Luận văn tốt nghiệp đảng bộ tỉnh ninh bình lãnh đạo phát triển kinh tế công nghiệp từ năm 2005 đến năm 2015

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 KHOA GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ TRẦN THỊ LOAN ĐẢNG BỘ TỈNH NINH BÌNH LÃNH ĐẠO PHÁT TRIỂN KINH TẾ CÔNG NGHIỆP TỪ NĂM 2005 ĐẾN NĂM 2015 KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 KHOA GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ

TRẦN THỊ LOAN

ĐẢNG BỘ TỈNH NINH BÌNH LÃNH ĐẠO PHÁT TRIỂN KINH TẾ CÔNG NGHIỆP

TỪ NĂM 2005 ĐẾN NĂM 2015

KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam

HÀ NỘI, 2019

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 KHOA GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ

TRẦN THỊ LOAN

ĐẢNG BỘ TỈNH NINH BÌNH LÃNH ĐẠO PHÁT TRIỂN KINH TẾ CÔNG NGHIỆP

TỪ NĂM 2005 ĐẾN NĂM 2015

KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam

Người hướng dẫn khoa học ThS Trần Thị Chiên

HÀ NỘI, 2019

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình nghiên cứu đề tài “Đảng bộ tỉnh Ninh Bình lãnh đạo

phát triển kinh tế công nghiệp từ năm 2005 đến năm 2015” em đã nhận

được rất nhiều sự giúp đỡ

Trước tiên, cho phép em chân thành cảm ơn tới Thạc sĩ Trần Thị Chiên, người giúp đỡ, truyền đạt những kiến thức, kinh nghiệm cho em trong suốt quá trình để hoàn thành khóa luận tốt nghiệp

Em xin gửi lời cảm ơn đến Ban Giám hiệu trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2, các thầy cô trong Khoa Giáo dục Chính trị đã tạo mọi điều kiện cho em hoàn thành đề tài nghiên cứu

Đồng thời, cho em gửi lời cảm ơn đến các cô, các chú tại các cơ quan trực thuộc tỉnh Ninh Bình hỗ trợ trong khi khảo sát thực tế

Sau cùng em xin gửi lời cảm ơn đến gia đình, bạn bè đã luôn động viên, ủng hộ em trong quá trình làm khóa luận

Em rất mong nhận được những ý kiến nhận xét của quý thầy, cô để khóa luận của em được hoàn thiện hơn

Em xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, tháng 05 năm 2019

Sinh viên

Trần Thị Loan

LỜI CAM ĐOAN

Đề tài khóa luận “Đảng bộ tỉnh Ninh Bình lãnh đạo phát triển kinh

tế công nghiệp từ năm 2005 đến 2015” được thực hiện dưới sự hướng dẫn

của ThS Trần Thị Chiên Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu

của riêng cá nhân tôi Kết quả thu được trong đề tài là hoàn toàn trung thực và không trùng với kết quả nghiên cứu của các tác giả khác

Nếu sai tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm!

Hà Nội, tháng 05 năm 2019

Sinh viên

Trần Thị Loan

DANH MỤC VIẾT TẮT

Kí hiệu viết tắt

CMKHCN ĐCSVN KTCN KTTT

KT - XH UBND

Nội dung viết tắt

Cách mạng khoa học công nghệ Đảng Cộng sản Việt Nam

Kinh tế công nghiệp Kinh tế tri thức Kinh tế - xã hội

Ủy ban nhân dân

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1.Lý do chọn đề tài 1

2.Tình hình nghiên cứu vấn đề 2

3.Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 4

4.Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 4

5.Phương pháp nghiên cứu 5

6.Đóng góp của khóa luận 5

7.Kết cấu của khóa luận 5

Chương 1 CÁC YẾU TỐ CHỦ YẾU TÁC ĐỘNG ĐẾN SỰ LÃNH ĐẠO PHÁT TRIỂN KINH TẾ CÔNG NGHIỆP CỦA ĐẢNG BỘ TỈNH NINH BÌNH 6

1.1 Tình hình thế giới và trong nước 6

1.1.1 Tình hình thế giới 6

1.1.2 Tình hình trong nước 10

1.2 Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội và tình hình phát triển kinh tế công nghiệp của tỉnh Ninh Bình trước năm 2005 10

1.2.1 Điều kiện tự nhiên, điều kiện kinh tế xã hội 10

1.2.2 Tình hình phát triển kinh tế công nghiệp của tỉnh Ninh Bình trước năm 2005 16

Chương 2 CHỦ TRƯƠNG VÀ QUÁ TRÌNH CHỈ ĐẠO PHÁT TRIỂN KINH TẾ CÔNG NGHIỆP CỦA ĐẢNG BỘ TỈNH NINH BÌNH TỪ NĂM 2005 ĐẾN NĂM 2015 18

2.1 Chủ trương của Đảng và Đảng bộ tỉnh Ninh Bình 18

2.1.1 Chủ trương của Đảng 18

2.1.2 Chủ trương của Đảng bộ tỉnh Ninh Bình 22

2.2 Quá trình chỉ đạo phát triển kinh tế công nghiệp của Đảng bộ tỉnh Ninh Bình 26

2.2.1 Chỉ đạo xây dựng nhiệm vụ phát triển công nghiệp 26

2.2.2 Chỉ đạo đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính 27

2.2.3 Chỉ đạo công tác quản lý, nâng cao hiệu quả hoạt động và xây dựng quy hoạch phát triển các khu công nghiệp, cụm công nghiệp 28

2.2.4 Chỉ đạo ban hành về ưu đãi, khuyến khích đầu tư vào các khu công

nghiệp 32

Chương 3 NHẬN XÉT VÀ MỘT SỐ KINH NGHIỆM 35

3.1 Nhận xét 35

3.1.1 Ưu điểm và nguyên nhân của ưu điểm 35

3.1.2 Hạn chế và nguyên nhân của hạn chế 39

3.2 Một số kinh nghiệm chủ yếu 41

KẾT LUẬN 45

TÀI LIỆU THAM KHẢO 46

tế

Kinh tế công nghiệp có vai trò rất quan trọng trong nền kinh tế của mỗi quốc gia và sự phát triển của một đất nước Vì vậy trong quá trình xây dựng đất nước, Đảng Cộng sản Việt Nam (ĐCSVN) đã đưa ra định hướng coi nông nghiệp là mặt trận hàng đầu, đáp ứng nhu cầu về lương thực, nguyên liệu cho

sự phát triển kinh tế công nghiệp cũng như xuất khẩu hàng hóa nông sản để đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa Muốn thực hiện được nhiệm vụ này thì công nghiệp có vai trò rất quan trọng để phát triển nông nghiệp, gắn công nghiệp chế biến với nông nghiệp, đưa nông nghiệp lên nền sản xuất hàng hóa, phát triển công nghiệp nông thôn Như vậy, ĐCSVN đã rất quan tâm đến sự phát triển kinh tế côn nghiệp của đất nước và Đảng có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc phát triển kinh tế công nghiệp của đất nước trong mọi giai đoạn

