Phân tích tài chính trước và sau khi cổ phần hoá của công ty cổ phần vận tải dịch vụ và thương mại nhằm đề ra giải pháp cải thiện tình hình tài chính cảu công ty

Trong điều kiện đó các doanh nghiệp có đầy đủ khả năng và điều kiện để chủ động khai thác thu hút các nguồn vốn trên thị trường nhằm phục vụ cho mục tiêu kinh doanh và phát triển của mìn

Trường đại học bách khoa hà nội

Luận văn thạc sỹ khoa học

Phân tích tài chính trước và sau khi cổ phần hoá của công ty cổ phần vận tải dịch vụ và thương mại nhằm đề

ra giải pháp cải thiện tình hình tài chính của công ty

Ngành: Quản trị kinh doanh

Nguyễn Quỳnh Châm

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Phan thị ngọc thuận

Hà nội- Năm 2007

Phần mở đầu

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong điều kiện hiện nay, những biến động của thị trường và điều kiện kinh tế chính trị trong nước và quốc tế luôn mang lại cho doanh nghiệp những cơ hội, thách thức và rủi ro Thực hiện đường lối đổi mới, với mô hình kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, nhiều chỉ tiêu chủ yếu của nhà nước được hoàn thành và hoàn thành vượt mức Trong những điều kiện đó, các nhà quản lý doanh nghiệp phải đưa ra những quyết định phù hợp với mục tiêu phát triển và môi trường của doanh nghiệp

Để có được những quyết định đúng đắn trong kinh doanh, các nhà quản lý

đều quan tâm đến tài chính và hiểu biết thấu đáo những thông tin mà các báo cáo tài chính phản ánh bằng việc phân tích tài chính doanh nghiệp đúng mục đích chính xác và đầy đủ Trên cơ sở phân tích tài chính các nhà quản lý biết được tình hình tài sản, nguồn vốn và sự vận động của chúng, khả năng tài chính và hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp Bên cạnh đó công tác phân tích tài chính còn giúp doanh nghiệp nhận dạng và có những biện pháp phòng tránh rủi ro trong kinh doanh, đưa ra những dự báo về kinh tế tài chính trong ngắn hạn, trung hạn và dài hạn

Phân tích tài chính còn là công cụ cung cấp thông tin cho các nhà quản trị, nhà đầu tư , nhà cho vay, nhà nước,….mỗi đối tượng quan tâm đến tài chính doanh nghiệp trên góc độ khác nhau để phục vụ cho quản lý, đầu tư của họ Chính vì vậy công tác phân tích tài chính trong doanh nghiệp vô cùng quan trọng

đối với mọi đối tượng quan tâm

Thấy rõ được tầm quan trọng của hoạt động tài chính, được trang bị đầy

đủ kiến thức về quản lý kinh tế tài chính, cần góp phần nâng cao hiệu quả của công tác tài chính, giảm chi phí, tránh lãng phí vật tư, nhân lực, giảm thiểu giá thành, tăng doanh thu,…nâng cao hiệu quả kinh doanh Trên cơ sở nhận thức đó, với kiến thức đã học, kiến thức thực tế và với sự hướng dẫn tận tình của cô giáo PGS.TS Phan Thị Ngọc Thuận, tôi đã chọn và nghiên cứu đề tài: ” Phân tích tài

chính trước và sau cổ phần hoá của công ty cổ phần vận tải dịch vụ và thương mại nhằm đề ra giải pháp cải thiện tình hình tài chính của công ty”

2 Mục đích nghiên cứu của đề tài

Dựu vào kết quả phân tích, nghiên cứu để đưa ra quyết định quản trị và kế hoạch lâu dài nhằm mục đích nâng cao hiệu quả hoạt động phân tích tài chính của công ty Đề tài tập trung vào các vấn đề sau:

- Xem xét đánh giá tình hình tài chính trước khi cổ phần hoá của công ty

- Phân tích đánh giá thực trạng hiệu quả hoạt động tài chính hiện tại của công ty

- Đề xuất giải pháp và kiến nghị có tính khả thi nhằm lành mạnh tình hình tài chính của công ty và nâng cao khả năng sinh lợi của công ty

3 Đối tượng, phạm vi, phương pháp nghiên cứu của đề tài

- Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động tài chính tại công ty cổ phần dịch vụ vận tải

và thương mại

- Phạm vi nghiên cứu: Nghiên cứu thực tiễn công tác tài chính trong phạm vi công ty cổ phần dịch vụ vận tải và thương mại, chủ yếu tập trung xem xét, phân tích, đánh giá các chỉ tiêu của hoạt động tài chính doanh nghiệp thông qua các

số liệu báo cáo tài chính của công ty

- Phương pháp nghiên cứu: Đề tài sử dụng các phương pháp quan sát, điều tra, tổng hợp, so sánh, phân tích khảo sát, đối chiếu, kết hợp với việc sử dụng các bảng biểu số liệu minh hoạ để làm sáng tỏ quan điểm của mình về vấn đề nghiên cứu đã đưa ra

4 Tên, kết cấu luận văn

- Tên đề tài: “Phân tích tài chính trước và sau khi cổ phần hoá của công ty cổ phần vận tải dịch vụ và thương mại nhằm đề ra giải pháp cải thiện tình hình tài chính của công ty”

- Kết cấu luận văn: Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn bao gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về phân tích tài chính doanh nghiệp

Chương 2: Phân tích tài chính công ty cổ phần vận tải dịch vụ và thương mại trước và sau khi cổ phần hoá

Chương 3: Một số giải pháp nhằm cải thiện tình hình tài chính của công ty

cổ phần vận tải dịch vụ và thương mại

Chương 1 Cơ sở lý luận về phân tích

tài chính doanh nghiệp

1.1 Khái niệm tài chính doanh nghiệp, vai trò, chức năng tài chính doanh nghiệp

1.1.1 Khái niệm tài chính doanh nghiệp

Lịch sử phát triển của xã hội loài người cho thấy, vào thời kỳ cuối của chế

độ công xã nguyên thuỷ, phân công lao động xã hội đã bắt đầu phát triển, chế độ tư hữu xuất hiện Trong điều kiện lịch sử đó, sản xuất và trao đổi hàng hoá theo

đó tiền tệ đã xuất hiện

Tiền đề sản xuất hàng hóa và tiền tệ mang tính chất khách quan, có ý nghĩa quyết định đối với sự ra đời, tồn tại, phát triển của tài chính Bản thân nền sản xuất hàng hoá cũng có sự phát triển của nó, từ sản xuất tự cung, tự cấp chuyển sang sản xuất hàng hóa Nhu cầu trao đổi hàng hóa làm xuất hiện tiền tệ với tư cách là vật ngang giá chung trong quá trình trao đổi Cùng với sự xuất hiện tiền tệ các hoạt động phân phối chuyển sang dạng phân phối bằng giá trị Đây chính là dạng thức phân phối của tài chính, hình thành các khâu của hệ thống tài chính

Hệ thống tài chính là tổng thể các luồng vận động của các nguồn tài chính trong các lĩnh vực khác nhau của nền kinh tế quốc dân, nhưng có quan hệ hữu cơ với nhau về việc hình thành và sử dụng các quĩ tiền tệ ở các chủ thể kinh tế - xã hội hoạt động trong các lĩnh vực đó

Tài chính doanh nghiệp là một khâu của hệ thống tài chính là hệ thống những quan hệ kinh tế biểu hiện dưới hình thức giá trị phát sinh trong quá trình hình thành và sử dụng các quỹ tiền tệ của doanh nghiệp để phục vụ cho nhu cầu sản xuất - kinh doanh của doanh nghiệp và các nhu cầu chung của xã hội

Những quan hệ kinh tế biểu hiện dưới hình thái giá trị thuộc phạm trù tài chính doanh nghiệp bao gồm:

- Các quan hệ kinh tế giữa doanh nghiệp với Ngân sách Nhà nước

- Các quan hệ kinh tế giữa doanh nghiệp với các khâu tài chính trung gian trong hệ thống tài chính

- Các quan hệ kinh tế giữa doanh nghiệp với các doanh nghiệp khác và

tổ chức kinh tế

- Các quan hệ kinh tế giữa doanh nghiệp với các đơn vị trong nội bộ doanh nghiệp

1.1.2 Vai trò của tài chính doanh nghiệp

Trong nền kinh tế thị trường đa thành phần, các doanh nghiệp là một bộ phận cùng song song tồn tại với các thành phần kinh tế khác nhau Nhu cầu về vốn để đảm bảo sản xuất kinh doanh cho sự tồn tại trong cạnh tranh, cho việc

đầu tư phát triển những nghành nghề mới nhằm thu lợi nhuận cao Để trở thành

động lực và đòi hỏi cấp bách đối với tất cả các doanh nghiệp trong nền kinh tế Trong nền kinh tế thị trường khi đã có nhu cầu về vốn thì tất yếu sẽ nẩy sinh vấn

đề cung ứng vốn, thị trường vốn tất yếu phải được hình thành và qui luật cung cầu sẽ có môi trường hoạt động

Trong điều kiện đó các doanh nghiệp có đầy đủ khả năng và điều kiện để chủ động khai thác thu hút các nguồn vốn trên thị trường nhằm phục vụ cho mục tiêu kinh doanh và phát triển của mình

