Bài giảng Thuế: Bài 1 - Ths. Nguyễn Minh Đức

Bài giảng Thuế - Bài 1: Tổng quan về thuế trình bày bản chất và đặc trưng của thuế; các đặc điểm của các loại thuế theo các tiêu thức phân loại khác nhau; các yếu tố cấu thành một sắc thuế; hệ thống thuế hiện hành ở Việt Nam; nội dung cơ bản của luật quản lý thuế.

BÀI 1

Ths Nguyễn Minh Đức

TÌNH HUỐNG DẪN NHẬP

Một việt kiều Nga định dự định đầu tư thành lập Công ty cổ phần, chuyênkinh doanh hoạt động trong lĩnh vực phân phối các sản phẩm rượu bia vànước giải khát Sản phẩm chủ đạo được xác định là bia Hà Nội, bia Heniken

và rược vang Bordeaux nhập khẩu trực tiếp từ Pháp Nhà đầu tư này đangmuốn tìm hiểu về các loại thuế sẽ phát sinh khi tiến hành kinh doanh Bàđược mời tham gia hoạt động điều hành quản lý của công ty trên

Bạn sẽ giải tỏa mối quan tâm của nhà đầu tư như thế nào? Xuyên suốt cácbài học trong phần thuế sẽ giúp bạn giải đáp các băn khoan của nhà đầu tư

MỤC TIÊU

• Hiểu được bản chất và đặc trưng

của thuế

• Hiểu và nắm rõ các đặc điểm của

các loại thuế theo các tiêu thức

phân loại khác nhau

• Nắm được các yếu tố cấu thành

một sắc thuế

• Nắm được hệ thống thuế hiện hànhắ được ệ t ố g t uế ệ à

ở Việt Nam

• Nắm được các nội dung cơ bản của

luật quản lý thuế

luật quản lý thuế

HƯỚNG DẪN HỌC BÀI

• Học viên nghiên cứu bài giảng powerpoint, tài liệu học tập nghe

video trả lời các câu hỏi FAQ

• Tìm đọc các văn bản sau:

 Luật quản lý thuế được ban hành tại kỳ họp thứ 10 Quốc hội

khóa XI ngày 29 tháng 11 năm 2006;

 Nghị định số 85/2007/NĐ-CP ngày 25/5/2007 của Chính phủ

quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Quản lý thuế;

 Thông tư 60/2007/TT-BTC ngày 14/06/2007 của Bộ trưởng Bộ

ẫ

tài chính hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Quản lýthuế và hướng dẫn thi hành Nghị định số 85/2007/NĐ-CP ngày25/5/2007 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều

của Luật Quản lý thuế

NỘI DUNG BÀI 1

1 Bản chất của thuế

1 Bản chất của thuế

2 Các đặc trưng của thuế

3 Phân loại thuế

4 Các yếu tố cấu thành một sắc thuế

5 Hệ thống thuế hiện hành ở Việt Nam

6 Quản lý thuế

đóng góp bắt buộc của Nhà nước đối

với các chủ thể trong nền kinh tế

nhằm sử dụng cho việc thực hiện các

chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước

2 CÁC ĐẶC TRƯNG CỦA THUẾ

• Thuế là biện pháp tài chính mang

• Thuế chịu tác động của các yếu tố

kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội.tế, c t ị, ă óa, ã ộ

3 PHÂN LOẠI THUẾ

3.1 Phân loại theo đối tượng

chịu thuế

thức đánh thuế

3.1 PHÂN LOẠI THEO CƠ SỞ ĐÁNH THUẾ

• Thuế thu nhập: Là loại thuế đánh vào

các thu nhập nhận được như thu

nhập từ lao động, thu nhập từ hoạt

động sản xuất kinh doanh

• Thuế tiêu dùng: Là loại thuế tính trên

phần thu nhập dành cho tiêu dùng ở

hiện tại

• Thuế tài sản: Là loại thuế tính trên

giá trị tài sản

3.2 PHÂN LOẠI THEO PHƯƠNG THỨC ĐÁNH THUẾ

• Thuế trực thu: Là loại thuế đánh trực

tiếp vào thu nhập hoặc tài sản của

người nộp thuế

• Thuế gián thu: Là loại thuế đánh gián

tiếp vào thu nhập và tài sản của các

chủ thể trong nền kinh tế thông qua

giá cả hàng hóa và dịch vụ

4 CÁC YẾU TỐ CẤU THÀNH MỘT SẮC THUẾ

• Tên gọi của sắc thuế: Nhằm phân

biệt giữa các sắc thuế, đồng thời

cũng phản ánh những tính chất

• Cơ sở tính thuế: Xác định bộ phận

của đối tượng chịu thuế làm căn cứ

tính thuế như giá trị tài sản thu nhập

cũng phản ánh những tính chất

chung nhất của sắc thuế đó

• Đối tượng nộp thuế: Xác định chủ

tính thuế như giá trị tài sản, thu nhập

chịu thuế, giá trị hàng hóa, giá trị

viên của sắc thuế đó trên cơ sở tính

thuế và được biểu hiện dưới hình

thức thuế suất hoặc định suất thuế

đánh vào cái gì: Thu nhập hay tài

sản, hàng hóa hay dịch vụ

thức thuế suất hoặc định suất thuế

• Miễn giảm thuế, hoàn thuế: Là các

yếu tố ngoại lệ nhằm định hướng cho

đầu tư, tiêu dùng hoặc tạo điều kiện

cho người nộp thuế khắc phục hoàn

cảnh khó khăn do nguyên nhân

khách quan làm giảm thu nhập

khách quan làm giảm thu nhập

5 HỆ THỐNG THUẾ HIỆN HÀNH Ở VIỆT NAM

• Các loại thuế gián thu

• Các loại thuế trực thu

5.1 CÁC LOẠI THUẾ GIÁN THU

• Thuế môn bài;

• Thuế xuất khẩu, nhập khẩu;

• Thuế tài nguyên;

• Thuế nhà đất;

• Thuế sử dụng đất nông nghiệp

5.2 CÁC LOẠI THUẾ TRỰC THU

• Thuế thu nhập cá nhân;

• Thuế thu nhập doanh nghiệp.Thuế thu nhập doanh nghiệp

6 QUẢN LÝ THUẾ

6.1 Các văn bản về quản lý thuế;

6 2 Quyền của chủ thể nộp thuế;

6.3 Nghĩa vụ của chủ thể nộp thuế;

6.4 Trách nhiệm của cơ quan quản lý thuế;

6.5 Quyền hạn của cơ quan quản lý thuế;

6.6 Nội dung quản lý thuế

6.1 CÁC VĂN BẢN VỀ QUẢN LÝ THUẾ

Luật quản lý thuế số 78 ngày

Luật quản lý thuế số 78 ngày

6.2 QUYỀN CỦA CHỦ THỂ NỘP THUẾ

• Được hướng dẫn thực hiện việc nộp

thuế, cung cấp thông tin, tài liệu để

thực hiện nghĩa vụ, quyền lợi về thuế

• Yêu cầu cơ quan quản lý thuế giải

thích về việc tính thuế, ấn định thuế,

yêu cầu cơ quan tổ chức giám định

số lượng, chất lượng, chủng loại hàng

hoá xuất khẩu, nhập khẩu

• Được giữ bí mật thông tin theo quy

định của pháp luật

• Hưởng các ưu đãi về thuế, hoàn thuế

theo quy định của pháp luật về thuế

theo quy định của pháp luật về thuế

• Ký hợp đồng với tổ chức kinh doanh

dịch vụ làm thủ tục về thuế

6.2 QUYỀN CỦA CHỦ THỂ NỘP THUẾ (Tiếp theo)

• Nhận văn bản kết luận kiểm tra, thanh tra thuế của cơ quan quản lý thuế,yêu cầu giải thích nội dung kết luận kiểm tra, thanh tra thuế, bảo lưu ýkiến trong biên bản kiểm tra thuế, thanh tra thuế