Tỉnh Ninh Bình nằm trong khu vực đồng bằng sông Hồng với vị trí địa

lý, điều kiện tự nhiên, đặc điểm giao thông và đặc biệt là nơi có trữ lượng lớn

đá vôi là nguyên liệu sản xuất ra vật liệu xây dựng tạo nhiều thuận lợi để phát triển kinh tế công nghiệp Đặc biệt với chủ trương của Đảng và sự vận dụng đúng đắn, sáng tạo chủ trương, đường lối của ĐCSVN của Đảng bộ tỉnh Ninh Bình đã đưa kinh tế công nghiệp Ninh Bình ngày càng khởi sắc

2

Tuy nhiên, ngoài những thuận lợi và thành tựu đã đạt được sự phát triển kinh tế công nghiệp tỉnh Ninh Bình còn những hạn chế mà Đảng và Đảng bộ tỉnh Ninh Bình cần giải quyết Đối với các tỉnh khác trong vùng đồng bằng sông Hồng, Ninh Bình vẫn là nơi có quy mô nền kinh tế nhỏ bé, tốc độ tăng trưởng khá nhanh nhưng chưa phát triển và tận dụng hết lợi thế của tỉnh

Vì vậy, tôi chọn đề tài “Đảng bộ tỉnh Ninh Bình lãnh đão phát triển

kinh tế công nghiệp từ năm 2005 đến năm 2015” để làm khóa luận tốt

nghiệp chuyên đề lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam để nắm được về tình hình kinh tế công nghiệp ở Ninh Bình, đặc biệt là sự lãnh đạo của Đảng bộ Ninh Bình để phát triển và thúc đẩy kinh tế công nghiệp từ 2005 đến 2015

2 Tình hình nghiên cứu vấn đề

Kinh tế công nghiệp (KTCN) có vai trò vô cùng quan trọng trong sự phát triển đất nước Chính vì vậy, có nhiều công trình khoa học nghiên cứu về công nghiệp với những mức độ và cách tiếp cận khác nhau:

Nhóm các công trình nghiên cứu về phát triển kinh tế công nghiệp trên phạm vi cả nước

Cuốn “Công nghiệp Việt Nam 1945 - 2010” của tác giả Phạm Viết

Muôn đã cung cấp cho người đọc tư liệu về chặng đường 50 năm phát triển của ngành công nghiệp Việt Nam và đề ra mục tiêu trong thời gian tới nhằm tạo dựng một nước Việt Nam phồn thịnh

Công trình của Viện Dự báo chiến lược Khoa học và Công nghệ, Quá

trình hình thành, phát triển công nghiệp Việt Nam đã khái quát quá trình hình

thành, phát triển công nghiệp Việt Nam qua 3 giai đoạn chính: Giai đoạn trước năm 1945, giai đoạn 1945 đến 1985, giai đoạn 1986 đến 1996 Việc phân chia giai đoạn sự phát triển của công nghiệp cho thấy những bước phát triển thăng trầm đầy khó khăn của công nghiệp Việt Nam Trên nền tảng những bước đi đó, công trình cũng đã đưa ra các giải pháp cơ bản để đẩy mạnh phát triển công nghiệp Việt Nam trong những năm tiếp theo

Ngoài ra, có các công trình nghiên cứu đề cập đến những chính sách

của Nhà nước về kinh tế công nghiệp như: Võ Đại Lược (1994), Chính sách

phát triển công nghiệp của Việt Nam trong quá trình đổi mới - Nxb Khoa học

3

Xã hội, Hà Nội; Lê Hồng Yến (2007), Hoàn thiện chính sách và mô hình tổ

chức quản lý nhà nước đối với việc phát triển khu công nghiệp Việt Nam (Thông qua thực tiễn các khu công nghiệp miền Bắc), Luận án Tiến sĩ Kinh

tế, Đại học Thương mại, Hà Nội v.v

Nhóm các công trình nghiên cứu về Ninh Bình và sự phát triển kinh tế công nghiệp ở Ninh Bình

Cuốn “Lịch sử Đảng bộ Ninh Bình”, tập 2 (1975 - 2005) được xuất bản

năm 2005 đã phản ánh lịch sử Đảng bộ tỉnh, trong đó có đề cập đến vấn đề công nghiệp trong 25 năm kể từ khi giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước

Bài viết “Ninh Bình - vùng cố đô trên đà phát triển” của tác giả Nguyễn

Thị Thanh đăng trên báo Nhân Dân (2018) chỉ rõ chủ trương của Đảng ở Đại hội đại biểu khóa XII và khái quát tiềm năng, thành tựu của kinh tế công nghiệp ở Ninh Bình

Tác giả Nguyễn Thị Mơ với công trình nghiên cứu “Sự lãnh đạo của

Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên về phát triển kinh tế công nghiệp từ năm 2005 đến năm 2015” đã nghiên cứu một cách tổng quát chủ trương của Đảng và Đảng

bộ tỉnh Thái Nguyên về phát triển kinh tế công nghiệp trong giai đoạn 2005 đến năm 2015

Luận văn thạc sĩ “Quá trình chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế trong

công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở tỉnh Ninh Bình từ năm 1992 đến nay: kinh nghiệm và giải pháp” của Nguyễn Chí Bính đã phân tích một cách sâu sắc về

chuyển dịch cơ cấu ngành công nghiệp trong công nghiệp hóa, hiện đại hóa

Nhìn chung, các công trình nghiên cứu đã khái quát khá toàn diện các khía cạnh của công nghiệp Việt Nam từ quá trình hình thành và phát triển đến mục tiêu của Đảng để phát triển công nghiệp Một số công trình đã khái quát quá trình hình thành, phát triển và tiềm năng của kinh tế công nghiệp của tỉnh Ninh Bình Tuy nhiên, các công trình kể trên chưa nghiên cứu một cách có hệ thống sự phát triển của KTCN ở Ninh Bình dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Đề tài được thực hiện với mục đích làm rõ nội dung đó

4

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Thông qua việc nghiên cứu đề tài “Đảng bộ tỉnh Ninh Bình lãnh đạo

phát triển kinh tế công nghiệp từ năm 2005 đến năm 2015” nhằm làm sáng tỏ

hơn chủ trương và quá trình chỉ đạo thực tiễn của Đảng bộ tỉnh Ninh Bình về phát triển KTCN Từ đó đúc kết một số kinh nghiệp qua thực tiễn lãnh đạo phát triển KTCN từ năm 2005 đến năm 2015 nhằm phát triển hơn nữa KTCN của tỉnh

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nắm được những yếu tố chủ yếu tác động đến sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Ninh Bình trong phát triển kinh tế công nghiệp từ năm 2005 đến năm 2015

- Làm rõ chủ trương và sự chỉ đạo của Đảng bộ tỉnh Ninh Bình về phát triển KTCN ở tỉnh từ năm 2005 đến năm 2015

