Giải pháp cải thiện tình hình tài chính của công ty TNHH MTV thoát nước và phát triển đô thị tỉnh bà rịa vũng tàu

Để có những thông tin đúng đắn, chính xác nhằm đánh giá, điều chỉnh các mối quan hệ kinh tế phát sinh trong quá trình sản xuất kinh doanh, đòi hỏi phải đánh giá đúng thực trạng về hoạt đ

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đề tài: “Giải pháp cải thiện tình hình tài chính của Công ty

TNHH MTV Thoát nước và Phát triển Đô thị Tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu” này là

công trình nghiên cứu của tôi với sự hỗ trợ từ Thầy hướng dẫn PGS.TS Nghiêm Sỹ Thương

Các nội dung nghiên cứu và kết quả trong đề tài này là trung thực và chưa từng được công bố trong bất cứ công trình nào Những số liệu trong các bảng biểu phục

vụ cho việc phân tích, nhận xét, đánh giá được chính tác giả thu thập từ các nguồn khác nhau có ghi trong phần tài liệu tham khảo

Học viên

Huỳnh Thái Trung

LỜI CẢM ƠN

Trước hết tôi xin chân thành cảm ơn các Thầy Cô trong Viện Kinh tế và Quản

lý, Viện Đào tạo Sau đại học Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội đã trang bị cho tôi những kiến thức cơ bản, kỹ năng nghiên cứu để áp dụng trong quá trình làm luận văn và trong thực tế công tác quản lý tại đơn vị

Với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc, tôi xin chân thành cảm ơn Thầy PGS.TS Nghiêm Sỹ Thương, người đã tận tình giúp đỡ và hướng dẫn tôi trong suốt quá trình nghiên cứu cho đến khi luận văn được hoàn thành

Xin chân thành cám ơn Ban Giám đốc, các anh chị Khối quản lý, các anh chị thuộc phòng Kinh tế, phòng Tài chính kế toán, phòng Kỹ thuật, Văn phòng thuộc Công ty TNHH MTV Thoát nước và Phát triển Đô thị tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu đã hỗ trợ tài liệu, đóng góp ý kiến và động viên giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn này Xin chân thành cảm ơn gia đình, các bạn bè, đồng nghiệp đã có sự động viên,

hỗ trợ và đóng góp ý kiến để tôi có thể hoàn thành công trình nghiên cứu này

Dù đã rất cố gắng nhưng với trình độ hiểu biết và thời gian nghiên cứu thực tế

có hạn nên không tránh khỏi những thiếu sót Tôi chân thành mong muốn nhận được những lời chỉ dẫn, góp ý của các Thầy Cô và bạn đọc để luận văn của tôi được hoàn thiện hơn

Xin cảm ơn rất nhiều

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN 1

LỜI CẢM ƠN 2

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT 5

DANH MỤC CÁC BẢNG 7

DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ 8

PHẦN MỞ ĐẦU 9

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÂN TÍCH HOẠT ĐỘNG TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 12

1.1 Cơ sở lý luận chung về tài chính và phân tích tài chính 12

1.1.1 Khái niệm 12

1.1.2 Phân tích tài chính doanh nghiệp 22

1.2 Phương pháp phân tích tài chính doanh nghiệp 29

1.2.1 Các bước trong quá trình tiến hành phân tích tài chính 29

1.2.2 Phương pháp phân tích tài chính 34

1.3 Nội dung phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp 39

1.3.1 Phân tích khái quát tình hình tài chính qua các báo cáo tài chính 39

1.3.2 Phân tích chỉ tiêu an toàn (rủi ro tài chính) 40

1.3.3 Phân tích hiệu quả tài chính 43

1.3.4 Phân tích đòn bẩy tài chính 48

CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH VÀ ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG TÀI CHÍNH CỦA CÔNG TY TNHH MTV THOÁT NƯỚC VÀ PHÁT TRIỂN ĐÔ THỊ TỈNH BÀ RỊA VŨNG TÀU 54

2.1 Giới thiệu về Công ty TNHH MTV Thoát nước và Phát triển Đô thị Tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (Busadco) 54

2.1.1 Quá trình hình thành và phát triển của Công ty 54

2.1.2 Ngành nghề kinh doanh 55

2.1.3 Cơ cấu tổ chức và quản lý của Công ty 56

2.1.4 Nguồn lực về cơ sở vật chất kỹ thuật 59

2.1.5 Kết quả hoạt động kinh doanh của Busadco trong 5 năm (2008-2012) 60

2.2 Phân tích tình hình tài chính của Busadco 62

2.2.1 Phân tích khái quát tình hình tài chính qua các báo cáo tài chính 62

2.2.2 Phân tích chỉ tiêu an toàn 73

2.2.3 Phân tích hiệu quả tài chính 78

2.2.4 Phân tích các đòn bẩy tài chính 93

CHƯƠNG 3: XÂY DỰNG MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG TÀI CHÍNH TẠI BUSADCO 99

3.1 Những định hướng và mục tiêu phát triển của Busadco trong thời gian tới 99

3.1.1 Đánh giá nội lực của Busadco 99

3.1.2 Định hướng phát triển của Busadco trong thời gian tới 99

3.2 Một số giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động tài chính tại Busadco 101

3.2.1 Giải pháp 1 - Thực hiện giải pháp giảm số lượng hàng tồn kho 101

3.2.2 Giải pháp 2: Tăng cường công tác thu hồi công nợ 106

3.2.3 Biện pháp 3: Giảm giá vốn hàng bán 108

3.2.4 Các giải pháp mang tính định hướng khác 114

KẾT LUẬN 117

TÀI LIỆU THAM KHẢO 119

PHỤ LỤC 120

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

1 BEP Hệ số doanh lợi trước thuế

10 DOL Hệ số đòn bẩy tác nghiệp

14 EBIT Lợi nhuận trước thuế và lãi vay

15 EPS Lợi nhuận trên mỗi cổ phần

16 GTGT Giá trị gia tăng

STT Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ

28 ROA Tỷ suất thu hồi tài sản (Return on Asset)

29 ROE Tỷ suất thu hồi vốn chủ sở hữu (Return on Equity)

30 ROS Hệ số lợi nhuận sau thuế (Return on Sales)

34 TNHH MTV Trách nhiệm hữu hạn một thành viên

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1: Tài sản cố định của Busadco tính đến thời điểm 31/12/2012 60

Bảng 2.2: Tình hình hiệu quả hoạt động 5 năm gần đây (2008-2012) của Busadco 61 Bảng 2.3: Bảng kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh năm 2011 – 2012 62

Bảng 2.4: Bảng tình hình doanh thu của Công ty 64

Bảng 2.5: Bảng tình hình chi phí và lợi nhuận của Công ty 65

Bảng 2.6: Bảng cơ cấu tài sản của Công ty 68

Bảng 2.7: Bảng cơ cấu nguồn vốn của Công ty 71

Bảng 2.8: Mối quan hệ cân đối giữa TS và NV 74

Bảng 2.9: Các chỉ tiêu phản ánh khả năng thanh toán ngắn hạn 76

Bảng 2.10: Bảng chỉ tiêu hiệu quả tài chính 78

Bảng 2.11: Bảng các chỉ tiêu ảnh hưởng đến ROS 83

Bảng 2.12: Bảng giá vốn hàng bán 85

Bảng 2.13: Các chỉ tiêu phản ánh tình hình sử dụng tài sản 86

Bảng 2.14: Phân tích cụ thể tình hình biến động của Tài sản 89

Bảng 2.15: Bảng các chỉ tiêu ảnh hưởng đến hệ số tài trợ 90

Bảng 2.16: Phân tích cụ thể tình hình biến động của Nguồn vốn 92

Bảng 2.17: Điểm hoà vốn và đòn bẩy kinh doanh DOL 94

Bảng 2.18: Đòn bẩy tài chính DFL 96

Bảng 2.19: Đòn bẩy tổng DTL 96

Bảng 3.1: Bảng chỉ tiêu dự kiến thực hiện giải pháp giảm số lượng hàng tồn kho năm 2012 103

Bảng 3.2: Bảng chỉ tiêu KQSXKD thực hiện giải pháp giảm số lượng hàng tồn kho năm 2012 105

Bảng 3.3: Bảng so sánh hiệu quả khi áp dụng “Giảm số lượng hàng tồn kho” 105

Bảng 3.4: Chi phí - Thu nhập thực hiện giải pháp 108

Bảng 3.5: Kết quả thực hiện giải pháp "Tăng cường công tác thu hồi công nợ" 108

Bảng 3.6: Phân tích các khoản mục cấu thành giá vốn hàng bán 109

Bảng 3.7: Chi phí thực hiện giải pháp giảm giá vốn hàng bán 111

Bảng 3.8: So sánh giá vốn hàng bán 112

Bảng 3.9: Bảng chỉ tiêu KQSXKD thực hiện giải pháp giảm giá vốn hàng hóa 2012 112

Bảng 3.10: Bảng so sánh hiệu quả khi áp dụng “Giảm giá vốn hàng hóa" 113

DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ

Hình 1.1: Sơ đồ phân tích đẳng thức Dupont 39Hình 2.1: Sơ đồ cơ cấu tổ chức của Busadco 57Hình 2.2: Phân tích tổng hợp tình hình tài chính – Sơ đồ DUPONT 82

