Chapter 2 - Các vấn đề về tỷ giá hối đoái và cán cân thanh toán quốc tế

 Tỷ giá hối đoái Khái niệm  Về hình thức:  Tỷ giá là giá của 1 đồng tiền của một quốc gia được biểu hiện bởi 1 đơn vị tiền tệ nước ngoài  Là hệ số quy đổi từ đồng tiền này sang đồng

Các vấn đề về tỷ giá hối đoái và Cán cân thanh toán quốc tế

 Tỷ giá hối đoái

 Khái niệm

 Về hình thức:

 Tỷ giá là giá của 1 đồng tiền của một quốc gia được biểu hiện bởi 1 đơn vị tiền tệ nước ngoài

 Là hệ số quy đổi từ đồng tiền này sang đồng tiền khác

 Được xác định bởi cung cầu trên thị trường ngoại hối

 Phương pháp biểu hiện

 PP 1: Lấy đồng tiền trong nước làm chuẩn

 PP 2: Lấy đồng tiền nước ngoài làm chuẩn

US $ ¥en Euro Can $ UK £ Aust $ SFranc

 Kết luận

 Cầu ngoại hối (De) tăng(giảm) thì S tăng (giảm), nội tệ

mất giá - Devaluation (lên giá - Appreciation) hay

D e  S

 Cung ngoại hối (Se) tăng(giảm) thì S giảm(tăng), nội tệ

lên giá – Appreciation(mất giá -Devaluation) hay

S e  S

 Vấn đề: liệu chi tiêu chính phủ, một phạm trù

không liên quan tới cung cầu ngoại hối có ảnh hưởng tới giá trị đồng nội tệ?

 “Chính sách tài khoá bất hợp lý chính là nguyên nhân

làm đồng đô la mất giá” - Bộ trưởng tài chính Mỹ

 Về nội dung

 Tỷ giá là 1 phạm trù kinh tế

 Trực tiếp phát sinh trên quan hệ tài chính tiền tệ giữa các quốc gia

 Xét theo mặt này thì các nhân tố ảnh hưởng tới tỷ giá gồm có:

 Sức mua (Purchasing Power)

 Cán cân thanh toán quốc tế (Balance of Payments)

 Chính sách tài khoá (Fiscal Policy)

 Chính sách tiền tệ (Monetary Policy)

 Sức mua của đồng tiền

 Có mối quan hệ thuận với giá trị của đồng tiền

 Biểu hiện ra bên ngoài là yếu tố lạm phát

 Khi lạm phát gia tăng thì tỷ giá tăng, đồng tiền mất giá

 Khi lạm phát giảm thì tỷ giá giảm, đồng tiền lên giá

 Cán cân thanh toán quốc tế (B.O.P.)

 Cán cân thâm hụt (Deficit, BOP<0), đồng nội tệ chịu sức ép phá giá

 Cán cân thăng dư (Surplus, BOP>0), đồng nội tệ chịu sức ép lên giá

 Chính sách tiền tệ

 Chính sách tiền tệ mở rộng gây sức ép phá giá nội tệ

 Chính sách tiền tệ thắt chặt làm động nội tệ lên giá

 Lãi suất thay đổi cũng làm thay đổi tỷ giá

 Chính sách tài khoá

 Trạng thái của cán cân ngân sách cũng có ảnh hưởng tới tỷ giá

 Thăng dư ngân sách làm giá trị nội tệ ổn định

 Thâm hụt ngân sách làm nội tệ mất giá

 Sự phối hợp CSTT&CSTK trong điều kiện nền kinh

tế mở cũng có tác động tới tỷ giá

 Mundell-Fleming (Giải thưởng Nobel năm 1999)

 Nhân tố khác

 Môi trường chính trị

 Tính ổn định của nền kinh tế

 Tâm lý

 Một số chế độ tỷ giá qua các thời kỳ

 Tỷ giá thời kỳ cạnh tranh

 Các đơn vị tiền tệ được chuyển đổi ra vàng

 Chế độ bản vị vàng

 Khi nội tệ mất giá, xuất vàng

 Khi nội tệ lên giá, nhập vàng

 Do tồn tại chi phí giao dịch: Điểm xuất vàng, Điểm nhập vàng

 Tỷ giá thời kỳ hệ thống tiền tệ Genoa

 Chỉ một số đồng tiền chuyển đổi ra vàng

 Số còn lại chuyển đổi gián tiếp ra vàng

 Chế độ bản vị vàng-hối đoái

 Tỷ giá thời kỳ hệ thống tiền tệ Bretton Woods

 Sau thế chiến 2, 1945

 Duy chỉ có USD chuyển đổi ra vàng ($35/ounce)