- Đưa ra nhận xét khách quan, khoa học ưu điểm và hạn chế, từ đó đúc rút một số kinh nghiệm chủ yếu trong quá trình Đảng bộ tỉnh Ninh Bình lãnh đạo phát triển KTCN từ năm 2005 đến năm 2015

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Khóa luận nghiên cứu về quá trình lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Ninh Bình trong phát triển KTCN từ năm 2005 đến năm 2015

- Về không gian: nghiên cứu trên địa bàn tỉnh Ninh Bình

5

5 Phương pháp nghiên cứu

Khóa luận sử dụng phương pháp nghiên cứu chủ yếu là lịch sử và logic: Phương pháp lịch sử nhằm trình bày đúng quan điểm, chính sách, sự chỉ đạo của Đảng bộ tỉnh Ninh Bình về phát triển kinh tế công nghiệp Phương pháp logic nhằm phân tích, đánh giá, tổng kết kinh nghiệm của Ninh Bình trong quá trình lãnh đạo phát triển kinh tế công nghiệp từ năm 2005 đến 2015

Ngoài ra, khóa luận còn sử dụng một số phương pháp khác: thống kê, tổng hợp dữ liệu, so sánh và đưa ra nhận định

6 Đóng góp của khóa luận

- Bước đầu khái quát những chủ trương, chính sách, sự chỉ đạo thực hiện

của ĐCSVN và Đảng bộ tỉnh Ninh Bình về sự phát triển kinh tế công nghiệp

- Khóa luận có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo cho việc nghiên cứu, tìm hiểu về vấn đề kinh tế công nghiệp ở Ninh Bình, từ đó giúp Đảng bộ tỉnh Ninh Bình thực hiện tốt hơn vai trò lãnh đạo của mình trong quá trình lãnh đạo thực hiện phát triển kinh tế công nghiệp trong những giai đoạn tiếp theo

7 Kết cấu của khóa luận

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, kết cấu của khóa luận gồm 3 chương và 6 tiết

6

Chương 1 CÁC YẾU TỐ CHỦ YẾU TÁC ĐỘNG ĐẾN SỰ LÃNH ĐẠO PHÁT TRIỂN KINH TẾ CÔNG NGHIỆP CỦA ĐẢNG BỘ TỈNH NINH BÌNH

1.1 TÌNH HÌNH THẾ GIỚI VÀ TRONG NƯỚC

1.1.1 Tình hình thế giới

Ở thế kỷ XXI, trên thế giới có nhiều sự biến đối trên tất cả các lĩnh vực, điều này đã làm cho KTCN của Việt Nam nói chung và tỉnh Ninh Bình nói riêng có những thời cơ và thách thức

* Sự phát triển của cách mạng khoa học công nghệ (CMKHCN)

Cuộc CMKHCN xuất hiện vào những năm 50 của thế kỷ XX, đó là sự nối tiếp của cuộc cách mạng kỹ thuật lần thứ nhất diễn ra tại Anh vào cuối thế

kỷ XVIII, đây được coi là cuộc cách mạng lần thứ hai trên thế giới Hiện nay, trên thế giới đang trải qua bốn cuộc CMKHCN và ngày càng lớn mạnh ở khắp mọi nơi, ở nhiều góc độ khác nhau, đặc biệt trên lĩnh vực công nghệ thông tin Nền tảng khoa học của cuộc CMKHCN trước hết là những phát minh vĩ đại trong lĩnh vực hóa học, vật lí cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX, nó tạo ra cơ học lượng tử và các khoa học hiện đại sau này Theo thời gian, con người ngày càng đạt được nhiều thành tựu vượt bậc về các ngành Hóa học, Sinh học, Toán học, Vật lí học, v.v Dựa vào những phát minh lớn của các ngành khoa học cơ bản, con người đã ứng dụng cải tiến kĩ thuật, phục vụ sản xuất và cuộc sống của mình.Công nghệ thông tin đã và đang phát triển mạnh mẽ và giữ vai

trò quan trọng ở tất cả các lĩnh vực trên toàn cầu Máy vi tính và Internet đang được dùng phổ biến và việc tìm kiếm thông tin, liên lạc ngày càng tiện lợi, nhanh chóng Công nghệ thông tin ngày càng được sử dụng trong cuộc sống cũng như cách hoạt động kinh tế, xã hội khác

Với sự phát triển đó, mặc dù CMKHCN đã gây ra một số vấn đề toàn cầu như: ô nhiễm môi trường, lao động, việc làm, … nhưng CMKHCN có những tác động tích cực đến sự phát triển KTCN, cuộc cách mạng khoa học trước đó định hướng, quyết định đến quy mô và tốc độ sản xuất Sự phát của KHCN có vai trò to lớn trong sự phát triển KTCN của Việt Nam và Ninh Bình nói riêng Công nghiệp cơ khí được áp dụng rộng rãi trong các đơn vị

7

sản xuất công nghiệp quốc doanh Việt Nam đang áp dụng đổi mới khoa học công nghệ bằng cách cải tiến và sáng tạo công nghệ cũng như tiếp thu những công nghệ mới Trên cơ sở đó, Đảng bộ tỉnh Ninh Bình vận dụng chủ trương của Đảng và đề ra những chủ trương, đường lối, chỉ đạo sáng tạo, đúng đắn vào sự nghiệp phát triển KTCN của tỉnh trong thời kỳ từ năm 2005 đến năm

2015

* Sự phát triển của kinh tế tri thức (KTTT)

Nền kinh tế tri thức là nền kinh tế chủ yếu dựa vào tri thức Các ngành sản xuất dịch vụ sử dụng ngày càng nhiều công nghệ cao bao gồm giáo dục, công nghệ thông tin, các dịch vụ viễn thông đều là ngành kinh tế tri thức Các ngành công nghiệp truyền thống trong công nghiệp, nông nghiệp nếu được cải tạo sử dụng công nghệ cao mà giá trị do công nghệ cao chiếm trên 2/3 tổng giá trị thì cũng trở thành ngành kinh tế tri thức Sự bùng nổ của tri thức gắn liền với những thành tựu của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại Máy tính và mạng internet đã tạo ra một cuộc cách mạng trong việc trao đổi, liên lạc, lưu trữ thông tin và tri thức giúp quá trình trao đổi, giao lưu tri thức, các thành tựu của KTTT được lan tỏa rộng khắp và nhanh chóng Tốc độ sản sinh nhanh của tri thức khiến cho các cơ cấu sản xuất biến đổi không ngừng với tốc độ cao KTTT đã đẩy vốn cũng như các yếu tố sản xuất khác xuống hàng thứ yếu, nó trở thành yếu tố dẫn dắt sự phát triển Thành công của doanh nghiệp, của nền kinh tế phụ thuộc trước hết và chủ yếu vào khả năng sáng tạo và ứng dụng tri thức Những doanh nghiệp thành công nhất, có sức phát triển nhanh nhất trong nền kinh tế thế giới hiện nay chính là những doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghệ cao Mỗi nước đều

có những biện pháp, cách thức và sự lựa chọn cho riêng mình trong việc xây dựng nền kinh tế này

