của sản phẩm đó được Tuy nhiên, những hạn chế trong canh tác nông nghiệp vẫn đang phổ biến như: cơ cấu cây trồng, vật nuôi còn thiếu đa dạng, tồn tại nhiều giống cây cho hiệu quả và năng suất còn thấp, nhiều giống vật nuôi có chất lượng kém hơn so với các sản phẩm cùng loại của các nước, năng suất lao động chưa cao, chất lượng sản phẩm còn thấp, khả năng cạnh tranh yếu do chưa hình thành các chuỗi nông sản mạnh và bền vững Với thói quen và kỹ thuật canh tác cũ, nông nghiệp đã và đang giết dần Trái Đất và các hệ sinh thái trên Trái Đất Trước tình hình đó, nhiều nông dân và nhà khoa học đã đi ngược lại với truyền thống nhằm tìm ra hướng đi mới cho canh tác nông nghiệp Hướng đi được nhiều nông dân và các nhà khoa học đang theo đuổi, đó là canh tác theo mô hình nông nghiệp sinh thái Hướng đi mới trong canh tác nông nghiệp sinh thái hiện đại đã và đang được áp dụng Nông nghiệp sinh thái là một sự phát triển tiên phong, thiết thực nhằm tạo ra các hệ thống quản lý đất đai bền vững toàn cầu và khuyến khích xem xét lại tầm quan trọng của việc duy trì đa dạng sinh học trong sản xuất lương thực và các sản phẩm nông nghiệp Nông nghiệp sinh thái không giống như canh tác hữu
cơ Để tìm hiểu thêm về nội dung này, chúng tôi tiến hành: phân tích một ví dụ về canh tác nông nghiệp sinh thái hiện đại
II- Nội dung
2.1 Khái niệm nông nghiệp sinh thái ?
Nông nghiệp sinh thái được nhìn nhận là mục tiêu cao cấp bởi những người ủng hội nông nghiệp bền vững Nông nghiệp sinh thái không giống như canh tác hữu cơ, tuy nhiên có nhiều điểm tương đồng và không trái ngược nhau Canh tác sinh thái bao gồm tất cả các phương pháp, bao gồm hữu cơ, tái tạo các phương pháp sinh
Trang 2thái như: ngăn chặn xói mòn đất, thấm và giữ nước, cô lập carbon dưới dạng mùn
và tăng đa dạng sinh học Nhiều kỹ thuật được sử dụng bao gồm không không cày, trồng xen canh, trồng luống, canh tác ruộng bậc thang, trồng cây vành đai, cropping, vv
Nông nghiệp sinh thái là phương thức canh tác trồng trọt các loại cây trồng dựa trên việc tận dụng tài nguyên sẵn có trong tự nhiên để phát triển cây trồng Phương thức ngăn ngừa sâu bệnh phá hoại mùa màng nhưng vẫn đảm bảo tăng cường dinh dưỡng và độ phì nhiêu tự nhiên cho đất đai Hơn nữa, nông nghiệp sinh thái hoàn toàn không cần dùng đến các loại hóa chất tổng hợp (phân bón, thuốc trừ sâu, kháng sinh hoặc bất kỳ sinh vật đã được biến đổi gen nào) Bằng cơ chế đặc biệt này, mùa vụ có thể đạt sản lượng cao hơn, thu hoạch được nhiều thực phẩm tự nhiên lành mạnh và bổ dưỡng hơn Đáng kể nhất là có thể giúp đạt được sự bền vững lớn hơn cho môi trường
2.2 Lợi ích và thách thức của canh tác nông nghiệp sinh thái
2.2.1 Lợi ích của canh tác nông nghiệp sinh thái
Canh tác nông nghiệp sinh thái bao gồm việc áp dụng các loài cộng sinh khi có thể