Tài chính doanh nghiệp có vai trò to lớn đối với hoạt động sản xuất - kinh doanh của doanh nghiệp biểu hiện trên các mặt sau :

- Công cụ khai thác, thu hút các nguồn tài chính đảm bảo cho nhu cầu

đầu tư, phát triển sản xuất - kinh doanh của doanh nghiệp

- Có vai trò trong việc sử dụng vốn một cách tiết kiệm, hiệu quả

- Có vai trò là đòn bẩy để kích thích và điều tiết sản xuất -kinh doanh

- Công cụ quan trọng để kiểm tra các hoạt động sản xuất - kinh doanh của doanh nghiệp

1.1.3 Chức năng của tài chính doanh nghiệp

Tài chính doanh nghiệp là một khâu trong hệ thống tài chính vì vậy nó mang

đầy đủ chức năng của tài chính:

Chức năng phân phối

Thu nhập bằng tiền của doanh nghiệp đạt được trước tiên phải bù đắp các chi phí

bỏ ra trong quá trình sản xuất - kinh doanh như: Bù đắp các chi phí về tư liệu lao

động và đối tượng lao động đã bỏ ra, trả lương cho người lao động để tiếp tục chu kỳ sản xuất kinh doanh mới, thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước Phần còn lại doanh nghiệp sử dụng, hình thành các quĩ của doanh nghiệp

Chức năng giám đốc tài chính

Đó là khả năng giám sát, dự báo tính hiệu quả của quá trình phân phối Nhờ khả năng giám đốc tài chính, doanh nghiệp có thể phát hiện thấy những khiếm khuyết trong kinh doanh để kịp thời điều chỉnh nhằm thực hiện các mục tiêu kinh doanh đã được hoạch định

Tài chính doanh nghiệp căn cứ vào tình hình thu chi tiền tệ và các chỉ tiêu phản ánh bằng tiền để kiểm soát tình hình đảm bảo vốn, tình hình sản xuất và hiệu quả sản xuất kinh doanh

Hai chức năng trên có mối quan hệ mật thiết, hữu cơ với nhau Chức năng phân phối được tiến hành đồng thời với quá trình thực hiện chức năng giám đốc Chức năng giám đốc tiến hành tốt là cơ sở quan trọng cho những định hướng phân phối tài chính đúng đắn

1.2 Mục tiêu của phân tích tài chính doanh nghiệp

Tài chính doanh nghiệp được hiểu là những quan hệ giá trị giữa doanh nghiệp với các chủ thể trong nền kinh tế Các quan hệ tài chính doanh nghiệp chủ yếu là: quan hệ giữa doanh nghiệp với Nhà nước, quan hệ giữa doanh nghiệp với thị trường tài chính, quan hệ giữa doanh nghiệp với các thị trường khác, quan

hệ trong nội bộ doanh nghiệp Việc quản lý tài chính luôn luôn giữ một vị trí trọng yếu trong hoạt động quản lý của doanh nghiệp, nó quyết định tính độc lập,

sự thành bại của doanh nghiệp trong quá trình kinh doanh, đặc biệt trong xu thế hội nhập khu vực và quốc tế, trong điều kiện cạnh tranh đang diễn ra khốc liệt trên phạm vi toàn thế giới, quản lý tài chính càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết

Nghiên cứu phân tích tài chính là một khâu quan trọng trong quản lý doanh nghiệp Phân tích tài chính được các nhà quản lý bắt đầu chú ý từ cuối thế

kỷ XIX Từ đầu thế kỉ XX đến nay, phân tích tài chính thực sự được phát triển và

được chú trọng hơn bao giờ hết bởi nhu cầu quản lý doanh nghiệp có hiệu quả ngày càng tăng, sự phát triển mạnh mẽ của hệ thống tài chính, sự phát triển của các tập đoàn kinh doanh và khả năng sử dụng rộng rãi công nghệ thông tin

Phân tích tài chính là sử dụng một tập hợp các khái niệm, phương pháp và các công cụ cho phép xử lý các thông tin kế toán và các thông tin khác về quản

lý nhằm đánh giá tình hình tài chính của một doanh nghiệp, đánh giá rủi ro, mức

độ và chất lượng hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp đó

Quy trình thực hiện phân tích tài chính ngày càng được áp dụng rộng rãi trong mọi đơn vị kinh tế được tự chủ nhất định về tài chính như các doanh nghiệp thuộc mọi hình thức, các tổ chức xã hội, tập thể và các cơ quan quản lý,

tổ chức công cộng Đặc biệt sự phát triển của các doanh nghiệp, các ngân hàng

và của thị trường vốn đã tạo nhiều cơ hội để phân tích tài chính chứng tỏ thực sự

là có ích và vô cùng cần thiết

Thông qua việc tính toán các chỉ tiêu tài chính, xem xét các mối quan hệ chiến lược, phân tích tài chính giúp cho người sử dụng thông tin đánh giá chính xác sức mạnh tài chính, khả năng sinh lãi, triển vọng phát triển của doanh nghiệp

và là cơ sở để dự báo về tình hình tài chính, đưa ra các quyết định tài chính Bởi vậy, phân tích tài chính là mối quan tâm của nhiều nhóm người khác nhau như: Ban giám đốc, các nhà đầu tư, các cổ đông, các chủ nợ, các khách hàng, các nhà quản lý, kể cả các cơ quan Nhà nước và bản thân người lao động trong doanh nghiệp Mỗi đối tượng quan tâm đến tình hình tài chính của doanh nghiệp trên các góc độ khác nhau, sử dụng các chỉ số và các thông tin thu được để đưa ra các quyết định khác nhau

Phân tích tài chính đối với các nhà quản trị

Các hoạt động nghiên cứu tài chính trong doanh nghiệp được gọi là phân tích tài chính nội bộ khác với phân tích tài chính bên ngoài do các nhà phân tích ngoài doanh nghiệp tiến hành, do có thông tin đầy đủ và hiểu rõ hơn về doanh nghiệp, các nhà phân tích tài chính trong doanh nghiệp có nhiều lợi thế để có thể phân tích tài chính tốt nhất

Phân tích tài chính nội bộ có nhiều mục tiêu:

- Tạo thành các chu kỳ đánh giá đều đặn về các hoạt động kinh doanh quá khứ, giúp nhà quản trị tài chính đánh giá được hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, xác định điểm mạnh, điểm yếu của doanh nghiệp từ đó tiến hành cân đối tài chính, khả năng sinh lời, khả năng thanh toán, trả nợ và rủi ro tài chính của doanh nghiệp

- Định hướng các quyết định của Ban giám đốc cũng như của Giám đốc tài chính: quyết định về đầu tư, tài trợ, phân chia lợi tức cổ phần

- Là cơ sở cho các dự báo tài chính: kế hoạch đầu tư, phần ngân sách tiền mặt

- Cuối cùng phân tích tài chính là công cụ để kiểm soát các hoạt động quản lý

Phân tích tài chính làm nổi bật tầm quan trọng của dự báo tài chính và là cơ sở cho các nhà quản trị, làm sáng tỏ không chỉ chính sách tài chính mà còn làm rõ các chính sách chung

Phân tích tài chính với các nhà đầu tư

Các nhà đầu tư có thể là các cá nhân hoặc các tổ chức đã giao vốn cho doanh nghiệp - là cổ đông của doanh nghiệp hoặc là những người có vốn nhưng chưa đầu tư và đang có nhu cầu sử dụng vốn mua cổ phiếu của doanh nghiệp Thu nhập của các nhà đầu tư sẽ là tiền chia lợi tức và giá trị tăng thêm của vốn

đầu tư (thu nhập trên cổ phiếu), hai yếu tố này chịu ảnh hưởng của lợi nhuận kỳ vọng của doanh nghiệp Ngoài ra, một phần không nhỏ thu nhập mà các nhà đầu tư kỳ vọng là phần giá trị tăng thêm của vốn đầu tư do sự biến động của giá cổ phiếu trên thị trường

Các nhà đầu tư thường không hài lòng với lợi nhuận tính theo sổ sách kế toán mà họ thường dựa vào kết quả phân tích tài chính của các nhà chuyên môn

để dự báo vể triển vọng của doanh nghiệp, đánh giá cổ phiếu của doanh nghiệp

Họ rất quan tâm tới tình hình thu nhập của chủ sở hữu, tới khả năng sinh lời của doanh nghiệp Đó là một trong những căn cứ giúp nhà đầu tư ra quyết định có bỏ vốn vào doanh nghiệp hay không, có nên mua thêm hay bán cổ phiếu mà họ

đang nắm giữ?