Đối với Việt Nam cũng như tỉnh Ninh Bình, sự phát triển của nền KTTT là cơ hội lớn để phát triển KT - XH của đất nước Trong ngành KTCN, các phương thức kinh doanh mới như thương mại điện tử, thị trường ảo, tổ chức ảo, doanh nghiệp ảo, làm việc từ xa… đang ngày càng trở thành xu thế; các công ty trong lĩnh vực phần mềm, lập trình đòi hỏi nhiều chất xám và trình độ tri thức cao ngày càng được phát triển mạnh mẽ về quy mô và số

8

lượng Nền KTCN không còn dựa vào tài nguyên mà chuyển sang dựa vào tri thức và khả năng sáng tạo của con người Sử dụng nguồn nhân lực sẵn có cùng sự phong phú về tài nguyên thiên nhiên kết hợp sử dụng tri thức mới, công nghệ mới Việt Nam cũng như Ninh Bình đã làm ra được nhiều hơn, tốt hơn, hiệu quả hơn các sản phẩm tiết kiệm nguyên liệu, thân thiện môi trường

và có uy tín trên thi trường quốc tế

ĐCSVN đã hiểu được tầm quan trọng của KTTT đối với sự phát triển của KTCN và đưa ra các chủ trương phát triển KTCN phù hợp Trên cơ sở đó, Đảng bộ tỉnh Ninh Bình vận dụng đầy đủ và sáng tạo chủ trương của Đảng về phát triển KTCN và đề các chủ trương để phát triển KTCN phù hợp với thực tiễn địa phương mình

* Xu thế toàn cầu hoá và hội nhập quốc tế

KHCN phát triển mạnh mẽ thúc đẩy quá trình quốc tế hoá nền kinh tế thế giới Thương mại thế giới phát triển vượt bậc với sự ra đời của các tổ chức thế giới và khu vực như APEC (Diễn đàn hợp tác kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương), EU (Cộng đồng châu Âu), NAFTA (Hiệp định mậu dịch tự do Bắc Mỹ), WTO (Tổ chức thương mại thế giới) …Toàn cầu hóa đang diễn ra ở hầu hết các nước và các lĩnh vực khác nhau như thương mại, tài chính, dịch vụ cũng như các lĩnh vực văn hóa, xã hội với nhiều hình thức và mức độ khác nhau Nhờ quá trình trên đã tạo ra những quan hệ gắn bó mật thiết, tác động qua lại giữa các nền kinh tế Toàn cầu hóa tạo động lực phát triển của mỗi quốc gia, đồng thời có sự giao lưu, so sánh kinh tế giữa các nước

Toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế có tác động sâu sắc đến mọi lĩnh vực của Việt Nam, đặc biệt là sự phát triển của KTCN Cũng giống như toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế vừa tạo động lực phát triển, vừa đem đến sự so sánh giữa Việt Nam và các nước trên thế giới Các thủ tục trong giao lưu hàng hóa được làm ngắn gọn hơn, hàng hóa được tự do luân chuyển, giảm mức thuế, giảm chi phí sản xuất và tăng thêm lợi ích cho người tiêu dùng Toàn cầu giúp

đa dạng hóa các loại hình đầu tư nhờ đó, dễ dàng phát triển các khu vực đầu

tư, tranh thủ được nhiều nguồn vốn đầu tư nhờ giao lưu, hợp tác Qua đó thu hút đầu tư cho Việt Nam đồng thời giúp chuyển giao kỹ thuật và công nghệ

9

giữa Việt Nam đối với các nước trên thế giới Hội nhập quốc tế giúp Việt Nam tiếp cận những nguồn tài chính q uốc tế giảm bớt tài chính về ngoại hối nhờ đó giúp tăng khả năng nhập khẩu, ngoài ra còn giúp tạo công ăn việc làm

Tuy nhiên, toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế làm cho nền kinh tế công nghiệp có nhiều mối lo khó nắm bắt được như dễ suy thoái, khó duy trì ổn định Năng lực cạnh tranh của các cơ sở kinh tế của Việt Nam chưa được cao trong khi còn phải cạnh tranh với doanh nghiệp trong và ngoài nước nên gây nhiều khó khăn Việt Nam hội nhập sau nhiều nước trên thế giới và trong khu vực, do đó phải cố gắng bắt kịp với tiến độ phát triển của quá trình toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế trên thế giới

* Những biến động trong cục diện địa chính trị, kinh tế, xã hội, khu vực trên thế giới

Trên thế giới, xu thế hoà bình, hợp tác và phát triển vẫn là xu thế lớn, tuy nhiên xung đột vũ trang, khủng bố, chiến tranh cục bộ, bất ổn chính trị, xã hội, tranh chấp lãnh thổ và chủ quyền vẫn diễn ra ở nhiều nơi Các vấn đề về

tự nhiên như thiên tai, ô nhiễm môi trường cùng các dịch bệnh trở thành những vấn đề nóng đáng được quan tâm trên thế giới

Đáng chú ý, cuộc khủng hoảng tài chính diễn ra vào các năm 2007,

2008, hàng loạt ngân hàng đóng cửa, chứng khoán mất giá, tiền tệ không có

sự bình ổn giá trị bắt nguồn từ Hoa Kỳ sau đó ảnh hưởng tới nhiều nước Châu

Âu khác Cuộc khủng hoảng này làm ảnh hưởng lớn tới mối quan hệ kinh tế quốc tế giữa các quốc gia, gây bất ổn về thị trường tài chính Đồng thời, cuộc khủng hoảng cũng đặt các quốc gia trong bối cảnh cần sửa đổi lại để hoàn thiện thể chế kinh tế, tìm ra nguồn năng lượng thay thế, công nghệ mới để sản xuất ra những sản phẩm chất lượng có hàm lượng trí tuệ cao, tạo sự bền vững cho phát triển kinh tế

Những thay đổi trên đã ảnh hưởng đến KTCN của không chỉ Việt Nam

mà cả tỉnh Ninh Bình Bên cạnh những tác động tích cực của những biến động đó là những ảnh hưởng tiêu cực, làm chậm sự phát triển KTCN của Việt Nam nói chung và tỉnh Ninh Bình nói riêng

10

1.1.2 Tình hình trong nước

Công cuộc đổi mới, thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước của Việt Nam đạt được nhiều thành tựu quan trọng: Nhìn chung kinh tế vĩ mô giữ được mức ổn định Quy mô kinh tế các ngành đều có sự phát triển, đời sống nhân dân ngày càng được nâng cao; công tác quốc phòng an ninh, giữ vững độc lập chủ quyền lãnh thổ ngày càng được đẩy mạnh; công tác đối ngoại được đặc biệt quan tâm, góp phần nâng cao vị thế của Việt Nam với quốc tế; giữ vững và phát triển khối đại đoàn kết dân tộc; công tác xây dựng Đảng có nhiều bước tiến bộ “Kinh tế tăng trưởng nhanh, đạt tốc độ bình quân 7,26%/năm Tổng sản phẩm trong nước (GDP) năm 2010 so với năm 2000 theo giá thực tế gấp 3,26 lần; thu ngân sách, kim ngạch xuất khẩu gấp 5 lần; tuổi thọ bình quân tăng từ 67 tuổi lên 72,8 tuổi” [3; tr.16] Vì thế đã tạo điều kiện để Việt Nam phát triển mạnh mẽ hơn trong giai đoạn mới

