THỂ LOẠI BÌNH LUẬN BÁO CHÍ

MỞ ĐẦUCó thể nói rằng mỗi nhóm thể loại đều có đặc điểm riêng và vai trò quan trọng khác nhau trong hoạt động báo chí, ở đây, bài viết muốn nói đến nhóm thể loại chính luận. Nhóm thể loại chính luận gồm các thể loại bình luận, xã luận, chuyên luận… Đây là nhóm thể loại có khả năng giáo dục, tuyên truyền, lý luận cho công chúng, chuyển tải những thông tin tổng hợp, khái quát và mang tính định hướng cao; tạo cho công chúng tầm nhìn mới mẻ và khái quát về vấn đề. Chính luận là nhóm những thể loại không phản ánh hình thức mà phản ánh bên trong, làm thay đổi nhận thức của công chúng về sự kiện ấy.Là một thể loại trụ cột trong nhóm báo chí chính luận, bình luận đang ngày càng đóng vai trò quan trọng, những cây bút viết bình luận xuất sắc thường là những người có kiến thức sâu rộng, hiểu biết về nhiều lĩnh vực khác nhau như văn hóa xã hội, kinh tế, chính trị,.... Bài bình luận dựa trên những cơ sở chung nhất nhưng lại là một tác phẩm mang dấu ấn cá nhân nhất. Thể loại chính luận khô khan và dập khuôn, để tạo được sự khác biệt trong bài bình luận rất khó, để làm cho nó thêm sinh động, lôi cuốn độc giả lại càng khó hơn. Do đó, bài viết này muốn nhấn mạnh về thể loại bình luận để làm rõ các khía cạnh về một bài bình luận và phương pháp để viết một bài bình luận tốt. CHƯƠNG I: LỊCH SỬ HÌNH THÀNHTheo tài liệu lý luận báo chí nhiều nước trên thế giới bình luận trên báo chí xuất hiện đã lâu. Karel Storkan cho rằng ở Anh và Pháp, bình luận có từ đầu thế kỉ XIX có tác dụng soi sáng và giải thích một sự kiện, một vấn đề hoặc một hiện tượng xã hội nào đó.So với nhiều nước trên thế giới, báo chí việt nam ra đời muộn hơn, cho nên cũng như các thể loại khác, thể loại bình luận xuất hiện trên các ấn phẩm định kì khi đã là một thể loại tương đối hoàn chỉnh. Năm 1961, Hội Nhà báo Việt Nam dùng khái niệm ngôn luận của báo để chỉ thể loại này. Năm 1969, gọi là ngôn luận báo chí. Năm 1976 ông Lưu Qúy Kỳ trong một lần nói chuyện với phóng viên Báo Sài Gòn giải phóng thì gọi là nghị luận. Năm 1923 Trên Đông Pháp thời báo, Diệp Văn Kỳ viết nghị luận những vấn đề nông thương công nghệ. Năm 1976,ông Hà Đăng khi nói tại trường Tuyên huấn trung ương cũng gọi là nghị luận trên báo. Năm 1978, các tác giả cuốn Giáo trình nghiệp vụ báo chí của Trường Tuyên huấn Trung ương gọi thể loại này là Bình luận trên báo.CHƯƠNG II: CƠ SỞ LÝ THUYẾT1.Khái niệm Bình luận là thể loại đặc sắc thuộc nhóm chính luận báo chí. Trong những thời điểm lịch sử nhất định của đất nước, đặc biệt là trong kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, những bài bình luận đã được sử dụng rất có hiệu quả và có tác động lớn. “Bình luận là thể loại có chức năng giải thích, đánh giá, phân tích những sự thật tiêu biểu của đời sống. Đối tượng phản ánh của bình luận có thể là các sự kiện, hoàn cảnh, tình hình, hiện trạng tiêu biểu của đời sống, đang cần được làm sáng tỏ và định hướng. Với nghệ thuật lập luận