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Cùng với sự phát triển của nền kinh tế thế giới, nền kinh tế nước ta đã và đang

có những chuyển biến mạnh mẽ Kinh tế thị trường dưới sự điều tiết của Nhà nước làm cho nền kinh tế cả nước nói chung và các doanh nghiệp, các tế bào của nền kinh tế quốc dân nói riêng có nhiều cơ hội phát triển mới Tuy nhiên, nền kinh tế thị trường cũng đặt ra nhiều thách thức, khó khăn cho các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế trong nước Cạnh tranh để tìm kiếm thị trường (cả đầu vào lẫn đầu ra), nhu cầu về vốn, chất lượng sản phẩm… Do vậy, các nhà quản lý doanh nghiệp phải hết sức linh hoạt trong quá trình tổ chức và quản lý để hoạt động sản xuất kinh doanh có hiệu quả, doanh nghiệp có vị thế trong nền kinh tế thị trường

Để có những thông tin đúng đắn, chính xác nhằm đánh giá, điều chỉnh các mối quan hệ kinh tế phát sinh trong quá trình sản xuất kinh doanh, đòi hỏi phải đánh giá đúng thực trạng về hoạt động tài chính của doanh nghiệp, xác định nguyên nhân và mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố để từ đó tìm ra những biện pháp hữu hiệu và những quyết định cần thiết nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh, đó là nhiệm vụ của việc phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp

Phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp là quá trình xem xét hiện trạng

tài chính của doanh nghiệp trong sự so sánh với các doanh nghiệp khác thuộc cùng một ngành nghề kinh doanh mà trước hết là với các đối thủ cạnh tranh trực tiếp, thông qua việc phân tích báo cáo tài chính cũng như để đánh giá đầy đủ, chính xác tình hình tổ chức, phân phối sử dụng và quản lý các loại vốn và nguồn vốn của doanh nghiệp, vạch ra những khả năng tiềm tàng trong việc quản lý sử dụng vốn, đề xuất các biện pháp cần thiết và có hiệu lực để khai thác tới mức cao nhất những khả năng tiềm tàng đó Việc phân tích đầy đủ, thường xuyên, kịp thời chính xác tình hình tài chính của doanh nghiệp sẽ giúp cho những người sử dụng thông tin đánh giá được tiềm năng, hiệu quả kinh doanh cũng như rủi ro trong tương lai

Tổ chức tốt công tác phân tích tình hình tài chính của doanh nghiệp có tầm quan trọng để thực hiện tốt công tác quản lý kinh tế, điều hành các hoạt động sản xuất kinh doanh nhằm đạt hiệu quả kinh tế cao

Từ những kiến thức đã học được trong nhà trường và nhận thức vai trò đặc biệt quan trọng của phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp, tác giả đã chọn đề tài:

“ Giải pháp cải thiện tình hình tài chính của Công ty TNHH MTV Thoát nước và Phát triển Đô thị Tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu ”

2 Mục đích nghiên cứu của đề tài

Lựa chọn và hệ thống hóa cơ sở lý thuyết về phân tích hoạt động tài chính của doanh nghiệp

Đánh giá được tình hình tài chính của Công ty TNHH MTV Thoát nước và Phát triển Đô thị Tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu

Xây dựng một số giải pháp cải thiện tình hình tài chính của Công ty TNHH MTV Thoát nước và Phát triển Đô thị Tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu

3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu

 Đối tượng nghiên cứu của đề tài: Tình hình tài chính tại Công ty TNHH

MTV Thoát nước và Phát triển Đô thị Tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu

 Phạm vi nghiên cứu: Luận văn nghiên cứu các cách thức vận dụng quản lý

tài chính áp dụng cho Công ty TNHH MTV Thoát nước và Phát triển Đô thị Tỉnh

Bà Rịa Vũng Tàu và đưa ra các giải pháp để củng cố tình hình tài chính của Công

ty

vật biện chứng, duy vật lịch sử, kết hợp lịch sử với logic, các phương pháp thống

kê, so sánh, phân tích và tổng hợp, đồng thời kết hợp với tổng kết rút kinh nghiệm thực tiễn ở địa phương để nghiên cứu, giải quyết vấn đề đặt ra của đề tài

4 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

Luận văn được thực hiện với mong muốn hệ thống hoá và phát triển một số vấn đề lý luận về tài chính cũng như phân tích tài chính cho doanh nghiệp, nghiên cứu các đặc điểm mang tính đặc thù trong ngành kinh doanh nước sạch Trên cơ sở

đó, luận văn đã phân tích và đánh giá thực trạng, nêu ra được những ưu, nhược điểm, nguyên nhân của nó, những giải pháp để củng cố tình hình tài chính trong giai đoạn hiện nay cũng như trong tương lai của Công ty nói riêng, ngành kinh doanh nước sạch nói chung

Luận văn là một công trình nghiên cứu kết hợp lý luận với thực tiễn về vấn đề tài chính và thực hiện chiến lược kinh doanh cho Công ty đến năm 2020 Tôi hy vọng luận văn đưa ra được những giải pháp sát hợp, cụ thể, mạnh mẽ nhằm cải thiện tình hình tài chính của Công ty TNHH MTV Thoát nước và Phát triển Đô thị Tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu

5 Kết cấu của luận văn

Nội dung của luận văn gồm 03 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về phân tích hoạt động tài chính doanh nghiệp Chương 2: Phân tích và đánh giá thực trạng hoạt động tài chính của Công ty

TNHH MTV Thoát nước và Phát triển Đô thị Tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu

Chương 3: Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động tài chính

Công ty TNHH MTV Thoát nước và Phát triển Đô thị Tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÂN TÍCH HOẠT ĐỘNG TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 1.1 Cơ sở lý luận chung về tài chính và phân tích tài chính

1.1.1 Khái niệm

1.1.1.1 Khái niệm tài chính doanh nghiệp

Ở bất kỳ một doanh nghiệp nào khi tiến hành sản xuất kinh doanh cũng phải có một lượng vốn tiền tệ nhất định, đó là yếu tố quan trọng và cũng là tiền đề trong mọi hoạt động của doanh nghiệp Trong quá trình này đã phát sinh ra các luồng tiền

tệ gắn liền với hoạt động đầu tư và các hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, các luồng tiền này tạo nên sự vận động các luồng tài chính của doanh nghiệp

Tài chính doanh nghiệp là hệ thống những quan hệ kinh tế biểu hiện bằng tiền dưới hình thức giá trị phát sinh trong quá trình hình thành và sử dụng các quỹ tiền tệ của doanh nghiệp để phục vụ cho quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp

và các nhu cầu chung của xã hội Hay nói cách khác tài chính doanh nghiệp là quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng các quỹ tiền tệ phát sinh trong quá trình hoạt động của doanh nghiệp nhằm góp phần đạt tới các mục tiêu của doanh nghiệp Gắn với quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng các quỹ tiền tệ của doanh nghiệp là các quan hệ kinh tế biểu hiện dưới hình thức giá trị tức là quan hệ tài chính doanh nghiệp Các quan hệ đó là:

 Quan hệ giữa Doanh nghiệp với Nhà nước: đây là mối quan hệ phát

sinh khi Doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ thuế đối với Nhà nước, khi Nhà nước góp vốn vào Doanh nghiệp

 Quan hệ giữa Doanh nghiệp với Thị trường Tài chính: mối quan hệ này được thể hiện thông qua việc Doanh nghiệp tìm kiếm các nguồn tài trợ hoặc Doanh nghiệp tìm kiếm cơ hội đầu tư Trên thị trường tài chính,

doanh nghiệp có thể vay ngắn hạn để đáp ứng vốn nhu cầu ngắn hạn, có thể phát hành cổ phiếu và trái phiếu để đáp ứng nhu cầu vốn dài hạn Đồng thời, Doanh nghiệp phải trả lãi vay và vốn vay, trả lãi cổ phần cho các tài trợ Doanh nghiệp cũng có thể gửi tiền vào ngân hàng, đầu tư chứng khoán bằng số tiền tạm thời chưa sử dụng

 Quan hệ giữa Doanh nghiệp với các Thị trường khác: trong nền kinh tế, Doanh nghiệp có mối quan hệ với các Doanh nghiệp khác trên thị trường hàng hóa, dịch vụ, thị trường lao động Đây là thị trường mà tại

đó doanh nghiệp tiến hành mua sắm máy móc thiết bị, nhà xưởng, tìm kiếm lao động … Điều quan trọng là thông qua thị trường, Doanh nghiệp có thể xác định được nhu cầu hàng hóa và dịch vụ cần thiết cung ứng Trên cơ sở đó, Doanh nghiệp hoạch định ngân sách đầu tư, kế hoạch sản xuất, tiếp thị nhằm thỏa mãn nhu cầu thị trường