Tuy nhiên, Việt Nam đang đứng trước nhiều thách thức lớn, đan xen nhau, tác động trên mọi khía cạnh và diễn biến phức tạp, không thể coi thường bất cứ thách thức nào Việt Nam vẫn tồn tại nguy cơ tụt hậu so với các nước trong khu vực và thế giới Tình trạng một số cán bộ, Đảng viên suy thoái về tư tưởng đạo đức, chính trị, lối sống của vẫn đang diễn ra trong hàng ngũ Đảng Các thế lực thù địch vẫn đang ráo riết âm mưu “diễn biến hòa bình”, gây bạo loạn lật đổ, sử dụng các chiêu bài “dân chủ”, “nhân quyền”,

“dân tộc”, “tôn giáo” hòng làm thay đổi chế độ chính trị ở Việt Nam” [2; tr.22]

Như vậy, tình hình thế giới, trong nước đã tác động đến sự lãnh đạo phát triển KTCN của không chỉ Việt Nam và của cả Đảng bộ Ninh Bình Từ

đó, Đảng bộ Ninh Bình đã đưa ra những chủ trương, chỉ đạo để phát triển KTCN

1.2 ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ, XÃ HỘI VÀ TÌNH HÌNH PHÁT TRIỂN KINH TẾ CÔNG NGHIỆP CỦA TỈNH NINH BÌNH TRƯỚC NĂM 2005

1.2.1 Điều kiện tự nhiên, điều kiện kinh tế xã hội

1.2.1.1 Vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên

* Vị trí địa lý

11

Ninh Bình là một tỉnh nằm ở cực Nam Đồng bằng Bắc Bộ và có diện tích tự nhiên 1.378,1 km2 và được chia thành 08 đơn vị hành chính, gồm: thành phố Ninh Bình, thị xã Tam Điệp và 06 huyện là Hoa Lư, Nho Quan, Gia Viễn, Yên Khánh, Kim Sơn và Yên Mô “Ninh Bình có tọa độ địa lý là 190 50’ đến

200 27’ độ Vĩ Bắc, 1050 32’ đến 1060 27’ độ Kinh Đông Dãy núi Tam Điệp làm ranh giới tự nhiên giữa hai tỉnh Ninh Bình và Thanh Hóa chạy theo hướng Tây Bắc - Đông Nam Phía Đông và Đông Bắc có sông Đáy bao quanh, phía Đông Bắc giáp với tỉnh Nam Định, phía Bắc giáp với tỉnh Hà Nam, phía Tây

và Tây Bắc giáp tỉnh Hòa Bình, phía Đông và Đông Nam là Biển Đông Ninh Bình cách thủ đô Hà Nội hơn 90 km về phía Nam và nằm trên tuyến giao thông huyết mạch Bắc - Nam (Quốc lộ 1A, quốc lộ 10, 12A, 12B và đường sắt xuyên Việt), có hệ thống sông ngòi phong phú, đặc biệt là sông Đáy” [24] Ngoài ra, tỉnh còn nằm trong vùng ảnh hưởng của thủ đô Hà Nội và Vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc Với vị trí địa lý giáp với 4 tỉnh trên cả nước, với hệ thống giao thông thuận lợi, giúp Ninh Bình dễ dàng giao lưu, buôn bán, vận chuyển hàng hóa với các tỉnh, với các vùng miền trên tổ quốc cả về đường bộ và đường thủy

* Điều kiện tự nhiên

Ninh Bình nằm trong vùng có khí hậu nhiệt đới gió mùa Mùa xuân ấm,

độ ẩm cao và xuất hiện mưa xuân; mùa hạ có nhiệt độ cao, có mưa rào và gió mùa Đông Nam, thường xuyên có bão (4-5 cơn bão/năm), mùa thu thời tiết của tỉnh mát dịu, mùa đông khô lạnh và có gió mùa Đông Bắc “Nhiệt độ trung bình hàng năm của tỉnh khoảng 24,20C và lượng mưa trung bình từ 1.400 - 1.900mm” [24] Như vậy, Ninh Bình có đặc điểm khí hậu của rất thuận lợi cho sự phát triển một số loại cây công nghiệp dài ngày và ngắn ngày, phục vụ cho một số ngành công nghiệp chế biến Tuy nhiên, tỉnh cần có những chính sách để phát triển các loại cây công nghiệp ngắn ngày phù hợp đối với từng mùa

và từng vùng trên địa bàn tỉnh để đảm bảo nguồn nguyên liệu cho công nghiệp chế biến phát triển

Về thủy văn, hệ thống sông ngòi tỉnh Ninh Bình dày đặc với các sông như: sông Hoàng Long, sông Đáy, sông Càn, sông Vân, sông Vạc Các sông này thường chảy theo hướng Tây Bắc - Đông Nam và đổ ra Biển Đông tạo

12

thành mạng lưới giao thông đường thủy gắn kết với mạng lưới sông ngòi với các tỉnh khác Ninh Bình sở hữu các cảng như: cảng Ninh Phúc, cảng Khánh An,… tạo điều kiện thuật tiện cho sự phát triển giao lưu đường thủy trong và ngoài tỉnh

Bên cạnh đó, “nguồn nước ngọt dồi dào và đa dạng giúp phát triển nông nghiệp, công nghiệp, phục vụ hoạt động sản xuất, dịch vụ và các sinh hoạt hàng ngày Chiều dài bờ biển của Ninh Bình dài xấp xỉ 18km, với hàng ngàn ha bãi bồi, hàng chục ngàn ha lãnh hải Cửa Đáy là cửa lớn nhất, có độ sâu tương đối, đảm bảo tàu thuyền lớn, trọng tải tàu hàng ngàn tấn ra vào thuận tiện Vùng biển Ninh Bình có tiềm năng nuôi trồng, khai thác, đánh bắt nguồn lợi hải sản với sản lượng từ 2.000 - 2.500 tấn/năm đồng bằng trũng xen

kẽ núi đá vôi và xuống đồng bằng phì nhiêu, bãi bồi ven biển phía Đông” [24]