• Được bồi thường thiệt hại do cơ quan quản lý thuế, công chức quản lýthuế gây ra theo quy định của pháp luật

Yêu cầu cơ quan quản lý thuế xác nhận việc thực hiện nghĩa vụ nộp thuế

• Yêu cầu cơ quan quản lý thuế xác nhận việc thực hiện nghĩa vụ nộp thuếcủa mình

• Khiếu nại, khởi kiện quyết định hành chính, hành vi hành chính liên quan

đến quyền và lợi ích hợp pháp của mình

• Tố cáo các hành vi vi phạm pháp luật của công chức quản lý thuế và tổchức, cá nhân khác

6.2.1 VÍ DỤ 1

Công ty TNHH Thiên Phong bán sản phẩm

phần mềm cho công ty cổ phần đầu tư

Phong chưa nắm được cách viết hóa đơn

đối với sản phẩm này Để thực hiện đúng

qui định, kế toán công ty có những cách

thức nào để có được câu trả lời?

Đáp án:

1 Hỏi bộ phận hỗ trợ tuyên truyền

2 Gửi công văn tới cơ quan thuế đề nghị

hướng dẫn thực hiện

hướng dẫn thực hiện

3 Gửi thư điện tử theo địa chỉ support

6.2.2 VÍ DỤ 2

Sau khi tiến hành kiểm tra tại trụ sở công ty, đoàn kiểm tra của cơ

quan thuế lập biên bản xử phạt công ty Thiên Phong Nếu không đồng

ý với quyết định xử phạt, kê toán có cách giải quyết như thế nào?

Đáp án:

Bảo lưu ý kiến trong biên bản Nếu cơ quan thuế vẫn ra quyết định xử

phạt thì kế toán chấp hành đồng thời làm đơn khiếu nại lên cơ quan

thuế cấp trên theo đúng trình tự của luật khiếu nại tố cáo

6.3 NGHĨA VỤ CỦA CHỦ THỂ NỘP THUẾ

• Đăng ký thuế sử dụng mã số thuế

• Đăng ký thuế, sử dụng mã số thuế

• Khai thuế chính xác, trung thực, đầy

đủ và nộp hồ sơ thuế đúng thời

hạn chịu trách nhiệm trước pháp

• Ghi chép chính xác, trung thực, đầy

đủ những hoạt động phát sinh nghĩa

vụ thuế, khấu trừ thuế và giao dịch

phải kê khai thông tin về thuế

6.3 NGHĨA VỤ CỦA CHỦ THỂ NỘP THUẾ (tiếp theo)

• Lập và giao hoá đơn, chứng từ cho người mua theo đúng số lượng,

chủng loại, giá trị thực thanh toán khi bán hàng hoá, cung cấp dịch vụtheo quy định của pháp luật

• Cung cấp chính xác, đầy đủ, kịp thời thông tin, tài liệu liên quan đến

việc xác định nghĩa vụ thuế, số hiệu và nội dung giao dịch của tàikhoản mở tại ngân hàng thương mại, tổ chức tín dụng khác; giải thíchviệc tính thuế, khai thuế, nộp thuế theo yêu cầu của cơ quan quản

lý thuế

công chức quản lý thuế theo quy định

• Chịu trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ thuế theo quy định trong trường

