BÁO cáo THỰC HÀNH CÔNG tác xã hội với cá NHÂN (2)

Chúng tôi là những sinh viên năm 3 chuyên ngành công tác xã hội trườngĐại học Vinh được trang bị những lý thuyết, kỹ năng, phương pháp thực hànhcông tác xã hội và hơn hết được sự hướng d

BÁO CÁO THỰC HÀNH CÔNG TÁC XÃ HỘI VỚI CÁ NHÂN

LỜI MỞ ĐẦU

Công tác xã hội là một chuyên ngành khoa học tương đối non trẻ trên thếgiới, tính chất chuyên nghiệp mới được hình thành hơn 100 nay, mặc dù cónguồn gốc hình thành từ xa xưa Tuy vậy ngày nay trong xã hội hoạt động côngtác xã hội đã và đang không ngừng khẳng định vai trò, vị trí quan trọng củamình trong xã hội Công tác xã hội là sự vận dụng các lý thuyết khoa học vềhành vi con người và hệ thống xã hội nhằm xây dựng và thúc đẩy sự thay đổiliên quan đến vị trí, địa vị, vai trò của cá nhân nhóm, cộng đồng người yếu thế,tiến tới bình đẳng xã hội

Chúng tôi là những sinh viên năm 3 chuyên ngành công tác xã hội trườngĐại học Vinh được trang bị những lý thuyết, kỹ năng, phương pháp thực hànhcông tác xã hội và hơn hết được sự hướng dẫn chỉ bảo tận tình của thầy, cô giáo

bộ môn trong khoa, lớp học phần công tác xã hội cá nhân Chúng tôi đã cóchuyến đi thực tế tới từng địa bàn khác nhau và nhóm chúng tôi gồm 17 sinhviên được phân công thực tế tại địa bàn bản Thái Sơn 2 – xã Môn Sơn – huyệnCon Cuông – tỉnh Nghệ An Chúng tôi xin chân thành cảm ơn các bộ chínhquyền bản Thái Sơn 2 cùng cán bộ xã Môn Sơn – huyện Con Cuông đã tạo mọiđiều kiện tận tình giúp đỡ nhóm chúng tôi trong chuyến đi thực tế này Đây thực

sự là một chuyến thực tế thú vị, hiệu quả và thành công Nhóm chúng tôi xin gửilời caaarmown chân thành tới các thầy cô giáo đã chỉ bảo tận tình cho chúng tôitrong chuyến đi thực tế đầu tiên này Đặc biệt là người đã hướng dẫn, dìu dắt,giúp đỡ chúng tôi rất nhiệt tình Trong chuyến đi thực tế lần đầu tiên này, đặcbiệt là bài báo cáo ngày do điều kiện, kiến thức còn hạn chế Vì vậy rất mongđược sự góp ý, bổ sung của các thầy, cô giáo để em có được những bài báo cáolần sau hiệu quả, chất lựng tốt hơn

Sau đây là bản báo cáo thực hành công tác xã hội với cá nhân của cá nhântrong đợt thực tế này

CHƯƠNG I TỔNG QUAN VỀ CƠ SỞ - BẢN THÁI SƠN 2 – XÃ MÔN SƠN – HUYỆN CON CUÔNG – TỈNH NGHỆ AN

1 Tóm tắt địa điểm tình hình cơ sở thực hành

1.1 Quá trình hình thành và phát triển của cơ sở thực tế

1.1.1 Về vị trí địa lý

Xã Môn Sơn là một trong những địa bàn giáp biên giới Lào của tỉnh Nghệ

An Địa bàn bản Thái Sơn 2 phía Bắc giáo với bản Tân Sơn, phía Nam giáp vớiThái Sơn 1, Nam Sơn, phía Đông giáp với bản Cửa Rào, Bắc Sơn phía Tây tiếpgiáp với bản Làng Xiềng

Với diện tích tự nhiên 120 ha Trong đó, diện tích thổ cư là 92 ha và diệntích canh tác 26,5 ha