Địa hình của tỉnh Ninh Bình được chia thành 03 tiểu vùng cơ bản: Vùng đồi núi bao gồm núi đất, đồi đan xen các thung lũng lòng chảo hẹp và các dãy núi đá vôi với độ dốc lớn, ngoài ra trong tiểu vùng có dạng địa hình bình nguyên Vùng này chủ yếu thuộc phần lớn ở thị xã Tam Điệp với diện tích chiếm gần 30% diện tích và một phần huyện Nho Quan, phía Bắc và Đông Bắc huyện Gia Viễn Vùng đồng bằng trung tâm là vùng đất lúa trũng, nhiều hồ,

ao xen kẽ núi đá vôi với các hang động đẹp Vùng này có diện tích gần 40% tổng diện tích tự nhiên toàn tỉnh, gồm huyện Gia Viễn, phần còn lại của huyện Nho Quan, Tam Điệp, huyện Hoa Lư, thành phố Ninh Bình và một phần của huyện Yên Mô Đồng bằng trung tâm có bờ biển dài khoảng 18km

và đất đai phì nhiêu Vùng đồng bằng và bãi bồi ven biển có chiếm trên 30% diện tích toàn tỉnh, gồm: một phần huyện Yên Mô, toàn bộ huyện Kim Sơn và huyện Yên Khánh Với địa hình có đồng bằng và ven biển, núi đá vôi giúp Ninh Bình hình thành những công ty, nhà máy sản xuất vật liệu xây dựng, phát triển các cây công nghiệp như đồi dứa ở Tam Điệp và ở vùng đồng bằng thuận tiện để mở các công ty xí nghiệp chủ yếu là công ty may mặc, điện tử Tuy nhiên, vùng núi có độ dốc lớn, địa hình bị sông, núi chia cắt mạnh, đồng bằng nằm ven biển hàng năm tỉnh chịu nhiều thiên tai, lũ lụt như bão, lụt, hạn hán gây những trở ngại nhất định cho phát triển KTCN

13

Về tài nguyên khoáng sản của tỉnh Ninh Bình nói chung không phong phú và không có nhiều chủng loại Tuy nhiên, có một số loại khoáng sản có trữ lượng và chất lượng tốt phục vụ cho ngành công nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng

Các khoáng sản chủ yếu gồm:

Đá vôi là nguồn tài nguyên khoáng sản lớn nhất của tỉnh với những dãy núi

đá vôi khá lớn, chạy từ tỉnh Hòa Bình qua huyện Nho Quan, Gia Viễn, Hoa Lư, Tam Điệp, Yên Mô ra tới tận biển Đông với chiều dài hơn 40 km Tỉnh có hàng chục tỷ m3 trữ lượng đá vôi chiếm diện tích trên 1,2 vạn ha, là nguyên liệu chính để sản xuất xi măng, vật liệu xây dựng và một số hóa chất khác.

“Đá đôlômit có trữ lượng khoảng 2,3 tỷ tấn, chất lượng tốt, hàm lượng MgO từ 17%-19% đáp ứng làm nguyên liệu cho ngành sản xuất vật liệu xây dựng và làm một số hóa chất khác Đôlômit trên địa bàn tỉnh chủ yếu tập trung ở Phú Long (huyện Nho Quan), Yên Đồng (huyện Yên Mô), Đông Sơn (thị xã Tam Điệp)” [24] Đôlômit có thể sử dụng trong công nghiệp thủy tinh Ngoài

ra, đá này còn được ứng dụng trong các lĩnh vực công luyện kim, vật chịu lửa, ngoài ra còn sử dụng trong lĩnh vực nông nghiệp và xử lý môi trường

Đất sét phân bố rải rác ở các vùng đồi thấp thuộc thị xã Tam Điệp, huyện Nho Quan, Yên Mô và Gia Viễn cùng các bãi bồi ven sông Đất sét là nguyên liệu để sản xuất gạch ngói và làm nguyên liệu cho ngành sản xuất xi măng và ngành đúc Tạo điều kiện để xây dựng các công ty xi măng và các làng nghề

Nước khoáng có trữ lượng lớn và phân bố chủ yếu ở Cúc Phương (huyện Nho Quan) và Kênh Gà (huyện Gia Viễn) Nước khoáng có các khoáng chất cao và hàm lượng MgCO3 có tác dụng chữa bệnh, phát triển ngành sản xuất nước giải khát và phát triển du lịch nghỉ dưỡng Từ đó, hình thành công ty sản xuất nước khoáng, các đại lý phân phối nước khoáng trên

cả nước

Than bùn của tỉnh có trữ lượng nhỏ, khoảng 2,6 triệu tấn được phân bố

ở Quang Sơn (thị xã Tam Điệp) Gia Sơn, Sơn Hà (huyện Nho Quan), dùng

để sản xuất phân vi sinh phục vụ sản xuất nông, lâm nghiệp

14

Ngoài ra, tỉnh nằm gần các nguồn năng lượng lớn của đất nước ở miền Bắc như: thủy điện Hòa Bình; bể than Quảng Ninh; Nhiệt điện Phả Lại tạo điều kiện thuận lợi để Ninh Bình đáp ứng các nhu cầu về các năng lượng phục

vụ cho phát triển KTCN của tỉnh

1.2.1.2 Đặc điểm kinh tế - xã hội

Do tác động của các chính sách kinh tế và cơ chế quản lý mới, nền kinh

tế của tỉnh Ninh Bình đã phát triển tương đối ổn định và nhiều lĩnh vực có tốc

độ phát triển nhanh chóng, đời sống nhân dân ngày càng được nâng cao

Ở giai đoạn 2005 - 2010, “kinh tế tăng trưởng cao, cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng tăng tỷ trọng công nghiệp và dịch vụ Thu ngân sách, xây dựng kết cấu hạ tầng, công nghiệp nhất là sản xuất vật liệu xây dựng, du lịch có bước phát triển khá Nông nghiệp tiếp tục đổi mới, nổi bật là sản xuất

vụ đông, lúa năng suất cao, chất lượng cao Tốc độ tăng trưởng GDP bình quân hàng năm trong giai đoạn này là 16,5% (vượt chỉ tiêu đề ra là 14,5%), cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng tăng tỷ trọng công nghiệp và dịch vụ” [6; tr.29]

Trong giai đoạn 2010 - 2015, “nền kinh tế của tỉnh tăng trưởng khá, bình quân trong giai đoạn này của tỉnh đạt 11,7%/năm, gấp 2 lần bình quân chung của cả nước Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng tăng tỷ trọng các ngành công nghiệp và dịch vụ Giá trị sản xuất trong các làng nghề chiếm 19% tổng giá trị sản xuất công nghiệp của tỉnh Các nguồn vốn huy động cho đầu tư phát triển tăng nhanh” [7; tr.19]

Ninh Bình có số dân là 898.459 người (điều tra dân số 01/04/2009), trong đó có 43% dân số sống ở đô thị và 57% dân số sống ở nông thôn “Mật

độ dân số là 642 người/km² Theo thống kê năm 2009, toàn tỉnh có 5 tôn giáo khác nhau đạt 149.962 người, Công giáo có 134.692 người, Phật giáo có 15.260 người Một số ít người dân theo các tôn giáo khác như đạo Tin Lành, Hồi giáo và đạo Cao Đài” [24]

Về lao động, “Toàn tỉnh hiện đang có khoảng 587,5 nghìn người đang làm việc trong các khu vực kinh tế (chiếm 63,4% dân số) Lao động làm việc trong ngành nông, lâm, thủy sản có xu hướng giảm từ 62,9% năm 2005 xuống