Phân tích tài chính với người cho vay

Người cho vay phân tích tài chính để nhận biết khả năng vay và trả nợ của khách hàng Chẳng hạn, để quyết định cho vay, một trong những vấn đề mà người cho vay cần xem xét là doanh nghiệp có thực sự có nhu cầu vay hay không? Khả năng trả nợ của doanh nghiệp như thế nào? Vì vậy việc phân tích tài chính khách hàng là rất cần thiết nhằm mục tiêu xác định rõ hiện trạng tài chính của khách hàng: giá trị tài sản, tình hình công nợ, khả năng thanh toán Dự báo

về tình hình tài chính của khách hàng trong tương lai, dự báo về các rủi ro có thể xảy ra ảnh hưởng đến khả năng trả nợ của khách hàng

Việc phân tích tài chính đối với những khoản nợ dài hạn và ngắn hạn là khác nhau:

- Nếu là những khoản cho vay ngắn hạn, người cho vay đặc biệt quan tâm

đến khả năng thanh toán nhanh của doanh nghiệp

- Nếu là những khoản vay dài hạn, người cho vay phải tin chắc khả năng hoàn trả và khả năng sinh lời của doanh nghiệp mà việc hoàn trả vốn và lãi sẽ tuỳ thuộc vào khả năng sinh lời này

Phân tích tài chính với những người hưởng lương trong doanh nghiệp

Khoản tiền lương nhận được từ doanh nghiệp luôn là nguồn thu nhập đáng

kể của những người lao động trong doanh nghiệp vì vậy kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp sẽ có tác động lớn đến tiền lương và thu nhập khác của họ Ngoài ra, trong một số doanh nghiệp, người lao động được tham gia mua một lượng vốn cổ phần nhất định, nên có quyền lợi và trách nhiệm gắn với doanh nghiệp như một nhà đầu tư Do đó họ rất quan tâm đến tình hình tài chính doanh nghiệp

Ngoài ra, phân tích tài chính cũng rất cần thiết đối với một số đối tượng khác như các cán bộ thuế, thanh tra, cảnh sát kinh tế, luật sư dù họ công tác ở các vị trí khác nhau, nhưng họ đều muốn hiểu biết về hoạt động của doanh nghiệp nhằm phục vụ cho công việc của mình

1.3 Nội dung phân tích tài chính doanh nghiệp

Phân tích hoạt động kinh doanh là môn học nghiên cứu quá trình kinh doanh của doanh nghiệp, bao gồm các hoạt động cụ thể như: hoạt động sản xuất kinh doanh, hoạt động đầu tư và hoạt động tài chính Bằng những phương pháp riêng, kết hợp với các lý thuyết kinh tế và các phương pháp kỹ thuật khác nhằm

đến việc phân tích, đánh giá tình hình kinh doanh, phát hiện những qui luật của các mặt hoạt động trong một doanh nghiệp dựa vào các dữ liệu lịch sử, làm cơ sở cho các quyết định hiện tại, dự báo và hoạch định chính sách trong tương lai Cùng với kế toán và các khoa học kinh tế khác, phân tích hoạt động kinh doanh

là một trong những công cụ đắc lực để quản lý và điều hành có hiệu quả các hoạt

động của doanh nghiệp Bất cứ loại hình, lĩnh vực và qui mô kinh doanh ra sao, các doanh nghiệp đều có ba hoạt động được tóm tắt ở bảng 1.1

Bảng 1.1: Tóm tắt các hoạt động của doanh nghiệp

Hoạt động kinh doanh Gồm các hoạt động kinh doanh chính

- Sản xuất

- Thương mại

- Dịch vụ Hoạt động đầu tư - Đầu tư tài sản cố định

- Đầu tư tài sản tài chính

- Đầu tư khác: liên doanh, hùn vốn, bất dộng sản và các đầu tư khác

Hoạt động tài chính - Vay nợ và trả nợ

- Phát hành hay mua lại cổ phiếu và trái phiếu

- Chia cổ tức, chi tiêu các quĩ xí nghiệp

- Các hoạt động làm thay đổi cấu trúc tài chính (tỉ lệ nợ, vốn)

Qua bảng 1.1 ta thấy hoạt động tài chính chiếm vị trí rất quan trọng trong hoạt động kinh doanh nó liên quan đến quá trình huy động và sử dụng vốn Để

hoạt động tài chính mang lại hiệu quả cao nhất doanh nghiệp cần tiến hành phân tích hoạt động tài chính tìm ra những điểm mạnh, điểm yếu để có biện pháp nâng cao hiệu quả hoạt động tài chính

Trong số các công trình mà tôi đã tham khảo, có thể kể đến:

- Phân tích hoạt động doanh nghiệp, nhà xuất bản Thống kê, năm 2004, Nguyễn Tấn Bình chủ biên

- Phân tích tài chính công ty cổ phần, nhà xuất bản tài chính, năm 2005, PGS.TS Nguyễn Năng Phúc chủ biên

- Lập, đọc, kiểm tra và phân tích báo cáo tài chính, NXB Tài chính, năm

- Phân tích khái quát tình hình tài chính doanh nghiệp

- Phân tích sự biến động về cơ cấu tài sản và nguồn vốn

- Phân tích mức độ đảm bảo nguồn vốn cho hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp

- Phân tích tình hình thanh toán của donh nghiệp

- Phân tích khả năng thanh toán của doanh nghiệp

- Phân tích tình hình đầu tư của doanh nghiệp

- Phân tích nguồn tài trợ của doanh nghiệp

- Phân tích tình hình rủi ro về tài chính của doanh nghiệp

- Phân tích hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp

Như vậy tất cả các công trình nghiên cứu ở trên các tác giả đều đề cập đến nội dụng phân tích tài chính trong các doanh nghiệp Nhưng theo tôi phân tích tài chính doanh nghiệp có thể tổng hợp thành các nội dung sau:

1.3.1 Phân tích khái quát tình hình tài chính

Phân tích khái quát tình hình tài chính sẽ cung cấp một cách tổng quát nhất tình hình tài chính trong kỳ kinh doanh của doanh nghiệp là khả quan hay không Điều đó cho phép chủ doanh nghiệp thấy rõ thực chất của quá trình phát triển hay chiều hướng suy thoái của doanh nghiệp Qua đó có những giải pháp hữu hiệu để quản lý

Phân tích khái quát tình hình tài chính của doanh nghiệp trước hết căn cứ vào số liệu đã phản ánh trên bảng cân đối kế toán rồi so sánh tổng tài sản và tổng nguồn vốn giữa cuối kỳ và đầu năm để thấy được qui mô vốn mà đơn vị sử dụng trong kỳ cũng như khả năng huy động vốn từ các nguồn khác nhau của doanh nghiệp Tuy nhiên nếu chỉ dựa vào sự tăng hay giảm của tổng tài sản hay nguồn vốn thì chưa đủ thấy rõ tình hình tài chính của doanh nghiệp được Vì vậy cần phải phân tích mối quan hệ giữa các khoản mục trong bảng cân đối chủ yếu

Qua các số liệu từ Bảng cân đối kế toán, chúng ta tiến hành phân tích một cách khái quát nhất tài chính doanh nghiệp để thấy được xu hướng thay đổi của từng khoản mục theo thời gian Việc phân tích được tiến hành ở những nội dung chủ yếu sau:

- Về tài sản: so sánh số đầu kỳ với số cuối kỳ về số tuyệt đối và tỷ trọng,

so sánh tỷ trọng từng khoản mục bên tài sản với tổng số tài sản hiện có để thấy

được xu hướng biến động của chúng qua các năm

- Về nguồn vốn cũng so sánh tương tự như phần tài sản nhằm rút ra những kết luận chung nhất về khả năng thanh mở rộng hoạt động sản xuất kinh doanh,

về khả năng tài trợ cho các tài sản

1.3.1.1 Phân tích cơ cấu tài sản

Nhóm các chỉ tiêu phân tích tình hình biến động về qui mô tài sản

Để phân tích sự biến động về qui mô tài sản ta lập biểu phân tích sự biến động về qui mô tài sản

Biểu phân tích sự biến động về qui mô tài sản

Số tuyệt đối = Tổng số tài sản hiện có tại thời điểm cuối kỳ – (trừ đi) tổng số tài sản hiện có tại thời điểm đầu năm

Phân tích chung sự biến động về qui mô tài sản của doanh nghiệp nhằm mục đích đánh giá kết quả và trạng thái tài chính của doanh nghiệp, cũng như dự tính được những rủi ro và những tiềm năng về tài chính trong tương lai của doanh nghiệp

Nhóm các chỉ tiêu phản ánh sự biến động về cơ cấu tài sản của doanh nghiệp

Phân tích cơ cấu tài sản của doanh nghiệp là một vấn đề có ý nghĩa hết sức quan trọng Nếu doanh nghiệp có cơ cấu vốn hợp lý thì không phải chỉ sử dụng vốn có hiệu quả mà còn tiết kiệm được vốn trong quá trình sản xuất kinh doanh

- Tỷ trọng của tài sản lưu động và đầu tư tài chính ngắn hạn chiếm trong tổng tài sản của doanh nghiệp Chỉ tiêu này được xác định bằng công thức

Chỉ tiêu này càng lớn, chứng tỏ tài sản lưu động và đầu tư tài chính ngắn hạn của doanh nghiệp càng cao

- Tỷ trọng của các khoản đầu tư tài chính ngắn hạn chiếm trong tổng số tài sản lưu động và đầu tư tài chính ngắn hạn Chỉ tiêu này được xác định bằng