Địa hình bản Thái Sơn 2 nói riêng và xã Môn Sơn nói chung khá là phongphú, có đồng ruộng canh tác lúa nước và trồng ngô xen lẫn là sông hồ Ở đâycòn có những ngọn núi đá vôi, tạo nên một bức tranh phong cảnh rất đẹp Đờisống kinh tế nơi đây cũng phát triển tương đối Nhưng nghệ tạo ra thu nhậpchính cho người dân vẫn là sản xuất lúa nước Ngofaira còn có những hộ kinhdoanh nhỏ lẻ Đời sống người dân còn gặp nhiều khó khăn

1.1.2 Về khí hậu

Khí hậu bản Thái Sơn 2 cũng mang đặc điểm chung của vùng đất xứ nghệ

-đó là nhiệt đới ẩm gió mùa với những đặc điểm riêng Thời tiết ở đây về mùa hè

có phần nóng hơn dưới vùng đồng bằng Mùa đông thì lại hanh khô hơn và lạnhhơn dưới đồng bằng

1.2 Điều kiện tự nhiên

Hệ thống giao thông đi lại cũng đã ổn định nhưng còn khá nhiều tuyếnđường nhỏ chưa được rải nhựa hay bê tong

2

1.2.1 Về mặt dân cư

Dân số hiện nay của bản Thái Sơn 2 là 156 hộ dân, với 380 người dân Đại

bộ phận là người dân tộc Thái (gồm 100%), chỉ duy nhất một gia đình ngườiKinh (quê Đức Thọ - Hà Tĩnh)

Tỉ lệ hộ nghèo còn chiếm khá cao Năm 2014 là chiếm 63%

An ninh trật tự tương đối ổn định, vì là vùng biên giới giáp Lào nên việc đềcao ngăn chặn kẻ xấu lợi dụng để phá rối được đẩy mạnh

1.2.2 Về phong tục tập quán

Phong tục cưới hỏi kéo dài trong 3 ngày Ma chay, nếu người có bệnh thìphải đưa đi trong ngày Còn nếu người không bệnh vẫn được để lại qua ngàynhưng không quá 24h

Về phần tập tục thời cúng thì giống như người kinh Có tết 2/9, NguyênĐán, rằm (chỉ một số gia đình làm)… Trình độ dân trí còn chưa cao, tỉ lệ huyđộng ra lớp đạt trên 95%

1.3 Nguồn gốc hình thành bản Thái Sơn 2 và một số sự kiện nỗi bật tại địa bàn

1.3.1 Nguồn gốc hình thành bản Thái Sơn 2

+ Từ năm 1949 – 1950, xã Môn Sơn có 2 bản Vệ Tại (11 hộ) và bản CầnChùa (8 hộ) (gồm có các bản nhỏ lẻ như: bản Nghim, bản Lằn, bàn Pha Lào, bảnChương, bản Xán)

+ Từ năm 1959 – 1960 Thành lập Hợp tác xã bản Thái Sơn

+ Cuối năm 1962: Bản Thái Sơn chia ra thành 3 bản gồm: Cồn Chùa, Cây

Đa, Kê Tại

+ Năm 1976: Thành lập Hợp tác xã Trung Sơn gồm các bản : Thái Sơn,Làng Xiềng, Làng Cẳng, Khe La

+ Năm 1979: Tách thành hợp tác xã Thái Sơn riêng

+ Năm 1984: Bản Thái Sơn tách đội 8 có 66 hộ thành bản Tân Sơn

+ Năm 1988: Xây dựng xã Thôn Sơn trên địa bàn Thái Sơn

+ Năm 1990: Trường cấp II Môn Sơn được xây dựng trên địa bàn bản TháiSơn

+ Tháng 12/1996: Bản Thái Sơn có điện lưới quốc gia

+ Cuối năm 1997: Hoàn thiện việc giao đất, giao rừng cho từng hộ gia đình+ Năm 2000: Xây dựng hội trường bản Thái Sơn

Tháng 12/2002: Thái Sơn được công nhận là làng văn hóa

+ Ngày 7/7/2007: Tách bản Thái Sơn thành 2 bản Thái Sơn 1 và Thái Sơn 2

4

CHƯƠNG 2 THỰC HÀNH CÔNG TÁC XÃ HỘI CÁ NHÂN

Tên đề tài: Công tác xã hội cá nhân với trẻ emcos khó khăn về phương pháp học tập tại bản Thái Sơn 2 – xã Môn Sơn – Huyện Con Cuông – tỉnh Nghệ An