15

48,5% ở năm 2010 Lao động ngành công nghiệp - xây dựng chiếm khoảng 32,3% năm 2015 và có xu hướng tăng nhẹ so với năm 2010 Riêng lao động ngành công nghiệp hiện chiếm khoảng 20,7% tổng số lao động đang làm việc trong các ngành kinh tế toàn tỉnh Lao động trong các doanh nghiệp công nghiệp của tỉnh chiếm khoảng 45%, còn lại là lao động thuộc các cơ sở sản xuất nhỏ, cá thể, hộ gia đình (chiếm gần 55%) Ngành công nghiệp chế biến là ngành có số lượng lao động đông đảo nhất với 102.087 lao động, chiếm tới 94,1%, tiếp theo là công nghiệp sản xuất và phân phối điện, nước, xử lý rác thải chiếm trên 3,3% và nhóm ngành công nghiệp khai khoáng chiếm khoảng 2,6%” [14] Bên cạnh đó, bệnh viện đa khoa 700 giường, bệnh viện sản nhi và bệnh viện mắt được thành lập góp phần nâng cao năng lực khám và chữa bệnh cho nhân dân lao động, đảm bảo sức khỏe, nâng cao sức khỏa cho người dân Tuy nhiên, Ninh Bình cũng gặp không ít những khó khăn, thách thức lớn như: vấn đề dân cư, lao động và giải quyết việc làm chưa được giải quyết triệt

để, kinh tế trong tỉnh so với kinh tế cả nước và trong vùng vẫn còn khó khăn

về vốn, thị trường và đội ngũ cán bộ còn nhiều bất cập; thiên tai, dịch bệnh khó lường

“Giáo dục - đào tạo của tỉnh phát triển khá toàn diện, có nhiều chuyển biến tích cực và gắn kết chặt chẽ với yêu cầu phát triển KT - XH của tỉnh, phong trào xã hội hóa giáo dục được đẩy mạnh Đảng bộ Ninh Bình rất trú trọng công tác giáo dục đào tạo Ninh Bình luôn thuộc nhóm 10 tỉnh, thành phố dẫn đầu về chất lượng giáo dục trong cả nước Ngoài ra, Đảng bộ tỉnh Ninh Bình chủ trương làm tốt công tác đào tạo nghề và giải quyết việc làm, công tác giảm nghèo được tập trung chỉ đạo và đạt kết quả tốt” [7; tr.31]

Như vậy, những yếu tố như điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của tỉnh

có đóng góp không nhỏ cho sự phát triển KTCN Bên cạnh đó, lợi thế về điều kiện tự nhiên, tình hình kinh tế - xã hội gây khó khăn tới sự phát triển KTCN của tỉnh Ninh Bình Thực tế đó đòi hỏi Đảng bộ tỉnh Ninh Bình cần có chủ trương, biện pháp lãnh đạo đúng đắn, phù hợp, sát với thực tế để phát huy những thế mạnh, đồng thời giải quyết các vấn đề còn tồn đọng để KTCN của tỉnh ngày càng được nâng cao

Trong thời kỳ 1986 - 1991, khi còn ở tỉnh Hà Nam Ninh, Ninh Bình chưa tách thành một tỉnh độc lập, vốn đầu tư chủ yếu vào lĩnh vực sản xuất nông nghiệp “Tổng vốn đầu tư năm 1991 chỉ đạt 30,7 tỉ đồng, trong đó 84,6%

là đầu tư cho sản xuất nông nghiệp…Thời kỳ 1992 - 1995, tổng vốn đầu tư đạt 413,7 tỉ đồng, trong đó cho cho sản xuất công nghiệp 97 tỉ đồng, chiếm 23,4 Thời kỳ 1996 - 2000, tổng vốn đầu tư đạt 1.115,8 tỉ đồng, gấp 2,7 lần thời kỳ

1992 - 1995, trong đó đầu tư cho sản xuất công nghiệp 384,4 tỉ đồng, gấp 4 lần (chiếm 34,4%)” [22] “Năm 2000, nền kinh tế của Ninh Bình có mức tăng trưởng khá, GDP tăng 10,4% năm, giá trị sản xuất công nghiệp tăng 10,3% năm Cơ cấu kinh tế có sự chuyển dịch đúng hướng Tỷ trọng của khu vực II (công nghiệp và xây dựng cơ bản) tăng từ 18,7% năm 1991 lên 23,2% năm 2000” [22] Như vậy, ngay từ khi tái lập tỉnh, Đảng đã quan tâm đầu tư cho nông, lâm nghiệp - thuỷ sản tiếp tục được tăng cường, hơn hẳn so với các thời

kỳ trước đó tuy nhiên cơ cấu đầu tư vào khu vực này giảm dần, thay vào đó là tập trung vốn đầu tư nhiều hơn vào lĩnh vực sản xuất công nghiệp và phát triển giao thông - bưu điện

Bên cạnh những thành tựu đã đạt được, KTCN tỉnh Ninh Bình còn một

số hạn chế:

Thứ nhất, trong cơ cấu ngành, ngành công nghiệp vẫn chiếm tỉ trọng

thấp hơn so với nông nghiệp Do kinh tế Ninh Bình xuất phát từ một tỉnh thuần nông, dân số chủ yếu làm nông nghiệp nên việc chuyển đổi cơ cấu ngành khó khăn hơn so với những tỉnh khác

17

Thứ hai, giá trị hàng xuất khẩu được sản xuất trên địa bàn khá lớn,

nhưng chủ yếu xuất khẩu qua ủy thác, chưa xây dựng hàng hóa có sức cạnh tranh trên thị trường, kim ngạch xuất khẩu thấp

Thứ ba, chưa được nhiều sự đầu tư từ nước ngoài, thu hút các nguồn

lực đầu tư vào khu công nghiệp còn chậm; việc giải phóng mặt bằng, giao đất cho một số dự án còn chậm, thiếu kiên quyết

Thứ tư, Cơ sở hạ tầng các khu công nghiệp còn chậm tiến độ xây dựng,

làm hạn chế tiến độ đầu tư, sản xuất của các daonh nghiệp, khả năng cạnh tranh của một số sản phẩm trên thị trường chưa cao, thị trường tiêu thụ khó khăn

Để khắc phục các vấn đề trên, Đảng bộ tỉnh Ninh Bình cần phải có nhận thức, quan điểm, mục tiêu, biện pháp phát triển KTCN trong những năm tiếp theo Điều kiện đó đòi hỏi Đảng bộ Ninh Bình cần có những chủ trương, giải pháp chiến lược phát triển KTCN trong những giai đoạn sau đáp ứng nhu cầy xây dựng và phát triển KT -XH của địa phương trong thời kỳ phát triển công nghiệp hóa, hiện đại hóa

đó đòi hỏi Đảng bộ tỉnh Ninh Bình thật sáng suốt để đưa ra những chủ trương sáng tạo, phù hợp với Ninh Bình để phát triển KTCN của tỉnh