 Quan hệ kinh tế trong nội bộ Doanh nghiệp: đây là vấn đề giữa các bộ phận sản xuất kinh doanh, giữa cổ đông với người quản lý, cổ đông với chủ nợ, quyền sử dụng vốn và quyền sở hữu vốn Các mối quan hệ này thể hiện qua: chính sách cổ tức (phân phối thu nhập), chính sách đầu tư, chính sách về cơ cấu vốn, chi phí v.v

Những quan hệ trên một mặt phản ánh Doanh nghiệp là một đơn vị kinh tế độc lập, chiếm địa vị là một chủ thể trong quan hệ kinh tế, đồng thời phản ánh rõ nét mối liên hệ tài chính doanh nghiệp với các tổ chức

Tổng quát hơn, tài chính doanh nghiệp là các mối quan hệ về mặt giá trị được biểu hiện bằng tiền trong lòng một doanh nghiệp và giữa nó với các chủ thể

có liên quan ở bên ngoài mà trên cơ sở đó giá trị của doanh nghiệp được tạo lập

Giá trị của Doanh nghiệp là sự hữu ích của doanh nghiệp đối với chủ sở hữu và xã hội

Các hoạt động của Doanh nghiệp để làm tăng giá trị của nó bao gồm:

 Tìm kiếm, lựa chọn cơ hội kinh doanh và tổ chức huy động vốn;

 Quản lý chi phí trong quá trình sản xuất kinh doanh, hạch toán chi phí và lợi nhuận;

 Tổ chức phân phối lợi nhuận cho các chủ thể liên quan và tái đầu tư

1.1.1.2 Nhiệm vụ, vai trò, chức năng tài chính doanh nghiệp

Tài chính doanh nghiệp giúp nắm vững tình hình kiểm soát vốn sản xuất kinh doanh hiện có về mặt hiện vật và giá trị, nắm vững sự biến động vốn của từng khâu, từng thời gian của quá trình sản xuất để có biện pháp quản lý và điều chỉnh hiệu quả

Tài chính doanh nghiệp giúp tổ chức khai thác và huy động kịp thời các nguồn vốn nhàn rỗi phục vụ cho quá trình sản xuất kinh doanh, không cho vốn bị ứ đọng và sử dụng vốn có hiệu quả Để thực hiện được điều này, tài chính doanh nghiệp phải thường xuyên giám sát và tổ chức sử dụng các nguồn vốn vay và tự có của doanh nghiệp, làm sao so với lượng vốn nhất định đó phải tạo ra một lượng lợi nhuận lớn dựa trên cơ sở sử dụng tối đa các nguồn lực hiện có của doanh nghiệp

Trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, tài chính doanh nghiệp có các vai trò chủ yếu sau:

của doanh nghiệp: Để thực hiện mọi quá trình kinh doanh, trước hết

các doanh nghiệp phải có vốn kinh doanh Vai trò của tài chính doanh nghiệp được thể hiện là xác định đúng đắn nhu cầu vốn cần thiết cho hoạt động của doanh nghiệp trong từng thời kỳ Tiếp theo phải lựa chọn các phương pháp và hình thức huy động vốn thích hợp, đáp ứng kịp thời các nhu cầu vốn để hoạt động của các doanh nghiệp được thực hiện một cách nhịp nhàng, liên tục với chi phí huy động vốn thấp nhất

 Tổ chức sử dụng vốn tiết kiệm và có hiệu quả: Việc tổ chức sử dụng

vốn tiết kiệm và có hiệu quả được coi là điều kiện tồn tại và phát triển của mọi doanh nghiệp Tài chính doanh nghiệp có vai trò quan trọng trong việc đánh giá và lựa chọn dự án đầu tư, chọn ra dự án đầu tư tối

ưu, lựa chọn và huy động nguồn vốn có lợi nhất cho hoạt động kinh doanh, bố trí cơ cấu vốn hợp lý, sử dụng các biện pháp để tăng nhanh vòng quay của vốn, nâng cao khả năng sinh lời của vốn kinh doanh

doanh nghiệp được thể hiện thông qua việc tạo ra sức mua hợp lý để thu hút vốn đầu tư, lao động, vật tư, dịch vụ, đồng thời xác định giá bán hợp lý khi tiêu thụ hàng hóa, cung cấp dịch vụ và thông qua hoạt động phân phối thu nhập của doanh nghiệp, phân phối quỹ khen thưởng, quỹ lương, thực hiện các hợp đồng kinh tế…

 Giám sát, kiểm tra chặt chẽ hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp:

Tình hình tài chính của doanh nghiệp là một tấm gương phản ánh trung thực nhất mọi hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp Thông qua các chỉ tiêu tài chính mà các nhà quản lý doanh nghiệp dễ dàng nhận thấy thực trạng quá trình kinh doanh của doanh nghiệp, phát hiện kịp thời những vướng mắc, tồn tại để từ đó đưa ra các quyết định điều chỉnh các hoạt động kinh doanh nhằm đạt tới mục tiêu đã định

Vai trò của tài chính doanh nghiệp sẽ trở nên tích cực hay thụ động trước hết là phụ thuộc vào sự nhận thức và vận dụng các chức năng của tài chính, sau nữa còn phụ thuộc vào môi trường kinh doanh, cơ chế tổ chức tài chính của doanh nghiệp và các nguyên tắc cần quán triệt trong mọi hoạt động tài chính doanh nghiệp

Cũng giống như các khâu tài chính khác, tài chính doanh nghiệp cũng có các chức năng khách quan đó là chức năng phân phối và chức năng giám đốc

 Chức năng phân phối: là việc phân phối các nguồn tài chính để hình

thành vốn kinh doanh của doanh nghiệp Doanh nghiệp có hoạt động hiệu quả hay không, sản xuất có được bôi trơn hay không là nhờ vào chức năng này Ngoài ra chức năng phân phối còn là việc sử dụng hiệu quả các nguồn vốn đã huy động để tạo các quỹ tiền tệ của doanh nghiệp, mua các tài sản của doanh nghiệp hay sử dụng để đầu tư nhằm đem lại lợi ích Đồng thời nó cũng đóng vai trò phân phối thu nhập tới các chủ thể của doanh nghiệp Tóm lại chức năng phân phối là chức năng chủ yếu của tài chính doanh nghiệp, chức năng này là cơ sở cho công tác tổ chức hoạch định tài chính của nhà quản trị tài chính của doanh nghiệp

 Chức năng giám đốc: mục tiêu cuối cùng của mọi quá trình kinh doanh

là thu lợi nhuận, vì thế ngoài khả năng phân phối, tài chính doanh nghiệp còn có khả năng giám sát, dự báo hiệu quả của quá trình phân phối Chức năng giám đốc của tài chính là chức năng mà nhờ vào đó việc kiểm tra bằng đồng tiền được thực hiện với quá trình vận động của các nguồn tài chính để tạo lập các quỹ tiền tệ hay sử dụng chúng theo các mục đích đã định Chức năng giám đốc có khả năng phát hiện những khuyết tật trong khâu phân phối để từ đó điều chỉnh quá trình phân phối nhằm thực hiện phương hướng, mục tiêu, chiến lược sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp

Tuy nhiên, chức năng khách quan của tài chính doanh nghiệp phát huy đến mức nào lại phụ thuộc vào sự nhận thức một cách tự giác và hoạt động chủ quan của người quản lý trong khi sử dụng chức năng của tài chính Đó chính là vai trò của tài chính doanh nghiệp

1.1.1.3 Các chỉ tiêu đánh giá tài chính doanh nghiệp

Nhóm chỉ tiêu này thể hiện tình hình tài chính doanh nghiệp có an toàn hay không, do những nhân tố nào tác động Mức độ an toàn thể hiện ở ba hệ số: hệ số tài trợ, hệ số quản lý nợ và hệ số thanh toán

 Hệ số tài trợ và hệ số quản lý nợ: Hai hệ số này cho biết doanh nghiệp

có đủ khả năng thanh toán các khoản nợ ngắn hạn không và tài sản cố định có được tài trợ một cách vững chắc bằng nợ dài hạn và nguồn vốn

chủ sở hữu hay không

 Hệ số thanh toán: Hệ số này nói lên khả năng đảm bảo trả được các

khoản nợ đến hạn bất cứ lúc nào Đây là những chỉ tiêu rất được nhiều người quan tâm như nhà đầu tư, người cho vay, người cung cấp nguyên vật liệu … Họ luôn đặt ra câu hỏi: Hiện doanh nghiệp có khả năng trả các món nợ ngắn hạn hay không? Khi phân tích chỉ tiêu hệ số thanh

toán của doanh nghiệp người ta thường phân tích các hệ số sau:

 Hệ số thanh toán hiện hành: Hệ số này được sử dụng để đo lường khả

năng trả các khoản nợ ngắn hạn của doanh nghiệp (nợ và các khoản phải trả) bằng tài sản ngắn hạn của doanh nghiệp như: tiền mặt, các khoản phải thu, hàng tồn kho

 Hệ số thanh toán nhanh: Là hệ số thể hiện liệu Công ty có đủ tài sản

ngắn hạn để thanh toán các khoản nợ ngắn hạn mà không cần phải bán hàng tồn kho đi hay không

