Một số kinh nghiệm nhằm giúp học sinh tích cực tham gia vào các hoạt động ngoài giờ chính khoá cho học sinh lớp 2

Thời lượng dành cho Hoạt động ngoài giờ chínhkhoá, đặc biệt của khối lớp 2 lại không được nhiều.Từ suy nghĩ “Làm thế nào để tổ chức cho các em học sinh những giờ hoạt động ngoài giờ chín

tư cách và trách nhiệm công dân; chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đivào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ tổ quốc.”

Với vai trò là cấp học nền tảng, giáo dục Tiểu học phải “nhằm giúp họcsinh hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài vềđạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kĩ năng cơ bản để học sinh tiếp tục họctrung học cơ sở.”

2 Về thực tiễn:

Trong trường Tiểu học, việc giáo dục học sinh được thực hiện thông qua haicon đường: dạy học các môn học và tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờlên lớp Mỗi con đường có những ưu thế riêng, song Hoạt động giáo dục ngoàigiờ chính khoá, do đặc trưng của mình và có vai trò quan trọng trong việc giáodục toàn diện cho học sinh Thời lượng dành cho Hoạt động ngoài giờ chínhkhoá, đặc biệt của khối lớp 2 lại không được nhiều.Từ suy nghĩ “Làm thế nào để

tổ chức cho các em học sinh những giờ hoạt động ngoài giờ chính khóa thật hữu

ích, sôi nổi và hấp dẫn?, nên tôi đã mạnh dạn chọn đề tài:“Một số kinh nghiệm nhằm giúp học sinh tích cực tham gia vào các hoạt động ngoài giờ chính khoá cho học sinh lớp 2” đã được áp dụng vào thực tế lớp 2 do tôi chủ nhiệm.

II Mục đích nghiên cứu:

- Đề tài này giúp tôi lôi cuốn học sinh tích cực tham gia vào các hoạt độnggiáo dục ngoài giờ chính khoá

- Giúp các em được thực hành, trải nghiệm các kiến thức đã học vào trongthực tiễn cuộc sống, phát triển ở học sinh các kĩ năng sống cần thiết, phù hợpvới lứa tuổi

- Tạo cơ hội thuận lợi cho học sinh được tham gia một cách tích cực, trên

cơ sở đó giúp các em phát triển các phẩm chất và năng lực cần thiết Góp phầnphát triển toàn diện nhân cách của học sinh

- Giúp các em lĩnh hội được các nội dung giáo dục một cách nhẹ nhàng,hấp dẫn

Từ đó, nâng cao hiệu quả trong việc tổ chức các hoạt động giáo dục ngoàigiờ chính khoá của giáo viên chủ nhiệm cho học sinh khối lớp 2 nói riêng và họcsinh Tiểu học nói chung.

III Đối tượng nghiên cứu:

PHẦN II: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I Cơ sở lý luận :

Như chúng ta đã biết, bản chất của quá trình giáo dục là tổ chức toàn bộcuộc sống, học tập, hoạt động của học sinh, tạo điều kiện thuận lợi để học sinhphát triển và bộc lộ hết khả năng của mình

Để thực hiện tốt vai trò của người giáo viên chủ nhiệm lớp, trước tiên ngườigiáo viên phải xác định đúng vị trí, nhiệm vụ, biết tổ chức giáo dục, phải làngười thực hiện tốt những nhiệm vụ của một thầy, cô giáo, phải nắm đượcđường lối quan điểm lí luận giáo dục đồng thời người giáo viên chủ nhiệm phảitham gia các hoạt động chính trị xã hội tốt hơn, phải rèn luyện ở mức cao hơn

Đó là trách nhiệm, nghĩa vụ và cũng là vinh dự vì học sinh

Mỗi năm một lần được Ban giám Hiệu phân công nhận lớp và lần nào cũngvậy, tôi vừa mừng lại vừa lo Mừng vì mình được cống hiến một phần công sứcphục vụ cho mái trường thân yêu của mình Lo vì mỗi năm mỗi đối tượng họcsinh một khác, làm sao cho các em luôn vui vẻ, tích cực, chủ động tham gia vàocác hoạt động của trường của lớp hơn luôn là những trăn trở khi nhận lớp

Năm học 2018-2019 này, tôi được nhà trường phân công chủ nhiệm lớp 2.Lớp tôi chủ nhiệm học sinh phần lớn là ngoan, có năng khiếu văn nghệ và khéotay nhưng chưa mạnh dạn tham gia các hoạt động của trường, của lớp Vấn đềđặt ra cho tôi bây giờ là từ thực trạng của lớp tôi phải làm sao để chính các em