Tổng số tài sản hiện có tại thời điểm đầu năm

x 100%

Chỉ tiêu này phản ánh khả năng tạo ra nguồn lợi tức trước mắt cho doanh nghiệp Bởi vậy chỉ tiêu này càng cao thì khả năng tạo ra nguồn lợi tức cho công

ty trong thời gian trước mắt càng lớn

- Tỷ trọng của các khoản phải thu chiếm trong tài sản lưu động và đầu tư tài chính ngắn hạn Chỉ tiêu này được xác định bằng công thức

Các khoản phải thu bao gồm: phải thu của khách hàng, trả tiền trước cho người bán Chỉ tiêu này càng cao chứng tỏ các khoản phải thu của công ty càng lớn Điều đó thể hiện khách hàng mua chịu sản phẩm hàng hoá của công ty càng nhiều Bởi vậy công ty cần có biện pháp thúc đẩy quá trình thu hồi các khoản nợ phải thu

- Tỷ trọng của hàng tồn kho chiếm trong tổng số tài sản lưu động và đầu tư tài chính ngắn hạn Chỉ tiêu này được xác định bằng công thức

Hàng tồn kho bao gồm: hàng mua đang trên đường, nguyên liệu, vật liệu tồn kho, công cụ dụng cụ trong kho, chi phí sản xuất kinh doanh dở dang, hàng hoá tồn kho, hàng hoá đang trên đường tiêu thụ, hàng gửi bán,…Chỉ tiêu này phản ánh về các khoản hàng tồn kho Nếu chỉ tiêu này càng lớn, chứng tỏ các khoản hàng tồn kho của công ty càng lớn Công ty cần chi tiết từng loại mặt hàng tồn kho, xác định rõ nguyên nhân và tìm mọi biện pháp giải quyết dứt

điểm các mặt hàng tồn đọng, nhằm thu hồi vốn, góp phần sử dụng vốn có hiệu quả

- Tỷ trọng của tài sản lưu động khác chiếm trong tài sản lưu động và đầu tư tài chính ngắn hạn Chỉ tiêu này được xác định bằng công thức

Tỷ trọng của các khoản thu

chiếm trong tổng tài sản lưu

động và đầu tư tài chính

ngắn hạn

= Các khoản phải thu

Tài sản lưu động và đầu tư tài chính ngắn hạn

x 100%

Tài sản lưu động khác bao gồm: tiền tạm ứng, chi phí trả trước, chi phí phải trả, chi phí chờ kết chuyển, các khoản thế chấp ký cược, ký quĩ ngắn hạn,…Chỉ tiêu này phản ánh tỷ trọng của các loại tài sản lưu động khác ngoài các loại tài sản lưu động đã kể trên

- Tỷ trọng của tài sản cố định và đầu tư tài chính dài hạn chiếm trong tổng

số tài sản của công ty Chỉ tiêu này được xác định bằng công thức

Chỉ tiêu này càng lớn thể hiện qui mô năng lực sản xuất kinh doanh của công ty càng cao

- Tỷ trọng tài sản cố định chiếm trong tổng số tài sản cố định và đầu tư tài chính dài hạn Chỉ tiêu này được xác định bằng công thức

Chỉ tiêu này càng lớn chứng tỏ cơ sở vật chất kỹ thuật của công ty càng được tăng cường và qui mô năng lực sản xuất kinh doanh của công ty ngày càng mở rộng

- Tỷ trọng các khoản đầu tư tài chính dài hạn chiếm trong tổng số tài sản cố

định và đầu tư tài chính dài hạn Chỉ tiêu này được xác định bằng công thức

Tổng tài sản

x 100%

Tỷ trọng tài sản lưu động

khác chiếm trong tổng tài sản

lưu động và đầu tư tài chính

Các khoản đầu tư tài chính dài hạn bao gồm: đầu tư tài chính dài hạn, góp vốn liên doanh, đầu tư tài chính dài hạn khác sau khi đã trừ các khoản dự phòng giảm giá đầu tư tài chính dài hạn Chỉ tiêu này phản ánh khả năng tạo ra nguồn lợi tức lâu dài cho công ty Do vậy, chỉ tiêu này càng lớn, chứng tỏ khả năng tạo

ra nguồn lợi tức lâu dài cho công ty ngày càng nhiều

- Tỷ trọng của chi phí xây dựng cơ bản dở dang chiếm trong tổng số tài sản

cố định và đầu tư tài chính dài hạn Chỉ tiêu này được xác định bằng công thức

Chỉ tiêu này phản ánh vốn đầu tư cho các công trình xây dựng cơ bản của công ty Bởi vậy chỉ tiêu này càng lớn chứng tỏ vốn đầu tư vào xây dựng cơ bản

dở dang chưa hoàn thành của công ty ngày càng lớn Do đó công ty cần tìm mọi biện pháp để gấp rút hoàn thành và đưa các công trình vào quá trình sản xuất kinh doanh của công ty

- Tỷ trọng các khoản ký cược ký quĩ dài hạn chiếm trong tổng số tài sản cố

định và đầu tư tài chính dài hạn Chỉ tiêu này được xác định bằng công thức

Thông qua các chỉ tiêu nói trên, quản trị doanh nghiệp đánh giá được cơ cấu tài sản của công ty và trên cơ sở cơ cấu của tài sản quản trị doanh nghiệp có thể rút ra được những kết luận cần thiết về tình hình tài chính của công ty

Tài sản cố định và đầu tư tài chính dài hạn

x 100%

Tỷ trọng chi phí xây dựng cơ

bản dở dang chiếm trong tổng

tài sản cố định và đầu tư tài

x 100%

Tỷ trọng các khoản đầu tư tài

chính dài hạn chiếm trong

x 100%

Nhóm các chỉ tiêu phân tích tình hình biến động qui mô về nguồn vốn của

Để phân tích sự biến động về qui mô nguồn vốn ta lập biểu phân tích sự biến

3.Phải trả cho người bán

4.Người mua trả tiền trước

5.Thuế và các khoản phải nộp

Từ các chỉ tiêu phản ánh qui mô về tài sản và nguồn vốn của công ty cho thấy số tổng cộng trên bảng cân đối kế toán phản ánh qui mô về tài sản mà doanh nghiệp hiện có tại một thời điểm, đồng thời phản ánh khả năng huy động

nguồn vốn vào quá trình sản xuất kinh doanh Chính trên ý nghĩa đó mà người ta cho rằng: nhìn vào bảng cân đối kế toán của công ty chúng ta có thể đánh giá

được công ty đang giàu lên hay nghèo đi, đang trên đà phát triển hay chuẩn bị phá sản

Nhóm các chỉ tiêu phản ánh cơ cấu nguồn vốn

- Tỷ trọng của nguồn vốn nợ phải trả chiếm trong tổng số nguồn vốn của công ty Chỉ tiêu này được xác định bằng công thức

Chỉ tiêu này phản ánh toàn bộ số tiền vay nợ của công ty chiếm trong tổng

số nguồn vốn Chỉ tiêu này càng lớn, điều đó chứng tỏ rằng: trong tổng số vốn

mà doanh nghiệp đang quản lý và sử dụng, chủ yếu là do vốn vay nợ mà có Nếu thực tế là như vậy thì công ty sẽ gặp rất nhiều khó khăn về tình hình tài chính và rủi ro về tài chính của công ty sẽ tăng lên

- Tỷ trọng của nợ ngắn hạn chiếm trong tổng số nợ phải trả Chỉ tiêu này

được xác định bằng công thức

Nợ ngắn hạn bao gồm: vay ngắn hạn, nợ dài hạn đến hạn trả, phải trả cho người bán, người mua trả tiền trước, thuế và các khoản phải nộp ngân sách, phải trả công nhân viên,…Chỉ tiêu này phản ánh số tiền nợ ngắn hạn chiếm trong tổng số nợ phải trả của công ty Chỉ tiêu này càng lớn thì nợ ngắn hạn càng nhiều

và nợ phải trả cho vốn lưu động của công ty càng cao

- Tỷ trọng của nợ dài hạn chiếm trong tổng số nợ phải trả Chỉ tiêu này được xác định bằng công thức

Nợ dài hạn bao gồm: vay dài hạn và nợ dài hạn khác Chỉ tiêu này phản ánh nợ dài hạn chiếm trong tổng số nợ phải trả của công ty Chỉ tiêu này càng lớn chứng tỏ nợ dài hạn của công ty càng cao, nợ phải trả cho việc đầu tư vào tài sản

cố định và đầu tư tài chính càng nhiều

- Tỷ trọng của nợ khác chiếm trong tổng số nợ phải trả Chỉ tiêu này được xác định bằng công thức

Nợ phải trả khác bao gồm: chi phí phải trả, tài sản thừa chờ xử lý, nhận ký quĩ ký cược dài hạn,…Chỉ tiêu này phản ánh các khoản nợ phải trả khác của công ty chiếm trong tổng số các khoản nợ phải trả

- Tỷ trọng của nguồn vốn chủ sở hữu chiếm trong tổng số nguồn vốn của công ty Chỉ tiêu này được xác định bằng công thức