 Hệ số thanh toán tức thời: Hệ số này nói lên khả năng doanh nghiệp sử

dụng tiền mặt để thanh toán các khoản nợ đến hạn phải trả của doanh nghiệp

Khi đầu tư vốn, các nhà đầu tư, người cho vay luôn luôn đặt ra câu hỏi: Tài sản của mình được sử dụng có hiệu quả hay không? Mức độ hiệu quả là bao nhiêu? Hay nói cách khác là họ rất quan tâm đến khả năng sinh lời trong hoạt động sản xuất kinh doanh của Công ty Do vậy, để đánh giá tình hình tài chính của Công ty, người

ta phải tính toán được hiệu quả sử dụng tài sản Đây là nhóm chỉ tiêu đặc trưng cho việc sử dụng tài sản, nguồn lực của doanh nghiệp Bao gồm hai nhóm chỉ tiêu cụ thể: nhóm chỉ tiêu về hệ số sinh lợi và nhóm chỉ tiêu hiệu quả hoạt động

 Nhóm chỉ tiêu về hệ số sinh lợi:

 Hệ số lợi nhuận sau thuế (lợi nhuận biên – Return on Sales – ROS):

phản ánh một tram đồng doanh thu có bao nhiều đồng lợi nhuận cho chủ sở hữu Trị số của chỉ tiêu này càng lớn, chứng tỏ khả năng sinh lời của vốn càng cao và hiệu quả kinh doanh càng lớn

 Hệ số doanh lợi trước thuế (sức sinh lợi cơ sở - BEP): hệ số này phản

ánh một trăm đồng vốn đầu tư vào doanh nghiệp tạo được bao nhiêu đồng lãi cho toàn xã hội

 Tỷ suất thu hồi tài sản (Return on Asset – ROA): chỉ số này cho biết một

trăm đồng vốn đầu tư vào doanh nghiệp tạo ra được bao nhiêu đồng lãi cho chủ sở hữu

 Tỷ suất thu hồi vốn chủ sở hữu (ROE): chỉ tiêu này cho biết một trăm

đồng vốn chủ sở hữu đầu tư vào doanh nghiệp góp phần tạo ra bao nhiêu đồng lãi cho chủ sở hữu

 Nhóm chỉ tiêu hiệu quả hoạt động:

 Vòng quay tổng tài sản (VQTTS): Một đồng tài sản góp phần tạo ra bao nhiêu đồng doanh thu

 Vòng quay tài sản ngắn hạn: Một đồng tài sản ngắn hạn góp phần tạo ra bao nhiêu đồng doanh thu

Chỉ tiêu hiệu quả tài sản ngắn hạn có thể được đánh giá bởi hai chỉ tiêu:

 Vòng quay khoản phải thu (VQKPT): thể hiện kỳ thu nợ các khoản bán chịu

 Vòng quay hàng tồn kho (VQHTK): một đồng vốn đầu tư vào hàng tồn kho góp phần tạo ra bao nhiêu đồng doanh thu

 Vòng quay tài sản dài hạn: một đồng tài sản dài hạn góp phần tạo ra

bao nhiêu đồng doanh thu

1.1.1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến tình hình tài chính doanh nghiệp

Những yếu tố bên trong là những yếu tố mang tính chủ quan của các doanh nghiệp bao gồm các yếu tố sau:

 Yếu tố con người:

Con người là yếu tố rất quan trọng, đó là những cán bộ quản lý và lực lượng lao động trong doanh nghiệp Cán bộ quản lý là những người cần nhận thức đầy đủ

về tầm quan trọng của phân tích tài chính doanh nghiệp, những người có toàn quyền quản lý và sử dụng toàn bộ tài sản, tiền vốn của doanh nghiệp và là người chịu trách nhiệm quyết định mọi vấn đề tài chính trong doanh nghiệp

Phân tích tài chính doanh nghiệp đòi hỏi phải có đội ngũ chuyên viên đủ lớn, lực lượng cán bộ phân tích tài chính cần phải thường xuyên được nâng cao, đảm bảo cả về mặt số lượng và chất lượng

 Yếu tố về công nghệ sản xuất:

Việc nghiên cứu chính sách đầu tư của doanh nghiệp vào công cụ sản xuất cũng là điều rất cần thiết trong việc phân tích chiến lược, nhằm mục đích nghiên cứu và phát triển những chi tiết cho việc đầu tư và máy móc thiết bị, các tài sản hữu hình là hoàn toàn cần thiết Ví dụ như khi doanh nghiệp đầu tư vào máy móc thiết

bị, doanh nghiệp phải khấu hao từng phần trong nhiều năm, không cho phép khấu trừ toàn bộ chi phí ngay từ đầu năm Vậy, khi doanh nghiệp nhận thấy có sự giảm sút về các khoản khấu hao, cũng có nghĩa là tăng về kết quả kinh doanh, thì cần

phải biết nguyên nhân vì sao, có phải do máy móc thiết bị đã lỗi thời, hoặc do doanh nghiệp không có dự án khả thi, dẫn đến nguy cơ suy giảm về sản xuất, giảm sút về năng lực cạnh tranh Do vậy, yếu tố công nghệ là một trong những yếu tố có ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả sản xuất cũng như tình hình tài chính của doanh nghiệp

 Yếu tố về chiến lược kinh doanh:

Chiến lược kinh doanh được nói đến ở đây là cách phân chia những giới khách hàng khác nhau trong tổng doanh thu của nó Trên thực tế, một doanh nghiệp phải luôn phụ thuộc vào khách hàng và nhà cung cấp Nếu một khách hàng quen và luôn mua với số lượng nhiều nhưng chuyển sang mua của nhà cung cấp khác thì tình trạng gì sẽ xảy ra, như vậy doanh nghiệp phải chấp nhận những điều kiện ưu đãi hơn cho khách hàng này Tình hình này sẽ dẫn đến những khó khăn lâu dài về mặt tài chính Vì vậy, điều quan trọng với một doanh nghiệp là không nên tập trung quá vào một nhóm đối tượng khách hàng Mở rộng nhiều nhóm khách hàng tốt hơn là tập trung vào một khách hàng lớn

b Những yếu tố bên ngoài

 Yếu tố lạm phát:

Khi lạm phát tăng cao, việc huy động vốn của các ngân hàng gặp nhiều khó khăn, lạm phát tăng cao, ngân hàng Nhà nước cũng phải thắt chặt tiền tệ để giảm khối lượng tiền trong lưu thông, nhưng nhu cầu vay vốn của các doanh nghiệp và cá nhân kinh doanh vẫn rất lớn, các ngân hàng chỉ có thể đáp ứng cho một số ít khách hàng với những hợp đồng đã ký hoặc những dự án thực sự có hiệu quả, với mức độ rủi ro cho phép Như vậy, nếu lạm phát tăng cao có thể làm suy yếu, thậm chí phá

vỡ thị trường vốn, ảnh hưởng lớn đến doanh nghiệp

 Yếu tố lãi suất:

Lãi suất là biến số kinh tế nhạy cảm, sự thay đổi của lãi suất sẽ tác động làm thay đổi hành vi sản xuất và tiêu dung của xã hội, về phương diện lý thuyết cũng như thực tiễn các nước đã chứng minh, sự thay đổi lãi suất sẽ tác động đến sản lượng và giá cả, người ta thường phải đánh giá giá trị của các chi phí và các khoản thu lợi đó qua các đơn vị tiền tệ và chúng được gọi là chi phí và thu nhập Các khoản chi phí và thu nhập đó lại xảy ra ở các mốc thời gian khác nhau, do đó phải xét đến vấn đề thời giá của tiền tệ hay giá trị theo thời gian của đồng tiền, giá trị theo thời gian của tiền được biểu hiện qua tiền lãi, tiền lãi là giá cả mà người đi vay phải trả để sử dụng vốn vay trong khoảng thời gian nhất định hoặc là tiền thuê vốn

để sử dụng

 Yếu tố tỷ giá:

Tỷ giá hối đoái cũng ảnh hưởng nhiều đến hoạt động của doanh nghiệp Chênh lệch hối đoái là khoản chênh lệch dương hoặc âm giữa giá trị nợ phải thu và nợ phải trả bằng đồng ngoại tệ đổi sang đồng nội tệ Chênh lệch này có thể làm lợi nhưng ngược lại cũng có thể là khoản lỗ cho doanh nghiệp

 Yếu tố tình hình phát triển kinh tế - xã hội:

Bao quanh doanh nghiệp là một môi trường kinh tế - xã hội phức tạp và luôn biến động, đó chính là thách thức đối với doanh nghiệp trong việc cạnh tranh

1.1.2 Phân tích tài chính doanh nghiệp

1.1.2.1 Khái niệm, mục tiêu và ý nghĩa của phân tích tài chính doanh nghiệp

Phân tích tài chính doanh nghiệp là quá trình xem xét, kiểm tra, đối chiếu và so sánh số liệu về tài chính hiện hành với quá khứ Thông qua việc phân tích báo cáo tài chính, người sử dụng thông tin có thể đánh giá tiềm năng, hiệu quả kinh doanh cũng như những rủi ro trong tương lai

Mục tiêu của phân tích tài chính doanh nghiệp là nhận dạng những điểm mạnh, điểm yếu, thuận lợi, khó khăn về mặt tài chính của doanh nghiệp bao gồm các tiêu chí:

 Hiệu quả tài chính (khả năng sinh lợi và khả năng quản lý tài sản);

 Rủi ro tài chính (khả năng thanh khoản và khả năng quản lý nợ);

 Tổng hợp hiệu quả và rủi ro tài chính (cân đối tài chính, các đòn bẩy và đẳng thức Dupont)

Sau khi nhận dạng, tìm hiểu các tiêu chí đó của doanh nghiệp để có thể giải thích các nguyên nhân đứng sau thực trạng đó, đánh giá đúng các thực trạng và tiềm năng của doanh nghiệp để đưa ra các đề xuất, giải pháp cải thiện vị thế tài chính của doanh nghiệp nhằm giúp cho doanh nghiệp lựa chọn phương án kinh doanh tốt nhất

Tình hình tài chính doanh nghiệp được nhiều cá nhân, tổ chức quan tâm cũng như nhà quản lý doanh nghiệp, chủ sở hữu vốn, khách hàng, nhà đầu tư, các cơ quan quản lý chức năng… Tuy nhiên, mỗi cá nhân, tổ chức sẽ quan tâm ở những

khía cạnh khác nhau khi phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp Vì vậy, phân tích tình hình tài chính cũng sẽ có ý nghĩa khác nhau đối với từng cá nhân, tổ chức:

Mối quan tâm hàng đầu của họ là tìm kiếm lợi nhuận và khả năng trả nợ Bên cạnh

đó, các nhà quản trị doanh nghiệp còn quan tâm đến nhiều mục tiêu như: tạo công

ăn việc làm, nâng cao chất lượng sản phẩm, cung cấp nhiều sản phẩm hàng hóa và dịch vụ chi phí thấp, đóng góp phúc lợi xã hội, bảo vệ môi trường Tuy nhiên, một doanh nghiệp chỉ có thể thực hiện được các mục tiêu này nếu đáp ứng được hai thử thách sống còn và hai mục tiêu cơ bản là kinh doanh có lãi và trả được nợ Một doanh nghiệp bị lỗ liên tục, rút cuộc sẽ bị cạn kiệt các nguồn lực và buộc phải đóng cửa Mặt khác, nếu doanh nghiệp không có khả năng thanh toán nợ đến hạn cũng bị buộc ngừng hoạt động và đóng cửa Như vậy, hơn ai hết các nhà quản trị doanh nghiệp và các chủ doanh nghiệp cần có đủ thông tin và hiểu rõ doanh nghiệp nhằm đánh giá tình hình tài chính đã qua, thực hiện cân bằng tài chính, khả năng thanh toán, sinh lợi, rủi ro và dự đoán tình hình tài chính nhằm đề ra quyết định đúng

quan tâm của họ hướng chủ yếu vào khả năng trả nợ của doanh nghiệp Vì vậy, họ đặc biệt chú ý tới số lượng tiền và các tài sản khác có thể chuyển đổi thành tiền nhanh: từ đó, so sánh với số nợ ngắn hạn để biết được khả năng thanh toán tức thời của doanh nghiệp Ngoài ra, các chủ ngân hàng và các nhà cho vay tín dụng cũng rất quan tâm đến số lượng vốn chủ sở hữu, bởi vì số vốn chủ sở hữu này là khoản bảo hiểm cho họ trong trường hợp Công ty gặp rủi ro Không mấy ai sẵn sàng cho vay nếu các thông tin cho thấy người vay không bảo đảm chắc chắn rằng khoản vay

đó sẽ được thanh toán khi đến hạn Người cho vay cũng quan tâm đến khả năng sinh lợi của doanh nghiệp vì nó là cơ sở của việc hoàn trả vốn và lãi vay dài hạn

biết được khả năng thanh toán hiện tại và thời gian sắp tới của doanh nghiệp để

quyết định xem có cho phép doanh nghiệp được mua chịu hàng, thanh toán chậm hay không

như sự rủi ro, thời gian hoàn vốn, mức sinh lãi, khả năng thanh toán vốn… Vì vậy,

họ cần những thông tin về điều kiện tài chính, tình hình hoạt động, về kết quả kinh doanh và các tiềm năng tăng trưởng của doanh nghiệp Đồng thời, các nhà đầu tư cũng rất quan tâm tới việc điều hành hoạt động và tính hiệu quả của công tác quản

lý Những điều đó nhằm đảm bảo sự an toàn và tính hiệu quả cao cho các nhà đầu

tư

Bên cạnh các chủ doanh nghiệp (chủ sở hữu), các nhà quản lý, các nhà đầu tư, các chủ ngân hàng còn có nhiều nhóm người khác cũng quan tâm tới tình hình tài chính doanh nghiệp Đó là các cơ quan tài chính, thuế, chủ quản, các nhà phân tích tài chính, những người lao động… Những nhóm người này có nhu cầu thông tin về

cơ bản giống như các chủ ngân hàng, các nhà đầu tư, các chủ doanh nghiệp bởi vì

nó liên quan đến quyền lợi và trách nhiệm, đến khách hàng hiện tại và tương lai của

họ

1.1.2.2 Đối tượng của phân tích tài chính doanh nghiệp

Để tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh, doanh nghiệp cần có các hoạt động trao đổi điều kiện và kết quả sản xuất thông qua những công cụ tài chính và vật chất Chính vì vậy, bất kỳ doanh nghiệp nào cũng phải tham gia vào các mối quan hệ tài chính đa dạng và phức tạp Các quan hệ tài chính đó có thể chia thành các nhóm chủ yếu sau:

 Quan hệ tài chính giữa doanh nghiệp và Nhà nước: Quan hệ này biểu

hiện trong quá trình phân phối lại tổng sản phẩm xã hội và thu nhập quốc dân giữa Ngân sách Nhà nước với các doanh nghiệp thông qua các hình thức:

 Doanh nghiệp nộp các loại thuế vào ngân sách theo luật định

 Nhà nước cấp vốn kinh doanh cho các doanh nghiệp nhà nước (DNNN) hoặc tham gia với tư cách người góp vốn (trong các doanh nghiệp sở hữu hỗn hợp)

 Quan hệ tài chính giữa doanh nghiệp với thị trường tài chính và các

tổ chức tài chính: Thể hiện cụ thể trong việc huy động các nguồn vốn

dài hạn và ngắn hạn cho nhu cầu kinh doanh:

 Trên thị trường tiền tệ đề cập đến việc doanh nghiệp quan hệ với các ngân hàng, vay các khoản ngắn hạn, trả lãi và gốc đến hạn

 Trên thị trường tài chính, doanh nghiệp huy động các nguồn vốn dài hạn bằng cách phát hành các loại chứng khoán (cổ phiếu, trái phiếu) cũng như việc trả các khoản lãi, hoặc doanh nghiệp gửi các khoản vốn nhàn rỗi vào ngân hàng hay mua chứng khoán của các doanh nghiệp khác

 Quan hệ tài chính giữa doanh nghiệp với các thị trường khác huy

động các yếu tố đầu vào (thị trường hàng hoá, dịch vụ lao động,…)

và các quan hệ để thực hiện tiêu thụ sản phẩm ở thị trường đầu ra (với các đại lý, các cơ quan xuất nhập khẩu, thương mại, …)

 Quan hệ tài chính phát sinh trong nội bộ doanh nghiệp: Đó là các

khía cạnh tài chính liên quan đến vấn đề phân phối thu nhập và chính sách tài chính của doanh nghiệp như vấn đề cơ cấu tài chính, chính sách tái đầu tư, chính sách lợi tức cổ phần, sử dụng ngân quỹ nội bộ doanh nghiệp Trong mối quan hệ quản lý hiện nay, hoạt động tài chính của các DNNN có quan hệ chặt chẽ với hoạt động tài chính của cơ quan chủ quản là Tổng Công ty Mối quan hệ đó được thể hiện trong các quy

định về tài chính như:

 Doanh nghiệp nhận và có trách nhiệm bảo toàn vốn của Nhà nước do Tổng Công ty giao

 Doanh nghiệp có nghĩa vụ đóng góp một phần quỹ khấu hao cơ bản và trích một phần lợi nhuận sau thuế vào quỹ tập trung của Tổng Công ty theo quy chế tài chính của Tổng Công ty và với những điều kiện nhất định

 Doanh nghiệp do Tổng Công ty vay quỹ khấu hao cơ bản và chịu sự điều hoà vốn trong Tổng Công ty theo những điều kiện ghi trong điều lệ của Tổng Công ty

Như vậy, về thực chất đối tượng của phân tích tài chính là các mối quan hệ kinh tế phát sinh trong quá trình hình thành, phát triển và biến đổi vốn dưới các hình thức có liên quan trực tiếp đến hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp

1.1.2.3 Tổ chức công tác phân tích tài chính

Quá trình tổ chức công tác phân tích tài chính được tiến hành tuỳ theo loại hình tổ chức kinh doanh ở các doanh nghiệp nhằm mục đích cung cấp, đáp ứng nhu cầu thông tin cho quá trình lập kế hoạch, công tác kiểm tra và ra quyết định Công tác tổ chức phân tích tài chính phải làm sao thoả mãn cao nhất cho nhu cầu thông tin của từng loại hình quản trị khác nhau