để hỗ trợ sự bền vững sinh thái của trang trại Các lợi ích liên quan bao gồm giảm
nợ sinh thái và loại bỏ các vùng chết Canh tác nông nghiệp sinh thái là một sự phát triển tiên phong, thiết thực nhằm tạo ra các hệ thống quản lý đất đai bền vững toàn cầu và khuyến khích xem xét lại tầm quan trọng của việc duy trì đa dạng sinh học trong sản xuất lương thực và các sản phẩm nông nghiệp Theo đó, chuyển đổi sang canh tác sinh thái có thể tận dụng lợi thế của thời đại thông tin một cách tốt nhất và được công nhận là người dùng chính của hệ thống robot và chuyên gia
- Tạo ra nguồn thực phẩm tốt cho sức khỏe hơn Các sản phẩm sinh thái không
có chứa chất độc hại dai dẳng đến từ các loại thuốc như: Thuốc trừ sâu, phân bón tổng hợp, phụ gia, chất bảo quản và nhiều sản phẩm được dùng để loại bỏ côn trùng, bảo vệ màu sắc sản phẩm (cam, táo) Thực phẩm sinh thái khi được dung nạp sẽ được đồng hóa chính xác mà không làm thay đổi chức năng trao đổi chất, giúp ngăn ngừa các bệnh lý liên quan đến vấn đề thoái hóa ở con người Sản phẩm sinh thái được “ăn” phân bón tự nhiên (từ động vật, thực vật) nên khi sinh trưởng và thu hoạch sẽ có hàm lượng vitamin, khoáng chất thiết yếu, chất chống oxy hóa, carbohydrate và protein cao hơn Sản phẩm sinh thái cũng không có chứa các chất
Trang 3phụ gia tổng hợp vốn là nguy cơ gây ra các vấn đề về sức khỏe như: Suy tim, loãng xương, đau nửa đầu, dị ứng, tăng động, Parkinson,
- Giúp bảo vệ sức khỏe người nông dân Dư lượng từ hàng trăm các loại thuốc trừ sâu và phân bón lưu lại sau khi sử dụng không được kiểm soát hoặc kiểm soát kém khiến cho sức khỏe của người lao động bị ảnh hưởng nghiêm trọng về lâu dài -Giúp nâng cao sản lượng, tiết kiệm chi phí nuôi trồng Cây trồng phát triển trên nền đất tốt và “khỏe mạnh” sẽ đạt được mức độ phát triển toàn diện, kháng bệnh tự nhiên vô cùng tốt Bản thân cây trồng sẽ có được “hệ miễn dịch” tự thân mạnh mẽ, đẩy lùi tác nhân gây hại và tận dụng tối đa các nguồn lực từ đất, nước, ánh nắng mặt trời Nhờ thế, mùa vụ sẽ đạt sản lượng cao hơn mà không cần phải tốn nhiều chi phí cho các công tác phòng trừ sâu bệnh, kích thích tăng trưởng
-Giúp bảo vệ môi trường và cân bằng hệ sinh thái Dư lượng các chất hóa học, phụ gia từ các sản phẩm hỗ trợ canh tác truyền thống tích trữ nhiều năm tháng gây hại cho môi trường, làm mất đi độ cân bằng trong môi trường đất, nước, không khí,
2.2.2 Thách thức của canh tác nông nghiệp sinh thái
Thách thức đối với khoa học canh tác sinh thái là có thể làm cho hệ thống thực phẩm sản xuất chính thống bền vững hoặc thậm chí tái tạo Mối quan hệ giữa vị trí trang trại và người tiêu dùng có ý nghĩa rất lớn trong việc xâm nhập lĩnh vực canh tác sinh thái, việc này có thể làm giảm thiểu thiệt hại đến sinh quyển bởi gây ra bởi
Trang 4việc thải khí động cơ đốt trong vận chuyển lương thực hiện nay.
