Giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên áp dụng tại trường cao đẳng kinh tế kỹ thuật thương mại

Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài Với vai trò đội ngũ giảng viên là các “kỹ sư tâm hồn” và là “lực lượng nòng cốt” kiến tạo nên giá trị, chất lượng, uy tín và thư

i

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI



BÙI THỊ HẠNH

GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG

ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN:ÁP DỤNG TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG KINH TẾ - KỸ THUẬT THƯƠNG MẠI

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ

HÀ NỘI – 2019

ii

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI

NGƯỜI HƯỚNG DẪN: TS NGUYỄN THỊ MAI ANH

HÀ NỘI - 2019

i

LỜI CẢM ƠN

Với tình cảm chân thành nhất, tôi xin gửi lời cảm ơn tới tất cả các thầy giáo,

cô giáo Viện Quản lý và kinh tế, viện đại học sau đào tạo thuộc trường Đại học Bách khoa Hà Nội Các thầy giáo, cô giáo đã trực tiếp giảng dạy và giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và hoàn thành luận văn

Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn tới cô giáoTS NGUYỄN THỊ MAI ANH

người đã tận tình chỉ dạy và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và làm luận văn

Tôi xin cảm ơn Ban giám hiệu, các phòng ban, các cán bộ giảng viên của trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Thương mại đã tạo mọi điều kiện tốt nhất và đóng góp những ý kiến quý báu trong quá trình tôi học tập và làm luận văn

Tôi xin cảm ơn gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã động viên, cổ vũ và tạo điều kiện tốt nhất để tôi hoàn thành khóa học

Mặc dù đã rất cố gắng, song luận văn của tôi cũng không thể tránh khỏi những sai sót, kính mong nhận được ý kiến đóng góp của các thầy giáo, cô giáo để công trình nghiên cứu của tôi được hoàn thiện hơn

Xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội ngày 20 tháng 3 năm 2019 Học viên

Bùi Thị Hạnh

ii

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan bản luận này là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của tôi Các tƣ liệu và tài liệu đƣợc sử dụng trong luận văn có nguồn dẫn rõ ràng, các kết quả nghiên cứu là quá trình nghiên cứu trung thực của tôi

Học viên

Bùi Thị Hạnh

iii

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN i

LỜI CAM ĐOAN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT vi

DANH MỤC SƠ ĐỒ, HÌNH VẼ vii

DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU viii

LỜI MỞ ĐẦU 1

1 Lý do lựa chọn đề tài 1

2 Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài 2

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 6

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 6

5 Phương pháp nghiên cứu 7

6 Kết cấu của luận văn 7

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN 8

1.1.Đội ngũ giảng viên và chất lượng đội ngũ giảng viên 8

1.1.1.Giảng viên và đội ngũ giảng viên 8

1.1.1.1 Khái niệm về giảng viên 8

1.1.1.2 Khái niệm về đội ngũ giảng viên 9

1.1.1.3 Chức năng và nhiệm vụ của giảng viên trường Cao đẳng 10

1.1.2 Chất lượng đội ngũ giảng viên 11

1.1.2.1 Khái niệm về chất lượng đội ngũ giảng viên 11

1.1.2.2 Tầm quan trọng của việc nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên 12

1.2 Các tiêu chí đánh giá chất lượng đội ngũ giảng viên 15

1.2.1.Về năng lực của giảng viên 16

1.2.1.1 Năng lực giảng dạy 16

1.2.1.2 Năng lực nghiên cứu khoa học 17

1.2.1.3 Trình độ chuyên môn và nghiệp vụ sư phạm 18

1.2.1.4 Trình độ ngoại ngữ và tin học 19

1.2.2 Về phẩm chất chính trị, đạo đức và lối sống 20

1.2.3 Về sức khỏe 23

1.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng đội ngũ giảng viên 24

1.3.1 Các nhân tố bên trong 24

iv

1.3.1.1 Công tác tuyển dụng giảng viên 24

1.3.1.2 Công tác bố trí, sử dụng đội ngũ giảng viên 26

1.3.1.3 Công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giảng viên 28

1.3.1.4 Cơ sở vật chất, trang thiết bị kỹ thuật trong nhà trường 30

1.3.2 Các nhân tố bên ngoài 31

TÓM TẮT CHƯƠNG 1 33

CHƯƠNG 2 PHÂN TÍCH CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN TRƯỜNG CAO ĐẲNG KINH TẾ - KỸ THUẬT THƯƠNG MẠI 34

2.1 Giới thiệu về trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Thương mại 34

2.1.1 Quá trình hình thành và phát triển của trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Thương mại 34

2.1.2 Chức năng và nhiệm vụ của Trường 36

2.1.3 Cơ cấu tổ chức của trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Thương mại 37

2.1.4 Ngành nghề đào tạo của trường 41

2.1.5 Cơ sở vật chất của trường 43

2.1.6 Quy mô đào tạo của trường 44

2.2 Phân tích chất lượng đội ngũ giảng viên trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Thương mại 47

2.2.1 Thu thập dữ liệu cho phân tích 47

2.2.2 Giới thiệu về đội ngũ giảng viên của Trường 48

2.2.2.1 Về số lượng đội ngũ giảng viên 48

2.2.2.2 Về cơ cấu đội ngũ giảng viên 49

2.2.3 Phân tích về năng lực của đội ngũ giảng viên 51

2.2.3.1 Về năng lực giảng dạy 51

2.2.3.2 Về năng lực nghiên cứu khoa học 59

2.2.3.3 Về trình độ chuyên môn của đội ngũ giảng viên 51

2.2.3.4 Về trình độ ngoại ngữ và tin học của đội ngũ giảng viên 55

2.2.4 Phân tích về phẩm chất chính trị, đạo đức và lối sống của đội ngũ giảng vi 60

2.2.4.1 Về phẩm chất chính trị……… ….60

2.2.4.2 Về đạo đức và lối sống……… 61

2.2.5 Phân tích về sức khỏe của đội ngũ giảng viên 63

2.2.5.1 Về thể chất của đội ngũ giảng viên 63

2.2.5.2 Về sức khỏe của đội ngũ giảng viên 66

2.3 Phân tích các nhân tố bên trong ảnh hưởng đến chất lượng đội ngũ giảng viên tại trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Thương mại 67

2.3.1.Công tác tuyển dụng giảng viên 67

v

2.3.2.Công tác bố trí và sử dụng đội ngũ giảng viên 71

2.3.3.Công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giảng viên 72

2.3.4.Về cơ sở vật chất, trang thiết bị kỹ thuật trong nhà trường 75

2.3.5.Về chính sách đãi ngộ đội ngũ giảng viên 77

2.4 Đánh giá chung về chất lượng đội ngũ giảng viên của trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Thương mại 78

2.4.1.Những mặt đạt được 78

2.4.2.Những hạn chế và nguyên nhân 79

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 81

CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊNTRƯỜNG CAO ĐẲNG KINH TẾ - KỸ THUẬT THƯƠNG MẠI 82

3.1 Các nguyên tắc đề xuất giải pháp 82

3.2 Định hướng và mục tiêu phát triển chung của trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Thương mại đến năm 2025 82

3.2.1 Định hướng 82

3.2.2 Mục tiêu 83

3.3 Những định hướng phát triển đội ngũ giảng viên của trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Thương mại 84

3.4 Giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Thương mại 85

3.4.1 Về công tác tuyển dụng 85

3.4.2 Về chính sách thu hút giảng viên có chất lượng tốt 92

3.4.3 Về công tác đào tạo và bồi dưỡng giảng viên 94

3.4.4 Về chế độ đãi ngộ giảng viên của nhà trường 99

3.4.5 Về cơ sở vật chất và trang thiết bị 101

KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 104

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 105

1.Kết luận 105

2 Kiến nghị 105

2.1 Đối với Đảng và Nhà nước 105

2.2 Đối với các Bộ 106

2.3 Đối với trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Thương mại 106

2.4 Đối với đội ngũ giảng viên nhà trường 106

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 108

PHỤ LỤC 01: 110

PHỤ LỤC 02: 112

vi

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

BGDĐT Bộ Giáo dục và Đào tạo

BTTTT Bộ Thông tin và Truyền thông

GDTC & QP Giáo dục thể chất và Quốc phòng

vii

DANH MỤC SƠ ĐỒ, HÌNH VẼ

Sơ đồ 2.1 Cơ cấu tổ chức của trường 38

Sơ đồ 2.2 Quy trình tuyển dụng của trường 69

Sơ đồ 3.1 Quy trình tuyển dụng của nhà trường 87

viii

DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU

Bảng 2.1 Các ngành đào tạo bậc Trung cấp và Cao đẳng của trường 41

Bảng 2.2 Số lượng đào tạo theo ngành nghề đào tạo các bậc 45

Bảng 2.3 Số lượng giảng viên và học sinh, sinh viên của trường 48

trong 3 năm học từ 2015-2018 48

Bảng 2.4 Cơ cấu giảng viên theo Khoa trong 3 năm học từ 2015-2018 49

Bảng 2.5 Cơ cấu giảng viên theo giới tính trong năm học 2017-2018 50

Bảng 2.6 Kết quả khảo sát học sinh, sinh viên về năng lực giảng dạy của đội ngũ giảng viên nhà trường……… …….52

Bảng 2.7 Tình hình biên soạn giáo trình, bài giảng của giảng viên……….….….54

Bảng 2.8 Số lượng đề tài nghiên cứu khoa học 3 năm học từ 2015-2018.………55

Bảng 2.9 Số lượng bài báo đăng tạp chí 55

Bảng 2.10 Kết quả khảo sát về năng lực nghiên cứu khoa học 56

Bảng 2.11 Trình độ chuyên môn của giảng viên tính đến 31/12/2018………… 58

Bảng 2.12 Trình độ lý luận chính trị của đội ngũ giảng viên……….61

Bảng 2.13 Kết quả khảo sát đánh giá của học sinh, sinh viên về phẩm chất đạo đức nghề nghiệp của đội ngũ giảng viên nhà trường… ……….62

Bảng 2.14 Chiều cao của đội ngũ giảng viên trong năm học 2017-2018 65

Bảng 2.15 Cân nặng của đội ngũ giảng viêntrong năm học 2017-2018 65

Bảng 2.16 Sức khỏe của đội ngũ giảng viên năm học 2017-2018 66

Bảng 2.17 Tình trạng sức khỏe của đội ngũ giảng viên năm học 2017-2018 67

Bảng 2.18 Số lượng giảng viên tham gia các khóa đào tạo bồi dưỡng 73

ngắn, dài hạn trong 3 năm học 2015 -2018 73

Biểu 2.2 Thu nhập bình quân tháng của đội ngũ giảng viên 77

tế vừa mở ra thời cơ vừa đặt các nước đang phát triển đứng trước những thách thức lớn của quá trình cạnh tranh mang tính toàn cầu.Trong bối cảnh chung đó, các nước đều coi trọng nguồn lực con người và coigiáo dục là quốc sách hàng đầu, và đầu tư cho giáo dục được coi là đầu tư cho sự phát triển bền vững Việt Nam là một nước

có xuất phát điểm về trình độ kinh tế - xã hội thấp, đời sống của nhân dân còn nhiều khó khăn Để có thể bắt kịp với các nước khác và hoà nhập với xu hướng phát triển chung của thế giới, công tác giáo dục và đào tạo cần được xác định là quốc sách hàng đầu Điều này có nghĩa là giáo dục và đào tạo phải được đặt ở vị trí then chốt nhất nhằm tạo ra nguồn nhân lực thực hiện thắng lợi các mục tiêu kinh tế - xã hội Đảng và Nhà nước ta cũng đã đặt giáo dục ở vị trí cao Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đã khẳng định “Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc

tế, trong đó, đổi mới cơ chế quản lý giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục là khâu then chốt” và “Giáo dục và đào tạo có sứ mệnh nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, góp phần quan trọng xây dựng đất nước, xây dựng nền văn hóa và con người Việt Nam” Trong Chiến lược phát triển giáo dục 2011 - 2020 của Thủ tướng Chính phủ cũng đã xác định giải pháp phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục là giải pháp then chốt, trong đó nêu rõ “Chuẩn hoá trong đào tạo, tuyển chọn, sử dụng và đánh giá nhà giáo

và cán bộ quản lý giáo dục Chú trọng nâng cao đạo đức nghề nghiệp, tác phong và

tư cách của đội ngũ nhà giáo để làm gương cho học sinh sinh viên” Trong lĩnh vực giáo dục đội ngũ giảng viên là lực lượng nòng cốt, giữ vai trò quyết định trong việc biến mục tiêu giáo dục thành hiện thực, quyết định hiệu quả và chất lượng giáo dục Muốn nâng cao chất lượng giáo dục thì một trong các khâu then chốt là phải “nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên” của nhà trường