mềm dẻo, linh hoạt bằng cách kết hợp giữa các bằng chứng, luận cứ, luận điểm. Tác phẩm bình luận có thể thuyết phục công chúng hiểu và hành động theo hướng mà người viết bình luận hướng tới. Bình luận là một kiểu bài nghị luận mang tính chất tổng hợp trong đó bao gồm các yếu tố giải thích, phân tích, có khi cả chứng minh. Dĩ nhiên không chỉ quan niệm đơn giản nó là sự cộng lại đơn thuần của các yếu tố đó” Hoàng Đình Cúc, Đức Dũng Những vấn đề của Báo chí hiện đại, NXB Lý luận Chính trị, 2007. 2.Đặc điểm Bình luận là một thể loại của báo chí, có nhiệm vụ diễn đạt tư tưởng của cơ quan báo chí về một vấn đề đời sống nào đó, rút ra được kết luận để từ đó giúp người đọc biết và hành động theo một hệ thống quan điểm nhất định. Nhưng cũng có quan điểm cho rằng bình luận là cách bàn luận về một vấn đề thời sự xã hội nào đó bằng việc tổng hợp các phương pháp như phân tích, giải thích, chứng minh…nhằm định hướng cho công chúng theo một quan điểm nhất định.Bài bình luận không lấy những sự kiện riêng lẻ mà phải xem xét chúng trong nhiều khía cạnh, đặt nó trong mối quan hệ nhiều mặt mới có thể phát hiện ra ý nghĩa vấn đề. Yêu cầu đầu tiên của bài bình luận cũng giống như bất kỳ một tác phẩm báo chí nào là phải có sự kiện. Tuy nhiên, do đặc điểm thể loại nên không phải bất kỳ sự kiện nào cũng có thể đưa vào bình luận. Đó phải là những sự kiện tiêu biểu, có liên quan đến vấn đề tác giả bàn luận. Do đó, tài năng của người bình luận được thể hiện ngay khâu đầu tiên:lựa chọn sự kiện,vấn đề để bình luận. Trên cơ sở những sự kiện đã được lựa chọn, tác giả sẽ phân tích, lý giải những sự kiện đó để đi đến kết luận.Trong 1 bài bình luận phải có 3 yếu tố: thông báo, bình và luận trong đó bình và luận là 2 mặt quan trọng.+ Bình là xem xét, phân tích các khía cạnh của vấn đề, đánh giá, khai thác nó ở các mặt nội dung, ý nghĩa.+ Luận là bàn bạc, mở rộng vấn đề, đặt nó vào trong quá trình diễn biến phát triển, nhận định khả năng và triển vọng, nêu tác dụng của nó trong đời sống xã hội,trong thực tế và trong lý luận.3.Các dạng bình luậnNhóm tác giả Hội Nhà báo Việt Nam chia bình luận thành các dạng: ●Loại bài Bình luận ngắn●Loại bài Bình luận trong ngày●Loại bài Bình luận trong tuần và bài Bình luận phê bình trong tuần ●Bài bình luân mang tính bút chiến và tính chất giải thích. (Hội Nhà báo Việt Nam Nghề nghiệp và công việc của nhà báo)Nhóm tác giả Hội Nhà báo Việt Nam đã căn cứ theo sự phong phú và đa dạng của chủ đề và sự phân biệt của từng chức năng để phân chia thành các dạng bài bình luận khác nhau. Tuy nhiên, cũng có những cách phân chia khác ví dụ như cách của Trần Thế Phiệt Tác phẩm báo chí dựa vào những tiêu chí cụ thể để chia thành các dạng bài: −Dựa theo tiêu chí thời gian: ●Bình luận ngắn●Bình luận trong ngày●Bình luận trong tuần −Dựa trên phương pháp thể hiện: ●Bình luận có tính giải thích●Bình luân bút chiến−Dựa trên nội dung bài viết●Bình luận sự kiện●Bình luận vấn đề Quan niệm khác:

Tài liệu tham khảo

[1] Hoàng Đình Cúc, Đức Dũng - Những vấn đề của Báo chí hiện đại

[2] Hội Nhà báo Việt Nam - Nghề nghiệp và công việc của nhà báo

[3] Trần Thế Phiệt - Tác phẩm báo chí

[4] Trần Quang - Các thể loại báo chí chính luận

[5] Vũ Quang Hào - Ngôn ngữ báo chí

[6] Đinh Văn Hường - Các thể loại báo chí chính luận

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Có thể nói rằng mỗi nhóm thể loại đều có đặc điểm riêng và vai trò quan trọng khác nhau trong hoạt động báo chí, ở đây, bài viết muốn nói đến nhóm thể loại chính luận Nhóm thể loại chính luận gồm các thể loại bình luận, xã luận, chuyên luận… Đây là nhóm thể loại có khả năng giáo dục, tuyên truyền, lý luận cho công chúng, chuyển tải những thông tin tổng hợp, khái quát và mang tính định hướng cao; tạo cho công chúng tầm nhìn mới mẻ và khái quát về vấn đề Chính luận là nhóm những thể loại không phản ánh hình thức mà phản ánh bên trong, làm thay đổi nhận thức của công chúng về

sự kiện ấy

Là một thể loại trụ cột trong nhóm báo chí chính luận, bình luận đang ngày càng đóng vai trò quan trọng, những cây bút viết bình luận xuất sắc thường là những người có kiến thức sâu rộng, hiểu biết về nhiều lĩnh vực khác nhau như văn hóa xã hội, kinh tế, chính trị, Bài bình luận dựa trên những cơ sở chung nhất nhưng lại là một tác phẩm mang dấu ấn cá nhân nhất Thể loại chính luận khô khan và dập khuôn, để tạo được sự khác biệt trong bài bình luận rất khó, để làm cho nó thêm sinh động, lôi cuốn độc giả lại càng khó hơn Do đó, bài viết này muốn nhấn mạnh về thể loại bình luận để làm rõ các khía cạnh về một bài bình luận và phương pháp để viết một bài bình luận tốt

CHƯƠNG I: LỊCH SỬ HÌNH THÀNH

Theo tài liệu lý luận báo chí nhiều nước trên thế giới bình luận trên báo chí xuất hiện

đã lâu Karel Storkan cho rằng ở Anh và Pháp, bình luận có từ đầu thế kỉ XIX có tác dụng soi sáng và giải thích một sự kiện, một vấn đề hoặc một hiện tượng xã hội nào đó

So với nhiều nước trên thế giới, báo chí việt nam ra đời muộn hơn, cho nên cũng như các thể loại khác, thể loại bình luận xuất hiện trên các ấn phẩm định kì khi đã là một thể loại tương đối hoàn chỉnh

- Năm 1961, Hội Nhà báo Việt Nam dùng khái niệm ngôn luận của báo để chỉ thể loại này

- Năm 1969, gọi là ngôn luận báo chí

- Năm 1976 ông Lưu Qúy Kỳ trong một lần nói chuyện với phóng viên Báo Sài Gòn giải phóng thì gọi là nghị luận

- Năm 1923 Trên Đông Pháp thời báo, Diệp Văn Kỳ viết nghị luận những vấn đề nông thương công nghệ

- Năm 1976,ông Hà Đăng khi nói tại trường Tuyên huấn trung ương cũng gọi là nghị luận trên báo

- Năm 1978, các tác giả cuốn Giáo trình nghiệp vụ báo chí của Trường Tuyên huấn Trung ương gọi thể loại này là Bình luận trên báo

CHƯƠNG II: CƠ SỞ LÝ THUYẾT

1 Khái niệm

Bình luận là thể loại đặc sắc thuộc nhóm chính luận báo chí Trong những thời điểm

lịch sử nhất định của đất nước, đặc biệt là trong kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, những bài bình luận đã được sử dụng rất có hiệu quả và có tác động lớn

“Bình luận là thể loại có chức năng giải thích, đánh giá, phân tích những sự thật tiêu biểu của đời sống Đối tượng phản ánh của bình luận có thể là các sự kiện, hoàn cảnh, tình hình, hiện trạng tiêu biểu của đời sống, đang cần được làm sáng tỏ và định hướng Với nghệ thuật lập luận mềm dẻo, linh hoạt bằng cách kết hợp giữa các bằng chứng, luận cứ, luận điểm Tác phẩm bình luận có thể thuyết phục công chúng hiểu và hành động theo hướng mà người viết bình luận hướng tới Bình luận là một kiểu bài nghị luận mang tính chất tổng hợp trong đó bao gồm các yếu tố giải thích, phân tích, có khi

cả chứng minh Dĩ nhiên không chỉ quan niệm đơn giản nó là sự cộng lại đơn thuần

của các yếu tố đó” - Hoàng Đình Cúc, Đức Dũng - Những vấn đề của Báo chí hiện

đại, NXB Lý luận Chính trị, 2007

2 Đặc điểm

Bình luận là một thể loại của báo chí, có nhiệm vụ diễn đạt tư tưởng của cơ quan báo chí về một vấn đề đời sống nào đó, rút ra được kết luận để từ đó giúp người đọc biết và hành động theo một hệ thống quan điểm nhất định Nhưng cũng có quan điểm cho rằng bình luận là cách bàn luận về một vấn đề thời sự xã hội nào đó bằng việc tổng hợp các phương pháp như phân tích, giải thích, chứng minh…nhằm định hướng cho công chúng theo một quan điểm nhất định