Thiết kế của trang trại sinh thái ban đầu bị hạn chế bởi những hạn chế giống như canh tác thông thường: khí hậu địa phương, tính chất vật lý của đất, ngân sách để
bổ sung đất có lợi, nhân lực và máy móc tự động có sẵn; tuy nhiên, quản lý nước lâu dài bằng phương pháp canh tác sinh thái có khả năng bảo tồn và tăng khả năng cung cấp nước cho khu vực đồng thời yêu cầu ít hơn rất nhiều để duy trì sự phì nhiêu của đất
2.3 Nguyên tắc
- Sản xuất thực phẩm phải là sinh thái cả về nguồn gốc lẫn mục đích sử dụng Tích hợp các loài duy trì hệ sinh thái trong khi cung cấp lựa chọn các sản phẩm thay thế
- Hạn chế tối đa việc vận chuyển, đóng gói, tiêu thụ năng lượng và chất thải
- Xác định một hệ sinh thái mới phù hợp với nhu cầu của con người bằng cách
sử dụng kiến thức và kinh nghiệm từ các hệ sinh thái có từ khắp nơi trên thế giới
- Áp dụng cơ sở trí thức về các vi sinh vật đất để khám phá những lợi ích sinh thái của việc có nhiều loài vi sinh vật
2.4 Ví dụ về canh tác nông nghiệp sinh thái hiện đại
Mô hình “Nông nghiệp Tương hợp Năng lượng” của nông dân Ernst Gotsch, người nông dân quyết tâm và chứng minh rằng con người hoàn toàn có thể sống dựa vào rừng và sản xuất lương thực từ rừng, đồng thời có thể bảo vệ rừng một cách hoàn hảo, cải tạo đất đã bị thoái hóa và bạc màu Phương pháp Nông lâm kết hợp: độ phì nhiêu của đất được tái tạo, những con suối đã biến mất được hồi sinh, mưa cũng trở lại, tất cả tạo ra một chu kỳ đổi mới liên tục Mô hình canh tác nông nghiệp sinh thái này là các kỹ thuật tương tác trong nông nghiệp nhằm tạo ra sự cân bằng năng lượng tích cực trong toàn hệ thống Là kỹ thuật làm vườn thâm canh kết hợp với lâm nghiệp Điểm cốt yếu là kết hợp các loại thực vật với các khoảng cách
và tầng khác nhau, sau đó là kỹ thuật cắt tỉa các loại cây thân gỗ, cây ăn quả Việc cắt tỉa giúp mang các chất hữu cơ về cho đất một cách liên tục, mà không phải bổ sung bất cứ một chất hữu cơ nào từ bên ngoài Ở những khu vực đất đai thoái hoá,
sự phục hồi của đất được tăng tốc thông qua việc ủ lên đất các chất hữu cơ, phân hủy, từ đó phát triển các loại nấm và vi khuẩn giúp cố định các chất dinh dưỡng như nitơ trong đất
Trang 5Việc trồng mùa màng diễn ra cùng với việc gieo hạt và trồng các cây giống dài ngày Hạt giống và cây giống phát triển, tạo bóng râm và giúp khôi phục độ phì nhiêu của đất Tối đa hai tháng sau khi gieo mùa, nông dân có thể bắt đầu thu hoạch rau
và các sản phẩm khác, như dứa, ngô và sắn, tạo thu nhập để đầu tư vào việc phục hồi đất và phát triển các loại cây trồng mới Ngoài ra, phương pháp của Ernst cho phép phục hồi đất thông qua việc sản xuất rau và trái cây Lúc thu hoạch, đất trở nên tốt hơn, màu mỡ hơn khi mới bắt đầu canh tác Làm việc cùng với thiên nhiên và không chống lại nó
Sự khác biệt giữa Nông nghiệp theo lối Công nghiệp và Nông nghiệp tương hợp
Năng lượng