mặt người nộp thuế thực hiện thủ tục về thuế sai quy định

6.4 QUYỀN HẠN CỦA CƠ QUAN QUẢN LÝ THUẾ

• Yêu cầu người nộp thuế cung cấp

thông tin, tài liệu liên quan đến việc

xác định nghĩa vụ thuế, số hiệu, nội

dung giao dịch của các tài khoản được

mở tại ngân hàng thương mại, tổ chức

tín dụng khác và giải thích việc tính

th ế kh i th ế ộ th ế

thuế, khai thuế, nộp thuế

• Yêu cầu tổ chức, cá nhân có liên quan

cung cấp thông tin, tài liệu liên quan

đến việc xác định nghĩa vụ thuế và

phối hợp với cơ quan quản lý thuế để

thực hiện pháp luật về thuế

• Kiểm tra thuế, thanh tra thuế

• Ấn định thuế

6.4 QUYỀN HẠN CỦA CƠ QUAN QUẢN LÝ THUẾ (Tiếp theo)

• Cưỡng chế thi hành quyết định hành chính về thuế

• Xử phạt vi phạm pháp luật về thuế theo thẩm quyền, công khai trên

phương tiện thông tin đại chúng các trường hợp vi phạm pháp luật

về thuế

• Áp dụng biện pháp ngăn chặn và bảo đảm việc xử lý vi phạm pháp luật

• Ủy nhiệm cho cơ quan, tổ chức, cá nhân thu một số loại thuế vào ngân

sách nhà nước theo quy định của cơ quan có thẩm quyền

6.5 TRÁCH NHIỆM CỦA CƠ QUAN QUẢN LÝ THUẾ

luật, công khai các thủ tục về thuế

• Giải thích, cung cấp thông tin liên quan

đến việc xác định nghĩa vụ thuế cho

người nộp thuế, công khai mức thuế phải

nộp của hộ gia đình, cá nhân kinh doanh

trên địa bàn xã, phường, thị trấn

• Giữ bí mật thông tin của người nộp thuế

theo quy định của Luật này

xoá nợ tiền thuế, xóa nợ tiền phạt, hoàn

thuế theo quy định

Xá hậ iệ thự hiệ hĩ th ế ủ ười ộ th ế khi ó đề

6.5 TRÁCH NHIỆM CỦA CƠ QUAN QUẢN LÝ THUẾ (Tiếp theo)

• Xác nhận việc thực hiện nghĩa vụ thuế của người nộp thuế khi có đềnghị theo quy định của pháp luật

• Giải quyết khiếu nại, tố cáo liên quan đến việc thực hiện pháp luật về

thuế theo thẩm quyền

• Giao kết luận, biên bản kiểm tra thuế, thanh tra thuế cho đối tượngkiểm tra thuế, thanh tra thuế và giải thích khi có yêu cầu

• Bồi thường thiệt hại cho người nộp thuế theo quy định của Luật này

• Giám định để xác định số thuế phải nộp của người nộp thuế theo yêucầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền

6.6 NỘI DUNG QUẢN LÝ THUẾ

6.6.1 ĐĂNG KÝ THUẾ

Đăng ký thuế là việc người

nộp thuế kê khai những

thông tin của người nộp thuế

theo mẫu quy định và nộp tờ

khai cho cơ q an q ản lý th ế

để bắt đầu thực hiện nghĩa vụ

về thuế với Nhà nước theo

các qui định

6.6.2 KÊ KHAI THUẾ

thuế trình bày các số liệu, hồ

sơ liên quan đến nghĩa vụ

thuế của người nộp thuế cho

cơ quan quản lý thuế

6.6.2.1 KỲ KÊ KHAI THUẾ

ể

Kỳ kê khai, tính thuế là khoảng thời gian để xác

định số tiền thuế phải nộp ngân sách Nhà nước

theo quy đinh của pháp luật về thuế:

trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế thu

nhập cá nhân, thuế tài nguyên

doanh nghiệp tạm tính theo quí

bài, quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp

với thuế xuất khẩu nhập khẩu và thuế giá

6.6.2.2 THỜI HẠN NỘP TỜ KHAI

phát sinh nghĩa vụ thuế

sinh nghĩa vụ thuế

năm dương lịch hoặc năm tài chính

ngày thứ 10, kể từ ngày phát sinh nghĩa vụ thuế

• Hồ sơ quyết toán thuế năm: Chậm nhất là ngày thứ 90, kể từ ngày kếtồ sơ quyết toá t uế ă C ậ ất à gày t ứ 90, ể từ gày ết