Chỉ tiêu này chiếm tỷ trọng càng lớn trong tổng số vốn của công ty thì

điều đó chứng tỏ rằng tình hình tài chính của công ty là ổn định, công ty có thể chủ động trong việc đảm bảo vốn cho nhu cầu của mọi hoạt động sản xuất kinh doanh và rủi ro về tài chính của công ty sẽ giảm

- Tỷ trọng của nguồn vốn kinh doanh, quĩ chiếm trong tổng số nguồn vốn chủ sở hữu Chỉ tiêu này được xác định bằng công thức

Nguồn vốn kinh doanh, quĩ của công ty bao gồm: nguồn vốn kinh doanh, chênh lệch đánh giá lại tài sản, chênh lệch tỷ giá, quĩ đầu tư phát triển, quĩ dự phòng tài chính,…Chỉ tiêu này phản ánh nguồn vốn quĩ của công ty chiếm trong toàn bộ nguồn vốn chủ sở hữu Chỉ tiêu này càng lớn sự ổn định về tài chính của công ty càng cao

Để không ngừng nâng cao hiệu quả kinh doanh và hiệu quả sử dụng vốn sản xuất kinh doanh của công ty, một mặt công ty phải sử dụng tiết kiệm vốn sản xuất kinh doanh, mặt khác công ty phải sử dụng hợp lý về cơ cấu vốn kinh doanh hiện có của công ty Cơ cấu vốn sản xuất kinh doanh thường phụ thuộc vào đặc

điểm kinh tế kỹ thuật của từng ngành Hay nói cách khác mỗi ngành kinh tế, mỗi doanh nghiệp, mỗi công ty có một cơ cấu vốn riêng và ro đó cũng không có câu trả lời chính xác nào cho câu hỏi: cơ cấu vốn sản xuất kinh doanh nào là hợp lý nhất

Song để đảm bảo cơ cấu vốn sản xuất kinh doanh hợp lý và sử dụng có hiệu quả, công ty cần tập trung giải quyết một số biện pháp sau:

+ Phải đảm bảo tỷ lệ thích hợp giữa tài sản cố định tích cực và tài sản cố

ba yếu tố của quá trình kinh doanh

1.3.2 Phân tích hiệu quả tài chính

Tổng số nguồn vốn chủ sở hữu

x 100%

Chỉ tiêu nay phản ánh cứ một trăm đồng tổng doanh thu thì công ty thu

được bao nhiêu đồng về tổng lợi nhuận sau thuế Chỉ tiêu này càng cao, chứng tỏ hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp càng lớn

- Doanh lợi trước thuế: là tỷ số giữa tổng lợi nhuận trước thuế với tổng tài sản của công ty Chỉ tiêu này được xác định bằng công thức

Chỉ tiêu này cho biết một trăm đồng vốn đầu tư vào doanh nghiệp tạo được bao nhiêu đồng lãi cho toàn xã hội Chỉ tiêu này càng cao chứng tỏ hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp càng lớn, cho phép so sánh các doanh nghiệp có cơ cấu vốn khác nhau và thuế suất thuế thu nhập khác nhau

- Tỷ suất thu hồi tài sản: là tỷ số giữa tổng lợi nhuận sau thuế với tổng tài sản của công ty Chỉ tiêu này được xác định bằng công thức

Chỉ tiêu này cho biết một trăm đồng vốn đầu tư vào doanh nghiệp tạo được bao nhiêu đồng lãi cho chủ sở hữu

Tỷ suất thu hồi tài sản

= Tổng lợi nhuận sau thuế

Tổng tài sản

x 100

Doanh lợi trước thuế =

Tổng lợi nhuận trước thuế

- Tỷ suất thu hồi vốn chủ sở hữu: là tỷ số giữa tổng lợi nhuận sau thuế với vốn chủ sở hữu của công ty Chỉ tiêu này được xác định bằng công thức

Chỉ số này cho biết một trăm đồng vốn chủ sở hữu đầu tư vào doanh nghiệp góp phần tạo ra bao nhiêu đồng lãi cho chủ sở hữu Đây là chỉ số tài chính quan trọng nhất và thiết thực nhất đối với chủ sở hữu

- Mức thu nhập của mỗi cổ phần thường Chỉ tiêu này được xác định bằng công thức

Chỉ tiêu này phản ánh mức thu nhập của mỗi cổ phần thường trong niên

độ kế toán của công ty cổ phần Chỉ tiêu này càng cao phản ánh mức thu nhập bình quân mỗi cổ phần thường càng lớn

- Tỷ lệ sinh lời của vốn cổ đông: là tỷ số giữa tổng lợi nhuận sau thuế với vốn góp cổ đông bình quân Chỉ tiêu này được xác định bằng công thức

Chỉ tiêu này phản ánh cứ một trăm đồng vốn góp cổ đông bình quân trong

kỳ phân tích thì thu được bao nhiêu đồng lợi nhuận sau thuế Chỉ tiêu này càng cao chứng tỏ hiệu quả sử dụng vốn cổ đông càng lớn

Tỷ lệ sinh lời của vốn

1.3.2.2 Phân tích khả năng quản lý tài sản

Phân tích khả năng quản lý tài sản là đánh giá hiệu suất cường độ sử dụng (mức độ quay vòng) và sức sản xuất của tài sản trong năm và trả lời câu hỏi một

đồng tài sản có thể tạo ra bao nhiêu đồng doanh thu

- Vòng quay hàng tồn kho: chỉ tiêu này phản ánh một đồng vốn đầu tư vào hàng tồn kho góp phần tạo ra bao nhiêu đồng doanh thu

Vòng quay hàng tồn kho = Doanh thu/ Hàng tồn kho bình quân

Vòng quay hàng tồn kho cao là một cơ sở tốt để có lợi nhuận cao nếu doanh nghiệp tiết kiệm được chi phí trên cơ sở sử dụng tốt các tài sản khác Vòng quay hàng tồn kho thấp là do quản lý vật tư, tổ chức sản xuất, cũng như tổ chức bán hàng chưa tốt

- Kỳ thu nợ bán chịu

Kỳ thu nợ = Phải thu *360/Doanh thu

Kỳ thu nợ dài phản ánh chính sách bán chịu táo bạo Có thể là dấu hiệu tốt nếu tốc độ tăng doanh thu lớn hơn tốc độ tăng khoản phải thu Nếu vận dụng

đúng, chính sách bán chịu là một công cụ tốt để mở rộng thị phần và làm tăng doanh thu Kỳ thu nợ dài có thể do yếu kém trong việc thu hồi khoản phải thu, doanh nghiệp bị chiếm dụng vốn, khả năng sinh lợi thấp

Kỳ thu nợ ngắn có thể do khả năng thu hồi khoản phải thu tốt, doanh nghiệp ít bị chiếm dụng vốn, lợi nhuận có thể cao Kỳ thu nợ ngắn có thể do chính sách bán chịu quá chặt chẽ, dẫn tới đánh mất cơ hội bán hàng và cơ hội

mở rộng quan hệ kinh doanh

- Vòng quay TSCĐ: chỉ tiêu này cho biết một đồng tài sản cố định góp phần tạo ra bao nhiêu đồng doanh thu

Vòng quay TSCĐ= Doanh thu / TSCĐ bình quân

Vòng quay TSCĐ cao chứng tỏ TSCĐ có chất lượng cao, được tận dụng

đầy đủ, không bị nhàn rỗi và phát huy hết công suất Vòng quay TSCĐ cao là một cơ sở tốt để có lợi nhuận cao nếu doanh nghiệp tiết kiệm được chi phí sản xuất

Vòng quay TSCĐ thấp là do nhiều TSCĐ không hoạt động, chất lượng tài sản kém, hoặc không hoạt động hết công suất

- Vòng quay TSLĐ: chỉ tiêu này cho biết một đồng tài sản lưu động góp phần tạo ra bao nhiêu đồng doanh thu

Vòng quay TSLĐ= Doanh thu / TSLĐ bình quân

Vòng quay TSLĐ cao chứng tỏ TSLĐ có chất lượng cao, được tận dụng

đầy đủ, không bị nhàn rỗi và không bị giam giữ trong các khâu của quá trình sản xuất kinh doanh Vòng quay TSLĐ cao là một cơ sở tốt để có lợi nhuận cao nếu doanh nghiệp tiết kiệm được chi phí và giảm được lượng vốn đầu tư

Vòng quay TSLĐ thấp là do nhiều mặt nhàn rỗi, thu hồi khoản phải thu kém, chính sách bán chịu quá rộng rãi, quản lý vật tư không tốt, quản lý sản xuất không tốt, quản lý bán hàng không tốt

- Vòng quay tổng tài sản: chỉ tiêu này cho biết một đồng tài sản góp phần tạo

ra bao nhiêu đồng doanh thu

Vòng quay tổng tài sản= Doanh thu / Tổng tài sản bình quân

Vòng quay tổng tài sản đánh giá tổng hợp khả năng quản lý TSCĐ và TSLĐ của doanh nghiệp Vòng quay tổng tài sản cao chứng tỏ tài sản của doanh nghiệp có chất lượng cao, được tận dụng đầy đủ, không bị nhàn rỗi và không bị giam giữ trong các khâu của quá trình sản xuất kinh doanh Vòng quay tổng tài sản cao là một cơ sở tốt để có lợi nhuận cao