1 Mô tả về thân chủ

1.1 Giới thiệu về thân chủ

- Họ tên: Hà Thị Phương Thảo

1.2 Vấn đề của thân chủ

Bố đi làm xa, tiền gửi về được ít, không đủ trang trải cuộc sống và lo cho 2chị em ăn học Mẹ vất vả với nhiều công việc trên vai Nguồn để tạo ra thu nhậpcho cả gia đình là rất hiếm Ngoài giờ đi học em giành nhiều thời gian phụ giúp

mẹ một phần công việc

2 Tiến trình CTXH với cá nhân

2.1 Giai đoạn 1: Tiếp cận thân chủ

- Nhân viên xã hội qua sự giới thệu của bác Bi Thư bản Thái Sơn 2 nên đãđến gặp trực tiếp em Hà Thị Phương Thảo

- Hà Thị Phương Thảo đang gặp khó khăn về việc tìm ra phương pháp họctập hiệu quả (Nhu cầu của thân chủ)

- Thông báo về vai trò của nhân viên xã hội đối với than chủ

* Mục tiêu nghề nghiệp:

- Xây dựng lòng tin,giúp đỡ, mở đầu mối quan hệ với đối tượng

- Đánh giá ban đầu về vấn đề của đối tượng

Vần đề: Tìm ra phương pháp học tập hiệu quả

- Ghi hồ sơ thông tin ban đầu về đối tượng

Tên: Hà Thị Phương Thảo

Sinh ngày: 4/8/2005

Giới tính: Nữ

Quê quán: Bản Thái Sơn 2, xã Môn Sơn, huyện Con Cuông, tỉnh Nghệ An.Lưu ý: Đảm bảo nguyên tắc bảo mật cho đối tượng

2.2 Giai đoạn 2: Thu thập thông tin

- Thông tin về đối tượng

+ Em thường giúp mẹ làm việc nhà và một số việc khác

+ Tâm lý: Ổn định

+ Suy nghĩ của em về bản than: Chưa học được giỏi để bố mẹ vui long

- Điểm mạnh, tiềm năng của đối tượng

6

+ Siêng năng, chăm chỉ, ngoan ngoãn, nghe lời bố mẹ, phụ giúp mẹ làmviệc, học lực khá.

+ Nhiệt tình với bạn bè,yêu thương hòa đồng với mọi người

+ Hăng say phát biểu, tham gia nhiệt tình công tác đội ở lớp,ở trường

- Thông tin về bối cảnh môi trường của đối tượng: nguồn lực từ gia đình,cộng đồng và xã hội

+ Sống ở bản Thái Sơn 2 – xã Môn Sơn, trong bản tỉ lệ hộ nghèo còn cao,chiếm 63%

Gia đình em cũng thuộc diện hộ nghèo

+ Gia đình: Điều kiện kinh tế gia đình chưa ổn định, còn gặp nhiều khókhăn

+Thông tin về hoàn cảnh gia đình cần thu thập

1 Các thành viên trong gia đình: Gia đình có bố mẹ, đối tượng và em gái,

bố mẹ là trụ cột và cũng chính là những người có ý nghĩa nhất đối với em

2 Điều kiện sống: Sống trong một ngôi nhà nhỏ nhưng gọn gàng, thu nhậpchỉ dựa vào 3 sào ruộng và tiền lương ít ỏi mà bố đi làm cao su gửi về Bố đilàm cao su, mẹ ở nhà làm lúa và ngô Em gái và đối tượng đang đi học

3 Mối quan hệ, tương tác trong gia đình

Bố mẹ yêu thương con cái, gia đình sống đầm ấm, hạnh phúc tuy là bố đilẫm

4 Yếu tố môi trường xung quanh tác động đến gia đình (họ hàng, dòng tộc,thôn xóm, bệnh viện, trường học, chính quyền thôn bản)

- Thông tin tìm hiểu về ngoại lực

+ Nội lực: Bản than đối tượng, gia đình

+ Ngoại lực: Chính quyền thôn xóm, bà con hàng xóm.v.v

- Thông tin về luật pháp, chính sách, chương trình, dịch vụ có liên quan + Chính sách miễn, giảm học phí cho học sinh thuộc diện hộ nghèo vàngười dân tộc, hỗ trợ sách vở đầu năm học mới

+ Cấp, phát thẻ bảo hiểm y tế miễn phí cho hộ nghèo.v.v

- Nguồn thu thập thông tin.

+ Đối tượng

+ Bạn bè (Cách ứng xử)

+ Gia đình

+ Nhà trường, thầy cô (bảng điểm ở trường, tinh thần học tập)

+ Hàng xóm (Cách ứng xử với mọi người)

+ Chính quyền địa phương (Tham gia văn nghệ xóm, tham gia Đội thiếuniên tiền phong Hồ Chí Minh)

+ Hồ sơ (Giấy khai sinh, thông tin về đối tượng)

- Phương pháp thu thập thông tin

+ Kỹ năng phỏng vấn

Vấn đềm trong công tác xã hội cá nhân là cuộc phỏng vấn, trao đổi thôngtin hay bàn thảo về cách thức giải quyết vấn đề cho cá nhân đối tượng

Cần đưa ra mục đích, mục tiêu cụ thể, rõ ràng cho cuộc vấn đàm

Chuẩn bị cuộc vấn đàm một cách có kế hoạch

Đồng thời cũng cần có phương pháp và xác định tiến trình các bước thựchiện vấn đàm Và cần có sự hợp tác tích cực của nhân viên xã hội và đối tượng.+ Kỹ năng quan sát

Quan sát là chú ý đến những đặc điểm của người, vậy hay trong tình huống

và bối cảnh công tác xã hội

Mục đích là sử dụng những sự kiện quan sát được để hiểu những suy nghĩ,cảm xúc và hoàn cảnh của cộng đồng Cùng với các kỹ năng khác như kỹ nănglắng nghe kỹ năng phản hồi, kỹ năng thu thập thông tin …thì kỹ năng quan sát

có ý nghĩa quan trọng

Quan sát có thể hiểu được những hành vi bằng lời và cả những hành vikhông lời như: cử chỉ, điệu bộ, dáng vẻ bề ngoài… Việc quan sát sẽ giúp chonhân viên xã hội có cái nhìn tổng quát hơn, nhằm để đo lường và nhận định tâmtrạng của đối tượng để việc giao tiếp hiệu quả, chính xác hơn

8

Trong quá trình làm việc, tôi cũng chú ý quan sát những cảm xúc trênkhuôn mặt em khi nói về gia đình Nó không chỉ thể hiện ở những gì đối tượngthể hiện mà còn thể hiện ở nét mặt hay ở cơ thể Vì vậy cần sử dụng kỹ năngquan sát một cách hiệu quả để có thể giải quyết được hết cảm xúc, hiểu hơn vềđối tượng

+ Kỹ năng lắng nghe

Nhưng chúng ta đã biết, lắng nghe đóng vai trò quan trọng trong quá trìnhgiao tiếp, chúng ta không chỉ lắng nghe bằng hai tai mà cả bằng mắt, bằng tráitim Nếu muốn nghe và hiểu người khác muốn nói gì với chúng ta Lắng nghethân chủ trong lúc giao tiếp là lúc NVXH tập trung chú ý đến đối tượng, đếnnhững điều họ nói, những hành vi và cử chỉ họ thể hiện trong khi nói hoặcnhững yếu tố tác động khác và chính cả yếu tố chính bản thân mình

Lắng nghe là một hoạt động tâm lý tích cưc có sự tham gia của ý thức, đòihỏi người nghe phải tập trung cao độ để tiếp nhận và hiểu được ý nghĩa củathông tin

Trong các buổi làm việc lắng nghe được sử dụng để nghe những cảm xúc,tâm tư tình cảm của đối tượng và những người liên quan trong cuộc trò chuyện.+ Kỹ năng vãng gia

Vãng gia giúp NVXH thu thập thông tin, phân tích vấn đề, lên kế hoạch vàcan thiệp giúp đỡ Đây là phương pháp đề cao hoạt động cùng làm, cùng nóichuyện và cùng suy nghĩ của NVXH với thành viên gia đình

Vãng gia giúp thu thập thông tin một cách chính xác thông qua việc trựctiếp nói chuyện, tạo lập mối quan hệ tích cức, thúc đẩy sự tham gia, tạo ra sựthay đổi về nhận thức và năng lực

2.3 Giai đoạn 3: Đánh giá, xác định vấn đề

- Qua những nguồn thông tin thu thập được đã cho thấy roxthaan chủ đanggặp khó khăn với việc tìm ra một phương pháp học tập hiệu quả, đồng thờimuốn sắp xếp về thời gian để học và phụ giúp mẹ việc nhà được hợp lý

- Xác định vấn đề.

Hình 1: Cây vấn đề

Hình 2: Sơ đồ phả hệ Chú thích:

10

Phương pháp học tập khó khăn

Gia đình kinh tế khó khăn Không có nhiều thời gian học tập

Nguồn thu nhập dựa vào ruộng vườn

Mẹ không

có việc làm để tăng thu nhập

mẹ làm việc

Chăm sóc em

Phương Thảo

Thanh

Anh Việt

: Thân thiết : Quan hệ một chiều

: Quan hệ thân thiết

: Đàn ông

: Đàn bà

Hình 3: Sơ đồ sinh thái Giải thích:

* Điểm mạnh, điểm yếu của thân chủ

+ Được sự quan tâm của người

+ Yêu thương bố mẹ, em gái

- Điểm yếu:

Phương Thảo

Nhà trường

Bạn bè

Nhân viên xã hội

Gia đình

Chính quyền địa phương

Đội thiếu niên TPHCM

Hàng xóm

: Quan hệ hai chiều

: Quan hệ một chiều

+ Học lực chưa được tốt như mong muốn của bản thân

+ Gia đình điều kiện kinh tế khó khăn

+ Bố đi làm xa nên ít được sự quan tâm của bố

+ Phần lớn mất nhiều thời gia cho việc giúp mẹ làm việc, khó khăn trongviệc tìm ra một phương pháp học tốt

- Vấn đề ưu tiên:

Tìm ra phương pháp học tập hiệu quả

2.4 Giai đoạn 4: Lập bản kế hoạch, trị liệu

mong đợi Nội lực Ngoại lực

Thân chủ, gia đình

Nhà trường

Em vận dụng được các phươngpháp để học tốt

- Nói chuyện với mẹ để em

có nhiều thời gian rãnh rỗi hơn

Gia đình, thân chủ

Hàng xóm Học tốt hơn

2.5 Giai đoạn 5,6: Triển khai kế hoạch và lượng giá kết thúc

12

* Triển khai kế hoạch

- Chuẩn bị các điều kiện thực hiện kế hoạch

+ Tài liệu, tâm lý, điều kiện hỗ trợ, gia đình cần tạo điều kiện để có thờigian học tập nhiều hơn, khích lệ động cơ từ gia đình và nhà trường

- Hỗ trợ đối tượng thực hiện kế hoạch

CHƯƠNG III PHÚC TRÌNH TIẾN TRÌNH CTXH CÁ NHÂN

(Ghi chép tại hiện trường)

- Địa điểm: Tại gia đình em Hà Thị Phương Thảo

- Mục tiêu: Tiếp nhận đối tượng, tiếp cận làm quen, tạo lập mối quan hệ và tìm hiểu sơ

Tự đánh giá về cảm xúc, suy nghĩ, lo lắng, hiểu biết, bài học được của NVXH khi tiếp xúc với thân chủ (TC)

3h chiều ngày 15/12/2014 đoàn chúng

tôi đã có mặt tại xã Môn Sơn – huyện

Con Cuông – tỉnh Nghệ An cùng với

thầy giáo hướng dẫn Phùng Văn Nam để

họp lên kế hoạch thực hiện nhiệm vụ

cho mấy ngày thực tế tới của nhóm

Dưới sự phân công của thầy giáo hướng

dẫn Phùng Văn Nam chúng tôi được về

sinh hoạt và thực tế tại địa bàn bản Thái

Sơn 2 11h trưa ngày 16/12/2014 qua sự

giới thiệu của bác Bí thư Lô Xuân Diệu,

Trò chuyện vui

vẻ, thoải mái vớinhân viên xã hội,chào hỏi mậtthiết nhưng rất lễphép

Trả lời một cách

vô tư chân thật

- Đây là buổi đầutiên đi thực tếnên tôi lúc đầucòn nhiều bỡngỡ, lo lắngnhưng sau khiđược tiếp xúcvới thân chủ nêntôi đã dần pháthuy được nhữngkiến thức mà tôi