thúc năm dương lịch hoặc năm tài chính

dứt hợp đồng chuyển đổi hình thức sở hữu : Chậm nhất là ngày thứ

45, kể từ ngày phát sinh các trường hợp đó

6.6.2.3 GIA HẠN NỘP HỒ SƠ KHAI THUẾ

• Đối tượng: Đối tượng nộp thuế bị

thiên tai, hoả hoạn, tai nạn bất ngờ

 Đối với hồ sơ khai thuế tháng,

khai thuế năm, khai thuế tạm

tính, khai thuế theo từng lầnphát sinh nghĩa vụ thuế: Khôngquá 30 ngày, kể từ ngày hết thờihạn phải nộp hồ sơ khai thuế

 Đối với hồ sơ khai quyết toán

thuế: Không quá 60 ngày kể từ

6.6.2.4 KHAI BỔ SUNG HỒ SƠ KHAI THUẾ

• Đối tượng nộp thuế phát hiện hồ sơ khai thuế đã nộp có sai sót, nhầmlẫn thì được khai bổ sung hồ sơ khai thuế

làm việc nào, nhưng phải trước khi cơ quan công bố quyết định kiểm trathuế, thanh tra thuế tại trụ sở đối tượng nộp thuế

• Khai bổ sung làm tăng số tiền thuế phải nộp: Đối tượng nộp thuế tự xácđịnh số tiền phạt chậm nộp theo quy định Nếu đối tượng nộp thuếkhông tự xác định hoặc xác định không đúng, cơ quan thuế xác định sốtiền phạt chậm nộp và thông báo cho đối tượng nộp thuế biết đểthực hiện

• Khai bổ xung làm giảm số thuế phải nộp: Đối tượng nộp thuế được điềuchỉnh giảm tiền thuế, tiền phạt (nếu có) tại ngày cuối cùng của thángnộp hồ sơ khải bổ xung, hoặc được bù trừ số thuế giảm vào số thuếphát sinh của lần khai thuế tiếp theo

6.6.3 ẤN ĐỊNH THUẾ

6.6.3.1 Các trường hợp ấn định số thuế phải nộp

6.6.3.2 Căn cứ ấn định số thuế

6.6.3.1 CÁC TRƯỜNG HỢP ẤN ĐỊNH SỐ THUẾ PHẢI NỘP

• Không đăng ký thuế theo qui định

• Không đăng ký thuế theo qui định

• Không thuộc đối tượng được gia hạn nộp hồ sơ khai thuế và không nộp

hồ sơ khai thuế trong thời hạn quy định

• Đã nộp hồ sơ khai thuế, qua kiểm tra cơ quan thuế thấy hồ sơ không đầy

đủ, không chính xác, đã yêu cầu khai, nộp bổ sung hồ sơ khai thuế nhưngđối tượng nộp thuế không khai, nộp bổ sung

• Đã hết thời hạn kiểm tra, thanh tra nhưng đối tượng nộp thuế không xuấttrình tài liệu kế toán, hóa đơn, chứng từ và các tài liệu liên quan đến việcxác định các yếu tố làm căn cứ tính thuế phải nộp

• Từ chối hoặc tìm cách trì hoãn để không chấp hành quyết định kiểm trathuế, thanh tra thuế

không hạch toán kế toán hoặc có hạch toán kế toán nhưng số liệu trên sổ

kế toán không đầy đủ, không chính xác, trung thực

• Có dấu hiệu bỏ trốn hoặc phát tán tài sản để không thực hiện nghĩaCó dấu ệu bỏ ố oặc p á á à sả để ô g ực ệ g a

6.6.3.2 CĂN CỨ ẤN ĐỊNH SỐ THUẾ

• Cơ sở dữ liệu của cơ quan thuế thu thập từ:

 Đối tượng nộp thuế khai báo với cơ quan

thuế về doanh thu, chi phí, thu nhập, số thuế

phải nộp trong các kỳ khai thuế trước;

 Tổ chức, cá nhân có liên quan đến đối tượng

nộp thuế;