Mô hình canh tác nông nghiệp truyền thống không tạo thuận lợi cho sự sống tự nhiên Kết hợp nông lâm nghiệp giúp người nông dân hưởng lợi từ tính năng động của rừng, vốn là cỗ máy của hành tinh chúng ta, cho phép nó tuần hoàn và vận hành
sự sống trên hành tinh thông qua mô hình nông lâm nghiệp
Ngoài ra, ví dụ của Antonesi Semen canh tác cánh đồng 8.000 ha sử dụng phương pháp không cày xới khu vườn Đã hơn 30 năm nay, Antonesi canh tác trên cánh đồng 8.000 ha với 3 nguyên tắc: không cày xới, không bón phân hóa học, chỉ bón phân chuồng hữu cơ và luân canh để cho đất nghỉ ngơi Cánh đồng của ông luôn cho năng suất cao hơn các cánh đồng khác canh tác theo phương pháp truyền thống Một số ví dụ khác về các ví dụ canh tác nông nghiệp sinh thái: khai thác hiệu
Trang 6quả nguồn nước tiểu của con người nhằm thay thế cho phân vô cơ vốn sản xuất từ các mỏ tự nhiên sắp cạn kiệt, hay phân phối trực tiếp các sản phẩm nông nghiệp sinh thái đến tay người tiêu dùng
2.5 Kết luận
Hiện nay, sự phát triển của nền nông nghiệp nước ta đang đi vào mức độ thâm canh cao Với việc sử dụng ngày càng nhiều phân bón hóa học, thuốc bảo vệ thực vật hóa học và hàng loạt các biện pháp như trồng lúa 3 vụ, phá rừng canh tác cà phê, hồ tiêu, điều… với mục đích khai thác, chạy theo năng suất và sản lượng Với
sự canh tác trên đã làm cho đất đai ngày càng thoái hóa, dinh dưỡng bị mất cân đối, mất cân bằng Hệ vi sinh vật trong đất bị phá hủy, tồn dư các chất độc hại trong đất ngày càng cao, nguồn bệnh tích lũy trong đất càng nhiều dẫn đến phát sinh một số dịch hại không dự báo trước
Trước tình hình đó, việc áp dụng canh tác nông nghiệp sinh thái chính là đang tôn trọng động vật hoang dã, các vi sinh vật trong môi trường tự nhiên, không tạo ra các chất thải gây ô nhiễm, giúp tiết kiệm năng lượng Cho nên, nông nghiệp sinh thái chính là bảo tồn hạt giống cho tương lai Đó là những ưu điểm của nền nông nghiệp sinh thái mà canh tác truyền thống không thể tạo ra được Người nông dân nên quan tâm tìm hiểu sâu hơn và kỹ lưỡng hơn về hình thức nuôi trồng cấp tiến này để gia tăng hiệu quả kinh tế, bảo vệ sức khỏe và bảo vệ môi trường tự nhiên Cũng như quy luật phát triển của hệ sinh thái, môi trường sinh thái cũng được quan tâm đầu tư
và bảo vệ một cách cẩn trọng Chính vì vậy, xu hướng quay trở lại phương thức canh tác mới canh tác nông nghiệp sinh thái là xu hướng chung của Việt Nam nói riêng và thế giới nói chung
III- Tài liệu tham khảo
- Nguyễn Đức Tùng, Bài giảng sinh thái côn trùng nâng cao, link bài: https://www.dropbox.com/s/725n2nrtotj1215/Bai%20giang%20STCT%20nang
%20cao%20%28Tung%29up.pdf?dl=0
- Vân Hồng, 2020, Ernst Gotsch – cha đẻ của mô hình Nông – Lâm kết hợp thuận tự nhiên,https://nongnghiepthuanthien.vn/, link bài viết:
https://nongnghiepthuanthien.vn/ernst-gotsch-cha-de-cua-mo-hinh-nong-lam-ket-hop-thuan-tu-nhien/
- Thiện Tâm, 2018, Nông nghiệp sinh thái, link bài viết:
Trang 7https://trithucvn.org/khoa-hoc/nong-nghiep-sinh-thai-vuon-la-rung-va-rung-cung-la-vuon-video.html