 Các đồng tiền còn lại neo vào USD

 Biên độ cho đồng mạnh ± 1%

 Biên độ cho đồng yếu ± 2.5%

 Tỷ giá của hệ thống tiền tệ Jamaica

 Các quốc gia theo đuổi chính sách tỷ giá thả nổi

(floating regime) được IMF thừa nhận

 Ngân hàng trung ương thực thi chính sách ngoại hối theo hướng giảm áp lực ngoại tệ

 Tỷ giá của hệ thống tiền tệ châu âu (EMS)

 Hình thành đơn vị tiền tệ chung châu âu-ECU

 Các ngân hàng trung ương thực thi chính sách tiền tệ gắn vào ECU theo biên độ ± 2.25%

 Đến năm 1991, thực thi chính sách tiền tệ theo Hiệp ước Maastricht

tích tốt nhất

 Thâm hụt ngân sách 3% GDP

 Nợ công nhỏ hơn 60%

 Lãi suất dài hạn không vượt quá 2 % so với lãi suất của 3 nước gia có

thành tích tốt nhất

 Kiểm soát tỷ giá trong biên độ cho phép ít nhất là 2 năm trước khi

tham gia vào đồng tiền chung.

 Hệ thống tài chính tốt.

 Các nỗ lực cần tập trung:

 Ngân hàng trung ương độc lập và tin tưởng

 Ổn định giá cả và lãi suất.

 Kiềm chế tài khóa (không chế thâm hụt, không phát hành tiền để bù

 Đến 2000, đồng EURO ra đời

 Hết 28/2/2002, 15 nước tham gia chấm dứt lưu hành đồng tiền của mình chuyển sang sử dụng đồng EURO hình thành khu vực sử dụng EURO (Euro Zone)

 Tình hình Châu Á

 Ngân hàng phát triển Châu Á (ADB) đề xuất hình

thành một đồng tiền chung cho khu vực Đông Á

 Với trung tâm là liên minh Nhật-Trung-Hàn

 Đồng tiền ban đầu có chức năng giống ECU

 Còn nhiều hoài nghi (Skeptics)

 Cán cân thanh toán quốc tế

(Balance of Payments – B.O.P)

 Là một bảng kết toán các nguồn thu và chi ngoại hối

 Phát sinh từ quan hệ:

 Mua bán hàng hoá

 Thu chi dịch vụ quốc tế

 Tín dụng quốc tế

 Khác

 Giữa một nước với các nước khác

 Trong thời kỳ nhất định (thường là 1 năm)

 Kết cấu cán cân thanh toán quốc tế

 Tài khoản vãng lai (Current Account-C.A.)

 Phản ánh các khoản thu – chi liên quan tới xuất nhập

khẩu hàng hoá dịch vụ và các khoản dịch chuyển đơn phương

 Tài khoản vốn và tài chính

(Capital and Financial Accounts)

 Phản ánh sự di chuyển của luồng vốn gồm có:

 Đầu tư trực tiếp (FDI)

 Đầu tư theo danh mục (PI)

 Các luồng dịch chuyển vốn ngắn hạn: các giao dịch đầu cơ ngắn hạn, các khoản tiền gửi ngân hàng ngắn hạn…

 Các luồng dịch chuyển ra/vào của dự trữ ngoại hối (gồm cả vàng)

 Các khoản tín dụng ra/vào

 Như vậy,

BOP = CAB+CFAB

 Về mặt lý luận, BOP nên bằng không

 Trên thực tế,

 BOP>0: Thăng dư (Surplus)

 BOP<0: Thâm hụt (Deficit)

 Phân biệt thâm hụt cán cân thanh toán với thâm hụt

ngân sách (Budget Deficit)

nghiêm trọng?

 Thâm hụt của cán cân thanh toán cần được tài trợ

 Dùng dự trữ ngoại hối tài trợ

 Ngân hàng trung ương có thể điều chỉnh tỷ giá để

khắc phục thâm hụt

 Tài khoản vãng lai thâm hụt đồng nghĩa với việc đi vay

nợ nước ngoài (phải trả gốc+lãi trong tương lai)

 Vấn đề nan giải cho các nước phát triển là khủng hoảng

nợ nước ngoài (Argentina, Mexico, Thailand…)

 Tài khoản vốn thay đổi phụ thuộc vào sự tăng trưởng

của nền kinh tế

 Nền kinh tế tăng trưởng mạnh cần nhập khẩu vốn