 Các cơ quan quản lý Nhà nước khác

kinh doanh cùng ngành nghề, cùng mặt hàng,

cùng qui mô tại địa phương

6.6.4 NỘP THUẾ

6.6.5 KIỂM TRA, THANH TRA THUẾ

6 6 5 1 Kiểm tra thuế

6.6.5.1 Kiểm tra thuế

6.6.5.1 KIỂM TRA THUẾ

Việc kiểm tra thuế được thực hiện tại trụ sở cơ quan thuế hoặc tại trụ sở củangười nộp thuế

• Kiểm tra tại cơ quan thuế:

 Nhằm thực hiện thường xuyên đối với các hồ sơ thuế nhằm đánh giá

sự tuân thủ pháp luật về thuế của người nộp thuế;

 Khi kiểm tra hồ sơ thuế nếu có nội dung cần làm rõ phải thông báoyêu cầu người nộp thuế giải trình hoặc bổ sung thông tin tài liệu

yêu cầu người nộp thuế giải trình hoặc bổ sung thông tin, tài liệu

• Kiểm tra tại trụ sở người nộp thuế: Cơ quan thuế phải:

 Công bố quyết định kiểm tra thuế;

ổ

 Đối chiếu nội dung khai báo với sổ sách, chứng từ, tài liệu có liênquan… trong phạm vi, nội dung của quyết định kiểm tra thuế;

 Thời hạn kiểm tra thuế không quá 5 ngày làm việc, kể từ ngày công

bố quyết định kiểm tra (kiểm tra theo kế hoạch đối với hàng hoáXNK thì thời hạn không quá 15 ngày)

6.6.5.2 THANH TRA THUẾ

• Doanh nghiệp có ngành nghề kinh

• Để giải quyết khiếu nại, tố cáo hoặc

theo yêu cầu của thủ trưởng cơ

quan quản lý thuế các cấp hoặc Bộ

trưởng Bộ tài chính

6.6.6 XỬ PHẠT VÀ CƯỠNG CHẾ THI HÀNH QUYẾT ĐỊNH

6.6.6.1 XỬ PHẠT VI PHẠM PHÁP LUẬT THUẾ

• Vi phạm các thủ tục thuế

• Vi phạm các thủ tục thuế

• Chậm nộp tiền thuế

• Khai sai dẫn đến thiếu số tiền thuế

phải nộp hoặc tăng số tiền thuế

được hoàn

• Trốn thuế, gian lận thuế

6.6.6.2 CƯỠNG CHẾ THI HÀNH QUYẾT ĐỊNH HÀNH CHÍNH THUẾ

phạt vi phạm pháp luật thuế khi đã hết

thời hạn gia hạn nộp tiền thuế

• Đối tượng nộp thuế còn nợ tiền thuế,

tiền phạt có hành vi phát tán tài sản,

bỏ trốn

6.6.6.2 CƯỠNG CHẾ THI HÀNH QUYẾT ĐỊNH HÀNH CHÍNH THUẾ

(Tiếp theo)

• Trích tiền từ tài khoản của đối tượng bị cưỡng chế tại kho bạc Nhà nước,ngân hàng thương mại, tổ chức tín dụng khác, yêu cầu phong toả tài khoản.Khấu trừ một phần tiền lương hoặc thu nhập

• Khấu trừ một phần tiền lương hoặc thu nhập

• Kê biên tài sản, bán đấu giá tài sản kê biên theo quyết định của pháp luật đểthu đủ tiền thuế, tiền phạt

• Thu tiền, tài sản khác của đối tượng bị cưỡng chế do tổ chức, cá nhân khácThu tiền, tài sản khác của đối tượng bị cưỡng chế do tổ chức, cá nhân khácđang nắm giữ;

• Dừng làm thủ tục hải quan đối với hàng hóa nhập khẩu

• Thu hồi mã số thuế, đình chỉ việc sử dụng hóa đơn

• Thu hồi giấy chứng nhận kinh doanh, giấy phép thành lập và hoạt động, giấyphép hành nghề