Vòng quay tổng tài sản thấp là do yếu kém trong quản lý TSCĐ, quản lý tiền mặt, quản lý khoản phải thu, chính sách bán chịu, quản lý vật tư, quản lý bán hàng

1.3.3 Phân tích rủi ro tài chính

Trong điều kiện sản xuất kinh doanh theo cơ chế thị trường, việc chi phối

và quyết định toàn bộ quá trình tuần hoàn và chu chuyển của vốn lưu động là tuỳ thuộc vào từng công ty Do vậy vấn đề rủi ro nói chung và rủi ro tài chính nói riêng đối với các công ty là vấn đề không thể tránh khỏi, để hạn chế rủi ro các công ty cần xem xét đến các chỉ tiêu sau:

1.3.3.1 Nhóm các chỉ tiêu khả năng thanh toán

Tình hình tài chính của công ty chịu ảnh hưởng và tác động trực tiếp đến tình hình và khả năng thanh toán của công ty Để thấy rõ tình hình tài chính của

công ty hiện tại và tương lai, cần xác định các chỉ tiêu phân tích nhu cầu và khả năng thanh toán của công ty Khả năng thanh toán của công ty được biểu hiện ở

số tiền và tài sản mà công ty hiện có, có thể dùng để trang trải các khoản công

-Nếu K>1 điều đó chứng tỏ công ty có khả năng thanh toán, có thể trang trải hết công nợ và tình hình tài chính của công ty là ổn định hoặc khả quan

-Nếu K<1 điều này chứng tỏ công ty không có khả năng trang trải hết công nợ, thực trạng tài chính của công ty là không bình thường và đang gặp nhiều khó khăn

-Nếu K càng nhỏ hơn 1 điều đó phản ánh thực trạng tài chính của công ty càng gặp nhiều khó khăn, mất dần khả năng thanh toán và công ty có nguy cơ phá sản

Ngoài ra còn có thể xác định các chỉ tiêu phản ánh khả năng thanh toán như sau:

Hệ số khả năng thanh

toán nhanh =

Tài sản lưu động – Hàng tồn kho

Tổng các khoản nợ ngắn hạn

Hệ số khả năng thanh

toán tổng hợp(K) =

Số tiền có thể dùng để thanh toán (khả năng thanh toán)

Số tiền phải thanh toán (nhu cầu thanh toán)

Khả năng thanh toán cao thì rủi ro thanh toán sẽ thấp, tuy nhiên lợi nhuận

có thể thấp vì tiền mặt nhiều, phải thu nhiều và hàng tồn kho nhiều

Khả năng thanh toán thấp thì rủi ro thanh toán sẽ cao, tuy nhiên lợi nhuận

có thể cao vì tài sản lưu động được sử dụng hiệu quả , nguồn vốn đầu tư cho tài sản lưu động nhỏ, tỷ suất thu hồi tài sản (ROA), tỷ suất thu hồi vốn góp (ROE)

- Hệ số khả năng thanh toán lãi vay

Kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của công ty nếu đạt được hiệu quả kinh tế cao thì công ty không những có thể hoàn trả lại được toàn bộ vốn vay khi

đã đến kỳ hoàn trả, mà còn trả được cả lãi tiền vay Do vậy trên cơ sở của sự tín nhiệm đó công ty có thể dễ dàng vay vốn của ngân hàng và các đối tượng khác

Và như vậy tình hình rủi ro tài chính của công ty sẽ giảm đi và ngược lại

Chỉ tiêu hệ số khả năng thanh toán lãi vay được xác định bằng công thức sau

Chỉ tiêu trên phản ánh cứ một đồng lãi vay phải trả của công ty thì thu

được bao nhiêu đồng lãi trước thuế từ hoạt động sản xuất kinh doanh và chi phí lãi vay Hệ số này có thể xảy ra một trong các trường hợp sau:

-Nếu hệ số khả năng thanh toán lãi vay = 1 thì công ty không có lãi -Nếu hệ số khả năng thanh toán lãi vay > 1 và càng lớn hơn 1 bao nhiêu thì hoạt động sản xuất kinh doanh của công ty càng có hiệu quả bấy nhiêu Công

ty không những hoàn trả được vốn vay của ngân hàng và các đối tượng vay khác, rủi ro tài chính của công ty giảm

-Nếu hệ số khả năng thanh toán lãi vay < 1 và càng nhỏ hơn 1 thì rủi ro về tài chính của công ty càng lớn, công ty cần có biện pháp khắc phục ngay, nếu không sẽ có nguy cơ phá sản

1.3.4.1 Đẳng thức Dupont thứ nhất

Hệ số khả năng thanh

toán lãi vay =

Lãi thuần từ hoạt động sản xuất kinh doanh (trước thuế) + Chi phí lãi vay

Lãi vay phải trả

Theo đẳng thức Dupont thứ nhất có 2 hướng để tăng tỷ suất thu hồi tài sản (ROA): tăng lãi ròng trên doanh thu (ROS) và vòng quay tổng tài sản (VQTTS) Doanh nghiệp muốn tăng ROS cần phấn đấu tăng lãi ròng bằng cách tiết kiệm chi phí và tăng giá bán Muốn tăng VQTTS cần phấn đấu tăng doanh thu bằng cách giảm giá bán và tăng cường các hoạt động xúc tiến bán hàng

1.3.4.2 Đẳng thức Dupont thức hai

Theo đẳng thức Dupont thứ hai có 2 hướng để tăng tỷ suất thu hồi vốn (ROE): tăng ROA và tỷ số TTS/VCSH Muốn tăng ROA cần làm theo đẳng thức Dupont thứ nhất Muốn tăng tỷ số TTS/VCSH cần phấn đấu giảm vốn chủ sở hữu

và tăng nợ Đẳng thức này cho thấy tỷ số nợ càng cao lợi nhuận của chủ sở hữu càng cao, tuy nhiên khi tỷ số nợ tăng thì rủi ro cũng sẽ tăng

1.4 Phương pháp phân tích tài chính doanh nghiệp

Phương pháp phân tích tài chính bao gồm một hệ thống các công cụ và biện pháp nhằm tiếp cận, nghiên cứu các sự kiện, hiện tượng, các mối liên hệ bên trong và bên ngoài, các luồng dịch chuyển và biến đổi tài chính, các chỉ tiêu tài chính tổng hợp và chi tiết, nhằm đánh giá tình hình tài chính doanh nghiệp

Lựa chọn phương pháp phân tích tài chính là một nội dung cơ bản của công tác phân tích tài chính trong các doanh nghiệp, là chìa khoá để cung cấp thông tin cho nhà quản trị theo các lợi ích khác nhau Xuất phát từ đặc điểm hoạt

động kinh doanh của từng bộ phận, từng doanh nghiệp khác nhau trong quá trình phân tích có thể vận dụng những phương pháp cho phù hợp với mục đích của việc nghiên cứu

ROE =

Lãi ròng VCSH =

Lãi ròng

TTS VCSH

Doanh thu TTS

= ROS x VQTTS

Về lý thuyết có nhiều phương pháp phân tích tài chính doanh nghiệp nhưng trên thực tế người ta thường sử dụng các phương pháp sau:

1.4.1 Phương pháp so sánh

Phương pháp so sánh là phương pháp sử dụng phổ biến và quan trọng trong phân tích kinh tế nói chung và phân tích tài chính nói riêng Theo phương pháp này, nhà phân tích thường đối chiếu các chỉ tiêu kinh tế với nhau để thấy

được mức độ biến động của các đối tượng đang nghiên cứu Phương pháp này có

ưu điểm là đơn giản, ít tính toán khi phân tích nên được sử dụng rộng rãi

Để áp dụng phương pháp so sánh cần phải đảm bảo các điều kiện để có thể so sánh được của các chỉ tiêu tài chính (thống nhất về không gian, thời gian, nội dung, tính chất và đơn vị tính toán ) và theo mục đích phân tích mà xác

định gốc so sánh Gốc so sánh được chọn là gốc về mặt thời gian hoặc không gian, kỳ phân tích được lựa chọn là kỳ báo cáo hoặc kỳ kế hoạch, giá trị so sánh

có thể lựa chọn bằng số tuyệt đối, số tương đối hoặc số bình quân

Nội dung so sánh bao gồm:

- So sánh giữa số thực hiện kỳ này với số thực hiện kỳ trước để thấy rõ xu hướng thay đổi về tài chính doanh nghiệp Đánh giá sự tăng trưởng hay thụt lùi trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp

- So sánh giữa số thực hiện với số kế hoạch để thấy mức độ phấn đấu của doanh nghiệp

- So sánh giữa số liệu của doanh nghiệp với số liệu trung bình của ngành, của các doanh nghiệp khác để đánh giá tình hình tài chính của doanh nghiệp mình tốt hay xấu, được hay chưa được

- So sánh theo chiều dọc để xem xét tỷ trọng của từng chỉ tiêu so với tổng thể, so sánh theo chiều ngang của nhiều kỳ để thấy được sự biến đổi cả về số tương đối và số tuyệt đối của một chỉ tiêu nào đó qua các niên độ kế toán liên tiếp