14

tôi tìm đến gia đình của em Hà Thị

Phương Thảo Do em bận đi học nên tôi

phải tới buổi trưa để có thể gặp được

em Vì tôi chưa quen đường trong bản

nên vừa đi tôi vừa hỏi đường bà con

cũng là dịp để tôi được ngắm cảnh đẹp

mộc mạc và tìm hiểu cách sống, phong

tục tập quán của người Thái ở nơi này

Sau khoảng 15 phút đi bộ, tôi đã tới

được nhà của em

Nhìn qua ngôi nhà thật nhỏ bé nhưng

khu vườn lại sạch sẽ và trồng rất nhiều

loại rau Tôi gọi cửa thì thấy một bé gái

chạy ra mở cửa và mời tôi vào nhà uống

nước

Đây là một cô bé xinh gái với má lúm

đồng tiền rất duyên, luôn vui vẻ với một

nụ cười trên môi

Em mời tôi ngồi vào bàn uống nước

NVXH: Chào em, em cho chị hỏi Hà

Thị Phương Thảo có ở nhà không em?

TC: (Cười): Dạ, em là Hà Thị Phương

Thảo chị à

NVXH: Chị xin tự giới thiệu, chị là Đậu

Thị Hà, hiện đang là sinh viên năm thứ

3 ngành Công tác xã hội khoa Lịch sử

trường Đại học Vinh

Đây là một chuyến đi thực tế của bọn

chị, nhằm giúp bọn chị có thể vận dụng

đã học được

- Tôi nhận thấythân chủ là mộtđứa trẻ vui vẻ,hiền lành, ngoanngoãn và chămchỉ Tôi rất vui vìchuyến thực tếnày tôi gặp đượcem

những lý thuyết tại bản Thái Sơn 2 Qua

sự giới thiệu của bác Lô Xuân Diệu, chịbiết em đang gặp khó khăn với việc học,chị đến đây hi vọng được trò chuyệncùng em để tìm ra phương pháp học chohiệu quả em nhé!

TC: Dạ! Thật ra em đang gặp khó khăn

để có được một phương pháp học hiệuquả, muốn cải thiện học lực của mìnhlên chị à Em rất vui vì được chị giúp đỡnhư thế này

NVXH: Chị đã giúp được gì cho em đâu

mà Em cứ xem chị như chị gái trongnhà nhé Chị cũng có một đứa em gáicũng trạc tuổi em đó

TC: Dạ Như vậy cũng được À chị! Thế

là em cũng có chị rồi

NVXH: Chị cũng vui lắm Thế Thảo cóthể nói qua về tên, tuổi của em cho chịnghe được không?

TC: Dạ! Em tên là Hà Thị PhươngThảo, năm nay em 9 tuổi Em sinh ngày4/8/2005

NVXH: Thế năm nay Thảo học lớp 4 rồinhỉ? Thảo học ở trường nào vậy?

TC: Dạ! Em học lớp 4A trường Tiểuhọc 2 Môn Sơn chị à

NVXH: Thế từ đây tới trường có xa lắmkhông em?

16

TC: Dạ! Cũng không xa lắm chị à Emthường cùng các bạnđi bộ đi học nênthấy cũng gần, chắc khoảng 30 phút đi

TC: Dạ! Em có một người em gái nữa

Em gái tên là Hà Thị Thu Huyền đanghọc lớp Bé

NVXH: Thể Thảo có thể cho chị biết vềtên, tuổi của bố ẹm được không?

TC: Bố em tên là Hà Văn Việt, 34 tuổi

Mẹ là Hà Văn Việt, 34 tuổi

NVXH: Giờ chị thấy cũng khá trưa rồi

mà sao mẹ đi đâu mà không thấy về vậyem?

TC: Dạ! Mẹ em đi làm cỏ ngoài đồngchị à! Giờ đang là chuẩn bị đất, làm cỏ

để tháng tới gieo lúa

NVXH: Thảo còn nhỏ mà biết đến thờivjuj thì giỏi hơn chị rồi đó Thảo cóthường ra đồng không?

TC: Em thường cùng mẹ ra đồng làm cỏlúa, đi cắt cỏ khi nào được nghỉ học