2

Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Thương mại là đơn vị sự nghiệp trực thuộc Bộ Công Thương, hoạt động trong lĩnh vực đào tạo các trình độ cao đẳng và trung cấp Từ khi thành lập cho đến nay, Nhà trường luôn phấn đấu hoàn thành xuất sắc các nhiệm vụ được Bộ Công thương giao phó trong mọi thời kỳ phát triển Trong nhiều năm qua trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Thương mại đã có nhiều

cố gắng khắc phục mọi khó khăn để đổi mới mạnh mẽ mọi mặt họat động của nhà trường nhằm đáp ứng ngày càng tốt hơn yêu cầu nhiệm vụ Việc nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên nhằm nâng cao chất lượng đào tạo của Nhà trường trở thành vấn đề then chốt trong giai đoạn hiện nay và đồng thời cũng là một yêu cầu cấp bách đảm bảo cho chất lượng giáo dục đào tạo của nhà trường được nâng cao, đáp ứng nhu cầu của sự phát triển kinh tế xã hội của ngành giáo dục, địa phương và đất nước… Xuất phát từ thực tiễn đó của trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật

Thương mại, tôi chọn đề tài: "Nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên: áp dụng tại trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Thương mại" làm luận văn thạc sỹ của

mình với mong muốn đống góp phần công sức nhỏ bé của mình vào sự nghiệp phát triển chung của nhà trường

2 Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Với vai trò đội ngũ giảng viên là các “kỹ sư tâm hồn” và là “lực lượng nòng cốt” kiến tạo nên giá trị, chất lượng, uy tín và thương hiệu của một trường đại học, cao đẳng; do đó đội ngũ giảng viên đã trở thành đối tượng nghiên cứu, chủ đề

“nóng” thu hút nhiều sự quan tâm của các nhà quản lý, các nhà nghiên cứu giáo dục với mong muốn nâng cao chất lượng giáo dục Dưới đây là kết quả nghiên cứu của các công trình liên quan đến đề tài của luận văn trong thời gian vừa qua:

Luận văn thạc sĩ “Một số giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên

trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Hưng Yên giai đoạn 2010-2015” của tác giả

Nguyễn Thế Dân bảo vệ tại trường Đại học Vinh năm 2010 Bên cạnh cơ sở lý thuyết đầy đủ về chất lượng đội ngũ giảng viên nói chung, luận văn đã phân tích khá rõ thực trạng chất lượng đội ngũ giảng viên của trường đại học sư phạm Kỹ thuật Hưng Yên thông qua phương pháp khảo sát từ chính đội ngũ giảng viên và sinh viên của trường và rút ra được nguyên nhân của thực trạng chất lượng giảng viên của trường đại học sư phạm Kỹ thuật Hưng Yên còn chưa tốt Từ đó đưa ra các

3

đề xuất để khắc phục những nguyên nhân đó nhằm nâng cao chất lượng giảng viên cho trường trong giai đoạn 2010-2015 Tuy nhiên, đối tượng đề tài lựa chọn để khảo sát trong quá trình nghiên cứu còn chưa phong phú, chủ yếu tập trung vào đội ngũ giảng viên và sinh viên của trường; vì vậy cần có những ý kiến đánh giá của cán bộ lãnh đạo nhà trường thì kết quả nghiên cứu sẽ khách quan và chính xác hơn

Luận án tiến sĩ Quản lý giáo dục “Phát triển đội ngũ giảng viên các trường

đại học ở vùng đồng bằng sông Cửu Long đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục đại học” của tác giả Nguyễn Văn Đệ bảo vệ tại trường Đại học Quốc gia Hà Nội năm

2010 Luận án đã vẽ ra bức tranh toàn cảnh về thực tế đội ngũ giảng viên của các trường đại học ở vùng đồng bằng sông Cửu Long để thấy được những điểm còn hạn chế của đội ngũ giảng viên vùng này chưa đáp ứng được yêu cầu của sự nghiệp đổi mới giáo dục đại học Từ đó tác giả đã mạnh dạn đưa ra yêu cầu rằng: đội ngũ giảng viên đại học chưa thể dừng ở việc nhận học vị thạc sỹ, tiến sỹ là xong mà cần thường xuyên trau dồi chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp, nhất là đối với các giảng viên trẻ Ngoài ra, luận án còn chỉ ra ba loại nhu cầu cần bồi dưỡng đào tạo thêm cho giảng viên đại học vùng đồng bằng sông Cửu Long đó là: (i) Nhu cầu đạt chuẩn trình độ để đáp ứng việc giảng dạy trước mắt, đạt tỷ lệ chuẩn của Điều lệ đại học (ii) Nhu cầu đạt chuẩn kỹ năng sư phạm nhằm nâng cao kỹ năng sử dụng các phương pháp dạy học, xử lý các tình huống sư phạm, góp phần nâng cao chất lượng dạy học (iii) Nhu cầu đạt chuẩn cán bộ đầu đàn nhằm chủ động đào tạo nguồn giảng viên chất lượng cao, củng cố thương hiệu cho mỗi trường đại học

Luận văn thạc sĩ “Nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên trong các trường

đại học khối ngành Kinh tế và Quản trị kinh doanh khu vực phía Bắc” của tác giả

Nguyễn Thị Thu Hằng bảo vệ tại Học viên Công nghệ Bưu chính Viễn thông năm

2013 Tác giả đã hệ thống hóa khá đầy đủ các vấn đề lý luận về giảng viên, chất lượng đội ngũ giảng viên, nhiệm vụ và yêu cầu nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên cũng như các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng đội ngũ giảng viên trong các trường đại học nói chung Trên cơ sở đó, tác giả phân tích và đánh giá thực trạng về chất lượng đội ngũ giảng viên trong các trường đại học khối ngành Kinh tế và Quản trị kinh doanh thuộc khu vực phía Bắc Tuy nhiên khi đi sâu về phân tích thực trạng, tác giả mới chỉ đưa ra các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng giảng viên mà chưa

4

phân tích, đánh giá được sự tác động của nó ảnh hưởng như thế nào đến chất lượng đội ngũ giảng viên Do đó, các giải pháp mà tác giả đưa ra trong chương 3 còn mang tính chất khái quát và chưa có sức thuyết phục

Luận văn thạc sĩ “Giải pháp nâng cao chất lượng giảng viên trường Đại học

Hải Dương giai đoạn 2015 -2020” của tác giả Nguyễn Khánh Ly bảo vệ tại trường

đại học Kinh tế quốc dân năm 2013 Tác giả đã hệ thống hóa một cách chi tiết các vấn đề lý luận về đội ngũ giảng viên, chất lượng đội ngũ giảng viên, các tiêu chí đánh giá chất lượng đội ngũ giảng viên và các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng đội ngũ giảng viên trong các trường đại học nói chung Điểm nổi bật của luận văn là

đã phân tích cụ thể được thực trạng tình hình đội ngũ giảng viên của trường Đại học Hải Dương dựa trên các tiêu chí và đánh giá được điểm mạnh, điểm hạn chế theo từng tiêu chí một cách rõ ràng và đầy đủ Từ đó, luận văn đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên cho trường đại học Hải Dương trong giai đoạn tiếp theo 2015-2020

Luận văn thạc sĩ “Nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên tại trường Đại

học Giao thông Vận tải” của tác giả Nguyễn Phương Ngân bảo vệ tại trường đại

học Thương mại năm 2015 Luận văn đã trình bày khá chi tiết các vấn đề lý luận về chất lượng đội ngũ giảng viên của các trường Trung cấp chuyên nghiệp, cao đẳng, đại học nói chung Trên cơ sở đó, luận văn đã phân tích và đánh giá thực trạng chất lượng đội ngũ giảng viên của truờng Đại học Giao thông Vận tải thông qua phương pháp nghiên cứu định tính dựa trên bộ câu hỏi điều tra dành cho các cán bộ giảng viên và sinh viên của trường Kết quả phân tích cho thấy đội ngũ giảng viên của trường đại học Giao thông vận tải về cơ bản đã đáp ứng được yêu cầu giáo dục của

sự nghiệp công nghiẹp hóa hiện đại hóa nhưng chất lượng đội ngũ giảng viên còn một số hạn chế nên vẫn cần phải có nhưng giải pháp nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên của truờng Đại học Giao thông vận tải trong quá trình hội nhập

Luận văn thạc sĩ “Nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên trường Đại học

Tài chính – Quản trị kinh doanh” của tác giả Bùi Thị Hằng bảo vệ tại trường Đại

học Lao động Xã hội năm 2016 Trên cơ sở những vấn đề lý luận về chất lượng đội ngũ giảng viên trong các trường đại học nói chung và từ thực tiễn kinh nghiệm của trường đại học quốc gia Singgapore, tác giả đã phân tích đánh giá thực trạng chất

5

lượng đội ngũ giảng viên của trường đại học Tài chính – Quản trị kinh doanh trên các tiêu chí về Tâm lực, Thể lực và Trí lực Từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên cho nhà trường về các mặt tuyển dụng, trọng dụng, chính sách đãi ngộ, hoạt động nghiên cứu khoa học, đào tạo bồi dưỡng chuyên môn,

cơ sở vật chất…

Bài báo “Chất lượng đội ngũ giảng viên: Từ góc nhìn năng lực nghiên cứu

khoa học” của Hoàng Văn Mạnh (2014) cho thấy việc đánh giá chất lượng giảng

viên là một công việc khó, không dễ và có nhiều tiêu chí để đánh giá chất lượng giảng viên bao gồm học vị, năng lực giảng dạy, năng lực nghiên cứu khoa học, ngoại ngữ, trong số đó bài viết nhấn mạnh đến năng lực nghiên cứu khoa học và coi nghiên cứu khoa học như là tiêu chí quan trọng nhất để đánh giá chất lượng đội ngũ giảng viên Theo tác giả thực tế các tiêu chuẩn xếp hạng các trường đại học trên thế giới chủ yếu lấy nghiên cứu khoa học làm tiêu chí hàng đầu để chấm điểm các trường đại học Liên hệ đến Việt Nam thì năng lực nghiên cứu khoa học của các trường đại học cũng như của các giảng viên đại học Việt Nam còn khá yếu và thiếu

so với các nước trong khu vực như Thái Lan, Singapore, Indonesia về việc công bố các bài tạp chí khoa học quốc tế và việc đăng ký bản quyền phát minh, sáng chế khoa học hàng năm Cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nghiên cứu khoa

học, bài báo “Phát triển nguồn nhân lực khoa học chất lượng cao tại Đại học quốc

gia Hà Nội”của Lê Xuân Tình (2015) đánh giá đại học quốc gia Hà Nội được biết

đến như là “cái nôi” của nghiên cứu khoa học và thực tế Đại học quốc gia Hà Nội trở thành một trong hai trường đại học duy nhất của Việt Nam lọt vào Top 200 trường đại học hàng đầu châu Á theo đánh giá của Tổ chức tư vấn giáo dục Quacquareli Symond Kết quả này là do trường có đội ngũ giảng viên có học hàm, học vị cao, bề dày và kinh nghiệm về nghiên cứu khoa học