Công tác phân tích tài chính có thể nằm ở một bộ phận riêng biệt đặt dưới quyền kiểm soát trực tiếp của Ban Giám đốc và làm tham mưu cho Giám đốc Theo hình thức này thì quá trình phân tích được thể hiện toàn bộ nội dung của hoạt động kinh doanh Kết quả phân tích sẽ cung cấp thông tin thường xuyên cho lãnh đạo trong doanh nghiệp Trên cơ sở này các thông tin qua phân tích được truyền từ trên xuống dưới theo chức năng quản lý và quá trình giám sát, kiểm tra, kiểm soát, điều chỉnh, chấn chỉnh đối với từng bộ phận của doanh nghiệp theo cơ cấu từ ban giám đốc đến các phòng ban

Công tác phân tích tài chính được thực hiện ở nhiều bộ phận riêng biệt theo các chức năng của quản lý nhằm cung cấp thông tin và thoả mãn thông tin cho các

bộ phận của quản lý được phân quyền, cụ thể:

 Đối với bộ phận được phân quyền kiểm soát và ra quyết định về chi phí,

bộ phận này sẽ tổ chức thực hiện thu nhập thông tin và tiến hành phân tích tình hình biến động chi phí, giữa thực hiện so với định mức nhằm phát hiện chênh lệch chi phí cả về hai mặt động lượng và giá để từ đó tìm ra nguyên nhân và đề xuất giải pháp

 Đối với bộ phận được phân quyền kiểm soát và ra quyết định về doanh thu (thường gọi là trung tâm kinh doanh), là bộ phận kinh doanh riêng biệt theo địa điểm hoặc một số sản phẩm nhóm hàng riêng biệt, do đó

họ có quyền với bộ phận cấp dưới là bộ phận chi phí Ứng với bộ phận này thường là trưởng phòng kinh doanh, hoặc giám đốc kinh doanh tuỳ theo doanh nghiệp Bộ phận này sẽ tiến hành thu thập thông tin, tiến hành phân tích báo cáo thu nhập, đánh giá mối quan hệ chi phí - khối lượng - lợi nhuận làm cơ sở để đánh giá hoàn vốn trong kinh doanh và phân tích báo cáo nội bộ

1.1.2.4 Các loại hình phân tích tài chính

Căn cứ theo thời điểm kinh doanh thì phân tích chia làm 3 hình thức:

dự báo, dự toán cho các mục tiêu trong tương lai

 Phân tích trong khi kinh doanh: còn gọi là phân tích hiện tại (hay tác

nghiệp) là quá trình diễn ra cùng quá trình kinh doanh Hình thức này rất thích hợp cho chức năng kiểm tra thường xuyên nhằm điều chỉnh, chấn chỉnh những sai lệch lớn giữa kết quả thực hiện với mục tiêu đề ra

 Phân tích sau khi kinh doanh: là phân tích sau khi kết thúc quá trình

kinh doanh (hay phân tích quá khứ) Quá trình này nhằm định kỳ đánh giá kết quả giữa thực hiện so với kế hoạch hoặc định mức đề ra Từ kết

quả phân tích cho ta nhận rõ tình hình thực hiện kế hoạch của các chỉ tiêu đề ra và làm căn cứ để xây dựng kế hoạch tiếp theo

Căn cứ theo thời điểm lập báo cáo, phân tích được chia làm phân tích thường xuyên và phân tích định kỳ

Kết quả phân tích giúp phát hiện ra sai lệch, giúp doanh nghiệp đưa ra được các điều chỉnh kịp thời và thường xuyên trong quá trình hoạt động kinh doanh Tuy nhiên biện pháp này thường công phu và tốn kém

cáo đã được thành lập Phân tích định kỳ là phân tích sau quá trình kinh doanh, vì vậy kết quả phân tích nhằm đánh giá tình hình thực hiện kết quả hoạt động kinh doanh của từng kỳ và là cơ sở cho xây dựng kế hoạch kinh doanh kỳ sau

 Phân tích chỉ tiêu tổng hợp: là việc tổng kết tất cả các kết quả phân

tích để đưa ra một số chỉ tiêu tổng hợp nhằm đánh giá toàn bộ hoạt động sản xuất kinh doanh trong mối quan hệ nhân quả giữa chúng cũng như dưới tác động của các yếu tố thuộc môi trường Chẳng hạn như phân tích các chỉ tiêu phản ánh kết quả khối lượng, chất lượng sản xuất kinh doanh hoặc phân tích các chỉ tiêu phản ánh kết quả doanh thu và lợi nhuận

 Phân tích chuyên đề: còn được gọi là phân tích bộ phận, là việc tập

trung vào một số nhân tố của quá trình kinh doanh tác động, ảnh hưởng đến những chỉ tiêu tổng hợp Chẳng hạn như các yếu tố về tình hình sử dụng lao động hay các yếu tố về sử dụng nguyên vật liệu

1.2 Phương pháp phân tích tài chính doanh nghiệp

Các câu hỏi khi phân tích chỉ số tài chính:

 Chỉ số này tăng hay giảm?

 Sự biến động này tốt hơn hay xấu đi?

 So với kì trước;

 So với đối thủ cạnh tranh trực tiếp;

 So với mức trung bình ngành;

 So với chỉ số kế hoạch;

 So với chỉ số mong muốn

 Nguyên nhân trực tiếp và gián tiếp gây ra sự biến động này?

 Các phương án khả dĩ để cải thiện chỉ số này

 Hành động này gây ảnh hưởng như thế nào tới các báo cáo tài chính và các chỉ tiêu tài chính khác

 Phương án tối ưu trong bối cảnh các nguồn lực hiện tại

1.2.1 Các bước trong quá trình tiến hành phân tích tài chính

1.2.1.1 Thu thập thông tin

Phân tích hoạt động tài chính sử dụng mọi nguồn thông tin có khả năng lý giải

và thuyết minh thực trạng hoạt động tài chính, hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, phục vụ cho quá trình dự đoán, đánh giá, lập kế hoạch Nó bao gồm với những thông tin nội bộ đến những thông tin bên ngoài, những thông tin kế toán

và thông tin quản lý khác, những thông tin về số lượng và giá trị… Trong đó các thông tin kế toán là quan trọng nhất, được phản ánh tập trung trong các báo cáo tài chính doanh nghiệp, đó là những nguồn thông tin đặc biệt quan trọng Do vậy, phân tích hoạt động tài chính trên thực tế là phân tích các báo cáo tài chính doanh nghiệp

1.2.1.2 Xử lý thông tin

Giai đoạn tiếp theo của phân tích hoạt động tài chính là quá trình xử lý thông tin đã thu thập Trong giai đoạn này, người sử dụng thông tin ở các góc độ nghiên cứu, ứng dụng khác nhau phục vụ mục tiêu phân tích đã đặt ra Xử lý thông tin là quá trình sắp xếp các thông tin theo những mục tiêu nhất định nhằm tính toán, so sánh, giải thích, đánh giá, xác định nguyên nhân của các kết quả đã đạt được nhằm phục vụ cho quá trình dự đoán và quyết định

1.2.1.3 Dự đoán và ra quyết định

Thu thập và xử lý thông tin nhằm chuẩn bị những tiền đề và điều kiện cần thiết

để người sử dụng thông tin dự đoán nhu cầu và đưa ra quyết định hoạt động kinh doanh Đối với chủ doanh nghiệp, phân tích hoạt động tài chính nhằm đưa ra các quyết định liên quan tời mục tiêu hoạt động của doanh nghiệp là tăng trưởng, phát triển, tối đa hoá lợi nhuận, tối đa hoá doanh thu Đối với cho vay và đầu tư vào doanh nghiệp thì đưa ra các quyết định về tài trợ đầu tư Đối với cấp trên của doanh nghiệp thì đưa ra các quyết định quản lý doanh nghiệp

1.2.1.4 Các thông tin cơ sở để phân tích hoạt động tài chính

Các thông tin cơ sở được dùng để phân tích hoạt động tài chính trong các doanh nghiệp nói chung là các báo cáo tài chính, bao gồm:

Báo cáo “Kết quả hoạt động kinh doanh” là một báo cáo kế toán tài chính phản

ánh tổng hợp doanh thu, chi phí và kết quả của các hoạt động kinh doanh trong doanh nghiệp Ngoài ra, báo cáo này còn phản ánh tình hình thực hiện nghĩa vụ của doanh nghiệp đối với Nhà nước cũng như tình hình thuế GTGT được khấu trừ, được hoàn lại, được giảm và thuế GTGT hàng bán nội địa trong một kỳ kế toán

Khác với bảng CĐKT, báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh cùng là báo cáo tài chính quan trọng cho nhiều đối tượng cho biết sự dịch chuyển của tiền trong quá trình sản xuất - kinh doanh của doanh nghiệp và cho phép dự tính khả năng hoạt động của doanh nghiệp trong tương lai Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh cũng

là báo cáo tài chính quan trọng nhất cho nhiều đối tượng khác nhau nhằm phục vụ cho việc đánh giá hiệu quả hoạt động và khả năng sinh lời của doanh nghiệp