18

Chương 2 CHỦ TRƯƠNG VÀ QUÁ TRÌNH CHỈ ĐẠO PHÁT TRIỂN KINH TẾ

CÔNG NGHIỆP CỦA ĐẢNG BỘ TỈNH NINH BÌNH

Để phát triển công nghiệp, Đảng chủ trương:

“Khuyến khích, tạo điều kiện để các thành phần kinh tế tham gia phát triển mạnh các ngàng công nghệ sản xuất hàng tiêu dùng và hàng xuất khẩu, sản xuất tư liệu sản xuất quan trọng theo hướng hiện đại; ưu tiên thu hút đầu

tư của các tập đoàn kinh tế lớn nước ngoài và các công ty lớn xuyên quốc gia… Khẩn trương thu hút vốn trong và ngoài nước để đầu tư thự chiện một

số dự án quan trọng về khai thác dầu khí, lọc dầu và hóa dầu,luyện kim, cơ khí, chế tạo, hóa chất cơ bản, phân bón, vật liệu xây dựng…” [2; tr.91]

19

Tại đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X, Đảng đã đưa ra mục tiêu tổng quát “Đẩy mạnh tốc độ tăng trưởng kinh tế, đạt được bước chuyển biến quan trọng về nâng cao hiệu quả và tính bền vững của sự phát triển, sơm đưa nước

ta ra khỏi tình trạng kém phát triển Cải thiện rõ rệt đời sống vật chất, văn hóa

và tinh thần của nhân dân Đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và phát triển kinh tế tri thức, tạo nền tảng để đưa nước ta cơ bản trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại vào năm 2010…” [2; tr.86]

Để đạt được những mục tiêu trên Đảng đã đưa ra những nhiệm cụ chủ yếu, trong đó có nhiệm vụ để phát triển KTCN Đó là “giải phóng và phát triển mạnh mẽ lực lượng sản xuất, phát huy mọi tiềm năng và nguồn lực, tạo bước đột phá về xây dựng kết cấu hạ tầng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế, nâng cao chất lượng và sức cạnh tranh, tăng tốc độ tăng trưởng kinh tế, sớm đưa Việt Nam thoát khỏi tình trạng nước đang phát triển có thu nhập thấp” [2; tr.154]

Đại hội đã đưa ra các chỉ tiêu định hướng về công nghiệp - dịch vụ là

43 - 44 %, tổng kim ngạch xuất khẩu tăng 16%/năm [2; tr.188] và từ đó Đảng

đã đưa ra định hướng “Phát triển nhanh hơn công nghiệp và xây dựng theo hướng nâng cao chất lượng, sức cạnh tranh và hiện đại hóa” [2; tr.196] Cụ thể:

Một là, các thành phần kinh tế cần được phát huy hết sức mạnh, đa

dạng hóa quy mô và các hình thức sở hữu để phát triển công nghiệp với các ngành, nghề sao cho phù hợp Nâng cao sức cạnh tranh, chất lượng, hàm lượng khoa học công nghệ và tỉ trọng giá trị tăng thêm, giá trị nội địa sản phẩm công nghiệp, phát triển công nghiệp gắn với dịch vụ, phát triển đô thị và bảo vệ môi trường Phấn đấu tốc độ tăng thêm giá trị công nghiệp và xây dựng đạt 10 - 10,2%/ năm

Hai là, phát triển đồng bộ công nghiệp chế biến, chế tác, công nghiệp

công nghệ cao, công nghiệp sản xuất, tư liệu sản xuất quan trọng, công nghiệp quốc phòng góp phần xây dựng nền tảng cho một nước công nghiệp và nâng cao khả năng tự chủ của nền kinh tế Xây dựng và thực hiện tốt chương trình phát triển công nghiệp phục vụ công nghiệp hóa nông nghiệp, nông thôn

Ba là, tập trung mọi nguồn lực để phát triển mạnh và nâng cao chất

lượng các ngành công nghiệp có sự cạnh tranh cao nhằm tạo ra các sản phẩm xuất khẩu và thu hút nhiều lao động như: đồ nhựa, giày dép, đồ nhựa, may

20

mặc, đồ gỗ, gia dụng; công nghiệp chế tạo thiết bị đồng hồ, cơ khí đóng tàu, thiết bị điện, máy nông nghiệp, thiết bị xây dựng, phương tiện giao thông, sản xuất và lắp ráp cơ điện tử; chế biến nông, lâm, thủy sản; công nghiệp công nghệ thông tin, sản xuất phần mềm, công nghiệp bổ trợ Tăng tỷ trọng sản phẩm công nghiệp xuất khẩu đã qua chế biến, chú trọng phát triển công nghiệp năng lượng đi đôi với áp dụng công nghệ tiết kiệm năng lượng; công nghiệp dược và các sản phẩm sinh học; công nghệ tiết kiệm nguyên vật liệ công nghiệp vật liệu; công nghiệp bảo vệ môi trường

Bốn là, việc phát triển các ngành công nghiệp sản xuất tư liệu sản xuất

quan trọng chủ yếu là dựa vào nguồn lực của các thành phần kinh tế, kể cả đầu tư trực tiếp của nước ngoài “Căn cứ vào nguồn lực và hiệu quả, Nhà nước tập trung đầu tư hoặc hỗ trợ đầu tư để phát triển những sản phẩm quan trọng của nền kinh tế như: lọc hóa dầu, khai thác quặng và luyện thép, phân bón, hóa chất, xi măng, khai thác bôxit và sản xuất alumin, bột giấy gắn với trồng rừng và một số sản phẩn cơ khí chế tạo” [2; tr.198]

Năm là, hoàn chỉnh và đẩy mạnh quy hoạch, phát triển các cụm, điểm,

khu công nghiệp trên cả nước; hình thành các vùng công nghiệp trọng điểm; gắn việc phát triển sản xuất với bảo đảm cácnhu cầu sinh hoạt cho người lao động Di dời các cơ sở công nghiệp trong nội thành, nội thị, gần khu đông dân

cư không bảo đảm tiêu chuẩn môi trường ra các khu công nghiệp tập trung ít dân cư và đảm bảo về vấn đề môi trường

Sáu là, huy động tất cả các nguồn lực để phát triển nhanh quỹ nhà để

đáp ứng cơ bản nhu cầu nhà ở cho các công nhân các khu công nghiệp, khu chế xuất; xóa nhà ở dột nát, nhà ở tạm bợ cho người nghèo

Bảy là, tăng cường hợp tác với các quốc gia trong khu vực và trên thế

giới để ngành công nghiệp của Việt Nam hội nhập với khu vực và quốc tế một cách nhanh chóng, trước hết là thu hút mạnh đầu tư và nguồn công nghệ của của các công ty đa quốc gia xây dựng và tham gia phát triển công nghiệp ở Việt Nam

Đặc biệt, tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XI đã bổ sung, làm rõ thêm quan điểm phát triển bền vững, gắn phát triền bền vững với phát triển nhanh, coi phát triến bền vững là yêu cầu xuyên suốt trong Chiến lược phát triển và trong công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá Đại hội khẳng định: