Giải pháp nâng cao năng lực của đội ngũ thanh tra viên tại cơ quan Thanh tra Chính phủ

Giải pháp nâng cao năng lực của đội ngũ thanh tra viên tại cơ quan Thanh tra Chính phủ Giải pháp nâng cao năng lực của đội ngũ thanh tra viên tại cơ quan Thanh tra Chính phủ Giải pháp nâng cao năng lực của đội ngũ thanh tra viên tại cơ quan Thanh tra Chính phủ luận văn tốt nghiệp,luận văn thạc sĩ, luận văn cao học, luận văn đại học, luận án tiến sĩ, đồ án tốt nghiệp luận văn tốt nghiệp,luận văn thạc sĩ, luận văn cao học, luận văn đại học, luận án tiến sĩ, đồ án tốt nghiệp

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI

-

ĐỔNG ĐÌNH CHÍNH

GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC CỦA ĐỘI NGŨ THANH TRA VIÊN TẠI CƠ QUAN THANH TRA CHÍNH PHỦ

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS Nguyễn Danh Nguyên

Hà Nội – 2016

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn “Giải pháp nâng cao năng

lực của đội ngũ thanh tra viên tại cơ quan Thanh tra Chính phủ”này do chính tôi nghiên cứu và thực hiện Các thông tin, số liệu được sử dụng trong luận văn là hoàn toàn trung thực, chính xác và có nguồn gốc rõ ràng

Tác giả luận văn

Đổng Đình Chính

Tác giả xin chân thành cảm ơn Lãnh đạo Thanh tra Chính phủ, lãnh đạo

Vụ Tổ chức - Cán bộ đã tạo điều kiện thuận lợi giúp đỡ tác giả có được các thông tin, tài liệu cần thiết cho đề tài nghiên cứu của mình

Tác giả xin bày tỏ lời tri ân sâu sắc tới gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã ủng hộ, động viên, chia sẻ và tạo những điều kiện tốt nhất cho tác giả trong suốt thời gian theo học khóa đào tạo thạc sỹ tại Viện Kinh tế và Quản lý, Đại học Bách khoa Hà Nội

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1: Số lượng thanh tra viên cơ quan Thanh tra Chính phủ được đào tạo, bồi dưỡng trong nước 69 Bảng 2.2: Số lượng thanh tra viên cơ quan Thanh tra Chính phủ được đào tạo, bồi dưỡng tại nước ngoài 70

DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ

Biểu đồ 2.1: Trình độ nghiệp vụ của đội ngũ thanh tra viên cơ quan Thanh tra Chính phủ 63 Biểu đồ 2.2: Tỉ lệ thanh tra viên cơ quan Thanh tra Chính phủ được cử đi đào tạo trong nước giữa các năm 64 Biểu đồ 2.3: Tỉ lệ thanh tra viên cơ quan Thanh tra Chính phủ được đi đào tạo nước ngoài giữa các năm 65 Biểu đồ 2.4: Tỉ lệ trình độ chuyên môn của đội ngũ thanh tra viên cơ quan Thanh tra Chính phủ 66 Biểu đồ 2.5: Trình độ ngoại ngữ của đội ngũ thanh tra viên cơ quan Thanh tra Chính phủ 67 Biểu đồ 2.6: Biểu đồ so sánh số lượt cán bộ được cử đi đào tạo trong nước so với tổng số thanh tra viên trong các năm 68 Biểu đồ 2.7: Trình độ lý luận chính trị của đội ngũ thanh tra viên cơ quan Thanh tra Chính phủ 73

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ v

MỤC LỤC vi

LỜI MỞ ĐẦU 1

1 Lý do lựa chọn đề tài 1

2 Mục đích, nhiệm vụ của đề tài 4

3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 5

4 Phương pháp nghiên cứu 5

5 Ý nghĩa thực tiễn của đề tài 6

6 Kết cấu của luận văn 6

Chương 1 7

MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ NĂNG LỰC CỦA 7

ĐỘI NGŨ THANH TRA VIÊN TẠI CƠ QUAN THANH TRA 7

1.1 Khái niệm và các yếu tố cấu thành năng lực của đội ngũ thanh tra viên tại cơ quan thanh tra 7

1.1.1 Khái niệm 7

1.1.2 Các yếu tố cấu thành năng lực của thanh tra viên 9

1.2 Sự cần thiết phải nâng cao năng lực đội ngũ thanh tra viên tại cơ quan thanh tra 13

1.3 Các tiêu chí đánh giá năng lực của đội ngũ thanh tra viên tại cơ quan thanh tra 16

1.4 Các yếu tố tác động đến việc nâng cao năng lực của đội ngũ thanh tra viên tại cơ quan thanh tra 29

1.4.1 Các yếu tố khách quan 29

1.4.2 Các yếu tố chủ quan 34

TIỂU KẾT CHƯƠNG 1 39

Chương 2 : THỰC TRẠNG NĂNG LỰC CỦA ĐỘI NGŨ THANH TRA VIÊN TẠI THANH TRA CHÍNH PHỦ 41

2.1 Khái quát chung về cơ quan Thanh tra Chính phủ và quy định về tiêu chuẩn, năng lực của thanh tra viên qua các thời kỳ 41 2.1.1 Khái quát về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Thanh tra Chính phủ 41 2.1.2 Khái quát quy định về tiêu chuẩn, năng lực của thanh tra viên qua các thời kỳ 46 2.2 Quy định pháp luật hiện hành về tiêu chuẩn, năng lực đội ngũ thanh tra viên của

cơ quan Thanh tra Chính phủ 48 2.3 Thực tiễn năng lực của đội ngũ thanh tra viên tại cơ quan Thanh tra Chính phủ 59 2.3.1 Khái quát kết quả thực hiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan Thanh tra Chính phủ 59 2.3.2 Thực trạng năng lực đội ngũ thanh tra viên cơ quan Thanh tra Chính phủ 62 2.4 Đánh giá về năng lực đội ngũ thanh tra viên 79

TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 82 Chương 3 ĐỊNH HƯỚNG, GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC ĐỘI NGŨ 83 THANH TRA VIÊN TẠI CƠ QUAN THANH TRA CHÍNH PHỦ 83

3.1 Định hướng nâng cao năng lực đội ngũ thanh tra viên tại cơ quan Thanh tra Chính phủ 83 3.1.1 Nâng cao năng lực đội ngũ thanh tra viên phải bám sát vào Kế hoạch cải cách hành chính của Thanh tra Chính phủ về xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức 83 3.1.2 Nâng cao năng lực đội ngũ thanh tra viên tại cơ quan Thanh tra Chính phủ phải bám sát vào định hướng xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức theo tinh thần của Chiến lược phát triển ngành Thanh tra đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030 84

3.1.3 Nâng cao năng lực của đội ngũ thanh tra viên cần được thực hiện trên cơ sở đánh giá thực trạng đội ngũ và yêu cầu đáp ứng các nhiệm vụ chính trị hiện nay của Thanh tra Chính phủ 86 3.2 Một số giải pháp, kiến nghị nhằm nâng cao năng lực đội ngũ thanh tra viên tại Thanh tra Chính phủ trong thời gian tới 87 3.2.1 Xây dựng, hoàn thiện các quy định pháp luật về tiêu chuẩn nghiệp vụ thanh tra viên, về đào tạo, bồi dưỡng, quản lý, sử dụng đội ngũ thanh tra viên 87 3.2.2 Xây dựng chiến lược phát triển nguồn nhân lực của Thanh tra Chính phủ 91 3.2.3 Chuẩn hoá công tác kế hoạch phát triển đội ngũ cán bộ, thanh tra viên và năng lực quản lý, sử dụng cán bộ, thanh tra viên 93 3.2.4 Nâng cao chất lượng quản lý và sử dụng cán bộ, thanh tra viên 94 3.2.5 Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, thanh tra viên 97 3.2.6 Hoàn thiện chính sách duy trì đội ngũ cán bộ, thanh tra viên có chất lượng 99

KẾT LUẬN 101 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

LỜI MỞ ĐẦU

1 Lý do lựa chọn đề tài

Thanh tra là hoạt động đặc thù của quản lý nhà nước, là chức năng thiết yếu, quan trọng nhằm bảo đảm cho hiệu lực của quản lý nhà nước được thực hiện Hơn 70 năm qua, kể từ khi Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 64/SL ngày 23/11/1945 thành lập Ban Thanh tra đặc biệt, dưới sự lãnh đạo của Đảng, ngành Thanh tra Việt Nam đã không ngừng lớn mạnh và trưởng thành Các thế hệ cán bộ, công chức ngành Thanh tra không ngừng phấn đấu, vượt qua mọi gian nan, thử thách để hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao, góp phần vào sự nghiệp xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội, xứng đáng với sự tin cậy, kỳ vọng của Đảng, Nhà nước và nhân dân như lời dạy của Bác Hồ

kính yêu “cán bộ thanh tra là tai mắt của trên, là bạn của dưới”[18]

Kết quả công tác thanh tra của ngành thanh tra nói chung và Thanh tra Chính phủ nói riêng đã giúp phát hiện những bất cập, hạn chế nảy sinh trong

cơ chế quản lý kinh tế - xã hội, đặc biệt là trong điều kiện xây dựng nền kinh

tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta Trên cơ sở đó, cơ quan thanh tra đã kịp thời tham mưu cho lãnh đạo Đảng, Nhà nước và kiến nghị với các ngành, các cấp nhằm chấn chỉnh hoặc sửa đổi, bổ sung chính sách, pháp luật qua đó hoàn thiện cơ chế quản lý trên mọi mặt của đời sống xã hội Cơ quan thanh tra cũng đã phát hiện và xử lý vi phạm pháp luật xảy ra trên nhiều lĩnh vực quản lý nhà nước, qua đó giúp thu hồi tiền, tài sản về cho Nhà nước, bảo vệ quyền, lợi ích chính đáng của tổ chức, cá nhân và góp phần duy trì trật

tự, kỷ cương xã hội

Bên cạnh những thành tựu đạt được, sự phát triển của ngành Thanh tra nói chung và việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Thanh tra Chính phủ nói riêng vẫn chưa theo kịp những yêu cầu ngày càng cao của quản

lý nhà nước, làm giảm hiệu lực, hiệu quả công tác thanh tra trên các lĩnh vực

thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng… nên chưa đáp ứng hết những đòi hỏi của Đảng, Nhà nước và kỳ vọng của nhân dân Thực trạng này xuất phát từ nhiều nguyên nhân như việc xác định vị trí, vai trò và chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan thanh tra nhà nước chưa phù hợp; tổ chức bộ máy của các cơ quan thanh tra nhà nước còn thiếu tính hệ thống; quyền hạn của các cơ quan thanh tra nhà nước chưa tương xứng với nhiệm vụ được giao…; trong đó, cũng có nguyên nhân từ đội ngũ cán bộ, công chức thanh tra còn thiếu tính chuyên nghiệp, trách nhiệm và bản lĩnh nghề nghiệp

Thực tiễn năng lực của đội ngũ thanh tra viên của Thanh tra Chính phủ hiện nay cho thấy một số bất cập sau:

Thứ nhất, trước những diễn biến phức tạp trong công tác thanh tra, hành

vi vi phạm của các đối tượng thanh tra ngày càng tinh vi, trình độ chuyên môn của cán bộ thanh tra vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu Có nhiều vụ việc sai phạm diễn ra nhưng quá trình phát hiện khó khăn bởi chính một mặt là do năng lực, trình độ của cán bộ thanh tra chưa cao, mặt khác cơ chế chính sách

và pháp luật chưa đồng bộ Trong đó điều quan trọng hơn là bản lĩnh và trách nhiệm của cán bộ thanh tra hiện nay Một số trường hợp có biểu hiện bao che,

nể nang đối tượng hay bỏ qua những sai phạm mà không quyết tâm xử lý Trên thực tế đã có một số cán bộ bị xử lý hình sự Mặt khác, công tác cán bộ của ngành trong một thời gian dài chậm được đổi mới, chưa đáp ứng yêu cầu chuyên nghiệp hoá đội ngũ thanh tra viên

Thứ hai, đội ngũ thanh tra viên được lấy từ nhiều nguồn khác nhau nên

kiến thức pháp luật, kiến thức thực tế về các lĩnh vực công tác của ngành như thanh tra kinh tế - xã hội, giải quyết khiếu nại, tố cáo, phòng, chống tham nhũng còn hạn chế Chính vì vậy, hiệu quả hoạt động thanh tra bị ảnh hưởng

Ví dụ, hoạt động thanh tra kinh tế - xã hội là nhiệm vụ đòi hỏi mỗi cán bộ

thanh tra phải có kiến thức sâu rộng về các ngành chuyên môn, kỹ thuật Trên thực tế, có một số cán bộ thanh tra đáp ứng được yêu cầu này, chính vì vậy trong quá trình tiến hành thanh tra nhất là đối với các cuộc thanh tra về một lĩnh vực, thanh tra đột xuất theo chuyên đề, nhiều khi phải sử dụng cán bộ của các ngành chuyên môn khác làm thành viên của Đoàn thanh tra và giao các cán bộ này kiểm tra, kết luận về các lĩnh vực chuyên môn đó Trong trường hợp này, thanh tra viên thường ít chủ động được trong hoạt động thanh tra mà hay bị lệ thuộc vào cơ quan chuyên môn khác, làm ảnh hưởng đến tiến độ, kết quả các cuộc thanh tra Ngoài ra, khả năng các kết luận chuyên môn thiếu chính xác, thiếu khách quan vì nhiều lý do khác nhau là hoàn toàn có thể xảy

ra Vì vậy, việc thiếu năng lực chuyên môn về các lĩnh vực hoạt động liên quan đến công tác của ngành là một trong những nhân tố ảnh hưởng lớn đến chất lượng thanh tra

Thứ ba, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, kỹ năng làm việc, kinh

nghiệm thực tiễn của đội ngũ cán bộ làm công tác thanh tra nhìn chung không đồng đều Một số cán bộ thanh tra chưa đáp ứng được yêu cầu về trình độ, năng lực, bản lĩnh, thiếu kinh nghiệm thực tế; thiếu kỹ năng thực hành trong quá trình làm việc với đối tượng thanh tra ở cơ sở (ví dụ như: hạn chế trong việc giao tiếp, đối thoại, lập biên bản thẩm tra, xác minh, đối chất, kết luận, quyết định xử lý trong hoạt động thanh tra kinh tế - xã hội)

Những tồn tại, yếu kém đó đang đặt ra những thách thức to lớn, đòi hỏi

cơ quan Thanh tra Chính phủ phải vượt qua để xứng đáng với trọng trách được Đảng và Nhà nước giao phó và sự trông cậy của nhân dân Để vượt qua được những thách thức đó, nhằm xây dựng hình ảnh ngày một đẹp hơn, một trong những yêu cầu cấp thiết là phải nâng cao hơn nữa năng lực của đội ngũ thanh tra viên trong cơ quan thanh tra, đặc biệt là tại Thanh tra Chính phủ - cơ quan ngang Bộ của Chính phủ, thực hiện chức năng quản lý nhà nước về công

tác thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng trong phạm vi cả nước; thực hiện hoạt động thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng [13]

Nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động thanh tra, tạo cơ sở cho việc giáo dục lý tưởng, nâng cao kiến thức kỹ năng nghề nghiệp, bản lĩnh của cán bộ thanh tra trong thời kỳ mới, cần phải nghiên cứu có hệ thống, toàn diện những kết quả mà cơ quan Thanh tra Chính phủ đã đạt được trong thời gian qua, đồng thời, chỉ ra những tồn tại, hạn chế để có biện pháp khắc phục, đặc biệt là nhìn từ góc độ năng lực của đội ngũ thanh tra viên Do đó, việc nghiên cứu đề

tài “Giải pháp nâng cao năng lực của đội ngũ thanh tra viên tại cơ quan

Thanh tra Chính phủ” là thực sự cấp thiết

2 Mục đích, nhiệm vụ của đề tài

Mục đích nghiên cứu của đề tài là cung cấp những luận cứ khoa học cho việc đề xuất các giải pháp, kiến nghị nâng cao năng lực của đội ngũ thanh tra viên tại cơ quan Thanh tra Chính phủ

Để thực hiện mục đích trên, đề tài có những nhiệm vụ chính sau:

- Phân tích làm sáng tỏ các vấn đề lý luận cơ bản về năng lực đội ngũ thanh tra viên tại cơ quan thanh tra, bao gồm: đưa ra quan niệm về năng lực của đội ngũ thanh tra viên tại cơ quan thanh tra; làm rõ các yếu tố cấu thành năng lực của thanh tra viên; phân tích sự cần thiết phải nâng cao năng lực của đội ngũ thanh tra viên; đưa ra các tiêu chí đánh giá năng lực của đội ngũ thanh tra viên và các yếu tố tác động đến việc nâng cao năng lực của đội ngũ thanh tra viên tại cơ quan thanh tra

- Phân tích, đánh giá thực trạng năng lực làm việc của đội ngũ thanh tra viên cơ quan Thanh tra Chính phủ: những mặt đạt được, những tồn tại, hạn chế về năng lực làm việc của đội ngũ thanh tra viên Thanh tra Chính phủ, đồng thời chỉ ra những nguyên nhân căn bản của những tồn tại, hạn chế đó

- Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn, phân tích và đưa ra các giải pháp, kiến nghị nhằm nâng cao năng lực của đội ngũ thanh tra viên tại cơ quan Thanh tra Chính phủ

3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là năng lực của đội ngũ thanh tra viên của cơ quan Thanh tra Chính phủ ở góc độ lý luận, cơ sở pháp lý và cơ sở thực tiễn

Phạm vi nghiên cứu của đề tài:

- Về không gian: Luận văn tập trung nghiên cứu những vấn đề lý

luận về năng lực của đội ngũ thanh tra viên tại cơ quan thanh tra ở nước ta hiện nay; nghiên cứu các quy định pháp luật, thực trạng năng lực và đề xuất các giải pháp phù hợp với đội ngũ thanh tra viên của cơ quan Thanh tra Chính phủ

- Về thời gian: Luận văn giới hạn phạm vi nghiên cứu về khuôn khổ thể

chế quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan thanh tra, các quy định liên quan đến năng lực của thanh tra viên và khai thác dữ liệu liên quan đến thực trạng trong khoảng thời gian năm 2013-2015

4 Phương pháp nghiên cứu

Các phương pháp nghiên cứu cụ thể được sử dụng trong luận án là:

- Phương pháp phân tích, tổng hợp: Phân tích, đánh giá các nội dung về

khái niệm, các yếu tố cấu thành, các tiêu chí đánh giá và yếu tố tác động đế nâng cao năng lực của đội ngũ thanh tra viên tại cơ quan thanh tra

- Phương pháp cấu trúc hệ thống: Việc thực hiện nghiên cứu, đánh giá

năng lực của đội ngũ thanh tra viên được đặt trong mối liên hệ với chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan thanh tra trên cơ sở các quy định pháp luật

về vấn đề này

- Phương pháp quan sát, thống kê, so sánh: Quan sát, thống kê thực

trạng năng lực của đội ngũ thanh tra viên của cơ quan Thanh tra Chính phủ được biểu hiện qua kết quả thực hiện nhiệm vụ hàng năm

5 Ý nghĩa thực tiễn của đề tài

Việc nghiên cứu góp phần làm rõ cơ sở khoa học cho việc đề xuất các giải pháp, kiến nghị hoàn thiện các quy định pháp luật và tổ chức thực hiện nhằm nâng cao năng lực của đội ngũ thanh tra viên tại cơ quan Thanh tra Chính phủ

- Kết quả nghiên cứu đề tài là tài liệu tham khảo phục vụ cho công tác nghiên cứu và giảng dạy, bồi dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ thanh tra viên của ngành thanh tra nói chung và của cơ quan Thanh tra Chính phủ nói riêng

6 Kết cấu của luận văn

Kết cấu của luận văn ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn được kết cấu thành 3 chương:

Chương 1: Một số vấn đề chung về năng lực của đội ngũ thanh tra viên tại cơ quan Thanh tra

Chương 2: Thực trạng năng lực của đội ngũ thanh tra viên tại cơ quan Thanh tra Chính phủ

Chương 3: Định hướng, giải pháp nâng cao năng lực đội ngũ thanh tra viên tại cơ quan Thanh tra Chính phủ

Theo Từ điển Tiếng Việt, năng lực là “khả năng đủ để thực hiện tốt một

công việc” [47, tr.1172] Ở góc độ tâm lý, năng lực là tổng hợp các đặc điểm,

thuộc tính tâm lý của cá nhân phù hợp với yêu cầu, đặc trưng của một hoạt động nhất định nhằm đảm bảo cho hoạt động đó đạt hiệu quả cao Tức là, năng lực là một tập hợp các kỹ năng, kiến thức, hành vi và thái độ được cá nhân tích lũy và

sử dụng để đạt được kết quả theo yêu cầu công việc Năng lực của con người bao gồm phần nổi là nền tảng được giáo dục, đào tạo, kinh nghiệm, kỹ năng… có thể thấy được thông qua các hình thức đánh giá, quan sát, theo dõi; và phần chìm là phong cách tư duy, đặc tính hành vi, sở thích nghề nghiệp, sự phù hợp với cồng việc… khó có thể theo dõi và đánh giá được

Theo đó, năng lực là khả năng của một người để làm một việc gì đó, để

xử lý tình huống và để thực hiện một nhiệm vụ cụ thể trong một môi trường xác định Nói cách khác, năng lực là khả năng sử dụng các tiềm lực của con người như kiến thức, kỹ năng và các phẩm chất khác để đạt được các mục tiêu

cụ thể trong một điều kiện xác định Năng lực của cá nhân phải phù hợp với những yêu cầu của một hoạt động nhất định, đảm bảo cho hoạt động đó nhanh chóng đạt kết quả Năng lực được hình thành và bộc lộ trong hoạt động; gắn với những hoạt động cụ thể và chịu sự chi phối của các yếu tố xung quanh, môi trường và hoạt động của bản thân

Mỗi cá nhân có năng lực khác nhau vì năng lực được hình thành từ tư chất, mà tư chất lại là một trong những điều kiện hình thành năng lực Có nhiều người thường đồng nhất năng lực với trình độ, bằng cấp; tuy nhiên thực

tế nó chỉ là một điều quan trọng để hình thành năng lực, là cơ sở để có được năng lực Năng lực góp phần làm cho quá trình lĩnh hội tri thức, kỹ năng trong lĩnh vực hoạt động nhất định của một người được nhanh chóng, thuận lợi và dễ dàng hơn

Theo Từ điển Tiếng Việt, đội ngũ là “tập hợp số đông người cùng chức

năng, nghề nghiệp” [47, tr.659]; thanh tra là “điều tra, xem xét để làm rõ sự việc”[47, tr.1529]; thanh tra viên là người làm nhiệm vụ điều tra, xem xét để làm

rõ sự việc Thanh tra viên là công chức ngạch thanh tra Hiện nay, trong các cơ quan thanh tra nhà nước có nhiều cán bộ, công chức thực hiện những nhiệm vụ không liên quan trực tiếp đến công tác thanh tra (ví dụ như cán bộ văn thư, lưu trữ, kế toán…); mặt khác, có những người không là công chức ngạch thanh tra nhà nước nhưng vẫn thường xuyên tham gia các đoàn thanh tra (ví dụ như chuyên viên ở các bộ, sở được cử vào đoàn thanh tra liên ngành)

Theo đó, có quan niệm cho rằng thanh tra viên chỉ nên hiểu theo nghĩa hẹp, tức là công chức chuyên môn tham gia hoạt động đoàn thanh tra theo quy định của pháp luật về thanh tra Tuy nhiên, để nghiên cứu về năng lực của thanh tra viên thì cần tiếp cận hướng rộng hơn, đó là công chức chuyên môn nghiệp vụ của cơ quan thanh tra nhà nước, tham gia các hoạt động nhằm giúp cho chủ thể quản lý nhà nước xem xét, đánh giá việc thực hiện mục tiêu quản

lý Ví dụ như công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, giải quyết tố cáo, thanh tra, kiểm tra việc thực hiện chính sách pháp luật … Theo đó, đội ngũ thanh tra viên được hiểu là lực lượng công chức chuyên môn nghiệp vụ của

cơ quan thanh tra nhà nước, thực hiện quyết định thanh tra và các nhiệm vụ

khác liên quan đến thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng của cơ quan thanh tra nhà nước

Năng lực của đội ngũ thanh tra viên luôn gắn với mục đích tổng thể, với chiến lược phát triển của tổ chức và phải gắn với những lĩnh vực, điều kiện cụ thể Mục đích thanh tra là nội dung quan trọng mang tính định hướng cho hoạt động của các cơ quan thanh tra và đã được đề cập trong các văn bản pháp luật về thanh tra Pháp luật về thanh tra ngày càng thể hiện rõ hơn mục

đích thanh tra theo tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh “Thanh tra là tai mắt

của trên, là người bạn của dưới” Với vai trò là chức năng thiết yếu của quản

lý nhà nước về thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng, mục đích chủ yếu của hoạt động của thanh tra là giúp chủ thể quản lý nhà nước kiểm soát và bảo đảm cho các đối tượng quản lý chấp hành đúng chính sách, pháp luật, không chỉ phát hiện sai phạm, xử lý những sai phạm; kiến nghị việc khắc phục, hoàn thiện cơ chế quản lý, chính sách pháp luật mà còn có mục đích là giúp cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện đúng các quy định của pháp luật

Theo đó, năng lực của đội ngũ thanh tra viên trong cơ quan thanh tra

là tổng hợp các kiến thức, kỹ năng, thái độ tạo nên khả năng thực hiện nhiệm

vụ của lực lượng công chức chuyên môn nghiệp vụ trong cơ quan thanh tra nhà nước nhằm thực hiện quyết định thanh tra và các nhiệm vụ khác liên quan đến thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng của cơ quan thanh tra nhà nước

1.1.2 Các yếu tố cấu thành năng lực của thanh tra viên

Năng lực của thanh tra viên được cấu thành từ các yếu tố: kiến thức, kỹ năng và thái độ của thanh tra viên Cụ thể như sau:

Thứ nhất, yếu tố về kiến thức

Kiến thức là những hiểu biết chung hoặc chuyên ngành của một cá nhân cần thiết để đảm nhiệm một vị trí lao động nào đó [16] Kiến thức bao gồm kiến thức nghề nghiệp, trình độ chuyên môn nghiệp vụ và những kiến thức khác có ích cho công việc Kiến thức nghề nghiệp và trình độ chuyên môn nghiệp vụ của thanh tra viên được tích lũy từ quá trình học tập, đào tạo, công việc và sự quan sát, học hỏi của cá nhân

Năng lực chuyên môn của thanh tra viên được biểu hiện chủ yếu qua nhận thức về lý luận chính trị, lý luận thanh tra, những tri thức về hoạt động thanh tra và khả năng hoạt động thực tiễn trong công tác thanh tra

Đó là nhận thức, khả năng tiếp thu, phân tích, đánh giá một sự kiện, một hiện tượng có thể là đối tượng cần thanh tra, phân tích đúng hay sai, đánh giá sự phù hợp của hoàn cảnh từ đó lựa chọn mục tiêu, lập kế hoạch để thực hiện được mục tiêu

Công tác thanh tra đặc biệt quan trọng nên thanh tra viên phải là những người thực sự có năng lực, kinh nghiệm và uy tín Năng lực của thanh tra viên không chỉ tinh thông về chuyên môn nghiệp vụ thanh tra, mà còn phải nắm vững nghiệp vụ thuộc ngành, nghề của cơ quan, đơn vị đang làm việc; đồng thời phải hiểu biết sâu sắc về các vấn đề xã hội, am hiểu luật pháp, giải quyết các mối quan hệ xã hội một cách minh bạch, công tâm theo đúng pháp luật

Cụ thể, bao gồm những nội dung sau:

Một là, trình độ chuyên môn phù hợp, tinh thần nghiên cứu, học tập

nâng cao trình độ và kỹ năng nghề nghiệp trong hoạt động thanh tra với mục đích hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được phân công với chất lượng cao

Hai là, hiểu biết và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của pháp luật trong hoạt động thanh tra Cán bộ thanh tra cần phải nắm vững điều gì được phép làm và điều gì không được phép làm trong công tác Cán bộ thanh tra

cũng phải thực hành công việc một cách đúng đắn, khách quan không vì sức sức ép khách quan hoặc chủ quan mà thay đổi sự thực, đổi trắng thay đen

Thứ hai, yếu tố về kỹ năng

Kỹ năng là khả năng vận dụng những kiến thức thu nhận được trong một lĩnh vực nào đó vào thực tế [48, tr.520] Kỹ năng xuất phát từ nhận thức, cách tiếp cận vấn đề, nắm bắt, phân tích, xử lý tình huống thực tiễn

Hoạt động thực tiễn thanh tra là sự thể hiện ra bên ngoài trình độ chuyên môn nghiệp vụ và nghệ thuật thanh tra, thể hiện khả năng vận dụng tri thức tổng hợp một cách kinh hoạt, xử lý tình huống thanh tra một cách hợp lý, hiệu quả của thanh tra viên Hoạt động thực tiễn thanh tra còn thể hiện ở năng lực cảm hoá, đấu tranh, thuyết phục đối tượng thanh tra Việc ứng xử các quan hệ thanh tra một cách có văn hoá là một nội dung rất quan trọng nói lên năng lực thanh tra của người làm công tác thanh tra, nó được biểu hiện ở mối quan hệ nội tại trong Ngành, quan hệ với ngoài ngành Thanh tra, với đối tượng thanh tra và trong cuộc sống

Hoạt động thanh tra mang tính đặc thù nhằm phòng ngừa, phát hiện và

xử lý các hành vi vi phạm pháp luật; phát hiện những sơ hở trong cơ chế quản

lý, chính sách, pháp luật Vì vậy, cán bộ thanh tra cần có kiến thức rộng, nhạy bén, luôn cập nhật thông tin về kinh tế, chính trị, văn hoá – xã hội, an ninh quốc phòng; tư duy phải linh hoạt, thành thạo kỹ năng hành nghề Đối tượng tiếp xúc của thanh tra, nhất là về thanh tra kinh tế thường có năng lực, trình

độ cao, quan hệ xã hội rộng với nhiều người có thế lực Nếu cán bộ thanh tra không có năng lực tự chủ, kiểm soát được mục tiêu, kế hoạch rõ ràng, có ý chí

nỗ lực hết mình thì không thể đánh giá đúng đối tượng và làm chủ được mình

Thứ ba, yếu tố về thái độ

Thái độ là nhận thức, cách ứng xử trong công việc; bao gồm thái độ chính trị, đạo đức, văn hóa thanh tra và phong cách làm việc Thái độ làm

việc ảnh hưởng đến tinh thần làm việc, xu hướng tiếp thu kiến thức trong quá trình làm việc

Thanh tra có một vị trí đặc biệt quan trọng trong quản lý nhà nước, trong hoạt động đấu tranh với các hành vi vi phạm pháp luật và bảo vệ pháp chế xã hội chủ nghĩa Theo đó, cán bộ làm công tác thanh tra phải có bản lĩnh chính trị, có phẩm chất đạo đức nghề nghiệp; có lối sống sinh hoạt và ứng xử phù hợp chức năng, nhiệm vụ của Ngành; có ý thức nghề nghiệp tốt, nhiệt tình và tích cực trong công tác; có tinh thần tự giác cao trong hoạt động chuyên môn Công tác thanh tra là một dạng hoạt động đặc biệt, có liên quan đến nhiều tổ chức và cá nhân, nếu cán bộ thanh tra không đặt vấn đề đạo đức nghề nghiệp lên hàng đầu, họ có thể sẽ phạm sai lầm, làm ảnh hưởng tới công việc của rất nhiều cơ quan đơn vị và cá nhân Phẩm chất đạo đức của người cán bộ thanh tra luôn đòi hỏi họ phải kiên trì, nhẫn nại, đặt quyền lợi của tập thể lên trên lợi ích cá nhân

Thái độ chính trị, đạo đức thanh tra và phong cách làm việc không chỉ điều chỉnh hành vi của thanh tra viên mà còn hình thành nhân cách con người nói chung, của thanh tra viên nói riêng Nó giúp cho mỗi thanh tra viên đánh giá, lựa chọn những hành vi phù hợp với yêu cầu của công việc chuyên môn nhằm đáp ứng lợi ích của nhà nước và xã hội Bên cạnh đó, thái độ chính trị, đạo đức thanh tra, phong cách làm việc của thanh tra viên hướng tới bảo vệ những lý tưởng xã hội tốt đẹp, những điều nên làm trong hoạt động thanh tra, góp phần phát triển tính tích cực xã hội của thanh tra viên, giáo dục thanh tra viên đấu tranh vì sự công bằng, công minh trong hoạt động chuyên môn Các chuẩn mực và các nguyên tắc đạo đức thanh tra được xây dựng, củng cố và duy trì trong thời gian dài, khi hình thành sẽ có vai trò tác động trở lại vào nhận thức của thanh tra viên và chi phối hành vi của họ Ví dụ như nguyên tắc trung thực là yêu cầu vô cùng quan trọng đối với người thanh tra viên phải

tuân theo, nêu ai vi phạm nguyên tắc này như tham ô, nhận hối lộ… sẽ bị dư

luận trong cơ quan, đồng nghiệp lên án, nhân dân phê phán

1.2 Sự cần thiết phải nâng cao năng lực đội ngũ thanh tra viên tại

cơ quan thanh tra

Thứ nhất, nâng cao năng lực đội ngũ thanh tra viên nhằm đáp ứng yêu cầu thực hiện chức năng, nhiệm vụ mang tính chất đặc thù phức tạp cơ quan thanh tra

Thanh tra là hoạt động quản lý đặc biệt, có chức năng đánh giá công tác quản lý, tìm ra những hạn chế, yếu kém trong công tác quản lý để kịp thời có những điều chỉnh phù hợp Theo đó, đặc điểm quan trọng trong tổ chức và hoạt động của ngành Thanh tra là luôn gắn liền với bộ máy thực hiện chức năng quản lý Các cơ quan thanh tra chủ yếu làm nhiệm vụ quản

lý nhà nước trong lĩnh vực thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo, phòng, chống tham nhũng và làm nhiệm vụ tham mưu cho các cơ quan quản lý trong các lĩnh vực này

Cơ quan thanh tra có chức năng quản lý nhà nước về công tác thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng; tham mưu cho thủ trưởng cơ quan hành chính trong công tác thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng; trực tiếp thực hiện các hoạt động thanh tra, bao gồm: (i) thanh tra các hoạt động quản lý kinh tế, quản

lý xã hội của cơ quan nhà nước, các tổ chức chính trị, xã hội, các đơn vị lực lượng vũ trang, hoạt động của các doanh nghiệp, các đơn vị sự nghiệp và các tổ chức khác có sử dụng vốn và tài sản của Nhà nước; (ii) thanh tra việc chấp hành chính sách, pháp luật, việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ

và trách nhiệm thi hành công vụ của cơ quan và công chức nhà nước (đặc biệt là thanh tra trách nhiệm của các cơ quan có thẩm quyền giải quyết

khiếu nại, tố cáo, thanh tra trách nhiệm thực hiện công tác phòng chống tham nhũng của thủ trưởng các cơ quan hành chính)

Từ chức năng, nhiệm vụ của cơ quan Thanh tra nhà nước cho thấy đặc thù công việc thanh tra là phức tạp, khó khăn Thanh tra viên, cán bộ thanh tra

có nhiệm vụ thanh tra, xét, giải quyết khiếu nại, tố cáo trực tiếp thường xuyên phải tiếp xúc với các đối tượng có kinh nghiệm, bề dày cuộc sống, trong đó có những đối tượng có chức quyền, nhiều thủ đoạn đối phó… Vì vậy, trước tính chất phức tạp, nhạy cảm của nghề, Thanh tra viên ngoài những yêu cầu, tiêu chuẩn chung như kiến thức chuyên môn, năng lực, trình độ… thì kinh nghiệm

xử lý công việc, tác phong làm việc đúng mực, bản lĩnh vững vàng là những yêu cầu không thể thiếu để có thể đáp ứng yêu cầu đăt

Thứ hai, nâng cao năng lực của đội ngũ thanh tra viên nhằm khẳng định đây là lực lượng trực tiếp đóng vai trò quan trọng trong thực hiện mục đích của hoạt động thanh tra

Thanh tra gắn với hoạt động quản lý; hoạt động thanh tra tác động lên khách thể quản lý; mục đích của thanh tra là phát hiện sơ hở trong cơ chế quản lý, chính sách, pháp luật để kiến nghị với cơ quan nhà nước có thẩm quyền biện pháp khắc phục, phòng ngừa, phát hiện và xử lý hành vi vi phạm pháp luật, giúp cơ quan, tổ chức, cá nhân cấp dưới thực hiện đúng quy định của pháp luật, phát huy nhân tố tích cực, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động quản lý nhà nước, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân

Nội dung cơ bản của hoạt động quản lý là việc ra quyết định Nhưng ra quyết định chỉ là điểm xuất phát trong quá trình quản lý Tổ chức thực hiện quyết định và kiểm tra việc thực hiện quyết định là giai đoạn tiếp theo của quá trình quản lý Nếu chia quá trình quản lý thành các giai đoạn: ra quyết định, tổ chức thực hiện quyết định, kiểm tra việc thực hiện quyết định, thì thanh tra

gắn với hoạt động quản lý rõ nhất thuộc giai đoạn cuối cùng Theo logic đó,

có thể hiểu thanh tra là phương thức kiểm tra, hình thức biểu hiện, sự tác động

có mục đích nhằm quan sát, phát hiện những sai lệch không phải chỉ là “truy cứu” hoặc “tóm tắt” mà còn phải chủ động xem xét, phát hiện những nhân tố mới, những tư duy sáng tạo trong quá trình thực hiện những chính sách của Đảng và Nhà nước Có như vậy, hoạt động của thanh tra mới phù hợp với mục đích của thanh tra là phát huy nhân tố tích cực, phòng ngừa và xử lý những vi phạm, đồng thời qua hoạt động thanh tra mà để xuất những nội dung cần sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ hoặc ban hành mới phù hợp với yêu cầu quản lý

Mục đích thanh tra là hoàn toàn rõ ràng, để đạt được mục tiêu đó là điều không dễ Tổ chức bộ máy chính là phương tiện để đạt mục tiêu và đội ngũ thanh tra viên là nhân tố góp phần quan trọng để thực hiện mục tiêu đó

Thứ ba, nâng cao năng lực của đội ngũ thanh tra viên nhằm nâng cao hiệu quả thực thi công vụ trong cơ quan thanh tra

Thanh tra là một công việc mang tính phức tạp Trước những diễn biến phức tạp trong công tác thanh tra, hành vi vi phạm của các đối tượng thanh tra ngày càng tinh vi, trình độ chuyên môn của cán bộ thanh tra vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu Có nhiều vụ việc sai phạm diễn ra nhưng quá trình phát hiện khó khăn bởi một trong những nguyên nhân là do năng lực, trình độ, bản lĩnh, trách nhiệm của cán bộ thanh tra chưa cao

Hoạt động thanh tra ngày càng đi sâu vào các nội dung quản lý kinh tế -

xã hội phức tạp, một mặt đòi hỏi cán bộ thanh tra phải có kiến thức chuyên sâu trên từng lĩnh vực, song phải có bản lĩnh, tính nhạy bén để tiếp cận, phát hiện kịp thời những mặt được, mặt chưa được của đối tượng thanh tra, để có kết luận chính xác, có tác dụng thiết thực thúc đẩy việc phòng ngừa tiêu cực, tham nhũng… Do vậy, ngoài những hiểu biết về quản lý, về chuyên môn nghiệp vụ liên quan, còn đòi hỏi phải có những nghiệp vụ cơ bản khác

Trong khi đó, đặc điểm đội ngũ cán bộ thanh tra hiện nay được cơ cấu

từ nhiều nguồn, thiếu tính đồng bộ, một bộ phận thì có kinh nghiệm thực tiễn nhưng lại có sự hẫng hụt về kiến thức quản lý nhà nước, kiến thức về nền kinh tế thị trường, kiến thức pháp lý và ngược lại; đội ngũ cán bộ làm công tác thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo còn thiếu kỹ năng giao tiếp, đối thoại và giải quyết xung đột; khả năng xử lý tình huống còn yếu, đặc biệt trong các trường hợp vụ việc thanh tra phức tạp, đối tượng thanh tra có biểu hiện bất cộng tác, Để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ và nâng cao hiệu quả thực thi công vụ, mỗi thanh tra viên phải đạt được những tiêu chuẩn đặc thù riêng phù hợp với công việc thanh tra, không chỉ là xem xét, giám sát hoạt động quản lý mà còn phải nhìn nhận, đánh giá, phải có năng lực phân tích, tổng hợp vấn đề, có hiểu biết chuyên sâu về từng ngành, lĩnh vực công tác, có khả năng phối hợp tốt cũng như có thể độc lập trong nghiên cứu và tiến hành công vụ,

có khả năng trình bày, kết luận vấn đề một cách lôgíc, rõ ràng… Vì “cán bộ

là cái gốc của mọi công việc”, “công việc thành công hay thất bại, đều do cán

bộ tốt hay kém” [25] nên việc nâng cao trình độ, năng lực cán bộ thanh tra có

vai trò, ý nghĩa rất quan trọng Hiệu lực, hiệu quả của thanh tra phụ thuộc rất nhiều vào chất lượng đội ngũ cán bộ làm công tác thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng

1.3 Các tiêu chí đánh giá năng lực của đội ngũ thanh tra viên tại cơ quan thanh tra

Tiêu chí được hiểu là đặc trưng, dấu hiệu làm cơ sở, căn cứ để nhận biết, xếp loại các sự vật, các khái niệm [47, tr 1640] Tiêu chí thường được sử dụng làm căn cứ để đánh giá, xếp loại, phân loại một sự vật, hiện tượng nào

đó Mỗi tiêu chí có thể bao gồm một hoặc nhiều chỉ số đánh giá để xác định được kết quả định lượng cụ thể thông qua các cấp độ chất lượng từ thấp đến cao của tiêu chí cụ thể, tương tự như các bậc thang Tiêu chí luôn được xác

định trước làm cơ sở khi tiến hành đánh giá, xếp loại hay phân loại sự vật, hiện tượng

Trong hoạt động quản lý nhà nước, đánh giá được hiểu là việc xem xét theo định kỳ một cách có hệ thống và khách quan kết quả đạt được của đối tượng đánh giá, dựa vào sự phân tích những thông tin thu được, đối chiếu với những mục tiêu, tiêu chí đã đề ra để xác định tính phù hợp và mức độ hoàn thành Đánh giá năng lực là cơ sở để hoạch định nguồn nhân lực (lập kế hoạch đào tạo và phát triển, thuyên chuyển, bổ nhiệm,…), là thước đo để người đứng đầu dự báo trước khả năng hoàn thành mục tiêu công việc, từ đó giao nhiệm vụ cho cá nhân cho phù hợp

Tiêu chí đánh giá năng lực của thanh tra viên được dựa trên những tiêu chuẩn về kiến thức chuyên môn, kỹ năng nghiệp vụ, kinh nghiệm thực tiễn và phẩm chất chính trị, đạo đức và phong cách làm việc của một cán bộ thanh tra

để đảm nhiệm một vị trí công việc cụ thể Nếu một thanh tra viên có năng lực

tốt, được đặt đúng vị trí với điều kiện làm việc phù hợp thì sẽ có hiệu quả

công việc cao

Thứ nhất, về kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ

Kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ là tiêu chí đánh giá khả năng vận dụng những kinh nghiệm, kiến thức về chuyên môn, nghiệp vụ của cán

bộ thanh tra vào thực tiễn thanh tra để hoàn thành chức trách, nhiệm vụ được giao Chức trách, nhiệm vụ được giao là sự mô tả công việc, là những công việc cụ thể mà khi ở vị trí đó, cán bộ thanh tra phải thực hiện được vì đây là cơ sở để xác định yêu cầu về năng lực

Hoạt động thanh tra rất đa dạng nên những kiến thức về chuyên môn, nghiệp vụ có thể ứng dụng trong công tác thanh tra cũng rất đa dạng; đó là các nghiệp vụ đặc thù trong hoạt động thanh tra, giải quyết khiếu nại và phòng, chống tham nhũng như: xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện kế

hoạch giải quyết vụ việc; thu thập chứng cứ, hồ sơ, tài liệu liên quan đến vụ việc; nhận định và đánh giá tính chất, mức độ nghiêm trọng của vụ việc, xác định nguyên nhân, trách nhiệm của các bên liên quan, kiến nghị biện pháp xử lý; phát hiện sở hở trong cơ chế, chính sách, pháp luật, xây dựng các văn bản trong quá trình xử lý vụ việc; đánh giá, rút kinh nghiệp việc thực hiện nhiệm vụ; tổng kết thực tiễn, bổ sung, hoàn thiện lý luận khoa học và quy định của pháp luật Hoặc,trong một cuộc thanh tra hành chính về quản lý tài chính hay cuộc thanh tra chuyên ngành về đất đai thì ngoài những kỹ năng chung về thanh tra, đòi hỏi người cán bộ thanh tra phải có kinh nghiệm, kiến thức chuyên sâu về tài chính, đất đai,…

Trên cơ sở những yêu cầu về kỹ năng chuyên môn, nghiệp vụ và tính chất công việc mà người quản lý có thể đặt ra những tiêu chuẩn về chuyên môn, nghiệp vụ đối với cán bộ, thanh tra theo từng cấp, từng chuyên ngành hoặc từng vị trí công tác nhất định Ví dụ như để có thể trở thành thanh tra viên thì người cán bộ thanh tra phải được bồi dưỡng về nghiệp vụ thanh tra cơ bản Điều đó có nghĩa là khi thực hiện nhiệm vụ, người thanh tra viên đó sẽ

có khả năng ứng dụng những kinh nghiệm, kiến thức được trang bị về thanh tra, giải quyết khiếu nại, giải quyết tố cáo… vào thực tiễn công tác Tuy nhiên, tiêu chuẩn chuyên môn, nghiệp vụ và kỹ năng chuyên môn, nghiệp vụ không hoàn toàn đồng nhất Có những cán bộ thanh tra chỉ đáp ứng tiêu chuẩn nghiệp vụ của Thanh tra viên nhưng lại có khả năng ứng dụng chuyên môn, nghiệp vụ để thực hiện những nhiệm vụ của một thanh tra viên chính

Tiêu chí đánh giá năng lực chuyên môn, nghiệp vụ của thanh tra viên được căn cứ trên cơ sở các nội dung sau:

Một là, thanh tra viên phải được đào tạo từ bậc đại học trở lên với kỹ

năng chuyên ngành, lĩnh vực phù hợp với vị trí công tác và có những kỹ năng

cơ bản để tham gia vào hoạt động quản lý

Những yêu cầu định tính về năng lực thường được lượng hóa thông qua những tiêu chuẩn về trình độ, thể hiện ở những văn bằng, chứng chỉ của thanh tra viên Văn bằng, chứng chỉ là sự công nhận chính thức của Nhà nước, thông qua các cơ sở đào tạo được Nhà nước cho phép hoạt động, đối với năng lực của một cá nhân Mỗi ngạch thanh tra có tiêu chuẩn về văn bằng, chứng chỉ khác nhau, tùy thuộc vào yêu cầu về chức trách, nhiệm vụ, năng lực của ngạch đó

Thanh tra viên nhất thiết phải được đào tạo cơ bản ở trình độ đại học trở lên về một chuyên ngành nào đó Chuyên ngành đào tạo đó phải phù hợp với yêu cầu, vị trí công tác của người cán bộ thanh tra như chuyên ngành tài chính, kinh tế, xây dựng Trường hợp do khách quan mà việc bố trí của tổ chức không phù hợp với chuyên ngành được đào tạo, thì thanh tra viên phải

có biện pháp bổ túc, tăng cường những kỹ năng chuyên ngành để đáp ứng yêu cầu công việc như kỹ năng xây dựng chương trình, kế hoạch thanh tra; tiến hành các cuộc thanh tra việc thực hiện chính sách, pháp luật, nhiệm vụ của các cơ quan, tổ chức, cá nhân theo quy định của pháp luật; tiếp công dân; tiếp nhận, xử lý đơn thư khiếu nại, tố cáo; giải quyết khiếu nại, tố cáo theo thẩm quyền

Hai là, thanh tra viên phải có kiến thức pháp lý, am hiểu pháp luật và

biết khai thác, sử dụng pháp luật trong công tác

Pháp luật là công cụ quan trọng để quản lý nhà nước, quản lý xã hội Bất kỳ một tổ chức nào cũng phải có những nguyên tắc, quy định, quy chế làm cơ sở hoạt động của tổ chức đó Vì vậy, để có thể xem xét, đánh giá việc thực hiện của một đối tượng nào đó thì thanh tra viên nhất thiết phải có kỹ năng về pháp lý để không những thấy được việc thực hiện đó là đúng hay sai

so với quy định mà trên hết, thấy được sự hợp lý hay bất hợp lý của quy định

đó trong thực tiễn để từ đó có thể chấn chỉnh việc thực hiện theo đúng quy

định đã đề ra hoặc đưa ra những căn cứ kiến nghị sửa đổi, bổ sung những quy định không còn phù hợp

Ba là, thanh tra viên phải có khả năng phân tích, tổng hợp, bao quát vấn

đề; có khả năng tìm tòi, giải quyết công việc từ những vấn đề cơ bản, gốc rễ

Đứng trước một vấn đề phải giải quyết, thanh tra viên phải phân tích được vấn đề một cách sâu sắc, thấy được biểu hiện, bản chất của vấn đề đó, xem xét vấn đề trong những điều kiện, hoàn cảnh lịch sử cụ thể; từ đó tổng hợp các yếu tố, phân tích làm rõ nguyên nhân, để có những nhận định, đánh giá cuối cùng Ví dụ như để giải quyết một hành vi làm trái pháp luật, nếu thanh tra viên chỉ làm rõ những biểu hiện khách quan bên ngoài của hành vi

vi phạm, xác định những đối tượng liên quan, xác định hậu quả để áp dụng quy định của pháp luật để xử lý thì nhiều khi chưa đầy đủ và chặt chẽ Để giải quyết thấu đáo tận gốc rễ của vi phạm đó, thanh tra viên phải đi sâu tìm hiểu căn nguyên của việc làm trái do thiếu trách nhiệm hay là cố ý, biết trái vẫn làm Hoặc trong điều kiện, hoàn cảnh đó các đối tượng thực sự không còn sự lựa chọn nào khác do bó buộc của những cơ chế bất hợp lý nên đã làm trái… Thanh tra viên cũng phải xem xét kỹ hậu quả xảy ra, nhiều khi khi hành vi làm trái đó lại gây hậu quả thấp hơn nếu như đối tượng làm đúng những quy định không còn phù hợp

Bốn là, thanh tra viên phải luôn chủ động, linh hoạt trong công việc, có

kỹ năng tổ chức công việc, tác nghiệp độc lập và làm việc theo nhóm một cách hiệu quả

Hoạt động thanh tra đòi hỏi việc tổ chức công việc khoa học, hợp lý, có

kế hoạch, chương trình, phân công, phân nhiệm cụ thể, tỉ mỉ Tuy nhiên trong quá trình triển khai thực hiện, cũng đòi hỏi thanh tra viên phải chủ động, linh hoạt trước những tình huống phát sinh Người cán bộ thanh tra vừa chủ động trong phần việc của mình lại vừa phải có sự phối hợp chặt chẽ với đồng

nghiệp để vừa nâng cao hiệu quả công tác với bản thân, vừa phục vụ tích cực cho hoạt động, mục tiêu chung của đoàn thanh tra hoặc nhóm công tác

Để làm việc nhóm hiệu quả, tiêu chí đặt ra với cán bộ thanh tra là cần phải có năng lực nắm bắt và thực hiện một số kỹ năng như: Xây dựng mục tiêu hoạt động; tạo sự đồng thuận; phối hợp, chia sẻ trách nhiệm, hỗ trợ; không chỉ trích, phản đối ngay ý kiến của các thành viên khác dù thiếu thực tế đến đâu, luôn đặt mục tiêu vấn đề cần trao đổi lên hàng đầu, thảo luận rõ ràng

và ngắn gọn, cố gắng tôn trọng những thành viên khác và hướng tới mục tiêu chung của Đoàn thanh tra; báo cáo kịp thời cho Trưởng đoàn về tình trạng của vấn đề đang gặp phải, đang xử lý như thế nào, đã xử lý đến đâu… để lựa chọn hướng giải quyết tốt nhất; trao đổi công việc với các thành viên Đoàn thanh tra có cùng nội dung liên quan để nắm được tình hình công việc họ đang làm

và góp ý giải quyết vấn đề đó; giải quyết xung đột khi có sự khác biệt về trình

độ, năng lực, kinh nghiệm hay bất đồng về quan điểm

Có thể thấy, kỹ năng của người cán bộ thanh tra không tự nhiên mà có Mỗi người cán bộ thanh tra phải không ngừng học tập, tu dưỡng, rèn luyện kỹ năng làm việc, tự rút ra những bài học, kinh nghiệm qua thực tiễn để có thể ứng dụng kỹ năng của mình vào công tác thanh tra ngày càng tốt hơn

Thứ hai, về kinh nghiệm thực tiễn

Kinh nghiệm thực tiễn là tiêu chí đánh giá khả năng nhận thức, tiếp cận vấn đề, khả năng nắm bắt, phân tích, xử lý tình huống và đề xuất các giải pháp trong hoạt động thực tiễn Kinh nghiệm thực tiễn phải căn cứ trên cơ sở tích lũy thâm niên công tác với số lượt tham gia các đoàn thanh tra, mức độ phức tạp của nội dung thanh tra…

Ngoài những tiêu chí cơ bản về trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, năng lực của cán bộ thanh tra còn được thể hiện qua khả năng thực thi nhiệm vụ, phương thức xử lý tình huống và giải quyết vấn đề Vì chức năng của cơ quan

thanh tra khá đặc thù nên đòi hỏi cán bộ thanh tra phải vững về chuyên môn

và có năng lực trí tuệ, kinh nghiệm thực tiễn

Tiêu chuẩn về kinh nghiệm công tác mang tính chất định lượng rõ nét, được tính toán trên cơ sở khoảng thời gian đủ để đảm nhận số lượng công việc, tích lũy kinh nghiệm dẫn tới những chuyển đổi về chất ở năng lực lên bậc cao hơn Ví dụ: Tiêu chuẩn về thâm niên ngạch thanh tra viên là “có ít nhất 02 năm làm công tác thanh tra”, đối với ngạch thanh tra viên chính là “có thời gian ở ngạch thanh tra viên và tương đương tối thiểu là 09 năm”, đối với ngạch thanh tra viên cao cấp là “có thời gian công tác ở ngạch thanh tra viên chính và tương đương tối thiểu là 06 năm” Tiêu chuẩn này không đơn thuần thể hiện yêu cầu về kinh nghiệm công tác mà còn thể hiện quan điểm triết học, theo đó sự tích tụ, thay đổi về lượng, đến một mức độ nhất định sẽ dẫn đến những thay đổi về chất Công chức nói chung, thanh tra viên nói riêng cần phải có khoảng thời gian nhất định để trau dồi chuyên môn, kỹ năng, nghiệp

vụ Những kiến thức thu nhận được qua các lớp đào tạo chỉ là bước khởi đầu, điều quan trọng là những kiến thức phải được đưa vào sử dụng trong công việc thực tế, phải được rèn luyện để trở thành kỹ năng của thanh tra viên

Hoạt động thanh tra rất đa dạng nên những kinh nghiệm, kiến thức về chuyên môn, nghiệp vụ có thể ứng dụng trong công tác thanh tra cũng rất đa dạng đòi hỏi thanh tra viên phải nắm vững Ví dụ, xác minh, đối thoại và yêu cầu đối tượng giải trình là những vấn đề quan trọng trong hoạt động thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng Mục đích của hoạt động thanh tra là xem xét, đánh giá việc thực hiện chính sách, pháp luật, nhiệm vụ của cơ quan, tổ chức, cá nhân Nhiệm vụ của công tác thanh tra là phải kết luận cụ thể về từng nội dung đã tiến hành thanh tra; xác định rõ tính chất, mức độ vi phạm, nguyên nhân, trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm và kiến nghị các biện pháp xử lý Để thực hiện được

trách nhiệm này, đứng trước mỗi nội dung thanh tra, cán bộ thanh tra phải biết cách xác minh thu thập những hồ sơ, tài liệu có liên quan một cách nhanh nhất, đầy đủ nhất; phải biết cách đối thoại, yêu cầu đối tượng giải trình để làm

rõ những tình tiết liên quan đến vụ việc, làm sáng tỏ sự thật khách quan… Việc xác minh phát hiện mâu thuẫn, đánh giá hồ sơ, tài liệu, đối thoại và yêu cầu đối tượng giải trình đòi hỏi cán bộ thanh tra phải có những kiến thức và

kỹ năng nhất định

Thứ ba, về phẩm chất chính trị, đạo đức và phong cách làm việc

Một là, phẩm chất chính trị của thanh tra viên là tiêu chí để đánh giá

năng lực trên cơ sở tổng hợp các đặc tính cá nhân về mặt chính trị, bao gồm các yếu tố cơ bản về nhận thức chính trị, thái độ chính trị và hành vi chính trị

Cán bộ thanh tra là người thực thi quyền lực Nhà nước trong khuôn khổ pháp luật nhằm kiểm tra, xem xét, đánh giá việc làm của các cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân theo quan điểm, đường lối, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước Vì vậy, người cán bộ thanh tra phải có niềm tin, lòng trung thành với Đảng, Nhà nước, có bản lĩnh chính trị vững vàng Theo đó, thanh tra viên phải thấm nhuần và luôn trung thành với mục tiêu của tổ chức, phải

có bản lĩnh chính trị vững vàng, luôn đặt lợi ích tổ chức, của tập thể lên trên hết Thấm nhuần mục tiêu quản lý giúp thanh tra viên thấy được những biểu hiện sai lệch để có những nhận xét, đánh giá, kiến nghị chấn chỉnh kịp thời Mặt khác, thấm nhuần mục tiêu quản lý cũng giúp thanh tra viên có thể phát hiện, kiến nghị được những nhân tố, hướng đi mới có hiệu quả hướng đến mục tiêu

Trong quản lý nhà nước, thanh tra viên phải luôn đối mặt với rất nhiều khó khăn; do đó, tiêu chí đánh giá năng lực của người cán bộ thanh tra phải căn cứ trên cơ sở nỗ lực, không quản ngại, tìm mọi biện pháp để vượt qua khó khăn như: Có sự khó khăn do nội dung, tính chất công việc

cụ thể mà mình phải tiến hành thanh tra; có những khó khăn đến từ các đối tượng liên quan như đối tượng thanh tra mua chuộc, dụ dỗ, dọa nạt, đòi hỏi người cán bộ thanh tra phải có bản lĩnh, dũng cảm vượt qua; ngoài ra, cũng

có sự khó khăn xuất phát từ chính bản thân người cán bộ thanh tra như những tác động từ cuộc sống hằng ngày, gia đình, bạn bè, khiến sự xuất hiện những tư tưởng về lợi ích cá nhân, có sự suy bì với những người khác trong cùng điều kiện làm việc

Bản lĩnh chính trị dựa trên kiến thức sâu rộng về chính trị, về chuyên môn nghiệp vụ, kinh nghiệm cuộc sống và hành nghề Bản lĩnh chính trị vững vàng giúp thanh tra viên đánh giá đúng tình hình thực tiễn, nắm chắc diễn biến tâm lý của đối tượng thanh tra để có biện pháp đấu tranh, thuyết phục có văn hoá Do xác định được niềm tin chính trị mà cán bộ thanh tra có hứng thú, say mê công việc, thái độ tích cực đối với nghề Thái độ đó thể hiện ở tình yêu nghề nghiệp, có nguyện vọng công tác trong ngành lâu dài, ổn định, muốn cống hiến tất cả trí tuệ, năng lực của mình vì sự nghiệp của Ngành

Hai là, đạo đức thanh tra là tiêu chí để đánh giá năng lực trên cơ sở

những quy tắc, chuẩn mực điều chỉnh hoạt động của thanh tra viên trong quá trình thực hiện công việc chuyên môn

Đạo đức thanh tra là cơ sở cho những hành vi đúng pháp luật, phù hợp với lợi ích của nhà nước và xã hội của thanh tra viên Trong hoạt động chuyên môn của mình, bên cạnh việc đánh giá năng lực của thanh tra viên trên cơ sở tuân thủ các quy định pháp luật liên quan đến quyền và nghĩa vụ của mình, còn phải đánh giá năng lực theo tiêu chí thanh tra viên hiểu và thực hiện nghiêm túc những quy tắc đúng đắn của đạo đức nghề nghiệp trong hoạt động thanh tra:

Đối với nhân dân: thanh tra viên phải chí công, vô tư, tận tụy phục vụ nhân dân, liên hệ chặt chẽ với nhân dân; cần luôn lắng nghe ý kiến và chịu sự

giám sát của nhân dân; không quan liêu, hách dịch, cửa quyền trong khi giải quyết các công việc của công dân, tổ chức;

Đối với công việc: thanh tra viên phải có ý thức tổ chức kỷ luật, có tinh thần trách nhiệm trong công tác; thực hiện nghiêm chỉnh nhiệm vụ được phân công, nội quy của cơ quan, tổ chức; tăng cường phát huy sáng kiến và năng lực công tác của bản thân, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm về các công việc mình đảm trách; không làm những công việc ngoài phạm vi trách nhiệm và thẩm quyền của mình; không lợi dụng địa vị cá nhân, lợi dụng chức trách của mình và các thông tin liên quan đến bí mật quốc gia để phục vụ cho lợi ích riêng của bản thân và gia đình mình;

Đối với đồng nghiệp: Trong mối quan hệ với cấp trên, cần nghiêm chỉnh chấp hành mệnh lệnh của cấp trên, tôn trọng và thực hiện chế độ báo cáo công việc đối với cấp trên, kính trọng và lễ phép đối với cấp trên, tuyệt đối không bợ đỡ, xu nịnh đối với cấp trên Trong quan hệ với cấp dưới, cần phân công nhiệm vụ rõ ràng, đối xử dân chủ, bình đẳng; chú ý lằng nghe và tiếp thu ý kiến đúng đắn của cấp dưới; không định kiến hoặc thiên vị khi đánh giá kết quả làm việc của cấp dưới; lấy kết quả hoàn thành nhiệm vụ của cấp dưới làm thước đo đánh giá phẩm chất và năng lực làm việc của công chức thuộc quyền quản lý của mình Trong quan hệ với các cộng sự, cần phải đoàn kết, thân ái, chủ động phối hợp, bàn bạc, phân công và giúp đỡ nhau để cùng làm, cùng tìm tòi và cùng chịu trách nhiệm đối với nhiệm vụ chung

Đối với tiền bạc, tài sản của Nhà nước và của nhân dân: thanh tra viên cần phải chi tiêu và sử dụng các phương tiện của công theo đúng quy định của Nhà nước, không lợi dụng quyền hạn và địa vị cá nhân để chiếm đoạt tiền bạc, tài sản của Nhà nước và nhân dân

Đối với bản thân: cần phải sống lành mạnh, trung thực, giản dị, khiêm tốn, thực hiện tốt lời dạy của Bác Hồ: cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư

Cần luôn có ý thức phê bình và tự phê bình, đấu tranh với những biểu hiện sai trái, tiêu cực có trong cơ quan, đơn vị mình công tác cũng như ở ngoài xã hội Ngoài ra cần phải luôn có ý thức chấp hành nghiêm chỉnh các quy định pháp luật nói chung, quy định pháp luật về thanh tra nói riêng

Ba là, phong cách làm việc là tiêu chí để đánh giá năng lực trên cơ

sở cách thức làm việc ổn định

Xuất phát từ đặc điểm của công tác thanh tra, phương pháp làm việc, phong cách, ứng xử của cán bộ thanh tra cũng khác với phương pháp làm việc, phong cách, ứng xử của cán bộ làm trong các cơ quan bảo vệ pháp luật khác và khác với phương pháp làm việc, phong cách ứng xử của công chức hành chính nói chung Đánh giá năng lực của thanh tra viên cũng cần phải căn

cứ trên cơ sở cá nhân đó phải có phong cách làm việc tốt, phải coi trọng và luôn ứng xử theo những tiêu cuẩn, nguyên tắc, chuẩn mực đạo đức của nghề thanh tra Phong cách làm việc tốt của người cán bộ thanh tra trước hết là tinh thần trách nhiệm cao trong công việc; có trách nhiệm cao thì mới có khả năng tạo ra hiệu quả công tác tốt Thanh tra viên là những người có chức vụ, quyền hạn, do đó phong cách làm việc tốt của người cán bộ thanh tra trước hết là phải biết dựa vào quần chúng, gần gũi quần chúng Mặt khác, người cán bộ thanh tra phải biết phòng, chống các biểu hiện chủ quan, tác phong quan liêu, đại khái, phô trương, quan cách; phải biết sắp xếp công việc một cách khoa học, phải tỉ mỉ, sâu sát; luôn có ý thức học tập nâng cao trình độ, thường xuyên tổng kết công tác, đúc rút kinh nghiệm, sáng kiến để đổi mới phong cách làm việc ngày càng hiệu quả

Năng lực của thanh tra viên nhất thiết phải được đánh giá ở góc độ coi trọng và ứng xử theo những tiêu chuẩn, nguyên tắc, chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp của mình Trong thực hiện nhiệm vụ, nếu người cán bộ thanh tra dễ dàng bỏ qua, thậm chí ứng xử trái với những tiêu chuẩn, nguyên tắc, chuẩn

mức đạo đức nghề nghiệp thì bên cạnh việc làm ảnh hưởng đến hình ảnh của người cán bộ thanh tra, làm giảm hiệu lực của thanh tra còn có thể dẫn đến tình trang xuê xoa, dễ dãi trong xem xét, đánh giá, kết luận, thậm chí không dám nhắc nhở, phê bình, yêu cầu chấn chỉnh những biểu hiện sai trái vì chính bản thân mình cũng là người vi phạm…

Năng lực của thanh tra viên còn được thể hiện qua tiêu chí lối sống lành mạnh, tư tưởng trong sáng, thực sự là tấm gương trong công tác và trong cuộc sống Hồ Chủ tịch đã dạy rằng “Cán bộ thanh tra như cái gương cho người ta soi mặt, gương mờ thì không thể soi được” Nếu người cán bộ thanh tra không

có lối sống lành mạnh, tư cách đạo đức trong sáng thì không thể vận động thuyết phục được quần chúng Khi xem xét, đánh giá người khác và nhất là hướng dẫn cho họ thực hiện chính sách, pháp luật, các quy định của tổ chức

mà bản thân người cán bộ thanh tra lại là người vi phạm hoặc có vấn đề về tư cách đạo đức thì tính thuyết phục không cao, công tác quản lý không thể đạt được hiệu lực, hiệu quả

Tóm lại, tiêu chí đánh giá năng lực thanh tra viên được cấu thành bởi

các nhóm tiêu chuẩn, trong mỗi nhóm có những tiêu chuẩn cụ thể hơn Mỗi tiêu chuẩn cụ thể đó được thể hiện ở dạng định tính hoặc định lượng Về nguyên tắc, các tiêu chuẩn càng được lượng hóa bao nhiêu thì càng dễ xác định bấy nhiêu Tuy nhiên, không phải tiêu chuẩn nào cũng có thể lượng hóa

dễ dàng Như vậy, vấn đề đặt ra là làm sao để giải quyết được một cách khoa học và hài hòa giữa các tiêu chuẩn định tính và các tiêu chuẩn định hượng, làm sao để ngay cả các tiêu chuẩn định tính cũng có thể đánh giá được thông qua các chỉ số cụ thể

Trong các nhóm tiêu chí đánh giá năng lực thanh tra viên, nhóm tiêu chí

về trình độ và kinh nghiệm công tác là những nhóm tiêu chí có thể lượng hóa được Trên cơ sở yêu cầu thực hiện nhiệm vụ với những công việc cụ thể của

thanh tra viên như: tham gia xây dựng, tổ chức thực hiện kế hoạch thanh tra, trực tiếp thực hiện hoặc phối hợp trong việc thu thập chứng cứ, lập biên bản, viết báo cáo kết quả thanh tra v.v… Nhóm tiêu chí về trình độ có thể xác định

rõ yêu cầu về văn bằng, chứng chỉ đối với thanh tra viên như: có bằng tốt nghiệp đại học trở lên, có văn bằng hoặc chứng chỉ bồi dưỡng nghiệp vụ ngạch thanh tra viên, có văn bằng hoặc chứng chỉ bồi dưỡng nghiệp vụ quản

lý nhà nước ngạch chuyên viên, v.v Nhóm tiêu chí về kinh nghiệm công tác cũng dễ dàng xác định với tiêu chuẩn định lượng về số năm làm công tác, ví

dụ “có 02 năm làm công tác thanh tra”

Nhóm tiêu chí về phẩm chất chính trị, đạo đức và phong cách làm việc

là những tiêu chuẩn khó định lượng hơn và thường được xác định một cách định tính Ví dụ, một trong nhiều tiêu chuẩn về năng lực đối với thanh tra viên

là “am hiểu chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước để vận dụng vào hoạt động thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo, phòng, chống tham nhũng” Làm thế nào để xác định chính xác “mức độ am hiểu” Có thể suy luận rằng tiêu chuẩn về trình độ của thanh tra viên là “có bằng tốt nghiệp đại học trở lên phù hợp với chuyên môn thuộc lĩnh vực đang công tác” đã bao hàm tiêu chuẩn về năng lực là “am hiểu….” Tuy nhiên, hai tiêu chuẩn này chưa hẳn đã tương đồng với nhau trong nhiều trường hợp Do

đó, với các tiêu chuẩn khó lượng hóa thì cần chú ý đến việc sử dụng các cụm

từ định tính khác nhau một cách phù hợp để thể hiện được mức độ yêu cầu khác nhau đối với từng ngạch một cách rõ ràng như “am hiểu”, “nắm được”,

“am hiểu sâu”, “nắm vững”…, nếu không sẽ dẫn đến thiếu logic

Việc đánh giá đúng năng lực của đội ngũ thanh tra viên trên cơ sở các tiêu chí rõ ràng, có ý nghĩa rất quan trọng trong việc nâng cao chất lượng làm việc của chính cán bộ thanh tra và hiệu quả của cơ quan thanh tra nhà nước Trên cơ sở kết quả đánh giá, người quản lý mới có thể đưa ra các hình thức sử

dụng, đãi ngộ, bố trí, cất nhắc, khen thưởng, kỷ luật đối với thanh tra viên một cách hợp lý, hiệu quả

1.4 Các yếu tố tác động đến việc nâng cao năng lực của đội ngũ thanh tra viên tại cơ quan thanh tra

1.4.1 Các yếu tố khách quan

Thứ nhất, sự tác động của yếu tố kinh tế - xã hội

Nhiệm vụ của ngành Thanh tra nói chung và của cơ quan Thanh tra nhà nước nói riêng trở nên rất nặng nề trong giai đoạn phát triển mới của đất nước nhằm đáp ứng các yêu cầu cấp thiết của xã hội Một là, khối lượng, nhiệm vụ công tác thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng tăng lên, đa dạng và phức tạp hơn, phạm vi và đối tượng thanh tra cũng mở rộng hơn, bao gồm cả khu vực tư Hai là, thông qua hoạt động thanh tra góp phần hoàn thiện cơ chế quản lý, góp phần xây dựng bộ máy nhà nước trong sạch, vững mạnh, có hiệu lực, hiệu quả; mặt khác, hoạt động thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo, phòng, chống tham nhũng phải góp phần đảm bảo việc không xa rời mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, văn minh” do Đảng đề ra

Để hoàn thành những nhiệm vụ ngày càng nặng nề, phức tạp hơn, việc xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức nói chung và thanh tra viên tại các cơ quan Thanh tra nhà nước nói riêng có đủ đức, tài là một trong những yêu cầu vừa có ý nghĩa chiến lược lâu dài, vừa mang tính cấp bách

Hoạt động thanh tra ngày càng đi sâu vào các nội dung quản lý kinh tế -

xã hội phức tạp với sự phát triển của các công nghệ hiện đại, đòi hỏi Thanh tra viên phải có năng lực, trình độ phân tích, tổng hợp tốt, được đào tạo về cơ bản, có năng lực đáp ứng được các yêu cầu về kiến thức mới, công nghệ hiện đại như ngoại ngữ, tin học Mặt khác, yêu cầu về phẩm chất đạo đức, nhận thức chính trị vững vàng, thái độ xử lý công việc đúng đắn, nhanh nhạy,

nghiêm túc, nắm vững pháp luật, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước cũng là những điều kiện không thể thiếu đối với đội ngũ cán bộ, công chức thanh tra trước sự tác động của kinh tế-xã hội phát triển

Thứ hai, sự tác động của yếu tố pháp luật và định hướng phát triển ngành Thanh tra

Một là, sự tác động của pháp luật về công vụ Pháp luật về công vụ nhà

nước là chế định pháp luật hành chính, xác lập và điều chỉnh quan hệ của nhà nước với cán bộ, công chức nhà nước mà nghề nghiệp của các cán bộ, công chức là thực hiện chức năng theo sự ủy nhiệm của nhà nước và thay mặt nhà nước Nếu hệ thống pháp luật hoàn chỉnh, không có "kẽ hở" thì việc lợi dụng

sơ hở của pháp luật để vụ lợi sẽ trở nên khó khăn, từ đó sẽ hạn chế được những hành vi sai trái trong việc thực hiện công vụ của thanh tra viên Ngược lại, khi còn tồn tại những bất cập trong pháp luật thì cán bộ thanh tra có thể cố

ý hoặc vô tình thực hiện những hành vi trái với đạo đức công vụ, vi phạm pháp luật, ảnh hưởng tới hiệu quả, hiệu lực quản lý nhà nước, tới uy tín của nhà nước trước nhân dân Ví dụ, các quy định pháp luật và việc tổ chức thực hiện pháp luật về khuyến khích và bảo vệ người tố cáo, phát giác hành vi sai trái của thanh tra viên cũng có ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực và đạo đức công vụ của thanh tra viên Nếu người tố cáo được khuyến khích và bảo vệ có hiệu quả thì sẽ có cơ chế kịp thời phát hiện những yếu kém, sơ hở trong cơ chế quản lý, các sai phạm của chính thanh tra viên để từ đó khắc phục, xử lý, loại bỏ khỏi đội ngũ những phần tử thoái hóa, biến chất; đồng thời loại bỏ, sửa đổi, bổ sung những quy định là nguyên nhân, điều kiện dẫn tới vi phạm;

từ đó, có thể răn đe, giáo dục phòng ngừa chung, nâng cao năng lực của đội ngũ thanh tra viên trong các cơ quan thanh tra nhà nước…

Hai là, sự tác động của pháp luật về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn

của cơ quan thanh tra; về tiêu chuẩn của thanh tra viên

Thanh tra viên phải có những nhận thức đúng đắn về nghề của mình, tức là hiểu biết cơ bản về mục tiêu, chức năng, nhiệm vụ, vị trí vai trò của công tác thanh tra Thực hiện chức năng thanh tra là yếu tố thúc đẩy các cán

bộ thanh tra viên phải thường xuyên trau dồi những kiến thức pháp luật về chuyên ngành, kiến thức pháp luật về chức năng, thẩm quyền của cơ quan chủ quan, về nhiệm vụ, quyền hạn, những tiêu chuẩn về nghiệp vụ ở vị trí nghề nghiệp đang đảm nhiệm ; từ đó, hiểu biết được vị trí và tầm quan trọng của công tác để vận dụng nó trong thực tiễn

Sự hiểu biết của thanh tra viên về ngành Thanh tra, bao gồm hệ thống kiến thức về chuyên môn nghiệp vụ, các chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của nhà nước, nhiệm vụ chính trị của Ngành cũng như những kinh nghiệm đã được đúc rút ra thông qua hoạt động thanh tra và quá trình phát triển của ngành Thanh tra (kinh nghiệm thanh tra cũng được hình thành từ tri thức thanh tra, sự kết hợp giữa tri thức thanh tra và thực tiễn thanh tra sẽ đúc rút những kinh nghiệm thanh tra quý báu, có cơ sở khoa học, đem lại hiệu quả cao)

Hệ thống tri thức của ngành Thanh tra góp phần quan trọng trong việc xây dựng và hoàn thiện thể chế phục vụ cho tổ chức và hoạt động của ngành Thanh tra; xây dựng và hoàn thiện quy trình hoạt động, tiêu chuẩn chuyên môn nghiệp của đội ngũ cán bộ, công chức ngành Thanh tra, là nguồn kiến thức quan trọng nâng cao năng lực hành nghề của mỗi cán bộ thanh tra Trên

cơ sở hệ thống tri thức của Ngành, với những nhận thức về vai trò, chức năng, nhiệm vụ về Ngành, để hoạt động thanh tra có hiệu quả và có văn hoá thì một

bộ phận không thể thiếu là hệ thống các quy định pháp luật về tổ chức, hoạt động của ngành Thanh tra, các quy tắc nghề nghiệp, kỹ năng nghiệp vụ Hệ thống quy phạm pháp luật về tổ chức và hoạt động của ngành Thanh tra chính

là thể chế hoá trên thực tiễn hệ thống tri thức thanh tra Ngoài ra, tri thức của