Bài bình luận không lấy những sự kiện riêng lẻ mà phải xem xét chúng trong nhiều khía cạnh, đặt nó trong mối quan hệ nhiều mặt mới có thể phát hiện ra ý nghĩa vấn đề Yêu cầu đầu tiên của bài bình luận cũng giống như bất kỳ một tác phẩm báo chí nào là phải có sự kiện Tuy nhiên, do đặc điểm thể loại nên không phải bất kỳ sự kiện nào cũng có thể đưa vào bình luận Đó phải là những sự kiện tiêu biểu, có liên quan đến vấn đề tác giả bàn luận Do đó, tài năng của người bình luận được thể hiện ngay khâu đầu tiên:lựa chọn sự kiện,vấn đề để bình luận Trên cơ sở những sự kiện đã được lựa chọn, tác giả sẽ phân tích, lý giải những sự kiện đó để đi đến kết luận

Trong 1 bài bình luận phải có 3 yếu tố: thông báo, bình và luận trong đó bình và luận

là 2 mặt quan trọng

+ Bình là xem xét, phân tích các khía cạnh của vấn đề, đánh giá, khai thác nó ở các mặt nội dung, ý nghĩa

+ Luận là bàn bạc, mở rộng vấn đề, đặt nó vào trong quá trình diễn biến phát triển, nhận định khả năng và triển vọng, nêu tác dụng của nó trong đời sống xã hội,trong thực tế và trong lý luận

3 Các dạng bình luận

Nhóm tác giả Hội Nhà báo Việt Nam chia bình luận thành các dạng:

● Loại bài Bình luận ngắn

● Loại bài Bình luận trong ngày

● Loại bài Bình luận trong tuần và bài Bình luận phê bình trong tuần

● Bài bình luân mang tính bút chiến và tính chất giải thích

(Hội Nhà báo Việt Nam - Nghề nghiệp và công việc của nhà báo)

Nhóm tác giả Hội Nhà báo Việt Nam đã căn cứ theo sự phong phú và đa dạng của chủ

đề và sự phân biệt của từng chức năng để phân chia thành các dạng bài bình luận khác

nhau Tuy nhiên, cũng có những cách phân chia khác ví dụ như cách của Trần Thế

Phiệt - Tác phẩm báo chí dựa vào những tiêu chí cụ thể để chia thành các dạng bài:

− Dựa theo tiêu chí thời gian:

● Bình luận ngắn

● Bình luận trong ngày

● Bình luận trong tuần

− Dựa trên phương pháp thể hiện:

● Bình luận có tính giải thích

● Bình luân bút chiến

− Dựa trên nội dung bài viết

● Bình luận sự kiện

● Bình luận vấn đề

Quan niệm khác:

● Bình luận ngắn, bình luận dài ( Bình luận chuyên sâu) Bài bình luận ngắn chỉ cần vài trăm từ, dẫn ra một sự kiện, một lời phát biểu là ngời viết có thể đa ra nhận định của mình: tán thành hoặc bác bỏ Dạng bài này xuất hiện nhiều trong các chuyên mục bình luận của các tờ báo như: Thanh niên, Tuổi trẻ, Nhân dân, Lao động Bài bình luận dài thường tập trung vào những vấn đề, sự kiện đang gây xôn xao dư luận, cần có sự định hướng tư tưởng; hoặc từ nhiều sự kiện có liên quan đến nhau, người viết tổng hợp, phân tích rồi đi đến kết luận về một vấn đề

Căn cứ vào nội dung có 2 loại:

● Bình luận trong nước

● Bình luận quốc tế

Trong mỗi dạng bình luận trong nước hay quốc tế lại có những dạng bài cụ thể như: Bình luận về chính trị- xã hội, Bình luận quân sự, Bình luận kinh tế- xã hội, Bình luận văn hoá- thể thao