ấy luôn cảm thấy ở các hoạt động sự mới lạ, không nhàm chán, hướng các emđến sự tích cực, chủ động, tự tin tham gia tốt hơn trong các hoạt động giáo dụcngoài giờ chính khoá hơn trước đây

II Cơ sở thực tế:

Giáo viên Tiểu học không chỉ dạy đủ các môn học theo quy định của BộGD&ĐT mà còn phải làm tốt công tác chủ nhiệm lớp Vì vậy, đòi hỏi người giáoviên Tiểu học không chỉ có trình độ chuyên môn mà còn phải biết tổ chức quản

lý học sinh trong các hoạt động giáo dục, đó là việc rất khó khăn đối với giáoviên Đòi hỏi người giáo viên nhanh nhẹn, hoạt bát và không ngừng học hỏi

Từ thực tế trên, tôi tự hứa với lòng mình phải cố gắng thật nhiều để làm tốtcác hoạt động giáo dục ngoài giờ chính khoá hơn nữa

1 Thuận lợi :

- Ban giám hiệu luôn quan tâm đến tập thể lớp

- Công đoàn, Chi đoàn và Đội luôn tạo điều kiện giúp đỡ, hỗ trợ nhiệt tình vềmọi mặt.

- Lớp học được trang bị đèn chiếu sáng, quạt, điều hoà, máy tính, máy chiếu,loa đài đảm bảo tôt cho việc dạy và học

- Ngay từ đầu năm học Nhà trường đã tổ chức được cuộc họp với phụ huynh

để kết hợp với gia đình xây dựng nề nếp học tập và kỉ luật cho các em

- Đa số học sinh ngoan tương đối ngoan, thích hoạt động

- Bản thân là một giáo viên trẻ, nhiệt tình trong công tác, hết lòng vì học sinhthân yêu

- Cha mẹ học sinh quan tâm, ủng hộ và hết lòng vì các con nên đã chung sức,sát cánh cùng cô trong mọi hoạt động

2 Khó khăn :

Học sinh lớp 2 ở độ tuổi đầu của bậc Tiểu học Các em chưa thực sự quenvới các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp Đa số các em chưa tự giác, tự tin

và chủ động tham gia vào các hoạt động giáo dục

Hơn nữa, học sinh lớp 2 là lứa tuổi các em còn hiếu động, chưa tự chủ bảnthân, chưa chú tâm vào mọi hoạt động Bản thân các em đã nhút nhát, rụt rè,chưa tích cực tham gia các hoạt động ngoài giờ chính khoá Thêm vào đó cácbạn chưa được giao tiếp, tiếp xúc nhiều với các hoạt động mới lạ lại càng khiếncác em e ngại trong việc tham gia vào các hoạt động của trường, của lớp Bêncạnh đó trên thực tế hiện tại có rất nhiều phương tiện hiện đại lôi cuốn, hấp dẫncác em nên các em cũng không thích tham gia hoặc tham gia chưa tích cực vàocác hoạt động giáo dục ngoài giờ chính khoá

III Biện pháp thực hiện:

1 Yêu cầu đối với giáo viên chủ nhiệm và học sinh:

1.1 Đối với giáo viên chủ nhiệm:

- Giáo viên chủ nhiệm: Muốn lôi cuốn được các em học sinh thực sự yêuthích tham gia vào các hoạt động giáo dục ngoài giờ chính khoá, giáo viên cầnthực hiện những công việc sau thật kĩ lưỡng và tỉ mỉ:

+ Tìm hiểu kĩ từng học sinh (nhất là phần sở thích và năng khiếu của họcsinh) ngay từ đầu năm học thông qua một trò chơi ‘Tự giới thiệu bản thân” + Bản thân giáo viên phải nhận thức đúng và đầy đủ về tầm quan trọng củaviệc tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ chính khoá cho học sinh lớp 2, tạođiều kiện thuận lợi cho các em tham gia các hoạt động giáo dục ngoài giờ chínhkhoá của lớp và của Nhà trường

Đây là một số hoạt động mà các em đã tham gia do Nhà trường tổ chức:

Học sinh tham gia thi gói bánh chưng

Học sinh lớp 2A tham gia trò chơi trong lễ hội bánh trưng

+ Nắm bắt kế hoạch cả năm học cũng như kế hoạch chi tiết của từng thángcủa nhà trường, của Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh Các chủ điểmsinh hoạt theo từng tháng Đó là:

Tháng 9: Em yêu trường em.