Thông qua số liệu trên báo cáo kết quả kinh doanh, có thể kiểm tra được tình hình thực hiện trách nhiệm, nghĩa vụ của doanh nghiệp đối với Nhà nước về các khoản thuế và các khoản phải nộp khác, đánh giá được xu hướng phát triển của doanh nghiệp qua các thời kỳ khác nhau

Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh gồm 3 phần:

 Phần phản ánh kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp sau mỗi thời kỳ hoạt động (Phần I “Lãi, lỗ”) Phản ánh có nhiều chỉ tiêu liên quan đến doanh thu, chi phí của hoạt động sản xuất kinh doanh và các chỉ tiêu liên quan đến thu nhập, chi phí của từng hoạt động tài chính và các hoạt động bất thường cũng như toàn bộ kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp Các chỉ tiêu thuộc thành phần này đều được theo dõi chi tiết theo số quý trước, quý này và luỹ kế từ đầu năm

 Phần phản ánh trách nhiệm, nghĩa vụ của doanh nghiệp đối với Nhà nước gồm các chỉ tiêu liên quan đến các loại thuế, các khoản phí và các khoản phải nộp khác (Phần II “Tình hình thực hiện nghĩa vụ đối với Nhà nước”) Các chỉ tiêu ở phần này cũng được chi tiết thành số còn phải nộp kỳ trước, số phải nộp kỳ này, số đã nộp trong kỳ này và số còn phải nộp đến cuối kỳ này cùng với số phải nộp, số đã nộp luỹ kế từ đầu năm đến cuối kỳ báo cáo

 Phần phản ánh số thuế giá trị gia tăng được khấu trừ, được hoàn lại, được giảm và thuế giá gia tăng hàng bán nội địa (Phần III “Thuế GTGT được khấu trừ, thuế GTGT được hoàn lại, thuế GTGT được giảm, thuế GTGT hàng bán nội địa”) Phần này chi tiết các chỉ tiêu liên quan đến thuế giá trị gia tăng được khấu trừ, đã khấu trừ, được hoàn lại, đã hoàn lại, được giảm, đã giảm và số thuế giá trị gia tăng còn được khấu trừ, còn được hoàn lại, còn được giảm cuối kỳ…

b Bảng cân đối kế toán (CĐKT – Balance sheet)

Bảng cân đối kế toán là bảng tổng hợp – cân đối tổng thể phản ánh tổng hợp tình hình vốn kinh doanh của doanh nghiệp cả về tài sản và nguồn vốn ở một thời điểm nhất định Thời điểm quy định là ngày cuối cùng của kỳ báo cáo

Đây là một bản báo cáo tài chính có ý nghĩa rất quan trọng đối với mọi đối tượng có quan hệ sở hữu, quan hệ kinh doanh và quan hệ quản lý với doanh nghiệp Thông thường, bảng CĐKT được trình bày dưới dạng bảng cân đối số dư các tài khoản kế toán: Một bên phản ánh tài sản và một bên phản ánh nguồn vốn của doanh nghiệp

Các khoản mục trên bảng CĐKT được sắp xếp theo khả năng chuyển hoá thành tiền giảm dần từ trên xuống

 Bên tài sản: Phản ánh giá trị của toàn bộ tài sản hiện có đến thời điểm

lập báo cáo thuộc quyền quản lý và sử dụng của doanh nghiệp Đó là tài sản cố định và tài sản lưu động Tài sản lưu động (tiền và chứng khoán ngắn hạn dễ bán, các khoản phải thu, dự trữ); Tài sản tài chính; Tài sản

cố định hữu hình và vô hình

 Bên nguồn vốn: Phản ánh số vốn để hình thành các loại tài sản của

doanh nghiệp đến thời điểm lập báo cáo: Đó là vốn chủ sở hữu (vốn tự có) và các khoản nợ Nợ ngắn hạn (nợ phải trả cho nhà cung cấp, các khoản phải nộp, phải trả khác, nợ ngắn hạn ngân hàng thương mại và các tổ chức tín dụng khác); Nợ dài hạn (nợ vay dài hạn ngân hàng thương mại và các tổ chức tín dụng khác, vay bằng cách phát hành trái phiếu); Vốn chủ sở hữu (thường bao gồm: Vốn góp ban đầu, lợi nhuận không chia, phát hành cổ phiếu mới)

Về mặt kinh tế, bên tài sản phản ánh quy mô và kết cấu các loại tài sản, bên nguồn vốn phản ánh cơ cấu tài trợ, cơ cấu vốn cũng như khả năng độc lập về tài chính của doanh nghiệp

Bên tài sản và nguồn vốn của bảng CĐKT đều có các cột chỉ tiêu: số đầu kỳ,

số cuối kỳ Ngoài các khoản mục trong nội dung bảng còn có một số khoản mục

ngoài bảng như: Một số tài sản thuê ngoài, vật tư, hàng hoá giữ hộ, nhận gia công, hàng hoá nhận bán hộ, ngoại tệ các loại…

Nhìn vào bảng CĐKT, nhà phân tích có thể nhận biết được loại hình doanh nghiệp, quy mô, mức độ tự chủ tài chính của doanh nghiệp Bảng CĐKT là một tư liệu quan trọng bậc nhất giúp cho các nhà phân tích đánh giá được khả năng cân bằng tài chính, khả năng thanh toán và khả năng cân đối vốn của doanh nghiệp

Lưu chuyển tiền tệ là một báo cáo tài chính tổng hợp, phản ánh việc hình thành

và sử dụng lượng tiền phát sinh trong kỳ báo cáo của doanh nghiệp

Thông tin về lưu chuyển tiền tệ của doanh nghiệp cung cấp cho người sử dụng thông tin có cơ sở để đánh giá khả năng tạo ra các khoản tiền và việc sử dụng khoản tiền đã tạo ra đó trong hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp

Luồng tiền phát sinh từ hoạt động kinh doanh là luồng tiền có liên quan đến các hoạt động tạo ra doanh thu chủ yếu của doanh nghiệp và các hoạt động khác không phải hoạt động đầu tư và hoạt động tài chính, nó cung cấp thông tin cơ bản

để đánh giá khả năng tạo tiền của doanh nghiệp từ các hoạt động kinh doanh để trang trải các khoản nợ; duy trì các hoạt động, trả cổ tức và tiến hành các hoạt động đầu tư mới mà không cần đến các nguồn tài chính bên ngoài

Luồng tiền phát sinh từ hoạt động đầu tư là luồng tiền có liên quan đến việc mua sắm, xây dựng, nhượng bán, thanh lý tài sản dài hạn và các khoản đầu tư khác không thuộc các khoản tương đương tiền, còn luồng tiền phát sinh từ hoạt động tài chính là luồng tiền có liên quan đến việc thay đổi về quy mô kết cấu của vốn chủ sở hữu và vốn vay của doanh nghiệp

1.2.2 Phương pháp phân tích tài chính

Phương pháp phân tích tài chính là hệ thống các công cụ, biện pháp nhằm tiếp cận, nghiên cứu các sự kiện, hiện tượng, các mối quan hệ bên trong và bên ngoài, các nguồn dịch chuyển và biến đổi về tài chính, các chỉ tiêu tổng hợp, các chỉ tiêu chi tiết, các chỉ tiêu tổng quát chung nhằm đánh giá tình hình tài chính doanh nghiệp

Về lý thuyết, có rất nhiều phương pháp phân tích tài chính doanh nghiệp như: phương pháp so sánh, phương pháp tỷ lệ, phương pháp liên hệ, phương pháp thay thế liên hoàn, phương pháp Dupont, phương pháp chi tiết, … Trong đề tài này, tôi xin giới thiệu 4 phương pháp: so sánh, tỷ lệ, thay thế liên hoàn và phương pháp Dupont

1.2.2.1 Phương pháp so sánh

triển và mức độ biến động của các chỉ tiêu phân tích

 Tiêu chuẩn so sánh: là chỉ tiêu được chọn làm căn cứ so sánh Tùy

theo yêu cầu của phân tích mà chọn làm căn cứ thích hợp như: khi đánh giá tốc độ tăng trưởng thì chỉ tiêu làm căn cứ so sánh là số liệu kỳ trước, khi cần đánh giá các mức độ phấn đấu hoàn thành kế hoạch thì chỉ tiêu làm căn cứ là số kế hoạch…

 Phải xác định rõ “gốc so sánh” và “kỳ phân tích”

 Khi so sánh các chỉ tiêu với nhau phải có cùng điều kiện, đảm bảo thống nhất về nội dung kinh tế, tiêu chuẩn biểu hiện là phương pháp tính toán, thời gian tương ứng và đại lượng biểu hiện, thống nhất về đơn

vị tính các chỉ tiêu (cả về hiện vật, giá trị và thời gian)

 Nội dung bao gồm:

 So sánh giữa các số thực tế kỳ phân tích với số thực tế của kỳ kinh doanh trước nhằm xác định rõ xu hướng thay đổi về tài chính doanh nghiệp, thấy được tình hình tài chính được cải thiện hay xấu đi như thế nào để có biện pháp khắc phục trong kỳ kinh doanh