Căn cứ vào phương pháp thể hiện cũng có thể chia thành 2 dạng sau:

● Bài bình luận giải thích, bình luận bút chiến Các bài bình luận mang tính giải thích thường đi sâu phân tích các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước hoặc các hiện tượng tích cực trong đời sống xã hội Trong bài bình luận bút chiến,

người viết thường đi từ những quan điểm, ý kiến tiêu cực, phân tích, bác bỏ, phủ nhận các quan điểm đó đồng thời rút ra cái tích cực Bài bình luận bút chiến phải

có tính chiến đấu cao và thường là để đấu tranh với quan điểm của các nhà chính trị đối lập, vạch trần âm mưu, thủ đoạn của các thế lực phản động, thù địch

Ngày nay, báo chí sử dụng rất nhiều hình thức bình luận và phạm vi nghiên cứu của mỗi bài cũng rất đa dạng Có bài chỉ dừng lại ở mức xem xét một sự kiện nhỏ, riêng lẻ trong đời sống như đánh giá hành vi của một cá nhân cụ thể Hay là sử dụng bài bình luận để đánh giá, bàn luận về một sự kiện đã được thông báo trên phương tiện truyền thông đại chúng Nhà báo trình bày quan điểm của toàn soạn, của chính mình về sự kiện sự việc từ đó liên hệ tới những vấn đề khác

4 Đặc trưng của thể loại Bình luận

Bình luận là thể loại đặc sắc thuộc nhóm chính luận báo chí Trong những thời điểm lịch sử nhất định của đất nước, đặc biệt là trong kháng chiến chống Pháp

và chống Mỹ, những bài bình luận đã được sử dụng rất có hiệu quả và có sức tác động lớn

Tác giả Trần Quang đã đưa ra những nhận xét về thể loại bình luận trong cuốn

“Các thể loại báo chí chính luận”:

- Bài bình luận là một tác phẩm đặc sắc dùng để tái tạo bức tranh toàn cảnh về một vấn đề nào đó trong đời sống xã hội Cơ sở chính của bài bình luận là các

sự kiện, chi tiết điển hình, tiêu biểu của hiện thực khách quan Bài bình luận đòi hỏi phải xem xét các sự kiện , hiện tượng đó trong mối quan hệ và phụ thuộc lẫn nhau để rút ra kêt luận chung có tính định hướng cho nhận thức và hành động của công chúng Tác giả có thể sử dụng nhiều hình thức khác nhau như so sánh, đối chiếu, hệ thống hóa, để làm nổi bật chủ đề tác phẩm và tư tưởng của tác giả hay toàn soạn

- Từng mục, từng phần của tác phẩm không đứng riêng lẻ, độc lập mà là những

bộ phậm cấu thành tác phẩm

- Từng phần của tác phẩm liên quan mật thiết với nhau, bổ sung cho nhau để làm nổi bật chủ đề chính

Bài bình luận có cơ sở thực tiễn là các sự kiện, hiện tượng cụ thể của hiện thực khách quan; các sự kiện, hiện tượng đó được xem xét, đánh giá một cách có hệ thống trong mối liên hệ chặt chẽ phụ thuộc lẫn nhau, trong xu hướng phát triển chung của đời sống xã hội

Mặt khác với thể loại này, bút pháp chính luận được thể hiện rõ nét, thái độ, quan điểm chính kiến của bài báo cũng được thể hiện nhất quán và công khai Đối với những vấn đề xã hội phức tạp, có những đề xuất, hướng dẫn phương án tháo gỡ hoặc giải quyết vấn đề Phạm vi bao quát rộng, có thể là toàn bộ các sự kiện, hiện tượng, quá trình… của đời sống xã hội đương thời, một yêu cầu quan trọng với thể loại này là khi xem xét hay bình luận, đánh giá một sự kiện vấn

đề nào đó, nhà báo không chỉ nêu hiện tượng bên ngoài mà còn phải chỉ ra nguyên nhân và bản chất bên trong của vấn đề