Tháng 10: Hà Nội của em

Tháng 11: Biết ơn thầy cô giáo

Tháng 12: Tiếp bước cha anh

Tháng 1+ 2: Mừng Đảng – Mừng xuân

Tháng 3: Yêu quý mẹ và cô

Tháng 4: Mừng đất nước thống nhất

Tháng 5: Mừng sinh nhật Bác - Tự hào truyền thống Đội

+ Xây dựng kế hoạch cho công tác chủ nhiệm chung cho cả năm học và kếhoạch thật chi tiết cho từng tháng, từ đó lên ý tưởng thiết kế các hoạt động giáodục ngoài giờ lên lớp có hình thức phong phú, phù hợp với chủ điểm và phù hợpvới học sinh lớp mình chủ nhiệm Trước khi tổ chức các hoạt động đó, cần soạn

kĩ kế hoạch tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ chính khoá theo từng tuần,từng tháng

+ Tạo cơ hội cho học sinh chủ động suy nghĩ, bày tỏ ý tưởng và thực hành các ýtưởng hoạt động của các em với sự cố vấn, giúp đỡ của giáo viên chủ nhiệm.+ Kết hợp các giáo viên bộ môn Mĩ thuật, Âm nhạc để tổ chức những hoạt độnggiáo dục ngoài giờ chính khoá thực sự đạt hiệu quả cao Bên cạnh đó, cần phốihợp chặt chẽ với giáo viên Tổng phụ trách tìm kiếm, bồi dưỡng và tạo điều kiệncho các em học sinh nhiệt tình, có tài năng tham gia vào các hoạt động của Liênđội

+ Phát huy tính tích cực và sự nhiệt tình ủng hộ của Ban phụ huynh lớpcũng góp phần quan trọng vào việc tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờchính khoá cho học sinh có hiệu quả

Ban phụ huynh tổ chức Trung Thu cho các con.

Ban phụ huynh tổ chức Noel cho các con

1.2.Đối với học sinh:

Học sinh đóng vai trò quan trọng cho thành công của các hoạt động giáo dụcngoài giờ lên lớp Vì vậy, phải hướng cho học sinh tích cực tham gia trong buổisinh hoạt phải gợi ý khuyến khích các em tham gia trao đổi, bàn bạc thảo luận,khích lệ được các em khi các em đạt được những thành quả dù là nhỏ nhất về tất

cả các mặt giáo dục Giáo viên chủ nhiệm phải nắm được tâm tư hoàn cảnh củahọc sinh để gợi ý “bắt mạch” học sinh để cho học sinh bày tỏ những nỗi lòng;những cảm xúc của các em, nguyện vọng của các em Từ đó, giáo viên chủnhiệm sẽ tạo ra môi trường thuận lợi nhất cho các em phát huy tối đa các kiếnthức và kinh nghiệm sống nhất định mà các em đã tích lũy được trong nhữngnăm học Tiểu học Khi ấy, học sinh sẽ tích cực tham gia hoạt động giáo dụcngoài giờ lên lớp

2 Các biện pháp cụ thể:

- Vai trò của người giáo viên chủ nhiệm rất quan trọng và ảnh hưởng rấtnhiều đến học sinh trong tập thể lớp Hay nói cách khác, giáo viên chủ nhiệmchính là linh hồn của tập thể lớp, vừa là nhà quản lí, vừa là nhà giáo dục trongmột tập thể thu nhỏ Một trong những nhiệm vụ quan trọng của giáo viên chủnhiệm đó chính là việc tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cho họcsinh sao cho đạt hiệu quả Làm sao để gây được hứng thú cho học sinh, khônglàm cho giờ sinh hoạt bị căng thẳng hoặc nhàm chán, biết lôi cuốn học sinh vàocác hoạt động tích cực trong các hoạt động giáo dục ngoài giờ chính khoá đó là

cả một “nghệ thuật” của người giáo viên

Qua các năm công tác vừa qua, với ý thức tìm tòi đổi mới các hoạt độnggiáo dục ngoài giờ chính khoá, tôi xin mạnh dạn đưa ra một số biện pháp nhưsau:

- Đa dạng hóa về nội dung và hình thức tổ chức các hoạt động giáo dụcngoài giờ chính khoá, nội dung sinh hoạt trong tuần vừa có thể theo chủ điểmtháng vừa có thể là nội dung cần giáo dục cho học sinh trong một chủ điểmriêng Ví dụ: giáo dục dân số, giáo dục môi trường Dù theo chủ điểm gì cũngcần có nội dung cụ thể, bổ ích, phù hợp với kiến thức, kĩ năng sống và trình độhiểu biết của học sinh lớp 2.Thu hút tối đa sự tham gia của mọi học sinh dưới sựhướng dẫn của của giáo viên nhưng cũng cần phát huy được tính tích cực, chủđộng của học sinh Tạo môi trường thuận lợi để học sinh trải nghiệm những xúccảm tích cực, tăng cường giao lưu giữa các em, tạo ra môi trường lớp học mangbầu không khí tin tưởng, thân mật, cởi mở, sẵn dàng giúp đỡ và lắng nghe ý kiếncủa nhau Từ đó tình cảm gắn bó, chia sẻ giữa các em được hình thành Củng cốtinh thần đoàn kết trong tập thể lớp