Như vậy, chủ đề về “Chất lượng đội ngũ giảng viên” được mổ xẻ, xem xét

chủ yếu dưới góc độ năng lực giảng dạy, nghiên cứu khoa học nhưng ở các mức độ yêu cầu khác nhau, tùy thuộc vào mục tiêu, sứ mệnh, định hướng phát triển của mỗi trường, mỗi giai đoạn khác nhau Do vậy, xoay quanh chủ đề này còn nhiều tranh cãi, chưa thống nhất về cách thức, cách tiếp cận, giải pháp thực hiện trong việc phát triển, nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên cao đẳng, đại học Đặc biệt, đối với

6

đội ngũ giảng viên trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Thương mại vẫn tồn tại nhiều hạn chế cả về số lượng, chất lượng nhưng cho đến nay chưa có công trình nào được thực hiện một cách hệ thống, bài bản để tìm ra nguyên nhân của những hạn chế, tồn tại trên để khắc phục cũng như đề xuất các giải pháp để nâng cao chất lượngđội ngũ giảng viên trong giai đoạn hiện nay Chính các vấn đề này đã gợi mở những hướng nghiên cứu cần tiếp tục được thực hiện trong luận văn của học viên Đây chính là khoảng trống của đề tài cần bổ sung và hoàn thiện trong thời gian tới

3 Mục đíchvà nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của luận văn là phân tích và đánh giá thực trạng về chất lượng đội ngũ giảng viên hiện nay của trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Thương mại; từ đó đề xuất giải pháp nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên cho trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Thương mại trong thời gian tới

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Hệ thống hóa cơ sở lý luận có liên quan đến chất lượng đội ngũ giảng viên

- Phân tích và đánh giá thực trạng chất lượng đội ngũ giảng viên hiện nay tại trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Thương mại

- Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên cho trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Thương mại

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu là chất lượng đội ngũ giảng viên của trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Thương mại

- Về thời gian: Số liệu thứ cấp tính theo năm học gồm 3 năm học gần đây:

2015 -2016, 2016-2017, 2017-2018 và đề xuất giải pháp đến năm 2025

7

5 Phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp thu thập dữ liệu

- Dữ liệu thứ cấp: được thu thập từ các nguồn sau: (1) Các văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước, các Thông tư của Bộ giáo dục và Đào tạo có liên quan đến công tác giáo dục (2) Các công trình khoa học, sách, báo, tạp chí, luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ trong và ngoài nước có liên quan đến đề tài (3) Các Phòng/Ban/Trung tâm và các Khoa chuyên ngành của trường Cao đẳng Kinh tế -

Kỹ thuật Thương mại hay từ các báo cáo, văn bản của nhà trường đã công bố trên Website hoặc qua đường văn bản gửi về các đơn vị trong trường

- Dữ liệu sơ cấp: Để phục vụ cho các mục tiêu nghiên cứu, tác giả sử dụng phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp thông qua Bảng hỏi/Phiếu điều tra về nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên theo phương pháp chọn mẫu thuận tiện tại các đơn vị trực thuộc trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Thương mại

5.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Sử dụng hai bộ câu hỏi điều tra: Bộ câu hỏi dành cho đội ngũ giảng viên của nhà trường và bộ câu hỏi dành cho học sinh, sinh viên đang học tại trường

- Quan sát tình hình giảng dạy của giảng viên dạy giỏi, giảng viên mới vào nghề; đồng thời quan sát tình hình học tập của sinh viên bằng cách dự giờ trên lớp

học/giảng đường để nắm tình hình thực tế đang diễn ra ở nhà trường

5.3 Phương pháp phân tích dữ liệu

- Đối với dữ liệu thứ cấp: tác giả sử dụng phương pháp so sánh kết quả nghiên cứu ở những thời điểm khác nhau, so sánh số liệu giữa các năm, so sánh số thực hiện với số dự toán để thấy rõ được sự biến động hay khác biệt của từng chỉ tiêu

- Đối với dữ liệu sơ cấp: Tác giả sử dụng phần mềm Mircosoft Office Excel

2010 để tính toán và xử lý dữ liệu

6 Kết cấu của luận văn

Ngoài lời mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục; Luận văn bao gồm 3 chương:

Chương 1 Cơ sở lý luận về chất lượng đội ngũ giảng viên

Chương 2 Phân tích chất lượng đội ngũ giảng viên trường Cao đẳng Kinh tế

- Kỹ thuật Thương mại

Chương 3 Giải pháp nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên trường

Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Thương mại

8

CHƯƠNG 1.CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN

1.1 Đội ngũ giảng viên và chất lượng đội ngũ giảng viên

1.1.1 Giảng viên và đội ngũ giảng viên

1.1.1.1 Khái niệm về Giảng viên

Nghề dạy học xuất hiện ở Việt Nam từ lâu đời và chịu ảnh hướng lớn từ Nho giáo Trung Hoa, sau này khi chữ Nôm ra đời thì chuyển từ “Sư” thành “thầy”, “thầy đồ”, “ông đồ”, “cụ đồ” Tuy nhiên, sau này danh xưng “thầy” được dùng chung cho người làm nghề dạy học mà không phân biệt giới tính Đến khi chữ Quốc ngữ ra đời, người làm nghề dạy học được gọi bằng các danh xưng khác nhau mà chung nhất là nhà giáo, rồi đến thầy giáo, cô giáo, giáo viên, giảng viên Khái niệm về

“Giảng viên” có thể tiếp cận ở rất nhiều quan điểm khác nhau chẳng hạn như:

Theo từ điển tiếng Việt phổ thông (trang 347) thì “Giảng viên là tên gọi chung của người làm công tác giảng dạy ở các trường chuyên nghiệp, các lớp đào tạo huấn luyện, các trường học trên bậc phổ thông”

Theo Quyết định số 202/TCCP-VC được ban hành ngày 08 tháng 06 năm

1994 của Ban tổ chức - Cán bộ Chính phủ về việc ban hành tiêu chuẩn nghiệp vụ các ngạch công chức ngành giáo dục và đào tạo thì “Giảng viên là viên chức chuyên môn đảm nhiệm việc giảng dạy và đào tạo ở bậc đại học, cao đẳng thuộc một chuyên ngành đào tạo của trường đại học hoặc cao đẳng”

Theo Điều 70 của Luật Giáo dục (2005) thì “Nhà giáo là người làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục trong nhà trường, cơ sở giáo dục khác Nhà giáo giảng dạy ở cơ

sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục nghề nghiệp gọi là giáo viên; ở

cơ sở giáo dục cao đẳng và đại học gọi là giảng viên”

Tại khoản 1, Điều 54 của Luật Giáo dục đại học (2012) quy định: “Giảng viên trong cơ sở giáo dục đại học là người có nhân thân rõ ràng; có phẩm chất, đạo đức tốt; có sức khỏe theo yêu cầu nghề nghiệp; đạt trình độ về chuyên môn, nghiệp vụ”

Tại điểm e khoản 1 Điều 77 của Luật giáo dục (2012) quy định: “Nhà giáo được gọi là Giảng viên phải có bằng tốt nghiệp đại học trở lên và có chứng chỉ bồi

9

dưỡng nghiệp vụ sư phạm đối với nhà giáo giảng dạy cao đẳng, đại học; Có bằng thạc sỹ trở lên đối với nhà giáo giảng dạy chuyên đề, hướng dẫn luận văn thạc sĩ;

Có bằng tiến sĩ đối với nhà giáo giảng dạy chuyên đề, hướng dẫn luận án tiến sĩ”

Như vậy, khái niệm về giảng viên có nhiều cách tiếp cận khác nhau nhưng đều thống nhất về bản chất của người giảng viên, đó là người làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục trong các trường đại học, cao đẳng, nhằm truyền thụ kiến thức khoa học, kỹ năng, khả năng thực hành cho sinh viên và xây dựng, hình thành nhân cách cho người học, đáp ứng yêu cầu của sự phát triển xã hội Từ các khái niệm trên tác

giả đưa ra khái niệm “Giảng viên là khái niệm chỉ người làm công tác giảng dạy,

nghiên cứu trong các cơ sở giáo dục đại học, cao đẳng hoặc tương đương”

1.1.1.2 Khái niệm về đội ngũ giảng viên

Theo từ điển tiếng Việt “đội ngũ là tập hợp gồm một số đông người cùng chức năng hoặc nghề nghiệp, thành một lực lượng như đội ngũ những người viết văn, đội ngũ nhà giáo” Theo Vũ Xuân Thái (1999), “đội ngũ” là từ Hán Việt gồm

“đội” là quân đội, “ngũ” là tổ chức binh đội thời xưa cứ năm người gọi là một ngũ

Ở đây “Đội ngũ” được hiểu theo thuật ngữ quân sự - Đó là một khối đông người được tổ chức thành một lực lượng để tự vệ hoặc thực hiện nhiệm vụ chiến đấu “Đội ngũ” được hiểu chung nhất là tập hợp một số đông người cùng đặc điểm chức năng hoặc nghề nghiệp được tổ chức thành một lực lượng xã hội cùng thực hiện một mục đích nhất định Trong lĩnh vực giáo dục, đội ngũ được hiểu là tập thể những người

có cùng chức năng, nhiệm vụ, để phân biệt với những tập thể khác trong hệ thống giáo dục Chẳng hạn như: đội ngũ giảng viên, đội ngũ cán bộ quản lý, đội ngũ nhân viên…

Theo Bùi Thị Hằng (2016) thì “Đội ngũ giảng viên là một tập hợp những người làm nghề dạy học, được tổ chức thành một lực lượng, cùng chung một nhiệm

vụ, có đầy đủ các tiêu chuẩn của một nhà giáo cùng thực hiện các nhiệm vụ và được định hướng các quyền lợi theo Luật Giáo dục và các Luật khác được Nhà nước quy định”

Theo Nguyễn Khánh Ly (2013) thì “Đội ngũ giảng viên là tập hợp những giảng viên được tổ chức thành một lực lượng có chung một nhiệm vụ là giảng dạy, thực hiện các mục tiêu giáo dục đã đặt ra cho tập thể đó” Tập hợp giảng viên của

và Đào tạo đã đặt ra cho trường Đại học, Cao đẳng”

Từ các khái niệm trên tác giả đưa ra khái niệm “Đội ngũ giảng viên là tập hợp gồm nhiều người cùng chức năng, nhiệm vụ làm công tác giảng dạy, nghiên cứu ở các cơ sở giáo dục Đại học, Cao đẳng hoặc tương đương Nói theo danh xưng hàng ngày thì đội ngũ giảng viên chính là các thầy giáo, cô giáo đang làm công tác giảng dạy, giáo dục và nghiên cứu ở các cơ sở giáo dục Đại học, Cao đẳng hoặc tương đương”