Một đặc trưng của bình luận chính là ở chất trí tuệ, tư duy, lý luận, lý lẽ trong tác phẩm, hay chính là đặc điểm thông tin lý lẽ Thêm vào đó, tính chất khác biệt so với những thể loại khác đó là khả năng tác động với đông đảo, rộng rãi quần chúng nhân dân, có tác dụng lớn trong việc định hướng dư luận, giúp công chúng hiểu biết về các vấn đề sự kiện theo một quan điểm nhất định

Bình luận tuy có những kết luận rõ ràng, nhưng vấn đề đề cập đến không nhằm mục đích trở thành chỉ thị để hành động, mà nó chỉ mang tính chất định hướng cho suy nghĩ và nhận thức của công chúng Có thể nói bài bình luận có nhiệm

vụ tạo điều kiện cho độc giả đánh giá đúng đắn sự kiện nhất định đương thời

Từ đó, dẫn dắt độc giả rút ra được những kết luận xác đáng và hành động theo

sự quyết định đó Có thể nói bình luận là phương thức của công tác tuyên truyền

Thông thường các bài bình luận chỉ thể hiện sự nhất quán về chỗ đứng, cách nhìn nhận đánh giá của người bình luận

Về cấu trúc, dạng bài này thường được viết theo phương pháp quy nạp, nó rút

ra kết luận thông qua việc bàn luận những cái cụ thể một đặc điểm riêng biệt khá quan trọng là về nguyên tắc Bình luận bao giờ cũng luận giải trên cơ sở gắn liền với những vấn đề, sự kiện, tình huống, hoàn cảnh cụ thể, thông qua những chi tiết cụ thể Tức là các chi tiết cụ thể của các sự kiện, tình huống, hoàn cảnh… đóng vai trò chi phối trong việc luận giải của bài bình luận

Có thể thấy để làm một bài bình luận đầu tiên phải lựa chọn và phân tích các sự kiện, tiếp theo là sắp xếp các sự kiện trong mối quan hệ và phụ thuộc lẫn nhau của chúng, trong các bài bình luận, điều quan trọng nhất là ta phải bám sát đề tài và làm nổi bật được chủ đề bằng những chi tiết tiêu biểu nhất của các sự kiện

“Bình luận mang dấu ấn cá nhân”, người viết có thể nêu ý kiến quan điểm của mình về vấn đề nào đó và thuyết phục bạn đọc rằng quan điểm này là đúng đắn

Bài bình luận có tính chiến đấu cao Tính chiến đấu đòi hỏi bình luận phải được xây dựng bằng hệ thống lý lẽ sắc sảo, chính xác Đó có thể là những lý lẽ để vạch trần bộ mặt của kẻ thù, cũng có thể là những lời tố cáo, lên án gay gắt những tệ nạn mới trong

xã hội hiện đại Đặc trưng này đòi hỏi ở nhà báo- nhà bình luận phải có tinh thần dũng cảm, dám nghĩ, dám làm, dám viết và biết đấu tranh bảo vệ ý kiến, quan điểm của mình Đặc trưng “ tính chiến đấu” còn yêu cầu người viết không thể hiện thái độ mơ

hồ, không rõ ràng đồng thời không chấp nhận một kết luận mang tính chất chung chung Một bài bình luận thiếu tính chiến đấu là một tác phẩm báo chí thất bại, không

có tính thông tin và không định hướng được dư luận xã hội

5 Phương diện thể hiện bài bình luận

Thông tin trong bài bình luận là thông tin lý lẽ Nội dung của thông tin lý lẽ không chỉ đơn thuần là việc lưa chọn khéo léo, chính xác hoặc tập hợp các sự kiện mà trên cơ sở

đó người viết phải trình bày được quan điểm, ý nghĩa, sự đánh giá của mình về sự kiện từ đó rút ra được những kết luận và có định hướng kịp thời

Sự kiện là cái quan trọng đầu tiên nhưng đó chỉ là nguyên liệu để nhà báo viết bài bình luận Chính đặc trưng tính định hướng tư tưởng và thông tin lý lẽ, lâp luận đã quy định văn phong, từ ngữ và cách diễn đạt trong dạng bài này

5.1 Văn phong của bài bình luận

 Nhất quán

Đây là đặc điểm qua trọng khi viết bài bình luận, người viết xác định rõ tư tưởng, chủ