 So sánh thực tế kỳ phân tích với số kỳ kế hoạch nhằm xác định mức phấn đấu hoàn thành nhiệm vụ kế hoạch

 So sánh giữa số thực tế kỳ phân tích với mức trung bình của ngành

 So sánh theo chiều dọc: xem xét tỷ trọng của từng chỉ tiêu so với tổng thể

 So sánh theo chiều ngang ở nhiều kỳ phân tích để thấy được sự biến động cả về số tuyệt đối và số tương đối của một khoản mục nào đó qua các niên độ kế toán liên tiếp Trên cơ sở đó đánh giá được tình hình tài chính của doanh nghiệp tốt hay xấu, hiệu quả hay không hiệu quả

1.2.2.2 Phương pháp tỷ lệ

tích Đó là các tỷ số đơn được thiết lập bởi chỉ tiêu này so với chỉ tiêu khác Đây là phương pháp có tính hiện thực cao với các điều kiện được

áp dụng ngày càng được bổ sung và hoàn thiện hơn, bởi vì:

 Nguồn thông tin kế toán và tài chính được cải tiến và cung cấp đầy đủ hơn Đó là cơ sở để hình thành những tỷ lệ tham chiếu tin cậy cho việc đánh giá một tỷ số của doanh nghiệp hay một nhóm doanh nghiệp

 Việc áp dụng công nghệ tin học cho phép tích lũy dữ liệu và thúc đẩy nhanh quá trình tính toán hàng loạt các tỷ số

 Phương pháp phân tích này giúp nhà phân tích khai thác có hiệu quả những số liệu và phân tích một cách có hệ thống hàng loạt tỷ số theo chuỗi thời gian liên tục hoặc theo từng giai đoạn

Về nguyên tắc, với phương pháp tỷ số yêu cầu cần xác định được các ngưỡng, các định mức để nhận xét, đánh giá tình hình tài chính doanh nghiệp, trên cơ sở so sánh các tỷ lệ của doanh nghiệp với giá trị các tỷ lệ tham chiếu

1.2.2.3 Phương pháp thay thế liên hoàn

Phương pháp thay thế liên hoàn được sử dụng để xác định mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố đến kết quả kinh doanh khi các nhân tố này có quan hệ tích số, thương số hoặc kết hợp cả tích và thương với kết quả kinh tế Khi sử dụng phương pháp này, cần thực hiện theo các trình tự sau:

 Trước hết, phải biết được các nhân tố ảnh hưởng, mối quan hệ của chúng với chỉ tiêu phân tích, từ đó xác định được công thức tính các chỉ tiêu đó

 Thứ hai, cần sắp xếp thứ tự các nhân tố theo một trình tự nhất định: nhân tố số lượng xếp trước, nhân tố chất lượng xếp sau, trường hợp có nhiều nhân tố số lượng cùng ảnh hưởng thì nhân tố chủ yếu xếp trước, nhân tố thứ yếu xếp sau và không đảo lộn trình tự này

 Thứ ba, tiến hành lần lượt thay thế từng nhân tố một theo trình tự nói trên Nhân tố nào được thay thế, nó sẽ lấy giá trị thực tế từ đó, còn nhân

tố chưa được thay thế phải giữ nguyên giá trị ở kỳ gốc hoặc kỳ kế hoạch Thay thế xong một nhân tố, phải tính ra một kết quả cụ thể của lần thay thế đó Lấy kết quả này so với (trừ đi) kết quả của bước trước

nó thì chênh lệch tính được chính là kết quả do ảnh hưởng của nhân tố vừa được thay thế

 Cuối cùng, có bao nhiêu nhân tố phải thay thế bấy nhiêu lần và tổng hợp ảnh hưởng của các nhân tố phải bằng với đối tượng cụ thể của phân tích (chính là chênh lệch giữa thực tế với kế hoạch kỳ gốc của chỉ tiêu phân tích)

1.2.2.4 Phương pháp Dupont

Đây là phương pháp giúp cho nhận biết được hiện tượng tốt, xấu trong hoạt động của doanh nghiệp như thu nhập trên tài sản (ROA), thu nhập sau thuế trên vốn chủ sở hữu (ROE), thành tích số của các chuỗi tỉ số có mối quan hệ nhân quả với nhau

Trong đó EM (hệ số tài trợ) là tỷ số Tổng TSBQ/VCSH bình quân

Có hai hướng để tăng ROE là tăng ROA hoặc tăng Hệ số tài trợ Muốn tăng ROA cần làm theo đẳng thức Dupont thứ nhất Muốn tăng Hệ số tài trợ cần phấn đấu giảm VCSH bình quân và tăng nợ Đẳng thức này cho thấy tỷ số nợ càng cao thì rủi ro cũng sẽ tăng

ROE phụ thuộc vào ba nhân tố: ROS, VQTTS và Hệ số tài trợ Các nhân tố này có thể ảnh hưởng trái chiều nhau đối với ROE

Phân tích Dupont mục đích là xác định ảnh hưởng của ba nhân tố này đến ROE của doanh nghiệp để tìm hiểu nguyên nhân làm tăng, giảm chỉ số này

Bản chất của phương pháp này là tách một tỷ số tổng hợp phản ánh sức sinh lợi của doanh nghiệp như thu nhập trên tài sản (ROA), thu nhập sau thuế trên VCSH (ROE) thành tích số của chuỗi các tỷ số có mối quan hệ nhân quả với nhau Điều đó cho phép phân tích ảnh hưởng của các tỷ số đó đối với tỷ số tổng hợp Việc triển khai phương trình Dupont giúp cho người phân tích có một cái nhìn toàn diện và cụ thể về các nhân tố tác động đến chỉ tiêu hoàn vốn

Hình 1.1: Sơ đồ phân tích đẳng thức Dupont

Trên đây là một số phương pháp phân tích tài chính tương đối phổ biến Mỗi phương pháo đều có ưu, nhược điểm nhất định Do vậy, khi phân tích chúng ta có thể kết hợp các phương pháp phân tích để có hiệu quả tốt nhất

1.3 Nội dung phân tích tình hình tài chính doanh nghiệp

1.3.1 Phân tích khái quát tình hình tài chính qua các báo cáo tài chính

Phân tích khái quát tình hình tài chính là việc xem xét, nhận định về tình hình tài chính của doanh nghiệp Công việc này sẽ cung cấp cho người sử dụng thông tin biết được tình hình tài chính của doanh nghiệp là khả quan hay không khả quan

Thông qua hệ thống chỉ tiêu dùng để đánh giá khái quát tình hình tài chính, các nhà phân tích sử dụng phương pháp so sánh: So sánh giữa cuối kỳ với đầu năm, so sánh kỳ này với kỳ trước, so sánh thực tế với kế hoạch… Căn cứ vào kết quả so sánh và tình hình biến động của các chỉ tiêu phản ánh khái quát tình hình tài chính,

lý

DN

Giá vốn

Thuế

Vòng quay Tổng tài sản

Doanh thu thuần

Tổng tài sản

Tiền mặt

và các khoản TĐ tiền

Khoản phải thu

Hàng tồn kho

Sức sinh lợi vốn chủ sở hữu ROE

Tỷ suất thu hồi tài sản ROA Tổng tài sản/Vốn CSH (hệ số tài trợ)

Doanh thu thuần

X

X

các nhà phân tích sẽ rút ra những nhận xét khái quát về tình hình tài chính doanh nghiệp

1.3.2 Phân tích chỉ tiêu an toàn (rủi ro tài chính)

Phân tích chỉ tiêu an toàn nhằm mục đích xem xét tình hình tài chính của doanh nghiệp có an toàn hay không an toàn và do những nhân tố nào tác động, nguyên nhân nào gây ra những tác động ấy

1.3.2.1 Phân tích cân đối TS và NV

 Doanh nghiệp có đủ khả năng thanh toán các khoản nợ ngắn hạn không?

 TSDH của doanh nghiệp có được tài trợ một cách vững chắc bằng nợ dài hạn và nguồn vốn chủ sở hữu hay không?

Theo nguyên tắc quản lý tài chính và sử dụng nguồn vốn: Nợ ngắn hạn không nên sử dụng để đầu tư cho TSDH vì áp lực trả nợ lớn, gây mất an toàn tài chính; Nợ dài hạn không nên dùng để hình thành TSNH vì nó gây ra lãng phí

Mối quan hệ cân đối giữa tài sản và nguồn vốn để tình hình tài chính doanh nghiệp an toàn thì:

 Nợ ngắn hạn dùng để đầu tư cho TSNH

 TSDH được tài trợ bằng nợ dài hạn và nguồn vốn chủ sở hữu

Khi phân tích ta cần tính toán và so sánh giữa nguồn vốn với tài sản:

Như vậy, nợ dài hạn và nguồn vốn chủ sở hữu không đủ đầu tư cho TSDH, doanh nghiệp phải đầu tư vào TSDH một phần nợ ngắn hạn TSNH không đủ đáp ứng nhu cầu thanh toán nợ ngắn hạn, cán cân thanh toán của doanh nghiệp mất