- Tăng cường nội dung sinh hoạt có liên quan đến những vấn đề gần gũi,thiết thực với học sinh như chủ điểm: phòng tránh tai nạn thương tích, phòngtránh tai nạn giao thông

- Đảm bảo các hoạt động giáo dục ngoài giờ chính khoá được tổ chức vớihình thức đối thoại để học sinh cởi mở, thân thiện và đoàn kết hơn, giúp họcsinh tin tưởng và có hứng thú hơn khi tham gia các hoạt động giáo dục ngoài giờlên lớp Khi các em mạnh dạn hơn khi đưa ra các quan điểm, chính kiến củamình, chúng ta nên sẵn sàng lắng nghe và tiếp nhận những ý kiến đó một cáchtôn trọng

Để thực hiện được những điều trên cần thực hiên các bước sau đây:

2.1 Nắm bắt thông tin:

- Ngay từ khi nhận lớp Giáo viên chủ nhiệm (GVCN) cần nắm rõ tìnhhình học sinh trong lớp với một số thông tin cần thiết thông qua một bảng câuhỏi ( Phiếu điều tra thông tin cá nhân ) thông qua những thông tin này GVCNnắm biết được tình hình hoàn cảnh, tính cách, năng lực; năng khiếu; sở trườngcủa từng học sinh của từng học sinh trong lớp và cũng biết được mối quan hệcủa học sinh trong lớp học

Ngoài ra, đầu năm tôi đã tiến hành nhận bàn giao tình hình học tập vàtham khảo ý kiến giáo viên chủ nhiệm năm học trước về tình hình chung của lớpcũng như các trường hợp đặc biệt Bên cạnh đó, tôi gần gũi với học sinh, trựctiếp hỏi về gia đình, bản thân học sinh Khi xếp chỗ cho học sinh, tôi chú ýnhững học sinh có sức khoẻ yếu, học sinh mắc bệnh về tai, mắt, học sinh tăngđộng, tự kỷ ở vị trí thuận tiện Những học sinh hoàn thành chưa tốt, hiếu độngđược xếp vào hàng giữa để tiện theo dõi Giáo viên cũng xếp xen kẽ học sinhHTT với học sinh HT, chưa HT để các em có điều kiện giúp đỡ nhau trong họctập cũng như trong việc tham gia vào các hoạt động ngoài giờ chính khoá

2.2 Xây dựng đội ngũ cán bộ

+ Ngay từ đầu năm học, tôi đã lựa chọn, xây dựng đội ngũ cán bộ cho lớp

và huấn luyện phương pháp làm việc cho từng đối tượng Sau khi đã quen với

công việc, để phát huy tính mạnh dạn, tự tin tôi đã tạo cơ hội cho cán bộ lớpthực hành các ý tưởng hoạt động của các em với sự cố vấn, sự giúp đỡ của mìnhcác em tổ chức một vài tiết học hoạt động ngoài giờ chính khoá

Vui chơi và học tập trong giờ ngoại khóa

- GVCN phải lập kế hoạch chủ nhiệm của năm học thật chi tiết theotháng, tuần Bên cạnh đó các buổi sinh hoạt theo chủ điểm cần có kế hoạch cụthể chi tiết cho từng đợt.

- Dựa vào thông tin trên, giáo viên chủ nhiệm có hướng sắp xếp cácthành viên trong lớp làm các nhiệm vụ phù hợp với khả năng của từng em họcsinh: GVCN cần phải xây dựng đội hình cán bộ lớp, cán sự bộ môn vững vàng

có thể thu hút, thuyết phục được tập thể Đồng thời có sự tập dượt cho lực lượngcán bộ lớp phương pháp làm việc, phương pháp theo dõi đánh giá, phương phápnhận xét trước tập thể như: tuyên dương thì cần làm nổi bật, nhắc nhở thì nhẹnhàng, thuyết phục Bên cạnh đó GVCN cũng phải giảng giải cho tập thể lớphiểu đó là công việc phải làm với mục tiêu xây dựng tập thể, đoàn kết giúp đỡnhau tiến bộ

2.3.Tiến hành các hoạt động giáo dục ngoài giờ chính khoá:

Để tiến hành một buổi hoạt động ngoài giờ lên lớp đạt kết quả tốt thì côngchuẩn bị của giáo viên chủ nhiệm là rất quan trọng Giáo viên chủ nhiệm cần có

kế hoạch cụ thể chuẩn bị tư liệu cho buổi sinh hoạt, phân công học sinh làm cáccông việc theo kế hoạch thật chi tiết và tỉ mỉ Tôi xin trình bày cụ thể như sau:

* Một số con đường thực hiện hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

- Hoạt động trong giờ sinh hoạt Lớp, Sao

- Hoạt động trong buổi sinh hoạt dưới cờ

- Hoạt động giáo dục theo chủ điểm

- Hoạt động của Đội TNTP Hồ Chí Minh

2.3.1 Sinh hoạt lớp, đội theo chủ điểm tháng:

Trong kế hoạch hoạt động chủ nhiệm tôi đã cụ thể các đợt sinh hoạt chủ

đề theo từng tháng, ở đây tôi xin minh hoạ tiết sinh hoạt chủ điểm tháng 11 (tuần12) : “Biết ơn thầy cô giáo”

sơ kết thi đua

b.Cách tiến hành: Gồm 3 phần

Phần1 : Sơ kết thi đua, bình bầu thi đua

+ Lớp trưởng điều khiển lớp: Các tổ trưởng báo cáo kết quả theo dõi thiđua của từng thành viên và cả tổ trong tuần Thư ký lớp tổng kết hoạt

động học tập của lớp Lớp trưởng cho các bạn đóng góp ý kiến về cáchoạt động của lớp : phản ánh đúng sai của quá trình theo dõi của các tổ;những trường hợp sai phạm chưa được báo cáo, các cá nhân cần tuyêndương…

+ Lớp trưởng tổng kết : Dựa trên quá trình theo dõi, quản lý lớp trực tiếp trong suốt tuần học và qua báo cáo của các thành viên trong lớp Cần nêu rõ những mặt nổi bật trong tuần đồng thời vạch rõ những tồn tại của tập thể, cá nhân trong lớp Cuối cùng đề xuất tuyên dương cá nhân điển hình của lớp

Phần 2: Xây dựng phương hướng tuần học tiếp theo

Giáo viên chủ nhiệm góp ý ,nhận xét và đánh giá dựa trên những thông tinthu thập được về hoạt động học tập của các em, đánh giá góp ý phương pháplàm việc của cán bộ lớp, uốn nắn điều chỉnh để rèn luyện kĩ năng tự quản cholớp, động viên kịp thời các học sinh đã có sự cố gắng phấn đấu trong tuần, phêbình nhẹ nhàng Thưởng, phạt công minh đảm bảo được tính thuyết phục, thuhút và ràng buộc học sinh

=>Kết luận: Phần 1 và phần 2 là hoạt động quan trọng của tiết sinh hoạt, thểhiện tốt khả năng tự quản của học sinh Nêu cao được tinh thần phê và tự phêtrong tập thể, giúp các em có được sự đoàn kết, thấy rõ trách nhiệm của mỗithành viên trong xây dựng tập thể đoàn kết, vững mạnh

Phần 3 : Vui chơi văn nghệ:

 Trò chơi: Ô cửa bí mật

 Kể chuyện: Thầy giáo Nguyễn Ngọc Ký

 Văn nghệ:

Hát múa (tốp ca): Ở trường cô dạy em thế

Đọc thơ: Cô giáo của em

Cả lớp hát : Ngày đầu tiên đi học

=> Giáo viên biểu diễn cùng học sinh, hỏi một vài câu về nội dung, động viênhọc sinh kịp thời sẽ giúp các em tích cực hơn, mạnh dạn hơn khi tham gia cáchoạt động tập thể Đồng thời, qua các phần biểu diễn, các em sẽ được tăngcường rèn luyện các “kĩ năng sống” cần thiết khi tham gia vào các tiết hoạt độnggiáo dục ngoài giờ lên lớp

2.3.2 Hoạt động tập thể theo chủ điểm.

(Các bạn ơi, nhớ tắt đèn khi không dùng nhé! , giáo dục môi trường; giáo dục an toàn giao thông, giáo dục phòng chống tai nạn thương tích; Em phòng chống bị xâm hại, )

- Giáo viên chủ nhiệm lên kế hoạch cụ thể cho buổi sinh hoạt trước haituần: Kế hoạch chi tiết có sự phân công rõ ràng, kế hoạch sinh hoạt phù hợp vớinội dung của chủ điểm Giáo viên cần thiết kế các hoạt động trong buổi hoạt