1.1.1.3 Chức năng và nhiệm vụ của giảng viên trường Cao đẳng

Chức năng và nhiệm vụ của giảng viên trường Cao đẳng được quy định trong Điều lệ trường Cao đẳng ban hành kèm theo Thông tư số 14/2009/TT-BGDĐT và Thôn tư số 01/2015/TT-BGDĐTcủa Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo như sau:

 Giảng dạy theo đúng nội dung, chương trình đã được Bộ Giáo dục và Đào

tạo và nhà trường quy định; viết giáo trình, phát triển tài liệu phục vụ giảng dạy học tập theo sự phân công của trường, khoa, bộ môn;

 Chịu sự giám sát của các cấp quản lý về chất lượng, nội dung, phương pháp

giảng dạy và nghiên cứu khoa học;

 Tham gia hoặc chủ trì các đề tài nghiên cứu khoa học, ứng dụng chuyển giao

công nghệ theo sự phân công của trường, khoa, bộ môn;

 Giữ gìn phẩm chất, uy tín, danh dự của nhà giáo; tôn trọng nhân cách của

người học, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người học, hướng dẫn người học trong học tập, nghiên cứu khoa học, rèn luyện tư tưởng, đạo đức tác phong, lối sống;

 Không ngừng tự bồi dưỡng nghiệp vụ, cải tiến phương pháp giảng dạy để

nâng cao chất lượng đào tạo;

 Hoàn thành tốt các công tác khác được trường, khoa, bộ môn giao

11

Như vậy, chức năng và nhiệm vụ của người giảng viên tại các trường Cao đẳng chính là việc thực hiện 2 nhiệm vụ chủ yếu của nhà trường đó là: giảng dạy và nghiên cứu khoa học Trong đó, công tác giảng dạy bao gồm công tác truyền đạt các kiến thức, đạo đức và kỹ năng nghề nghiệp cho sinh viên Ngoài ra có thể tham gia công tác quản lý đào tạo, bồi dưỡng, công tác đảng, đoàn thể và các hoạt động khác trong nhà trường Nói cách khác, chức năng và nhiệm vụ của người giảng viên là tổ chức và điều khiển các hoạt động giáo dục và dạy học để hướng tới mục đích hình thành những nhân cách con người, đáp ứng những yêu cầu của xã hội trong từng giai đoạn phát triển cụ thể

1.1.2 Chất lượng đội ngũ giảng viên

1.1.2.1 Khái niệm về chất lượng đội ngũ giảng viên

Chất lượng:

Chất lượng là một khái niệm rất trừu tượng, đa chiều, đa nghĩa được xem xét

từ nhiều bình diện khác nhau:Theo Từ điển tiếng Việt, chất lượng “là cái tạo nên phẩm chất, giá trị của một con người, mộtsự vật, sự việc”.Theo Từ điển Bách khoa Việt Nam “Chất lượng là một phạm trù triết học biểu thị những thuộc tính bản chất của sự vật, chỉ rõ nó là cái gì,tính ổn định tương đối của sự vật phân biệt nó với các

sự vật khác” Theo Hoàng Phê (2001) “Chất lượng là cái tạo nên phẩm chất, giá trị của một con người, một sự vật, sự việc, ví dụ đánh giá chất lượng sản phẩm, nâng cao chất lượng giảng dạy” Mặc dù chất lượng là cái tạo ra phẩm chất, giá trị, song khi phán xét về chất lượng thì phải có căn cứ vào phẩm chất, giá trị do nó tạo ra Đó cũng là cơ sở khoa học rất quan trọng cho việc “đo” chất lượng.Chất lượng bao gồm chất lượng tuyệt đối và chất lượng tương đối Trong đề tài này thuật ngữ chất lượng

mà chúng ta hướng tới là chất lượng tuyệt đối Chất lượng tuyệt đối thường được dùng với ý để chỉ chất lượng hàng đầu, chất lượng cao Chất lượng tuyệt đối cũng

có khi dùng để chỉ một số thuộc tính mà người ta gán cho đồ vật, sản phẩm, dịch vụ Theo quan điểm này thì một đồ vật, một sản phẩm hay một dịch vụ được xem

là có chất lượng khi nó đáp ứng một cách thỏa mãn được những yêu cầu của người tiêu thụ và người sản xuất đặt ra đồng thời cái tạo nên phẩm chất giá trị và đảm bảo được sự đáp ứng mục tiêu cụ thể

12

Chất lượng đội ngũ giảng viên:

Xuất phát từ quan niệm về chất lượng nêu ở trên ta có thể hiểu: Chất lượng giảng viên là toàn bộ thuộc tính (yếu tố), những đặc điểm và nhiệm vụ của giảng viên Như đã đề cập ở phần 1.1.1.3, nhiệm vụ chính của người giảng viên bao gồm hoạt động đào tạo, hoạt động nghiên cứu khoa học và tham gia công tác quản lý đào tạo, bồi dưỡng, công tác đảng, đoàn thể và các hoạt động khác trong nhà trường Để thực hiện các hoạt động đào tạo tốt, giảng viên cần có trình độ chuyên môn tốt và có năng lực giảng dạy đáp ứng được yêu cầu của người học Để thực hiện hoạt động nghiên cứu khoa học có chất lượng đòi hỏi giảng viên phải có năng lực nghiên cứu khoa học đáp ứng được yêu cầu

Như vậy, chất lượng của một người giảng viên tốt phải đáp ứng được các tiêu chí sau: Phẩm chất đạo đức, trình độ chuyên môn, năng lực giảng dạy, năng lực nghiên cứu khoa học, tham gia các hoạt động khác trong nhà trường (tham gia công tác quản lý đào tạo, bồi dưỡng, công tác đảng, đoàn thể và các hoạt động khác) Đó

là các yếu tố cấu thành nên chất lượng của một giảng viên Nhưng chất lượng của đội ngũ giảng viên không chỉ bao gồm có vậy Như khái niệm về đội ngũ giảng viên

đã được đề cấp ở trên, đội ngũ giảng viên là một tập thể người có cùng chức năng, nghề nghiệp (nghề dạy học) Vì vậy, chất lượng của đội ngũ giảng viên cần phải đảm bảo thêm về số lượng người trong tập thể đó và cơ cấu đội ngũ có phù hợp và đảm bảo tính phát triển bền vững của đội ngũ hay không

Trên cơ sở quan niệm đó, tác giả đưa ra khái niệm: “Chất lượng đội ngũ giảng viên là khái niệm chỉ mức độ một tập hợp các đặc tính vốn có, thể hiện bản chất, đặc trưng cơ bản của nhiều người cùng chức năng, nhiệm vụ làm công tác giảng dạy, nghiên cứu hay còn gọi là các thầy giáo, cô giáo với tư cách là chủ thể của hoạt động giảng dạy trong các cơ sở giáo dục Đại học, Cao đẳng hoặc tương đương, đáp ứng các yêu đặt ra của ngành giáo dục trong từng thời kỳ khác nhau”

1.1.2.2 Tầm quan trọng của việc nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên

Thứ nhất, do yêu cầu phát triển khoa học công nghệ:

Ngày nay, cuộc cách mạng khoa học và công nghệ phát triển mạnh mẽ, thúc đẩy không ngừng gia tăng của nền kinh tế thế giới, đặc biệt là sự phát triển mạnh của công nghệ cao như: công nghệ thông tin, công nghệ sinh học, công nghệ vật

13

liệu, khoa học quản lý Sự thay đổi này làm cho giáo dục, đào tạo cũng phải thay đổi theo để tiếp cận và đón đầu các công nghệ cao đó Điều đó đòi hỏi người giảng viên phải có trình độ chuyên môn và trình độ sư phạm cao để hoàn thành nhiệm vụ dạy học trong điều kiện mới

Thứ hai, do yêu cầu của sự nghiệp đổi mới:

Trước những yêu cầu đòi hỏi của thời kỳ đổi mới đất nước về chiều sâu, thời

cơ và thách thức đan xen nhau trong xu thế toàn cầu hoá, hội nhập và hợp tác, việc đòi hỏi phải nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên là yêu cầu cấp bách cần giải quyết đối với chất lượng đào tạo tại các trường cao đẳng, đại học nói chung để khẳng định mình trong thời kỳ mới

Thứ ba, do yêu cầu của các cơ quan, tổ chức cần được sử dụng một nguồn nhân lực chất lượng cao chỉ có được khi nhà trường có một đội ngũ giảng viên có trình độ kiến thức và kỹ năng giỏi

Thứ tư, do những hạn chế của đội ngũ giảng viên những năm qua: Trong thời gian qua, trình độ, kinh nghiệm của đội ngũ giảng viên trong các trường trong những năm gần đây được cải thiện đáng kể, do sự nỗ lực phấn đấu của Ban giám hiệu nhà trường nhằm xây dựng thương hiệu của nhà trường Tuy nhiên, cũng phải thừa nhận rằng kinh nghiệm của đội ngũ giảng viên vẫn còn tồn tại rất lớn, chủ yếu rơi vào đội ngũ giảng viên trẻ, đây là thực trạng phổ biến ở các trường cao đẳng, đại học nói chung Theo thống kê của Bộ Giáo dục và đào tạo thì hiện nay, 100% giảng viên của các trường Cao đẳng, Đại học ở Việt Nam đều có trình độ đại học, cơ bản

đã đạt trình độ thạc sĩ, phải nói rằng đây là ưu điểm nổi trội của đội ngũ giảng viên của nhà trường Tuy nhiên cũng phải thừa nhận rằng vẫn còn một số ít giảng viên kiến thức chưa rộng, thiếu chiều sâu đặc biệt là trình độ về ngoại ngữ và tin học chưa cao Do thiếu kiến thức cơ bản hoặc không tiêu hoá được kiến thức vốn được đào tạo chắp vá không có hệ thống, mặt khác bản thân lại không có sự cố gắng vươn lên Cũng còn không ít giảng viên, chủ yếu là giảng viên trẻ chưa trải qua thực tiễn cuộc sống phức tạp, cho nên tính mẫn cảm cũng như độ nhạy bén trong xử lý tình huống sư phạm còn rất lúng túng Sự hấp dẫn trong các bài giảng thông qua nghệ thuật diễn giảng còn thiếu, còn yếu Hiện nay một số giảng viên trẻ chưa đáp ứng được yêu cầu trong giai đoạn đổi mới hiện nay Đội ngũ giảng viên có trình độ và

14

tay nghề giỏi còn mỏng, chưa đủ mạnh để đáp ứng yêu cầu của nhiệm vụ đào tạo trong giai đoạn mới Về phương pháp giảng dạy, hầu hết các giảng viên hiện nay đều sử dụng phương pháp truyền thống, thuyết trình là chủ yếu Số giảng viên sử dụng phương tiện dạy học tích cực còn chưa nhiều, chưa thường xuyên tổ chức các buổi hội thảo, sinh hoạt chuyên môn nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy

Hơn nữa, hạn chế phổ biến nhất và cũng là vấn đề bức xúc nhất của nhà trường hiện nay là kinh nghiệm, vốn kiến thức thực tiễn, phương pháp giảng dạy của đội ngũ giảng viên Ở đây không đơn thuần chỉ là sự hạn chế về kinh nghiệm giảng bài chưa có chiều sâu kiến thức, mà vấn đề là ở chỗ giảng viên chưa có vốn kiến thức thực tiễn sinh động, chưa thu hẹp được khoảng cách giữa lý thuyết, thực hành và thực tiễn, chưa biết vận dụng kiến thức tổng hợp vào bài giảng, chưa có nghệ thuật truyền đạt kiến thức, đặc biệt là những kiến thức thực hành phù hợp với đối tượng học sinh, sinh viên Trong quá trình thực hành giảng vẫn còn giảng viên mắc lỗi sư phạm, phân phối thời gian cho các nội dung trong từng bài giảng chưa khoa học, chưa thành thạo, sự kết nối giữa các nội dung trong bài giảng chưa thực

sự lôgic Năng lực tự hoàn thiện, khả năng thích ứng với nghề sư phạm còn rất chậm chạp, phần do năng khiếu sư phạm hạn chế, phần do chưa thực sự cầu thị đã làm cho không ít bài giảng kém chất lượng Một số giảng viên lâu năm có trình độ chuyên môn, kinh nghiệm chính trị nhưng chưa đủ khả năng gây ảnh hưởng tích cực làm chuyển biến đội ngũ giảng viên trẻ Chưa quán triệt được phương châm là giảng dạy những nội dung mà học sinh, sinh viên cần Suy cho cùng, mọi hậu quả đều có nguyên nhân của nó trong đó nguyên nhân chủ quan có ý nghĩa quyết định

Đó là do năng lực trình độ của một số giảng viên còn hạn chế cả về tri thức, thực tiễn và khả năng sư phạm Sự kém hiểu biết về tri thức, về năng lực lãnh đạo, quản

lý chuyên môn Tất cả đều do chủ quan giảng viên chưa thực sự yêu nghề, chưa tâm huyết với nghề, từ đó chưa thấy được trách nhiệm và nghĩa vụ của bản thân đối với nghề Do một bộ phận giảng viên chưa thực sự yêu nghề, nên chưa thực sự chủ động, tích cực trong việc học tập, rèn luyện nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp

vụ sư phạm, dẫn tới ý thức tự giác nghiên cứu, tự học hỏi, ham tìm tòi, sáng tạo để nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm bị hạn chế Một số giảng viên chưa biết sử dụng thành thạo tổng hợp các phương pháp giảng dạy và vận dụng

15

chúng một cách sáng tạo trong từng bài giảng cụ thể Không ít giảng viên dạy học theo phương pháp “ban phát kiến thức”, “rót nước vào bình” Một bộ phận giảng viên tính toán thiệt hơn lợi ích trước mắt đã làm giảm vị thế, giá trị của người giảng viên Việc tự đầu tư trang bị phương tiện cũng như sáng tạo công cụ phục vụ giảng dạy thực hành của giảng viên còn rất hạn chế, thậm chí có giảng viên chưa bao giờ nghĩ tới Có không ít giảng viên chủ quan, thoả mãn cho rằng có kinh nghiệm thực

tế là có kinh nghiệm hướng dẫn thực hành cho học sinh, sinh viên và ngược lại, dẫn tới không chịu tìm tòi, học hỏi những giảng viên có học vấn cao và có bề dày kinh nghiệm trong giảng dạy Giảng viên trẻ tuy được đào tạo chính quy tại các học viện, nhà trường, được trang bị những kiến thức khá cơ bản, nhưng do thiếu vốn sống thực tiễn, kinh nghiệm làm giảng viên, trình độ sư phạm nên năng lực thực sự vẫn còn bị hạn chế rất nhiều Bên cạnh đó do yêu cầu của các cơ quan, tổ chức cần được

sử dụng một nguồn nhân lực chất lượng cao chỉ có thể có được khi nhà trường có một đội ngũ giảng viên có trình độ kiến thức và kỹ thuật giỏi

Tóm lại, xuất phát từ những lý do trên nên việc nâng cao chất lượng cho đội

ngũ giảng viên cho các trường Cao đẳng, Đại học hiện nay là rất cần thiết, là tất yếu khách quan, vừa có ý nghĩa quyết định vừa mang tính cấp bách, vừa mang tính chiến lược

1.2 Các tiêu chí đánh giá chất lượng đội ngũ giảng viên

Có thể nói, để có thể nhận biết và đánh giá được chất lượng đội ngũ giảng viên là một việc làm rất khó, mà chất lượng dạy học của một người giảng viên được đánh giá không phải là dựa trên kết quả lao động đạt được mà còn phụ thuộc vào rất nhiểu yếu tố khác như: yếu tố người học, nội dung chương trình, cơ sở vật chất, đáp ứng được yêu cầu của người sử dụng lao động… Đánh giá chất lượng của giảng viên luôn là chủ đề được nhiều người quan tâm trong thời gian vừa qua và nó đặc biệt được bàn luận sôi nổi trong nhiều diễn đàn khoa học ở nước ta trong thời gian gần đây, khi mà vấn đề nâng cao chất lượng đào tạo giáo dục đại học rất được quan tâm nhằm đáp ứng nhu cầu hội nhập quốc tế Đánh giá chất lượng giảng viên là công việc được tiến hành thường xuyên ở các trường Cao đẳng và Đại học Việt Nam Tuy nhiên, trong thực tế việc đánh giá chất lượng giảng viên hiện nay của chúng ta được cho là hình thức, thiếu khách quan và đôi khi chưa chính xác Do

16

vậy, trong một chừng mực nào đó đánh giá chất lượng giảng viên đã không mang lại nhiều tác dụng mà đôi khi nó còn kìm hãm sự phấn đấu vươn lên của đội ngũ giảng viên Sự thiếu chính xác và khách quan của việc đánh giá thể hiện ở việc chưa

có một bộ tiêu chuẩn để đánh giá và đồng thời đi kèm với nó là các tiêu chí cũng như bộ công cụ để đánh giá chất lượng công việc của mỗi giảng viên Vì thế, việc cần có các tiêu chí đánh giá chất lượng giảng viên là vấn đề rất quan trọng hiện nay.Nhiều học giả cho rằng, đánh giá hoạt động của một thành viên trong mỗi tổ chức phải dựa trên việc xem xét việc thực hiện các trách nhiệm cũng như thành quả lao động của thành viên đó ở tất cả mọi mặt Dưới đây, tác giả sẽ trình bày chi tiết các tiêu chí dùng để đánh giá chất lượng đội ngũ giảng viên như sau:

1.2.1 Về năng lực của giảng viên

1.2.1.1 Năng lực giảng dạy

Một trong những chức năng rất quan trọng của trường cao đẳng, đại học là truyền đạt kiến thức Chức năng này không thể đánh giá tách rời với chức năng nghiên cứu khoa học Một giảng viên giỏi phải là người biết kích thích tính tò mò học hỏi của sinh viên bằng cách hướng sinh viên đến những phát hiện nghiên cứu mới nhất và những tranh luận thuộc về chuyên ngành của họ Một giảng viên giỏi không chỉ truyền thụ kiến thức mà đồng thời còn giúp sinh viên phát triển những kỹ năng phát hiện vấn đề và kỹ năng phân tích và qua đó họ có thể phát triển suy nghĩ của riêng mình Do đó, để đánh giá đầy đủ năng lực của giảng viên trong lĩnh vực giảng dạy cần có những tiêu chí đánh giá bao quát toàn bộ những yêu cầu về hoạt động giảng dạy đối với mỗi giảng viên Căn cứ vào kiến thức trong bài báo “Phát triển năng lực giảng viên nhằm nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo trong các trường đại học và cao đẳng trong điều kiện toàn cầu hóa và bùng nổ tri thức” của tác giả TS Nguyễn Hữu Lam thuộc trung tâm Nghiên cứu và phát triển quản trị (CEMD) Đại học kinh tế thành phố Hồ Chí Minh đăng trên website:ww.cemd.ueh.edu.vn, năng lực giảng dạy của giảng viên bao gồm 7 năng lực sau:

- Năng lực sử dụng các phương pháp giảng dạy tích cực (giảng dạy bằng tình

huống, thảo luận nhóm, khám phá, mô phỏng, dựán…)

- Năng lực truyền đạt (trình bày, đặt câu hỏi, lắng nghe và phản hồi)

17

- Năng lực xử lý các tình huống trong dạy học;

- Năng lực tổ chức và quản lý lớp học;

- Năng lực sử dụng công nghệ trong giảng dạy (PowerPoint, máy tính, Web,

các phần mềm sử dụng trong chuyên môn)

- Năng lực đánh giá sinh viên

- Khả năng xây dựng và phát triển chương trình giảng dạy, chương trình đào

tạo, tài liệu học tập

1.2.1.2 Năng lực nghiên cứu khoa học

Cùng với năng lực giảng dạy, năng lực nghiên cứu khoa học là một trong hai năng lực cần có của một giảng viên Mặc dù giảng dạy và NCKH là hai nhiệm vụ có quan hệ mật thiết với nhau nhưng tiếc rằng cách đánh giá chất lượng giảng viên hiện nay ở nhiều trường vẫn chưa chú trọng đến hoạt động nghiên cứu khoa học của

họ Vì vậy, nghịch lý trong giáo dục cao đẳng, đại học nói chung là hàng năm số lượng giảng viên giỏi được bình bầu thì nhiều nhưng chất lượng đào tạo chung thì vẫn thấp “Giảng viên giỏi” khó lòng trở thành những tấm gương sáng về nghiên cứu khoa học cho sinh viên noi theo nếu bản thân họ có rất ít các sản phẩm khoa học Nghiên cứu khoa học được quan niệm là một chức năng đặc trưng của giáo dục đại học Với chức năng này, các trường cao đẳng, đại học không chỉ là trung tâm đào tạo mà đã thực sự trở thành trung tâm nghiên cứu khoa học, sản xuất, sử dụng, phân phối, xuất khẩu tri thức và chuyển giao công nghệ mới hiện đại Do đó, để phù hợp với chức năng này, yêu cầu người giảng viên phải tham gia các hoạt động nghiên cứu khoa học và hoạt động này cần được đánh giá Có rất nhiều cách để đánh giá năng lực nghiên cứu khoa học cũng như các hoạt động sáng tạo của giảng viên Dưới đây là nội dung đánh giá chất lượng hoạt động nghiên cứu khoa học của giảng viên các trường Cao đẳng, Đại học:

Năng lực 1: Các công trình nghiên cứu khoa học được công bố

Tiêu chí 1:Số lượng và chất lượng các ấn phẩm được xuất bản trong các tạp

chí khoa học (đặc biệt là danh tiếng của các tạp chí) hoặc các hội thảo khoa học ở trong và ngoài nước liên quan đến các công trình nghiên cứu

Tiêu chí 2:Việc phát triển và tìm tòi các kỹ năng và quy trình nghiên cứu

mới

18

Tiêu chí 3:Kết quả nghiên cứu được áp dụng vào thực tiễn, vào giảng dạy

(những nội dung nghiên cứu được áp dụng như là những ý tưởng mới hoặc những sáng kiến quan trọng cho công việc)

Năng lực 2: Số lượng sách và tài liệu tham khảo được xuất bản/sử dụng

Tiêu chí 1:Sách và các công trình nghiên cứu chuyên khảo

Tiêu chí 2:Số lượng các chương viết trong sách và hoặc đánh giá về các bài

báo

Tiêu chí 3:Báo cáo về hoạt các hoạt động học thuật/kỹ năng nghiên cứu

Năng lực 3: Tham gia vào các hoạt động nghiên cứu khoa học

Tiêu chí 1:Số lượng các đề tài, dự án, các công trình nghiên cứu khoa học

tham gia

Tiêu chí 2:Vai trò làm chủ nhiệm các đề tài/dự án nghiên cứu khoa học Tiêu chí 3:Hướng dẫn, bồi dưỡng các nhà khoa học trẻ

Năng lực 4: Tham gia các hội nghị/hội thảo

Tiêu chí 1:Tham gia với vai trò là người thuyết trình cho các hội nghị/hội

thảo trong và ngoài nước

Tiêu chí 2:Tham gia giảng dạy và nghiên cứu khoa học với các trườngđại

học trong nước và nước ngoài

Tiêu chí 3: Các giải thưởng về khoa học

1.2.1.3 Trình độ chuyên môn và nghiệp vụ sư phạm

Để có chất lượng hoạt động đào tạo tốt, trước tiên người giảng viên phải có trình độ chuyên môn tốt Một người giảng viên không có trình độ chuyên môn tốt, không có kiến thức thì lấy gì để truyền đạt cho sinh viên? Vì vậy, trình độ của đội ngũ giảng viên, trước hết phải nói tới hệ thống tri thức mà giảng viên đạt được, là những tri thức liên quan đến môn học mà người giảng viên đảm nhiệm giảng dạy Thước đo trình độ chuyên môn của đội ngũ giảng viên một cách dễ dàng nhất đó là dựa vào học hàm, học vị của giảng viên Vì vậy, tỷ lệ trình độ của đội ngũ giảng viên có học hàm, học vị cao (TS/PGS/GS) nhiều hay ít sẽ là một trong những yếu tố quan trọng quyết định chất lượng của đội ngũ giảng viên Trong điều kiện cuộc cách mạng khoa học, kỹ thuật đang diễn ra sôi động, tạo ra sự thâm nhập lẫn nhau giữa các khoa học, do vậy ngoài những hiểu biết về lĩnh vực chuyên môn của người

19

giảng viên cần có những hiểu biết về các kiến thức khác, đặc biệt là phải biết ngoại ngữ và tin học; nhằm hình thành những kỹ năng để chiếm lĩnh tri thức khoa học chuyên môn và sư phạm Như vậy, để đánh giá trình độ chuyên môn của đội ngũ giảng viên cần đánh giá trên 2 tiêu chí chính là: Học hàm, học vị của đội ngũ giảng viên; Trình độ ngoại ngữ và tin học của đội ngũ giảng viên

Nghiệp vụ sư phạm là khả năng cốt lõi của nhà giáo, là cách truyền đạt, dẫn dắt, lôi cuốn người học vào bài giảng, tạo hứng thú,say mê nghiên cứu cho sinh viên trau dồi phương pháp luận khoa học, khả năng tự nghiên cứu để tích lũy và phát triển tri thức Yêu cầu về nghiệp vụ sư phạm cho giảng viên là những tri thức cơ bản, có hệ thống về tâm lý học, giúp cho họ hình thành kỹ năng nghiên cứu tâm lý

và vận dụng các tri thức tâm lý học vào rèn luyện bản thân, có khả năng phân tích, giải thích và hiểu được tâm lý sinh viên trên cơ sở khoa học Từ đó lựa chọn các phương pháp dạy học phù hợp để đạt được chất lượng và hiệu quả

1.2.1.4 Trình độ ngoại ngữ và tin học

Ngoại ngữ và tin học là những yêu cầu không thể thiếu đối với giảng viên trong thời đại hội nhập ngày nay, giúp ích rất nhiều cho bản thân các nhà giáo trong việc tìm hiểu, nghiên cứu các vấn đề lý luận, các vấn đề chuyên môn và cả các vấn

đề xã hội, thế giới Tin học và ngoại ngữ có ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng giảng viên trong các trường Cao đẳng và Đại học nói chung, vì vậy trong quá trình tuyền dụng yêu cầu về ngoại ngữ và tin học cũng là một trong những tiêu chí được các trường quan tâm Thời đại ngày nay khoa học công nghệ và thông tin đang phát triển mạnh như vũ bão, tri thức loài người ngày một tăng cao Kết quả của sự bùng

nổ trên đã làm thay đổi nền giáo dục đào tạo của nước ta: chuyển từ việc lấy dạy làm trọng tâm sang lấy học làm trọng tâm; từ chú trọng dạy kiến thức, kỹ năng sang chú trọng dạy năng lực Điều đó cũng đặt ra cho sự nghiệp giáo dục đào tạo nhiều thách thức mới gay gắt, trong đó việc đào tạo và bồi dưỡng trình độ tin học, ngoại ngữ của giảng viên Trong điều kiện bùng nổ thông tin và khoa học kỹ thuật của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, người giảng viên cũng rất cần thiết phải có trình

độ ngoại ngữ và tin học để đủ khả năng sử dụng tài liệu mới về thiết bị khai thác, vận hành thành thạo các thiết bị phục vụ cho dạy học và giúp cho giảng viên có khả năng giao lưu quốc tế để học hỏi những kinh nghiệm về giảng dạy Nắm bắt được

20

điều đó, từ năm 2014 Bộ Giáo dục và Đào tạo và Bộ Thông tin truyền thông đã đưa

ra tiêu chuẩn về trình độ ngoại ngữ và tin học đối với đội ngũ giảng viên trong các trường đại học, cao đẳng:

Có trình độ ngoại ngữ bậc B1 và B2 theo quy định tại Thông tư số 01/2014/TT-BGDĐT ngày 24 tháng 01 năm 2014 của Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Khung năng lực ngoại ngữ 6 bậc dùng cho Việt Nam

Có trình độ tin học đạt chuẩn kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin cơ bản theo quy định tại Thông tư số 03/2014/TT-BTTTT ngày 11 tháng 3 năm 2014 của

Bộ Thông tin và Truyền thông quy định Chuẩn kỹ năng sử dụng công nghệ thông

tin

1.2.2 Về phẩm chất chính trị, đạo đức và lối sống

Căn cứ vào điểu 3, 4, 5, 6 tại Quyết định số 16/2008/QĐ-BGDĐT ngày 16 tháng 4 năm 2008 về “Quy định về đạo đức nhà giáo” thì giảng viên là một nhà giáo, vì vậy một giảng viên có phẩm chất chính trị, đạo đức tốt cần thỏa mãn có tiêu chí sau:

*Phẩm chất chính trị:

Tiêu chí 1: Chấp hành nghiêm chỉnh chủ trương, đường lối, chính sách của

Đảng, pháp luật của Nhà nước; thi hành nhiệm vụ theo đúng quy định của pháp luật Không ngừng học tập, rèn luyện nâng cao trình độ lý luận chính trị để vận dụng vào hoạt động giảng dạy, giáo dục và đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ được giao

Tiêu chí 2: Có ý thức tổ chức kỷ luật, chấp hành nghiêm sự điều động, phân

công của tổ chức; có ý thức tập thể, phấn đấu vì lợi ích chung

Tiêu chí 3:Gương mẫu thực hiện nghĩa vụ công dân, tích cực tham gia các

hoạt động chính trị, xã hội

*Đạo đức nghề nghiệp:

Tiêu chí 1:Tâm huyết với nghề nghiệp, có ý thức giữ gìn danh dự, lương tâm

nhà giáo; có tinh thần đoàn kết, thương yêu, giúp đỡ đồng nghiệp trong cuộc sống

và trong công tác

Tiêu chí 2:Có lòng nhân ái, bao dung, độ lượng, đối xử hoà nhã với người

học, đồng nghiệp; sẵn sàng giúp đỡ, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp chính đáng của người học, đồng nghiệp và cộng đồng

21

Tiêu chí 3:Tận tụy với công việc, thực hiện đúng điều lệ, quy chế, nội quy

của đơn vị, nhà trường, của ngành giáo dục

Tiêu chí 4:Công bằng trong giảng dạy và giáo dục, đánh giá đúng thực chất

năng lực của người học

Tiêu chí 5:Không lợi dụng chức vụ, quyền hạn để thực hiện hành vi trái pháp

luật, quy chế, quy định; không gây khó khăn, phiền hà đối với người học và nhân dân

Tiêu chí 6:Không gian lận, thiếu trung thực trong học tập, nghiên cứu khoa

học và thực hiện nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục

Tiêu chí 7:Không trù dập, chèn ép và có thái độ thiên vị, phân biệt đối xử,

thành kiến với người học

Tiêu chí 8:Không tiếp tay, bao che cho những hành vi tiêu cực trong giảng

dạy, học tập, rèn luyện của người học và đồng nghiệp

Tiêu chí 9:Không xâm phạm thân thể, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của

người học, đồng nghiệp, người khác Không làm ảnh hưởng đến công việc, sinh hoạt của đồng nghiệp và người khác

Tiêu chí 10:Không tổ chức dạy thêm, học thêm trái với quy định

Tiêu chí 11:Không hút thuốc lá, uống rượu, bia trong công sở, trong trường

học và nơi không được phép hoặc khi thi hành nhiệm vụ giảng dạy và tham gia các hoạt động giáo dục của nhà trường

Tiêu chí 12:Không sử dụng điện thoại di động và làm việc riêng trong các

cuộc họp, trong khi lên lớp, học tập, coi thi, chấm thi

Tiêu chí 13: Không gây bè phái, cục bộ địa phương, làm mất đoàn kết trong

tập thể và trong sinh hoạt tại cộng đồng

Tiêu chí 14:Không được sử dụng bục giảng làm nơi tuyên truyền, phổ biến

những nội dung trái với quan điểm, chính sách của Đảng và Nhà nước

Tiêu chí 15:Không trốn tránh trách nhiệm, thoái thác nhiệm vụ, tự ý bỏ việc;

không đi muộn về sớm, bỏ giờ, bỏ buổi dạy, cắt xén, dồn ép chương trình, vi phạm quy chế chuyên môn làm ảnh hưởng đến kỷ cương, nề nếp của nhà trường

22

Tiêu chí 16: Không tổ chức, tham gia các hoạt động liên quan đến tệ nạn xã

hội như: cờ bạc, mại dâm, ma tuý, mê tín, dị đoan; không sử dụng, lưu giữ, truyền

bá văn hoá phẩm đồi trụy, độc hại

*Lối sống, tác phong:

Tiêu chí 1:Có lối sống hoà nhập với cộng đồng, phù hợp với bản sắc dân tộc

và thích ứng với sự tiến bộ của xã hội; biết ủng hộ, khuyến khích những biểu hiện của lối sống văn minh, tiến bộ và phê phán những biểu hiện của lối sống lạc hậu, ích kỷ

Tiêu chí 2:Tác phong làm việc nhanh nhẹn, khẩn trương, khoa học; có thái

độ văn minh, lịch sự trong quan hệ xã hội, trong giao tiếp với đồng nghiệp, với người học; giải quyết công việc khách quan, tận tình, chu đáo

Tiêu chí 3:Sống có lý tưởng, có mục đích, có ý chí vượt khó vươn lên, có

tinh thần phấn đấu liên tục với động cơ trong sáng và tư duy sáng tạo; thực hành cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh

Tiêu chí 4:Có lối sống hoà nhập với cộng đồng, phù hợp với bản sắc dân tộc

và thích ứng với sự tiến bộ của xã hội

Tiêu chí 5:Biết ủng hộ, khuyến khích những biểu hiện của lối sống văn minh,

tiến bộ và phê phán những biểu hiện của lối sống lạc hậu, ích kỷ

Tiêu chí 6:Tác phong làm việc nhanh nhẹn, khẩn trương, khoa học; có thái

độ văn minh, lịch sự trong quan hệ xã hội, trong giao tiếp với đồng nghiệp, với người học; giải quyết công việc khách quan, tận tình, chu đáo

Tiêu chí 7:Trang phục, trang sức khi thực hiện nhiệm vụ phải giản dị, gọn

gàng, lịch sự, phù hợp với nghề dạy học, không gây phản cảm và phân tán sự chú ý của người học

Tiêu chí 8: Đoàn kết, giúp đỡ đồng nghiệp cùng hoàn thành tốt nhiệm vụ;

đấu tranh, ngăn chặn những hành vi vi phạm pháp luật và các quy định nghề nghiệp

Tiêu chí 9:Quan hệ, ứng xử đúng mực, gần gũi với nhân dân, phụ huynh học

sinh, đồng nghiệp và người học; kiên quyết đấu tranh với các hành vi trái pháp luật

Tiêu chí 10: Xây dựng gia đình văn hoá, thương yêu, quý trọng lẫn nhau; biết

quan tâm đến những người xung quanh; thực hiện nếp sống văn hoá nơi công cộng

23

1.2.3 Về sức khỏe

Chất lượng đội ngũ giảng viên được thể hiện thông qua một số tiêu chí thuộc

về thể lực, thể chất của mỗi người giảng viên như: Sức khoẻ (thể chất, tinh thần), độ tuổi, thâm niên công tác,…Những tiêu chuẩn này đã được quy định trong Pháp lệnh cán bộ, công chức sửa đổi, bổ sung năm 2003

Sức khỏe là sự phát triển hài hòa của con người cả về thể chất và tinh thần Theo đó:

- Sức khỏe thể chất: được thể hiện một cách tổng quát là sự sảng khoái và

thoải mái về thể chất Càng sảng khoái, thoải mái càng chứng tỏ bản thân là người khoẻ mạnh Cơ sở của sự sảng khoái, thoải mái về thể chất là: sức lực, sự nhanh nhẹn, sự dẻo dai, khả năng chống được các yếu tố gây bệnh, khả năng chịu đựng các điều kiện khắc nghiệt của môi trường

- Sức khỏe tinh thần: là hiện thân của sự thỏa mãn về mặt giao tiếp xã hội,

tình cảm và tinh thần Nó được thể hiện ở sự sảng khoái, ở cảm giác dễ chịu, cảm xúc vui tươi, thanh thản, ở những ý nghĩ lạc quan, yêu đời, ở những quan niệm sống tích cực, dũng cảm, chủ động; ở khả năng chống lại những quan niệm bi quan và lối sống không lành mạnh Sức khoẻ tinh thần là sự biểu hiện của nếp sống lành mạnh, văn minh và có đạo đức Cơ sở của sức mạnh tinh thần là sự thăng bằng và hài hoà trong hoạt động tinh thần giữa lý trí và tình cảm

- Sức khoẻ xã hội: sức khỏe xã hội thể hiện ở sự thoải mái trong các mối

quan hệ chằng chịt, phức tạp giữa các thành viên: gia đình, nhà trường, bạn bè, xóm làng, nơi công cộng, cơ quan, Nó thể hiện ở sự được tán thành và chấp nhận của

xã hội Càng hoà nhập với mọi người, được mọi người đồng cảm, yêu mến càng có sức khỏe xã hội tốt và ngược lại Cơ sở của sức khỏe xã hội là sự thăng bằng giữa hoạt động và quyền lợi cá nhân với hoạt động và quyền lợi của xã hội, của những người khác; là sự hoà nhập giữa cá nhân, gia đình và xã hội

Sức khoẻ của mỗi con người được đánh giá qua nhiều tiêu chí, song tiêu chí

cơ bản là thể chất và tinh thần Nếu người giảng viên chỉ có trình độ năng lực chuyên môn mà không có một sức khỏe dẻo dai, bền bỉ thì cũng không thể biến năng lực chuyên môn ấy thành hoạt động thực tiễn được Một người có kiến thức,

có năng lực được đào tạo cơ bản, có nhiệt tình tâm huyết với công việc, có sự tín nhiệm của mọi người nhưng quanh năm đau ốm, như vậy thì không thể đảm đương

24

được công việc được giao Hơn nữa, trong trường cao đẳng, đại học vai trò đội ngũ giảng viên chiếm vị trí nòng cốttrong dạy học, nghiên cứu khoa học, ứng dụng nghiên cứu, dẫn dắt sinh viên…bởi thế sự phát triển bình thường về thể chất và tinh thần trong một cơ thể khoẻ mạnh cũng là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến chất lượng của đội ngũ giảng viên

1.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng đội ngũ giảng viên

1.3.1 Các nhân tố bên trong

1.3.1.1 Công tác tuyển dụng giảng viên

Tuyển dụng là quá trình thu hút, nghiên cứu, lựa chọn và quyết định tiếp nhận một cá nhân vào một vị trí của tổ chức Quá trình tuyển dụng chính là một sự thích ứng giữa hai mảng cung và cầu trên thị trường lao động Trên thực tế đối với mỗi đơn vị khi đưa ra yêu cầu tuyển dụng lao động phải dựa trên nhu cầu của đơn vị đối với đối tượng tuyển dụng như thế nào, quy trình xây dựng để tuyển dụng đối tượng lao động như thế nào, và nội dung tuyển dụng đã thực sự được công khai, minh bạch xuất phát từ lợi ích của đơn vị chưa? Luôn là câu hỏi đặt ra đối với mỗi đơn vị tuyển dụng hiện nay để giúp cho các nhà quản lý quyết định đến tình trạng nhân lực hiện thời mình đang có đưa ra được các hoạch định chính sách quyết định đến tương lai của đơn vị mình quản lý Và trên thực tế chính sách tuyển dụng càng công khai thì lợi ích đạt được từ phía người được tuyển dụng và từ nhu cầu thực tế tại mỗi đơn vị sẽ đảm bảo được lợi ích cho đơn vị là tuyển dụng được người có năng lực theo yêu cầu và góp phần mang lại thành công cho đơn vị

Trong thị trường lao động có rất nhiều người lao động có trình độ, năng lực cao nhưng họ không được tuyển chọn bởi họ không biết được thông tin tuyển mộ hoặc không có cơ hội nộp đơn xin việc Chất lượng của quá trình lựa chọn sẽ không đạt yêu cầu khi số lượng người nộp đơn ứng tuyển bằng hoặc ít hơn nhu cầu cần tuyển chọn Do vậy, công tác tuyển dụng giảng viên cần đảm bảo công khai, minh bạch, đúng quy định và có kế hoạch cụ thể; được thông báo rộng rãi, triển khai tới các đơn vị và đăng trên Website của nhà trường Quá trình tuyển dụng được thực hiện tốt sẽ giúp đưa ra được quyết định tuyển dụng đúng đắn nhằm giúp nhà trường

có được những giảng viên có chất lượng, có trình độ, năng lực phù hợp và phẩm chất đạo đức tốt Ngược lại nếu việc tuyển dụng không được quan tâm đúng mức sẽ

25

không lựa chọn được những giảng viên có đủ năng lực và phẩm chất đạo đức tốt bổ sung cho lực lượng này.Tuy nhiên, việc tuyển dụng đội ngũ giảng viên dù bằng bất

kỳ hình thức nào thì cũng phải đảm bảo các nguyên tắc sau:

Một là, tuyển dụng đội ngũ giảng viên phải căn cứ vào nhu cầu, vị trí công

tác của từng đơn vị trong nhà trường để chọn người Tiêu chuẩn quan trọng nhất khi tuyển dụng đội ngũ giảng viên là phải đáp ứng được yêu cầu của công việc.Tuyển dụng đội ngũ giảng viên phải đảm bảo tính vô tư, khách quan và chính xác, phải tuân thủ những quy định của Chính phủ, phù hợp với định hướng lãnh đạo của Đảng trong từng thời kỳ; lựa chọn được những người đủ tiêu chuẩn, năng lực và phẩm chất vào những vị trí nhất định của bộ máy hành chính nhà nước Để thực hiện được điều này, việc tuyển dụng đội ngũ giảng viên trong các trường Cao đẳng, Đại học phải được thực hiện trên cơ sở khoa học như: xác định nhu cầu cần tuyển dụng, phân tích công việc… để tiến hành tuyển chọn

Hai là, tuyển dụng đội ngũ giảng viên phải đảm bảo tính thống nhất của toàn

bộ hệ thống về phương pháp, cách thức tiến hành tuyển dụng giảng viên Thực hiện nguyên tắc này đòi hỏi phải có cơ quan tập trung thống nhất quản lý về công tác tuyển chọn đội ngũ giảng viên đây là đặc thù riêng của công tác tuyển dụng đội ngũ giảng viên trong trường Cao đẳng, Đại học.Việc tuyển chọn có trình độ đào tạo chuẩn để bổ sung vào đội ngũ giảng viên của trường là một công tác quan trọng nhằm thúc đẩy quá trình xây dựng đội ngũ giảng viên theo hướng đảm bảo cho việc tăng nhanh về số lượng, cơ cấu hợp lý và chất lượng cao Với tầm quan trọng của công tác tuyển dụng như vậy nên yêu cầu công tác tuyển dụng cần phải thực hiện tốt các nội dung sau:

+ Việc tuyển dụng phải tuân thủ một cách chặt chẽ nghiêm túc từ khâu lập

kế hoạch, tổ chức thực hiện, chỉ đạo kiểm tra đánh giá

+ Tham mưu với các cấp có thẩm quyền để xây dựng kế hoạch mang tính chiến lược nhằm tuyển chọn được một đội ngũ giảng viên vừa đáp ứng yêu cầu trước mắt vừa đảm bảo định hướng phát triển lâu dài của giáo dục và đào tạo

+ Hàng năm đội ngũ giảng viên được tuyển chọn phải nằm trong kế hoạch

và chỉ tiêu biên chế Giảng viên phải có tâm huyết, đảm bảo năng lực, chuyên môn,

kỹ năng chuẩn của một giảng viên Cao đẳng, Đại học

lệ % cơ cấu giữa các loại hình giảng viên cân đối hay không cân đối, phù hợp hay không phù hợp so với quy mô học sinh, sinh viên đối với sự phát triển của nhà trường

- Về cơ cấu độ tuổi và thâm niên công tác đòi hỏi phải cân đối, hợp lý theo

độ tuổi lao động Cơ cấu độ tuổi bao gồm: giảng viên trẻ tính đến 35 tuổi là các giảng viên rất năng động và sáng tạo, giảng viên trung niên từ 35 đến 45 tuổi là các giảng viên có tay nghề vững vàng, giảng viên cao niên tính đến 60 tuổi là các giảng viên có nhiều kinh nghiệm Số lượng giảng viên ở mỗi độ tuổi cần chiếm một tỷ lệ nhất định để sự kế thừa được ổn định và hài hòa về tính thâm niên công tác

-Ngoài ra còn tính đến cơ cấu giới tính, các môn học, các chuyên ngành trong trường

1.3.1.2 Công tác bố trí, sử dụng đội ngũ giảng viên

Công tác bố trí, sử dụng giảng viên chính là việc phân công giảng dạy cho giảng viên Việc phân công giảng dạy cho giảng viên thực chất là công tác tổ chức cán bộ vì vậy Hiệu trưởng cần nắm được sở trường, sở đoản cũng như hoàn cảnh của từng giảng viên để sử dụng họ, tạo cho họ niềm tin trong nghề nghiệp Trong tình hình đội ngũ giảng viên hiện nay, chất lượng chuyên môn nghiệp vụ không đồng đều, vì vậy Hiệu trưởng phải cân nhắc kỹ càng khi phân công giảng dạy cho giảng viên Phân công sử dụng đúng sẽ mang lại kết quả to lớn, ngược lại sẽ phát sinh nhiều vấn đề phức tạp về tư tưởng, tình cảm và sẽ ảnh hưởng không tốt đến các mặt hoạt động của nhà trường.Đối với đội ngũ giảng viên, hai căn cứ quan trọng để

bố trí, sử dụng là yêu cầu của Bộ Giáo dục và Đào tạo, tổ bộ môn và điều kiện nhân

27

lực hiện có của nhà trường Việc bố trí, sử dụng đội ngũ giảng viên phải dựa vào những định hướng có tính nguyên tắc sau:

- Bố trí, sử dụng đội ngũ giảng viên phải có tiền đề là quy hoạch

- Bố trí, sử dụng phải căn cứ vào mục tiêu Mục tiêu của hoạt động quản lý dẫn đến mục tiêu sử dụng giảng viên

- Bổ nhiệm phải trên cơ sở xây dựng cơ cấu nhân lực của nhà trường

- Bổ nhiệm trên cơ sở đòi hỏi của công vụ và nguồn nhân lực hiện có (đúng người, đúng việc)

- Tuân thủ nguyên tắc khách quan, nguyên tắc vô tư và công bằng khi thực hiện chính sách của Nhà nước, đây là căn cứ quan trọng để thực hiện chính sách sử dụng cán bộ

- Trong bố trí, sử dụng cần chú ý đảm bảo sự cân đối giữa các vị trí trong nhà trường Bao gồm 2 nội dung chính là:

Một là: Phân công công tác:

Phân công công tác đối với đội ngũ giảng viên cần xác định nội dung về công tác tư tưởng, về chuyên môn, vể năng lực sư phạm, về năng lực quản lý đối với từng giảng viên Đây cũng là việc giao trách nhiệm cho một giảng viên nào đó thực hiện hoặc đảm trách một công việc có mục đích cụ thể, rõ ràng, trong thời gian nhất định Người phân công phải có nhiệm vụ theo dõi, kiểm tra, đôn đốc, kịp thời uốn nắn, chỉnh sửa những sai lệch nhằm giúp giảng viên được phân công hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao

Hai là: Quản lý đội ngũ giảng viên:

Hiệu trưởng, Trưởng khoa có quyền quản lý trực tiếp các mặt hoạt động của giảng viên Hàng năm, Hiệu trưởng tổ chức đánh giá phân loại khả năng giảng dạy và những công tác khác của giảng viên trong trường dựa trên kết quả hoạt động giảng dạy, NCKH, học tập nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ và ý kiến đánh giá của tổ bộ môn, của Khoa

Việc sử dụng đội ngũ sao cho có hiệu quả cao nhất luôn là câu hỏi lớn của các nhà quản lý Một đội ngũ với rất nhiều độ tuổi, nhiều tính cách, năng lực, sở trường, hứng thú khác nhau thì công tác quản lý sẽ rất phức tạp Điều đó đòi hỏi công tác quản lý phải làm tốt một số công việc sau:

28

- Nắm bắt đặc điểm riêng biệt của mỗi cá nhân, mỗi nhóm cá nhân, tìm ra

ưu, nhược điểm của họ để từ đó có sự phân công lao động hợp lý

- Phân công công việc phù hợp, phát huy được ưu thế của họ

- Đề ra được quy chế làm việc, phân công rõ ràng, công bằng

- Gắn chặt các nghĩa vụ với quyền lợi của người lao động, đảm bảo sự công bằng trong đãi ngộ

Việc bố trí, sử dụng đội ngũ giảng viên sao cho có hiệu quả cũng không thể nằm ngoài các vấn đề trên Trước hết đòi hỏi các cấp quản lý phải hoạch định được các chính sách, chế độ rõ ràng như: Chính sách đối với giảng viên công tác tại vùng sâu, vùng xa; chính sách đối với giảng viên người dân tộc, giảng viên là nữ, hay chính sách đối với những môn học chuyên biệt Đặc thù của giảng viênCao đẳng, Đại học là giảng dạy và nghiên cứu khoa học, trong khi năng lực của mọi giảng viên không phải là toàn tài, nên khi phân công lao động cho giảng viên nếu phát huy được sở trường thì sẽ phát huy tốt nhất năng lực vốn có của họ, hiệu quả công tác của giảng viên sẽ rất cao

1.3.1.3 Công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giảng viên

Đào tạo con người là quá trình nâng cao năng lực của con người về mặt thể lực, trí lực, tâm lực đồng thời phân bổ, sử dụng và phát huy có hiệu quả nhất năng lực của nguồn nhân lực để phát triển sự nghiệp giáo dục, kinh tế của đất nước.Hay đào tạo nguồn nhân lực chính là quá trình học tập làm cho người cán bộ có thể thực hiện được chức năng, nhiệm vụ có hiệu quả hơn trong công tác của họ.Đào tạo là hoạt động cơ bản của quả trình nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên là quá trình hoạt động có mục đích, có tổ chức, nhằm hình thành và phát triển hệ thống các tri thức, kỹ năng, kỹ xảo, thái độ để hoàn thiện nhân cách mỗi cá nhân, tạo tiền đề cho

họ có thể vào đời, hành nghề một cách năng suất, hiệu quả

Bồi dưỡng là bồi bổ làm cho đối tượng được bồi dưỡng khỏe thêm, mạnh thêm và tốt hơn, giỏi hơn Làm tăng thêm năng lực, phẩm chất, trình độ hiện có về kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm để làm tốt việc đang làm

Đối với các trường Cao đẳng, Đại học hiện nay các nhà lãnh đạo cần nhìn nhận công tác đào tạo, bồi dưỡng giảng viên là nhiệm vụ cần phải có mục tiêu, chiến lược và kế hoạch trong quá trình lãnh đạo, cũng như nâng cao vị thế của nhà

29

trường trong quá trình phát triển của nhà trường Đào tạo và bồi dưỡng để nâng cao năng lực giảng viên là khâu quan trọng Chất lượng đội ngũ giảng viên có tốt hay không nguyên nhân là từ khâu này là cốt lõi Công tác đào tạo, bồi dưỡng giảng viên là việc làm thường xuyên đối với cán bộ quản lý trường học nhằm nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ và phẩm chất chính trị cũng như kỹ năng

* Hình thức đào tạo, bồi dưỡng:

- Bồi dưỡng thường xuyên về chính trị tư tưởng: Giúp cho đội ngũ giảng viên

nắm vững đường lối chủ trương của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước về các lĩnh vực, đặc biệt là về giáo dục đào tạo

- Đào tạo, bồi dưỡng thường xuyên về trình độ chuyên môn: Cần phải tạo

điều kiện cho đội ngũ giảng viên tham gia học tập đầy đủ các chu kỳ bồi dưỡng thường xuyên theo quy định của ngành, ngoài ra giảng viên phải có ý thức tự học,

tự bồi dưỡng, thông qua nghiên cứu các tài liệu tham khảo, dự giờ, thao giảng, trao đổi với đồng nghiệp thông qua sinh hoạt tổ bộ môn, nhóm,…

- Tổ chức các hội thảo chuyên đề: Giới thiệu các chuyên đề mới và thực tiễn

nhằm bổ sung cập nhật kiến thức cho giảng viên

- Đào tạo, bồi dưỡng về đổi mới phương pháp giảng dạy: Việc đổi mới

phương pháp giảng dạy là một trong những tiêu chí đánh giá tiêu chuẩn của giảng viên hàng năm Đánh giá giảng viên qua phương pháp giảng dạy sẽ thúc đẩy sự vươn lên tìm tòi sáng tạo trong chuyên môn (cách trình bày, cách khai thác nội dung, cách kiểm tra đánh giá…) Để nâng cao chất lượng giờ giảng trên lớp, nhà trường cần tổ chức tốt các hội nghị đổi mới phương pháp giảng dạy, tổ chức hội thảo để cùng trao đổi rút kinh nghiệm

- Công tác đào tạo trên chuẩn đội ngũ giảng viên: Trường phải xây dựng

kế hoạch đào tạo sau Đại học, sau đó hàng năm cử giảng viên đi học nhằm nâng cao trình độ đội ngũ và chính lực lượng này là lực lượng nòng cốt trong hoạt động chuyên môn của nhà trường

30

* Nội dung đào tạo, bồi dưỡng:

- Bồi dưỡng tư tưởng chính trị: nhằm nâng cao nhận thức về lý luận chủ nghĩa Mác - Lê nin và tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục; tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam, vào sự nghiệp CNH - HĐH đất nước; nhận thức được

vị trí vai trò của bản thân trước thế hệ trẻ, trước xã hội

- Bồi dưỡng lòng nhân ái sư phạm: lòng nhân ái - tình yêu thương con người là cái gốc của đạo lý làm người, đạo lý người thầy; tình thương đó là điểm xuất phát của mọi sự sáng tạo sư phạm và làm cho giảng viên có trách nhiệm cao đối với công việc của mình; nhờ có sức mạnh của tình yêu thương đó mà “các nhà

sư phạm có tâm hồn cao thượng, tinh thần sảng khoái, trí tuệ sáng suốt, linh cảm nhạy bén và tinh tế; nếu thiếu phẩm chất đó thì lao động sư phạm trở thành một điều khổ ải” Với người thầy giáo, tình yêu thương học sinh gắn liền với tình yêu nghề nghiệp “Càng yêu người bao nhiêu, càng yêu nghề bấy nhiêu” là câu nói của cố Tổng bí thư Lê Duẩn đã nói lên mối quan hệ biện chứng đó Vậy, yêu người, yêu nghề, say sưa với nghề nghiệp, tự hào với nghề nghiệp là những phẩm chất cao đẹp của người giáo viên nói chung và người giảng viên nói riêng

- Bồi dưỡng năng lực sư phạm: Bồi dưỡng năng lực tổ chức quá trình dạy học Vì tri thức sâu và rộng là nền tảng của năng lực sư phạm, do đó giảng viên cần không ngừng nâng cao kiến thức khoa học tự nhiên và xã hội để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thế hệ trẻ cũng như của xã hội

Việc đào tạo, bồi dưỡng cho giảng viên phải được tiến hành thường xuyên, liên tục và có hiệu quả để sau mỗi khoá học, đợt học, giảng viên thấy được sự trưởng thành của mình, thấy được lợi ích thiết thực của công tác đào tạo, bồi dưỡng

1.3.1.4 Cơ sở vật chất, trang thiết bị kỹ thuật trong nhà trường

Cơ sở vật chất trong nhà trường là yếu tố quan trọng bảo đảm yêu cầu nâng cao chất lượng đào tạo và NCKH, bao gồm phòng học, thư viện, xưởng thực hành,

cơ sở thực tập, phương tiện kỹ thuật phục vụ cho dạy và học Kết hợp với cơ sở vật chất đầy đủ là một môi trường xanh, sạch, đẹp, làm cho nhà trường trở thành môi trường giáo dục lành mạnh Thiếu thốn về cơ sở vật chất sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến thời gian học của các lớp, đến chất lượng giảng dạy và học tập của giảng viên

và sinh viên Giáo dục tạo ra sức mạnh đó không phải ở dạng đơn nhất, cũng không