Phương pháp này thường được áp dụng rộng rãi trong hầu hết các doanh nghiệp vì tính đơn giản, dễ thực hiện lại đánh giá được rất nhiều các chỉ tiêu kinh

tế, đặc biệt là các doanh nghiệp thường xuyên xây dựng định mức, kế hoạch,

doanh nghiệp thuộc các ngành đã xây dựng được hệ thống chỉ tiêu trung bình ngành để làm chuẩn mực

1.4.2 Phương pháp tỷ số

Phương pháp truyền thống được áp dụng trong phân tích tài chính là phương pháp tỷ số Phương pháp tỷ số là phương pháp trong đó các tỷ số được sử dụng để phân tích, đó là các tỷ số đơn được thiết lập bởi chỉ tiêu này so với chỉ tiêu khác Đây là phương pháp có tính hiện thực cao với các điều kiện áp dụng ngày càng được bổ sung và hoàn thiện do nguồn thông tin kế toán và tài chính

được cải tiến, cung cấp đầy đủ hơn là cơ sở để hình thành những tỷ lệ tham chiếu

đáng tin cậy; việc áp dụng công nghệ tin học cho phép tích luỹ dữ liệu và thúc

đẩy nhanh quá trình tính toán các tỷ số, hệ thống được hàng loạt các tỷ số theo chuỗi thời gian liên tục

Phương pháp này dựa trên ý nghĩa chuẩn mực của các tỷ số của đại lượng tài chính trong các quan hệ tài chính Sự biến đổi các tỷ số phản ánh sự biến đổi của các đại lượng tài chính Các tỷ số này được phân thành các nhóm tỷ số đặc trưng, phản ánh những nội dung cơ bản theo các mục tiêu hoạt động của doanh nghiệp Bao gồm nhóm chỉ tiêu về khả năng thanh toán, nhóm chỉ tiêu về cơ cấu vốn, nhóm chỉ tiêu về năng lực hoạt động và nhóm chỉ tiêu về khả năng sinh lời Mỗi nhóm tỷ số lại bao gồm nhiều tỷ số phản ánh riêng lẻ từng bộ phận hoạt

động tài chính trong mỗi trường hợp khác nhau, tuỳ theo giác độ phân tích, người phân tích lựa chọn các nhóm chỉ tiêu khác nhau để phục vụ mục tiêu phân tích của mình

Cũng như phương pháp so sánh, phương pháp tỷ số đơn giản và được sử dụng ở rất nhiều doanh nghiệp, nó yêu cầu phải xác định được các ngưỡng, các

định mức, để nhận xét, đánh giá tình hình tài chính doanh nghiệp, trên cơ sở so sánh các tỷ số của doanh nghiệp với tỷ lệ tham chiếu Vì vậy để nâng cao hiệu quả phân tích tài chính, phương pháp tỷ số thường được sử dụng kết hợp với phương pháp so sánh

1.4.3 Phương pháp loại trừ

Loại trừ là một phương pháp nhằm xác định mức độ ảnh hưởng lần lượt từng nhân tố đến chỉ tiêu phân tích và được thực hiện bằng cách: khi xác định sự

ảnh hưởng của nhân tố này thì phải loại trừ ảnh hưởng của các nhân tố khác Các nhân tố có thể làm tăng, có thể làm giảm, thậm chí có những nhân tố không

có ảnh hưởng gì đến các kết quả kinh doanh của doanh nghiệp Nó có thể là những nhân tố khách quan, có thể là nhân tố chủ quan, có thể là nhân tố số lượng, có thể là nhân tố thứ yếu, có thể là nhân tố tích cực có thể là nhân tố tiêu cực,…

Việc nhận thức được mức đọ và tính chất ảnh hưởng của các nhân tố đến chỉ tiêu phân tích là vấn đề bản chất của phân tích Đó cũng chính là mục tiêu của phân tích

1.4.4 Phương pháp thay thế liên hoàn

Phương pháp thay thế liên hoàn là tiến hành lần lượt thay thế từng nhân tố theo một trình tự nhất định Nhân tố nào được thay thế nó sẽ xác định được mức

độ ảnh hưởng của nhân tố đó đến chỉ tiêu phân tích Còn các chỉ tiêu chưa được thay thế phải giữ nguyên kỳ kế hoạch, hoặc kỳ kinh doanh trước Đối với chỉ tiêu phân tích có bao nhiêu nhân tố ảnh hưởng thì có bấy nhiêu nhân tố phải thay thế

và cuối cùng tổng hợp sự ảnh hưởng của tất cả các nhân tố bằng một phép cộng

đại số

Trong quá trình xây dựng quy trình phân tích tài chính, người làm công tác quản lý phải biết lựa chọn những phương pháp phân tích phù hợp tuỳ thuộc vào ưu nhược điểm, điều kiện áp dụng của từng phương pháp cũng như đặc điểm,

điều kiện cụ thể của doanh nghiệp mình

1.5 Thông tin tài liệu sử dụng trong phân tích tài chính doanh nghiệp

Phân tích tài chính sử dụng mọi nguồn thông tin có khả năng lý giải, thuyết minh thực trạng hoạt động tài chính của doanh nghiệp, phục vụ quá trình

dự đoán tài chính Nó bao gồm cả những thông tin nội bộ và những thông tin bên ngoài, những thông tin kế toán và cả những thông tin quản lý khác, những thông tin về số lượng và giá trị trong đó các thông tin kế toán phản ánh tập trung trong các báo cáo tài chính là những nguồn thông tin đặc biệt quan trọng

Thông tin bên ngoài doanh nghiệp

Trong thông tin bên ngoài, doanh nghiệp cần lưu ý thu thập những thông tin chung (thông tin liên quan đến trạng thái nền kinh tế, cơ hội kinh doanh, chính sách thuế, lãi suất), thông tin về ngành kinh doanh (thông tin liên quan đến

vị trí của ngành trong nền kinh tế, cơ cấu ngành, các sản phẩm của ngành tình trạng công nghệ, thị phần, hệ thống chỉ tiêu trung bình ngành)

- Các thông tin chung: hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp

chịu tác động của nhiều yếu tố thuộc môi trường kinh tế vĩ mô, nên khi tiến hành phân tích tài chính doanh nghiệp nhà phân tích cần đặt tình hình của doanh nghiệp trong bối cảnh chung của nền kinh tế trong nước và khu vực

Sự suy thoái hoặc tăng trưởng của nền kinh tế có tác động mạnh mẽ đến cơ hội kinh doanh, đến sự biến động của các yếu tố đầu vào và thị trường tiêu thụ sản phẩm đầu ra, từ đó tác động đến kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp Khi các tác động diễn ra theo chiều hướng có lợi, hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp được mở rộng, lợi nhuận tăng và nhờ đó kết quả kinh doanh trong năm là khả quan Tuy nhiên, khi các tác động diễn ra theo chiều hướng bất lợi, nó sẽ tác động xấu đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp Ngoài ra, các chính sách thuế như thuế giá trị gia tăng, thuế xuất nhập khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế thu nhập doanh nghiệp có ảnh hưởng lớn đến các quyết định tài trợ và sản xuất của doanh nghiệp Bên cạnh đó các cơ hội kinh doanh, các định hướng phát triển kinh tế của Nhà nước, sự ổn định chính trị, xã hộicũng ảnh hưởng không nhỏ tới kết quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp

Chính vì vậy, để có sự đánh giá một cách khách quan, chính xác về tình hình tài chính của doanh nghiệp chúng ta phải xem xét cả các thông tin kinh tế bên ngoài có liên quan

- Các thông tin theo ngành kinh tế: Nội dung nghiên cứu trong phạm vi

ngành là việc đặt sự phát triển của doanh nghiệp trong mối liên hệ với các hoạt

động chung của ngành kinh doanh

Việc nghiên cứu theo ngành chỉ rõ:

+ Tầm quan trọng của ngành nghiên cứu trong nền kinh tế

+ Các sản phẩm và hoạt động khác nhau của ngành

+ Quy trình công nghệ

+ Các khoản đầu tư

+ Cơ cấu ngành (mức độ tập trung hoá, các tập đoàn chủ yếu)

+ Độ lớn của thị trường và triển vọng phát triển

Thông tin theo ngành kinh tế đặc biệt là hệ thống chỉ tiêu trung bình ngành là cơ sở tham chiếu để người phân tích có thể đánh giá, kết luận chính xác

về tình hình tài chính doanh nghiệp

Thông tin trong nội bộ doanh nghiệp

Để đánh giá một cách cơ bản tình hình tài chính của một doanh nghiệp, có thể sử dụng thông tin kế toán trong nội bộ doanh nghiệp như là một nguồn thông tin quan trọng bậc nhất Đó là các thông tin tổng quát về tình hình tài sản, sự hình thành tài sản, sự vận động và thay đổi của chúng qua mỗi chu kỳ kinh doanh của doanh nghiệp Tất cả các thông tin này được phản ánh khá đầy đủ trong các báo cáo tài chính

Hệ thống báo cáo tài chính gồm có:

Bảng cân đối kế toán

Bảng cân đối kế toán là một báo cáo tài chính mô tả tình trạng tài chính của một doanh nghiệp tại một thời điểm nhất định nào đó Đ ây là một báo cáo tài chính có ý nghĩa rất quan trọng đối với mọi đối tượng có quan hệ sở hữu, quan hệ kinh doanh và quan hệ quản lý với doanh nghiệp Thông thường, Bảng cân đối kế toán được trình bày dưới dạng bảng cân đối số dư các tài khoản kế toán: Một bên phản ánh tài sản và một bên phản ánh nguồn vốn của doanh nghiệp

Bên tài sản của Bảng cân đối kế toán phản ánh giá trị của toàn bộ tài sản hiện có tại thời điểm lập báo cáo thuộc quyền quản lý và sử dụng của doanh

nghiệp bao gồm tài sản cố định và tài sản lưu động Bên nguồn vốn phản ánh số vốn để hình thành các loại tài sản của doanh nghiệp đến thời điểm lập báo cáo:

đó là vốn chủ sở hữu và các khoản nợ Các khoản mục trên Bảng cân đối kế toán

được sắp xếp theo khả năng chuyển hoá thành tiền giảm dần từ trên xuống dưới

Về mặt kinh tế, bên tài sản phản ánh quy mô vốn và kết cấu các loại tài sản; bên nguồn vốn phản ánh cơ cấu tài trợ, cơ cấu vốn cũng như khả năng độc lập về tài chính của doanh nghiệp Bên tài sản và bên nguồn vốn của Bảng cân

đối kế toán đều có các cột chỉ tiêu: số đầu kỳ, số cuối kỳ Ngoài các khoản mục trong nội bảng còn có một số khoản mục ngoài Bảng cân đối kế toán như: Một

số tài sản thuê ngoài, vật tư, hàng hoá nhận giữ hộ, nhận gia công, hàng hoá nhận bán hộ, ngoại tệ các loại

Mặt hạn chế của Bảng cân đối kế toán cũng như của các báo cáo tài chính nói chung làm ảnh hưởng đến công tác phân tích tình hình tài chính, đó là dữ liệu mà chúng cung cấp thuộc về quá khứ trong khi phân tích lại hướng đến tương lai

Tuy nhiên, Bảng cân đối kế toán vẫn là một tư liệu quan trọng bậc nhất giúp cho các nhà phân tích đánh giá được khả năng cân bằng tài chính, khả năng thanh toán và khả năng cân đối vốn của doanh nghiệp Nhìn vào Bảng cân đối kế toán, nhà phân tích có thể nhận biết được loại hình doanh nghiệp, quy mô, mức

độ tự chủ tài chính của doanh nghiệp

Báo cáo kết quả kinh doanh

Báo cáo kết quả kinh doanh cho biết sự dịch chuyển của tiền trong quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp và cho phép dự tính khả năng hoạt

động của doanh nghiệp trong tương lai Báo cáo kết quả kinh doanh cũng giúp nhà phân tích so sánh doanh thu với số tiền thực nhập quỹ khi bán hàng hoá dịch

vụ, so sánh tổng chi phí phát sinh với số tiền thực xuất quỹ, nó cung cấp những thông tin tổng hợp về tình hình và kết quả sử dụng các tiềm năng về vốn, lao

động, kỹ thuật và trình độ quản lý sản xuất - kinh doanh của doanh nghiệp

Nội dung của Báo cáo kết quả kinh doanh là chi tiết hoá của các chỉ tiêu của đẳng thức tổng quát quá trình kinh doanh:

Doanh thu - Chi phí = Lợi nhuận

Từ đó Báo cáo kết quả kinh doanh cho biết tình hình sản xuất - kinh doanh của doanh nghiệp trong năm là lỗ hay lãi Báo cáo kết quả kinh doanh bao gồm các khoản mục: doanh thu từ hoạt động sản xuất kinh doanh, doanh thu từ hoạt

động tài chính, doanh thu từ các hoạt động bất thường và chi phí tương ứng với từng hoạt động đó

Hạn chế của Báo cáo kết quả kinh doanh là các chỉ tiêu chi phí phụ thuộc vào quan điểm của kế toán trong quá trình hoạch toán, doanh thu bán hàng được ghi nhận ngay khi khách hàng chấp nhận thanh toán, trong khi việc thanh toán tiền hàng lại xảy ra vào một thời điểm khác Nhược điểm này dẫn đến sự cần thiết của Báo cáo lưu chuyển tiền tệ

Báo cáo lưu chuyển tiền tệ

Để đánh giá một doanh nghiệp có đảm bảo được chi trả hay không, cần tìm hiểu tình hình Ngân quỹ của doanh nghiệp Ngân quỹ thường được xác định cho thời hạn ngắn (thường là từng tháng), xác định hoặc dự báo dòng tiền thực nhập quỹ từ hoạt động kinh doanh; dòng tiền thực nhập quỹ từ hoạt động đầu tư, dòng tiền thực nhập quỹ từ hoạt động bất thường Xác định dự báo dòng tiền thực xuất quỹ bao gồm: Dòng tiền xuất quỹ thực hiện sản xuất kinh doanh, dòng tiền xuất quỹ thực hiện hoạt động đầu tư, tài chính; dòng tiền xuất quỹ thực hiện hoạt động bất thường

Về cơ bản có hai phương pháp lập Báo cáo lưu chuyển tiền tệ: Phương pháp trực tiếp và phương pháp gián tiếp Phương pháp trực tiếp đơn giản với

người lập và dễ dàng cho người đọc thuộc mọi đối tượng, bắt đầu từ tiền thu bán hàng, đi qua tất cả các nghiệp vụ kinh tế có liên quan đến chi, thu tiền thực tế để

đến dòng ngân lưu Phương pháp gián tiếp khá trừu tượng dựa vào các suy luận

ngược, bắt đầu từ lợi nhuận ròng sau đó điều chỉnh các khoản hạch toán thu chi không dùng đến tiền mặt, loại trừ các khoản lỗ lãi từ hoạt động đầu tư và hoạt

động tài chính, sau đó điều chỉnh những thay đổi của tài sản lưu động trên bảng cân đối kế toán, để đi đến dòng ngân lưu Phương pháp gián tiếp nói rõ mối quan

hệ giữa Bảng cân đối kế toán và Báo cáo kết quả kinh doanh

Báo cáo lưu chuyển tiền tệ cùng với Báo cáo kết quả kinh doanh, Bảng cân

đối kế toán chỉ ra được chất lượng của lợi nhuận Báo cáo lưu chuyển tiền tệ còn giúp nhà phân tích giải thích được nguyên nhân thay đổi về tình hình tài sản, nguồn vốn, khả năng thanh toán của doanh nghiệp và thiết lập mức ngân quỹ dự phòng tối thiểu cho doanh nghiệp nhằm mục tiêu đảm bảo chi trả

Thuyết minh báo cáo tài chính

Đây là báo cáo quan trọng được trình bày bằng lời văn nhằm giải thích thêm chi tiết của những nội dung thay đổi về tài sả n, nguồn vốn mà các dữ liệu bằng số trong các báo cáo tài chính không thể thể hiện hết được như: đặc điểm hoạt động kinh doanh (hình thức sở hữu, hình thức hoạt động, lĩnh vực kinh doanh), chế độ kế toán áp dụng tại doanh nghiệp, phương thức phân bổ chi phí, phương thức trích khấu hao, tỉ giá hối đoái được dùng để hạch toán trong kỳ, sự thay đổi trong đầu tư, tài sản cố định, vốn chủ sở hữu, tình hình thu nhập của nhân viên và các tình hình khác

Tóm lại, để phân tích tình hình tài chính của một doanh nghiệp, các nhà

phân tích cần phải đọc và hiểu được các báo cáo tài chính, qua đó, họ nhận biết

được và tập trung vào các chỉ tiêu tài chính liên quan trực tiếp tới mục tiêu phân tích của họ

Thu thập thông tin trong phân tích tài chính là bước đầu tiên nhưng có ý nghĩa xuyên suốt quá trình phân tích tài chính doanh nghiệp Trong bước này, căn cứ vào mục đích của công tác phân tích tài chính, nhà phân tích sẽ lựa chọn thông tin cho phù hợp

* Xử lý thông tin: Giai đoạn tiếp theo của phân tích tài chính là quá trình

xử lý thông tin đã thu thập được Trong giai đoạn này, người sử dụng thông tin ở các góc độ nghiên cứu, ứng dụng khác nhau, có phương pháp xử lý thông tin khác nhau phục vụ mục tiêu phân tích đã đặt ra Xử lý thông tin là quá trình sắp xếp các thông tin theo những mục tiêu nhất định nhằm tính toán, so sánh, giải thích, đánh giá, xác định nguyên nhân của các kết quả đã đạt được phục vụ cho quá trình dự đoán và quyết định

Tuy nhiên phân tích tài chính không có ý nghĩa khi chỉ đơn thuần là công việc tổng hợp và sắp xếp số liệu trong khi các đối tượng tài chính cần nghiên cứu lại luôn luôn biến động về số lượng và trạng thái tồn tại Cho nên ở bước này, các nhà phân tích tài chính phải biết đặt một đối tượng tài chính này trong mối quan

hệ biện chứng với các đối tượng khác và trong mối liên hệ với các tiêu chuẩn, các định mức tài chính và kinh tế