đề, có chủ kiến nhất định và phải giữ vững lập trường suốt bài bình luận Điều này làm cho người đọc thấy rõ logic giữa các luận điểm, luận cứ ở trong bài Các nhận định, dẫn chứng đưa ra quy định lẫn nhau tạo nên chỉnh thể thống nhất cho bài viết

Tính nhất quán không chỉ thể hiện ở nội dung mà còn thể hiện ngay ở lời văn, giọng văn Tất nhiên, trong một bài có nhiều giọng văn lời văn khác nhau tùy theo từng đoạn, nhưng tác giả vẫn phải trung thành với giọng điệu chung nhất

 Rõ ràng, rành mạch

Lời văn trong bài bình luận thường rõ ràng, rành mạch giúp người đọc nắm bắt được ý kiến tác giả nhanh chóng, chính xác Mỗi câu mỗi ý tách biệt nhau, thể hiện rõ ràng ở cách ngắt đoạn hợp lý Mỗi đoạn là một bộ phận trọn vẹn và độc lập về cấu trúc cũng như ý nghĩa, các đoạn được sắp xếp logic để làm rõ tư tưởng của bài viết

 Kết hợp lý trí và tình cảm

Sức thuyết phục của bài bình luận nằm ở chỗ tác động vào nhận thưc người đọc và làm lay động trái tim Những cảm xúc được thể hiện qua câu chữ, lời văn sẽ đi sâu vào trong tư tưởng và thuyết phục họ tin theo nhận định của tác giả

5.2 Ngôn ngữ của bài bình luận

Trong cuốn “Ngôn ngữ báo chí”, tác giả Vũ Quang Hào đã dẫn ý kiến của Nhà Lý luận

Báo chí học người Nga D.M Pri ljuk: “Sự phản ánh của chính luận bao giờ cũng đậm

đà cảm xúc Biên độ cảm xúc của nhà chính luân rất lớn Đó là sự tán thưởng và niềm vui sướng, lòng căm thù và sự tức giận, trầm tư và âu yếm Đó là sự hấp dẫn trong phân tích sự kiện và đánh giá chính trị về các sự kiện đó.”

Với bài bình luận, tùy theo khả năng sáng tạo và cá tính mà người viết chọn lọc và sử dụng những đơn vị từ khẩu ngữ mang sắc thái ý nghĩa và sắc thái biểu cảm để tăng sức hấp dẫn bài bình luận

Trong một bài bình luận, người viết đặc biệt chú trọng đến tính chính xác và chặt chẽ, nhằm phục vụ cho mục đích của sự diễn đạt Đó là ngôn ngữ phản ánh rõ ràng, chính xác quá trình tư duy nhằm đạt hiệu quả nhận thức cao nhất

Tuy nhiên, một bài bình luận cũng không thể thiếu từ ngữ giàu hình ảnh, giàu hình ảnh Bên cạnh sự xuất hiện với tần suốt cao của lớp từ chính trị, khi cần bày tỏ sự đánh giá, tình cảm mạnh mẽ của mình đối với vấn đề được nêu ra, người viết thường chọn lọc và sử dụng đơn vị từ vựng khẩu ngữ bởi đơn vị này giàu sắc thái ý nghĩa và giá trị biểu cảm

5.3 Phương diện ngữ pháp

Do phải thực hiện chức năng thông tin giải thích, đánh giá, thuyết phục nên bài bình luận dùng nhiều kiểu câu khác nhau: câu đơn, câu ghép, câu tường thuật, nghi vấn, cảm thán, Việc đưa câu hỏi vào bài bình luận nhằm làm nổi rõ vấn đề cần bàn bạc và

đi vào sâu trả lời các câu hỏi đó để làm tăng thêm mức độ sâu sắc của bài viết

Có những bài bình luận, câu hỏi xuất hiện với tần số cao từ 3 hay 4 câu, người viết có thể dùng câu hỏi lựa chọn để đề cập đến 2 vấn đề cùng lúc Ngoài ra, trong bài bình luận tác giả cũng có thể dùng câu hỏi với ý nghĩa khác không nhất thiết đòi hỏi trả lời: câu hỏi khẳng định để phủ định hay câu hỏi phủ định để khẳng định

Người viết cũng sử dụng câu ghép chứa đựng nhiều ý có quan hệ qua lại với nhau để diễn đạt những vấn đề không nên hoặc không thể chia cắt Ví dụ câu ghép theo quan