skkn phát triển tình cảm kỹ năng xã hội

Là giáo viên trực tiếp đứng lớp 5 tuổi tôi nhận thức đặc biệt rằng ở lứa tuổitôi đang giảng dạy lớp mẫu giáo 5-6 tuổi việc giáo dục kỹ năng sống là giúp trẻnâng cao năng lực để tự lựa ch

THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN

1.Tên sáng kiến: Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5- 6 tuổitrong trường mầm non

2.Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Giáo dục

3.Tác giả:

Họ và tên: Vũ Thị Hằng Nam(nữ): Nữ

Ngày, tháng, năm sinh: 14/12/1989

Trình độ chuyên môn: Đại học mầm non

Chức vụ, đơn vị công tác: Giáo viên- Trường MN Phú Lương, TP HảiDương

Điện thoại:

4.Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến: Trường MN Phú Lương

335 Nguyễn Hữu Cầu- Phường Ngọc Châu- TP Hải Dương ; Điện thoại:

0320 3853 818

5 Đơn vị áp dụng sáng kiến lần đầu: Trường MN Phú Lương

335 Nguyễn Hữu Cầu- Phường Ngọc Châu- TP Hải Dương

6.Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến: giáo viên có trình độchuyên môn, trẻ, phụ huynh, cơ sở vật chất của nhà trường

7.Thời gian áp dụng sáng kiến lần đầu: từ tháng 8/2016 đến tháng 2/2017

kỹ năng sống cho trẻ là điều rất cần thiết để giúp trẻ khám phá thế giới tâm hồnmình một cách có định hướng, khiến trẻ biết quý trọng bản thân, nuôi dưỡngnhững giá trị sống nền tảng và hình thành những kỹ năng sống tích cực trong trẻ,giúp trẻ cân bằng cuộc sống trên bốn lĩnh vực : Đức, trí, thể, mỹ, từ đó xây dựngcho trẻ những kỹ năng sống hòa nhập với thế giới xung quanh Ở mỗi lứa tuổithì trẻ cần có những sự tác động khác nhau đến kỹ năng sống của trẻ Chăm sóc

và giáo dục trẻ từ lứa tuổi mầm non chính là cơ sở giúp trẻ phát triển toàn diện

về nhân cách cho trẻ, là nền tảng giúp cho quá trình học tập lâu dài của trẻ saunày

Là giáo viên trực tiếp đứng lớp 5 tuổi tôi nhận thức đặc biệt rằng ở lứa tuổitôi đang giảng dạy lớp mẫu giáo 5-6 tuổi việc giáo dục kỹ năng sống là giúp trẻnâng cao năng lực để tự lựa chọn những giải pháp khác nhau mà quyết định phảixuất phát từ trẻ, vì thế học phải hết sức gần gũi với cuộc sống, nội dung phảixuất phát từ chính nhu cầu và kinh nghiệm của trẻ, trẻ cần có điều kiện để cọ sát,các ý kiến khác nhau, trao đổi kinh nghiệm, tập tành, thực hành và áp dụng Trẻphải được thảo luận theo nhóm, theo cặp, phải được động não, sắm vai, tranhluận và phân tích tình huống, trẻ phải biết thích nghi, thể hiện cảm xúc, có khảnăng hòa nhập, tự giải quyết vấn đề một cách tự lập Đó chính là tiền đề gieomầm hạt giống nhằm hình thành kỹ năng sống cho trẻ Song tôi thấy thực tế tại

trường tôi thì việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ chưa được chú trọng nên trẻlớp tôi hoàn toàn chưa có những kỹ năng cơ bản ấy Là giáo viên trực tiếp đứnglớp 5 tuổi tôi luôn trăn trở suy nghĩ làm thế nào để có một phương pháp truyềnđạt đến trẻ những kỹ năng sống tốt nhất? và dạy dưới hình thức nào?

Qua một thời gian tìm tòi nghiên cứu, nhận thức được sâu sắc, ý nghĩa vaitrò quan trọng của các kỹ năng sống đối với sự phát triển của trẻ Tuy nhiên việcgiáo dục kỹ năng sống chưa trở thành một môn học với một giáo trình chuẩn,được áp dụng trong nhà trường Với trái tim người mẹ thứ hai trong năm học

2016- 2017 đã thôi thúc tôi lựa chọn thực hiện đề tài “ Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5-6 tuổi trong trường mầm non”

Khi thực hiện đề tài này tôi xác định đối tượng chính của mình là trẻ và cácbậc phụ huynh Đề tài của tôi thực hiện trong khoảng thời gian từ tháng 8/2016đến 2/2017 và thực hiện tại lớp do tôi phụ trách

Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5-6 tuổi trong trường mầm non nhằm phát huy nâng cao tính tích cực, năng động, sáng tạo, mạnh dạn, tự tin

trong mọi hoạt động và mọi hoàn cảnh của trẻ, nhằm củng cố, rèn luyện cho trẻnhững kỹ năng sống cơ bản thông qua các hoạt động học, chơi, hoạt động ăn,ngủ của trẻ nhằm thúc đẩy, nâng cao hiệu quả giáo dục trong nhà trường nói

riêng và nâng cao chất lượng đổi mới giáo dục nói chung Điểm mới của đề tài

này chính là cung cấp một ngân hàng bài tập tự tạo do tôi tạo ra phù hợp vớitừng chủ đề mà trẻ được chơi cũng như được học bên cạnh đó tôi còn sử dụngngôn ngữ ký hiệu tự làm và sưu tầm thêm trên báo, mạng tranh truyện để hìnhthành ý thức tự lập cho trẻ Qua đó kính thích trẻ hứng thú tích cực tham gia cáchoạt động

Để thực hiện việc dạy trẻ có kỹ năng sống trong cuộc sống tôi đã áp dụngsáu biện pháp sau:

Biện pháp thứ nhất là: Tìm tòi, bồi dưỡng bản thân, chia sẻ với đồng nghiệp Biện pháp thứ hai: Xác định những kĩ năng sống cần thiết để dạy trẻ

Biện pháp thứ ba: Giáo dục qua các hoạt động hàng ngày

Biện pháp thứ tư: Xây dựng kế hoạch giáo dục kỹ năng sống cho trẻ đưa vàocác chủ đề.

Biện pháp thứ năm: Tuyên truyền, phối kết hợp với các bậc phụ huynh cùnggiáo dục kỹ năng sống cho trẻ

Đề tài thực hiện với những phương pháp đơn giản, dễ áp dụng nhưng giátrị mang lại vô cùng to lớn Nó giúp cho trẻ phát triển tính tự lập, mạnh dạn tựtin Có các kỹ năng sống cần thiết trong nhà trường cũng như ở gia đình vàngoài xã hội

Đề tài: “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5- 6 tuổi trongtrường mầm non” được thực hiện trực tiếp tại lớp tôi qua đó tôi nhận thấy tuychỉ dạy trẻ những hành động tự lập tuy là rất nhỏ song hiệu quả mang lại vôcùng to lớn và giá trị vì khi trẻ có ý thức tự lập được sẽ giúp trẻ phát triển hơn cả

về thể chất lẫn tinh thần Những biện pháp trình bày trong sáng kiến rất dễ ápdụng và áp dụng được trong bất kỳ hoàn cảnh nào Chính vì vậy tôi mong sángkiến của mình được áp dụng mọi lúc mọi nơi trong mọi hoạt động hàng ngàycủa trẻ và trẻ cũng được thực hiện ngay trong gia đình Vì vậy tôi rất mong sángkiến của mình được tất cả giáo viên, phụ huynh và tất cả mọi người quan tâmvào giáo dục trẻ

MÔ TẢ SÁNG KIẾN

1 Hoàn cảnh nảy sinh sáng kiến:

Giáo dục mầm non luôn hướng tới mục tiêu giáo dục toàn diện cho trẻ,chuẩn bị những năng lực, phẩm chất và các kỹ năng xã hội cần thiết Giáo dục kĩnăng sống cho trẻ mầm non đã và đang là một nhiệm vụ không thể thiếu trongcông tác giáo dục mầm non, là vấn đề then chốt, là nền móng để phát huy tối đahiệu quả giáo dục Thực hiện tốt nhiệm vụ này sẽ giúp trẻ tự tin, sống có tráchnhiệm và tham gia tốt hơn vào các hoạt động xã hội Các kĩ năng xã hội lànhững ứng xử, giải quyết các vấn đề xảy ra trong cuộc sống xã hội hàng ngày

Kĩ năng xã hội chịu sự kiểm soát của các chuẩn mực xã hội nhưng chúng lạimang đặc điểm cá nhân Những tác động giáo dục từ sớm sẽ mang lại hiệu quảcao và tránh bớt những sai phạm trong quá trình tự mò mẫm, giúp cho cá nhânsớm định hình cách sống và đáp ứng tốt hơn các yêu cầu chuẩn mực xã hội, dạy

kĩ năng sống cho trẻ nhằm giúp trẻ có kinh nghiệm trong cuộc sống, biết đượcnhững điều làm và không nên làm

Thực hiện Chỉ thị số 3008/CT-BGDĐT ngày 18/8/2014 của Bộ trưởng BộGiáo dục và Đào tạo (GDĐT) về nhiệm vụ trọng tâm của giáo dục mầm non(GDMN), Bộ GDĐT hướng dẫn việc tổ chức giáo dục kỹ năng sống (KNS) tạicác cơ sở GDMN cụ thể như sau: Giáo dục kỹ năng sống là giáo dục cho ngườihọc những kỹ năng cơ bản, cần thiết, hướng tới hình thành những thói quen tốtgiúp người học thành công, đảm bảo vừa phù hợp với thực tiễn và thuần phong

mỹ tục Việt Nam vừa hội nhập quốc tế trong giai đoạn công nghiệp hoá đấtnước Nội dung giáo dục KNS phải phù hợp với từng lứa tuổi và tiếp tục đượcrèn luyện theo mức độ tăng dần.Đối với trẻ mầm non:

Giúp trẻ nhận thức về bản thân: sự tự tin, tự lực, thực hiện những quy tắc antoàn thông thường, biết làm một số việc đơn giản; hình thành và phát triển các

kỹ năng xã hội cần thiết: thể hiện tình cảm, sự chia sẻ, hợp tác, kiên trì, vượtkhó; hình thành một số kỹ năng ứng xử phù hợp với gia đình, cộng đồng, bạn bè

và môi trường

Xã hội hiện đại ngày nay đã làm cho cuộc sống ngày càng thay đổi, nhiềuvấn đề phức tạp liên tiếp nảy sinh Bên cạnh những tác động tích cực nhiều vấn

đề tiêu cực cũng xảy ra gây nguy hại đến con người, đặc biệt là trẻ em Nếu mổingười trong đó có trẻ em không có những kiến thức cần thiết để lựa chọn nhữnggiá trị sống tích cực, không có năng lực, kinh nghiệm để ứng phó mà vượt quanhững thách thức mà hành động theo cảm tính thì rất dễ gặp khó khăn rủi ro Giáo dục “kỹ năng sống” cho trẻ là giáo dục cách sống tích cực trong xãhội hiện đại Giáo dục cho trẻ những kỹ năng mang tính cá nhân và xã hội nhằmgiúp trẻ có thể chuyển kiến thức, thái độ, cảm nhận thành những khả năng thựcthụ, giúp trẻ biết xử lý hành vi của mình trong các tình huống khác nhau trongcuộc sống Muốn vậy, chúng ta phải tạo cho trẻ có môi trường để trải nghiệm,thực hành

2 Cơ sở lý luận của vấn đề:

Một nghiên cứu gần đây về sự phát triển trí não của trẻ cho thấy khả nănggiao tiếp, khả năng biết tự kiểm soát, thể hiện các cảm giác của mình, biết cáchứng xử phù hợp và biết cách tự giải quyết các vấn đề cơ bản một cách tự lập rấtquan trọng đối với trẻ Chính vì vậy, việc đi sâu lồng ghép dạy kỹ năng sống chotrẻ phù hợp với từng độ tuổi nhất là lứa tuổi mầm non vô cùng cần thiết Trênthực tế, trong xã hội hiện nay nói chung và thực tế đa số các bậc phụ huynh ởlớp tôi phụ trách cũng vậy thường chú trọng đến việc học kiến thức của trẻ màkhông chú ý đến phát triển các kỹ năng cho trẻ Luôn bao bọc, nuông chiều, làmgiúp trẻ khiến trẻ ỷ lại, ích kỷ, không quan tâm chia sẻ đến người khác và các kỹnăng trong cuộc sống rất hạn chế Khó khăn cho trẻ trong việc có tình huống bấtngờ xảy ra Chính vì vậy, tôi đã chọn đề tài: “Một số biện pháp giáo dục kỹ năngsống cho trẻ 5- 6 tuổi” nhằm trang bị cho trẻ một số kỷ năng cơ bản cần thiết đểtrẻ có thể đáp ứng, đối phó với những yêu cầu và thách thức trong cuộc sốnghằng ngày

Năm học 2016- 2017 tôi được Ban Giám Hiệu phân công chủ nhiệm lớp5-6 tuổi, cùng một giáo viên trẻ khác với tổng số cháu là 39 trẻ Khả năng nhận

thức của trẻ không đồng đều nhưng quan trọng là một số trẻ nhút nhát, khả năngthích nghi với mội trường mới còn hạn chế, chưa tham gia tích cực vào các hoạtđộng, chưa biết tự phục vụ trong ăn uống sinh hoạt, khả năng giao tiếp với cô,với bạn, với mọi người xung quanh chưa mạnh dạn Là một giáo viên đứng lớp,

để cùng với nhà trường xây dựng môi trường thân thiện, hoàn thành được nhiệm

vụ trọng tâm là giúp trẻ phát triển toàn diện theo 5 lĩnh vực phát triển do BộGiáo Dục quy định Bản thân tôi trong những năm qua đã và đang cố gắng tựhoàn thiện mình, luôn cố gắng tìm ra những biện pháp phù hợp để giáo dục kỹnăng sống cho trẻ ở lớp Xuất phát từ điều đó nên tôi đã nghiên cứu để tài: Một

số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5- 6 tuổi trong trường mầm non

3 Thực trạng của vấn đề

3.1 Thuận lợi và khó khăn

Được sự phân công của Ban giám h iệu tôi chủ nhiệm lớp 5- 6 tuổi với tổng

số cháu là 39 cháu Qua quá trình nghiên cứu xây dựng biện pháp hoàn thành đềtài sáng kiến tôi cũng gặp không ít thuận lợi và khó khăn như sau:

Được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo, nhà trường và sự hỗ trợ nhiệt tìnhcủa hội phụ huynh Cơ sở vật chất của trường khang trang, rộng thoáng có nhiềucây xanh, có các khu vực cho trẻ hoạt động…Lớp học thoáng mát, rộng rãi, tiệncho việc bố trí, sắp xếp các góc, các mảng tường được ốp gạch men thuận lợicho trẻ hoạt động cùng cô khi trang trí mở, đóng và thay đổi các chủ đề Tronglớp bố trí hai giáo viên, tôi đã tốt nghiệp đại học sư phạm mầm non và công táclâu năm nên có nhiều kinh nghiệm, cùng với một giáo viên trẻ, nhiệt tình cũng

đã tốt nghiệp đại học sư phạm mầm non

Bên cạnh những thuận lợi còn có những khó khăn: Trình độ nhận thức củatrẻ không đồng đều, do đó cùng một thời gian và biện pháp dạy trẻ các nội dungKNS nhưng kết quả trên trẻ đạt chưa tương đương với nhau.Một số trẻ nhút nhátnên không tự tin khi tham gia vào các hoạt động ,một số trẻ lại quá hiếu độngnên khi hoạt động chưa chú ý vào sự hướng dẫn của cô, kỹ năng sống của trẻcòn nhiều hạn chế

Một số phụ huynh chưa thật sự quan tâm đến trẻ và một số phụ huynh dohoàn cảnh khó khăn không có thời gian quan tâm đến trẻ nên việc phối hợp vớigiáo viên chủ nhiệm trong việc đề ra biện pháp chăm sóc giáo dục trẻ còn hạnchế Một số phụ huynh lại quá cưng chiều bảo bọc trẻ, chưa tập cho trẻ có thóiquen đến lớp đều và chưa biết tự phục vụ phần nào cũng ảnh hưởng đến nếp lớp.

Sự phát triển về nhận thức và giao tiếp của trẻ không đồng đều, đa số trẻ rụt rèchưa nhanh nhẹn, chưa mạnh dạn tham gia vào các hoạt động cũng như chưamạnh dạn trò chuyện chào hỏi cô và người khác

3.2 Khảo sát thực trạng

Qua điều tra thực tế về vốn kỹ năng sống của trẻ trong lớp tôi, tôi nhận thấykết quả khảo sát trước khi thực hiện đề tài như sau:

Bảng 1: Khảo sát kỹ năng sống của trẻ thời điểm tháng 9/ 2016

Nội dung khảo sát

4 Một số biện pháp thực hiện

4.1 Biện pháp 1: Tìm tòi, bồi dưỡng bản thân, chia sẻ với đồng nghiệp.

Để có thể thực hiện tốt “ Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5-6 tuổi” trước hết tôi không chỉ nghiên cứu về mục đích yêu cầu của hoạt động

mà tôi cần phải nắm chắc được các phương pháp và biện pháp thực hiện giúp trẻlĩnh hội kiến thức một cách nhẹ nhàng, không bị gò bó, áp đặt, giúp trẻ hiểu bàisâu và vận dụng những điều đã học vào thực tế hàng ngày của trẻ Vì vậy, để

giúp trẻ 5 – 6 tuổi lớp tôi có được những kỹ năng sống cơ bản đó thì sự nhiệttình, sáng tạo và yêu nghề đòi hỏi tôi phải không ngừng đọc và nghiên cứu kỹchương trình chăm sóc và giáo dục trẻ mầm non 5- 6 tuổi.

- Tham gia các đợt kiến tập và các chương trình chuyên đề do phòng tổchức

- Tìm đọc tham khảo biện pháp dạy kỹ năng sống cho trẻ trên sách báo, tạpchí mầm non

+ Sách hướng dẫn các hoạt động phát triển ngôn ngữ và giao tiếp cho trẻmầm non theo bộ chuẩn phát triển trẻ 5 tuổi

+ Sách giáo dục giá trị sống và kỹ năng sống cho trẻ mầm non{nhà xuấtbản đại học quốc gia}

+ Sách bé thực hành các tình huống giáo dục kỹ năng sống dành cho trẻmẫu giáo

+ Sách các hoạt động phát triển kĩ năng xã hội dành cho trẻ mẫu giáo.Sách phương pháp giáo dục giá trị kỹ năng sống…

+ Xem các chương trình truyền hình như quà tặng cuộc sống, cuộc sốngquanh ta trên các kênh truyền hình vào tối chủ nhật hàng tuần…

Trên thực tế hiện nay ở trường mầm non chúng tôi, đội ngũ giáo viên cònchưa được đồng đều Nhiều giáo viên đã có tuổi tuy nắm vững phương phápnhưng việc đổi mới thì còn hạn chế còn các cô giáo trẻ thì lại chưa có nhiều kinhnghiệm trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ Qua kiểm tra, đánh giá đầu năm

có rất nhiều trẻ còn chưa biết chào cô, chào khách, chưa có kỹ năng giao tiếp,chưa có kỹ năng tự phục vụ…Hoạt động dạy kỹ năng sống cho trẻ ở trường tôinói chung và ở lớp tôi nói riêng chưa thực hiện tốt, chưa lồng ghép tích hợp vàocác hoạt động, giáo viên hầu như không mấy để ý và đi sâu vào hoạt động này.Tôi nhận thấy đây là một vấn đề quan trọng vì nó quyết định đến nhân cách củatrẻ sau này Chính vì vậy qua việc tự bồi dưỡng bản thân, học hỏi qua truyềnthông, báo đài, tài liệu cũng như xem các phương tiện thông tin hiện đại, tôi đãnắm vững được các phương pháp để dạy trẻ một số kỹ năng cơ bản nhất Nhận

thấy đây là việc quan trọng và cần thiết đối với trẻ nên trong các buổi họp sinhhoạt chuyên môn của khối tôi chia sẻ với đồng nghiệp về các biện pháp giáo dục

kỹ năng sống cho trẻ Để dạy trẻ được những kỹ năng sống thì việc đầu tiên các

cô giáo phải là tấm gương để trẻ soi vào, để trẻ học làm người Chính vì vậy,không phương pháp nào hiệu quả bằng phương pháp “ Dùng nhân cách để giáodục nhân cách” Những người dạy nội dung giá trị và kỹ năng sống càng cần làtấm gương mẫu mực về hành vi, lời ăn, tiếng nói, cách ứng sử, cách giải quyếtvấn đề…Đây là những yêu cầu rất cao và đòi hỏi các cô giáo cũng luôn phải tựrèn luyện mình để công tác giáo dục trẻ hiệu quả hơn Và tôi đưa ra những điều

mà giáo viên nên và không nên trong việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ đó là:

- Không nói dài và nói nhiều

- Không luôn đưa ra lời đáp có sẵn mà để trẻ tự tìm tòi

- Không vội vàng phê phán đúng, sai như một quan tòa nhưng kiên trì giúptrẻ tranh luận và kết luận

Ví dụ: “ Các con đã tự mình làm được nhiều việc mà không phụ thuộc vào

người khác, các con là những em bé rất giỏi các con rất sứng đáng nhận đượcmột tràng pháo tay” Điều này sẽ giúp cho trẻ tự tin hơn, dám tự tìm tòi và suynghĩ, giám dua ra ý kiến của mình

- Hay khi trẻ mắc lỗi gì đó, tôi sẽ nhẹ nhàng không nóng vội lắng nghe ýkiến của trẻ, sau đó phân tích cho trẻ thấy được hành động của trẻ là đúng haysai, giúp trẻ nhận thức được đứng trước mọi vấn đề nào hãy cùng bình tĩnh lắngnghe rồi giải quyết vấn đề, không nên nóng vội

- Trong những buổi sinh hoạt tôi thường đưa những giá trị của việc giáodục kỹ năng sống cho trẻ như:

- Tin tưởng vào trẻ và năng lực của trẻ

- Kiên nhẫn và có kỹ năng lắng nghe tốt

- Ý thức về bản thân và sẵn sàng học những kỹ năng mới

- Có kinh nghiệm sống và biết soi xét

- Tôn trọng ý kiến của trẻ, không áp đặt ý kiến của mình lên trẻ

- Thực hành tư duy sáng tạo và khai phá.

- Biết sắp xếp phòng, nhóm lớp tạo bầu không khí hấp dẫn

- Biết chủ động phương pháp giáo dục Tác động kịp thời khi nhóm bế tắc

- Biết tạo bầu không khí trò chuyện sôi nổi

- Biết nắm phản hồi của nhóm khi hoạt động kết thúc…

Nếu trẻ cần học và ý thức được về cộng đồng, các hành vi của trẻ để ảnhhưởng đến những người khác, trẻ có thể nuôi dưỡng được lòng cảm thông đốivới mọi người Điều này cũng kích thích phát triển những chuẩn mực đạo đứccủa trẻ: Tôn trọng và đối xử tốt với mọi người xung quoanh, đổi lại trẻ sẽ trảinghiệm được những cảm giác tốt đẹp trong lòng Nếu trẻ được dạy rằng đối xửcông bằng với mọi người mang lại lợi ích thực tế, trẻ sẽ cố gắng giao tiếp đểđược hiểu, chứ không đơn thuần dùng những hành động để diễn tả cảm xúc củamình Khi trẻ học được cách bảo vệ bản thân mà không tạo cơ hội cho nhữnghành vi tiêu cực từ các đối tượng phát triển

4.2 Biện pháp 2: Xác định những kĩ năng sống cần thiết để dạy trẻ

Trong quá trình phát triển nhân cách nếu trẻ được sớm hình thành và tônvinh các giá trị đích thực của mình thì các em sẽ có một nhân cách phát triểntoàn diện, bền vững, có khả năng thích ứng và chống chọi với mọi biến động xãhội, biết tự khẳng định mình trong cuộc sống Trẻ em là giai đoạn học, tiếp thu,lĩnh hội những giá trị sống để phát triển nhân cách, do đó cần giáo dục kỹ năngsống cho trẻ để trẻ có nhận thức đúng và có hành vi ứng xử phù hợp ngay từ khicòn nhỏ Nhóm kĩ năng sống cần thiết để dạy trẻ mầm non bao gồm:

 Nhóm kĩ năng chăm sóc bản thân

 Nhóm kĩ năng quản lý cảm xúc

 Nhóm kĩ năng giao tiếp

 Nhóm kĩ năng đảm nhận trách nhiệm

 Nhóm kĩ năng lãnh đạo

( Nguồn: Giáo dục kĩ năng sống trong chương trình giáo dục mầm non).

4.3 Biện pháp: Giáo dục kỹ năng sống qua các hoạt động hàng ngày

4.3.1 Kỹ năng sống tự tin

Tự tin là một trong những yếu tố quan trọng giúp mang lại thành công vàkết quả tốt nhất trong mọi việc Tự tin không phải là tất cả nhưng nếu thiếu điềunày, không chỉ trẻ em mà cả người lớn đều khó đạt được những thành công trongtrường học và cuộc sống Sự tự tin giúp trẻ thể hiện được mình trong các mốiquan hệ xã hội, giúp trẻ không ngần ngại khám phá những điều mới mẻ thú vịtrong cuộc sống, trau dồi và học tập các kiến thức, kỹ năng Tự tin cũng giúp trẻvượt qua được những khó khăn, trở ngại mà bất kỳ ai cũng sẽ phải đối mặt trongcuộc đời Một trong những kỹ năng đầu tiên mà giáo viên cần chú tâm trong quátrình dạy trẻ là phát triển sự tự tin, lòng tự trọng của trẻ:

Ví dụ 1: Cô tổ chức cho trẻ tham thi chương trình “ Người dẫn chương

trình”

+ Mục đích : Giúp trẻ mạnh dạn tự tin trong giao tiếp

+ Chuẩn bị : Micro, hoa, cờ

- Tiến hành : Cho trẻ lên đóng giả làm những thí sinh thi giới thiệu về tên,tuổi, địa chỉ nhà, sở thích của bản thân, các thành viên trong gia đình …

(Cô gợi ý và khuyến khích trẻ nhút nhát tham gia, bạn nào làm tốt côthưởng cho một bông hoa)

( Trẻ tham gia làm người dẫn chương trình)

* Xưng hô với trẻ bằng tên:

Cái tên nói lên điều gì? Bạn hay tôi, lớn hay nhỏ Tôi vẫn còn nhớ cách ôngdạy tôi về giá trị của việc sử dụng và ghi nhớ tên mọi người Bài học này đãchứng minh những lợi ích nhất định Việc xưng hô với trẻ bằng tên, đặc biệt làkèm theo giao tiếp bằng ánh mắt và cử chỉ, điều đó sẽ truyền đi một thông điệp

đó là “ Con là người quan trọng” Bắt đầu bài nói chuyện bằng cách xưng tên sẽtạo sự thân thiết và xóa đi những rào cản với trẻ

Qua cách xưng hô đó, trẻ sẽ hiểu được bạn muốn nói gì và muốn chúng cư

xử ra sao Thường ngày, ở lớp tôi thường xuyên gọi trẻ bằng tên riêng của trẻhoặc bằng các tên đáng yêu ở nhà của trẻ như Bống, Két, Bin rất thân mật

Ví dụ 2: Như ‘Bống yêu ( Quỳnh Anh), con có muốn cô giúp con không

nào?’ thay vì một câu nói nằng nề như “ Nguyễn Quỳnh Anh con làm như vậysai rồi”

Khi nghe thấy vậy con trẻ sẽ cảm thấy rất ghét cái tên của mình, vì cái tên

đó chúng được nghe chỉ khi nào cô nổi cáu với chúng Nếu để ý sẽ thấy, nhữngđứa trẻ tự tin đều thường xưng hô với bạn bè cùng trang lứa và ngưới lớn bằngtên hoặc biệt danh Sự tự tin cho phép trẻ chủ động hơn trong giao tiếp vớingười khác

* Khuyến khích và thúc đẩy:

Khi trẻ có thể có khả năng nổi trội hay thích thú lĩnh vực nào đó, ví dụ nhưtrẻ lớp tôi có trẻ thích chuẩn bị đồ đạc giả vờ là đi picnic hay có bạn trẻ đam mêhọc ba lê, có bạn thích học vẽ, thích học múa…Tôi thường xuyên khuyến khíchtrẻ, để trẻ được làm việc theo khả năng của bản thân Khi trẻ thích vẽ tôi sẽ đểtrẻ được thỏa mái thể hiện sự sáng tạo của mình, trẻ thích hát tôi cổ vũ trẻ có thểhát cho các bạn khác biểu diễn Lớp tôi có trẻ có khả năng vẽ nhưng lại nhútnhát Sau một thời gian ủng hộ động viên trẻ tham gia các lớp năng khướu vẽ vàcác hoạt động trong các giờ mỹ thuật trẻ đã tự tin thể hiện được tài năng củamình Chính vì vậy chúng ta cần nhận ra khả năng đặc biệt của trẻ, giúp trẻ pháttriển và cuối cùng sẽ thấy trẻ tỏa sáng

* Giao cho trẻ những nhiệm vụ đặc biệt:

- Gọi một công việc nào đó là đặc biệt sẽ khiến trẻ hứng thú hoàn thànhhơn, bởi vì trẻ thường nghĩ rằng “Mình phải là người đặc biệt mới được giaonhiệm vụ đặc biệt” Trẻ 5- 6 tuổi có thể làm những công việc được định trước,nhưng chắc chắn vẫn cần được nhắc nhở

Ví dụ: Như với trẻ 5- 6 tuổi lớp tôi, Trước giờ ăn tôi sẽ giao nhiệm vụ cho

một bạn nào ngoan nhất trong giờ ăn sẽ được làm tổ trưởng phụ trách cùng cácbạn giúp cô kê bàn sau khi kết thúc giờ ăn

- Hãy giao cho trẻ một công việc để trẻ chịu trách nhiệm trước công việc

đó Trẻ cần phải được dạy rằng làm việc rồi mới đến vui chơi

* Khuyến khích trẻ bộc lộ cảm xúc:

Thoải mái bộc lộ cảm xúc không có nghĩa là trẻ được tự do làm um lên mỗikhi tức giận, mà cô giáo phải tạo ra sự cân bằng giữa bộc lộ và kiểm soát cảmxúc Trẻ nên biết cách che đậy cảm xúc khi cần thiết và “mở” ra trong một hoàncảnh “an toàn Mọi đứa trẻ sinh ra đều tự do bộc lộ suy nghĩ và sẽ học cách kiềmchế theo thời gian Trẻ có thể nhận biết thái độ của người lớn và cảm thấy rằngthể hiện cảm xúc hay thậm chí có cảm xúc như vậy là không tốt Trong tư duycủa trẻ, nếu cảm xúc của chúng không quan trọng thì bản thân chúng cũngkhông quan trọng Nếu tình trạng này xảy ra liên tục, trẻ sẽ có thói quen giấudiếm và kìm nén Tồi tệ hơn cả việc không quan tâm đến trẻ đó là khi cô giáođáp lại trẻ với một thái độ cục cằn như “Cô không muốn nghe mấy cái chuyện

vớ vẩn như thế đâu” Nỗi sợ hãi trước phản ứng của cô giáo sẽ khiến trẻ khôngdám chia sẻ bất cứ điều gì nữa

Ví dụ: Ở lớp tôi các trẻ thường xuyên thích kể chuyện cho cô nghe về

những việc xảy ra trong gia đình…

Như:

+ Cô ơi hôm qua con bị muỗi đốt đấy!

- Tôi đáp lại trẻ và trò chuyện với trẻ vì sao trẻ bị như vậy? khi bị muỗi đốtcon hãy nói với cha mẹ để cha mẹ mắc màn cho con nhé … Trẻ đáp lại rất hàohứng và còn rất nhiều chuyện muốn kể cho cô nghe…

Ví dụ: Có bạn tới lớp khoe với cô! cô ơi tối qua con ăn thêm được 2 bát

cơm đấy ạ!

- Đáp lại trẻ, tôi thường ủng hộ, khuyến khích trẻ lần sau cố gắng ngoanhơn tốt hơn như vậy nhé!

4.3.2 Kỹ năng chăm sóc bản thân- Tự bảo vệ bản thân

*Kỹ năng lựa chọn trang phục

Đối với trẻ lớp lá việc tự mặc quần áo trẻ đã làm khá tốt, nên dạy trẻcách lựa chọn trang phục sao cho phù hợp với bản thân cũng như sở thích của trẻmình, trẻ biết xếp quần áo gọn gàng

Ví dụ 1: Trong giờ hoạt động chiều tôi tổ chức cho trẻ trò chơi “Ai nhanh tay

hơn”

+ Mục đích: Giúp trẻ xếp quần áo nhanh và đẹp và gọn gàng

+ Chuẩn bị: giỏ xách, một bộ quần áo

Bé thi xem ai gấp quần áo đẹp và nhanh

Ví dụ 2: Tôi tổ chức cho trẻ tham gia trò chơi “Bé làm người mẫu ”.

+ Mục đích: Giúp trẻ biết cách lựa chọn trang phục sao cho phù hợp với bảnthân như về màu sắc, kích cỡ , hoa văn, chất liệu

+ Chuẩn bị : Mỗi trẻ từ 1-2 bộ quần áo

+ Cách chơi : Các con sẽ được đi shopping để lựa trang phục, trong vòng 5phút các con sẽ phải lựa chọn cho mình một bộ trang phục thật đẹp và phù hợpvới mình nhất Sau đó các con sẽ mặc và biểu diễn thời trang nói lý do vì sao lạichọn bộ trang phục này cho các bạn khác quan sát và nhận xét

+ Luật chơi : Ai lựa chọn đồ phù hợp nhanh nhất và biểu diễn đẹp thì bạn đóchiến thắng

* Kỹ năng rửa tay:

Rửa tay là một kỹ năng cần phải dạy cho trẻ, để trẻ biết rửa tay đúng thaotác và luôn giữ sạch đôi tay của mình, biết rửa tay trước khi ăn và sau khi đi vệsinh, khi tay bẩn

Ví dụ 1: Dạy trẻ giữ sạch bàn tay thông qua bài thơ

Bàn tay xinhBàn tay xinh xắn

Để xúc cơm ănViết dòng chữ đẹp

Để mặc áo xinhBạn ơi hãy nhớTay mà dơ bẩn Phải rửa sạch ngay Nếu mà không rửa Mọi người cười chê

+ Chuẩn bị : Băng đĩa, máy tính

+ Tiến hành :

- Cô cho trẻ xem băng tình huống nói về một bạn nhỏ biết rửa tay đúngcách, biết lấy xà bông và xả nước vừa đủ và một bạn nhỏ khác thì ngược lại rửatay chưa đúng cách và chưa biết tiết kiệm nước

- Cô để trẻ tự thảo luận và nhận xét xem bạn nào làm đúng bạn nào làmchưa đúng, cho trẻ tự nói bạn làm sai chỗ nào và yêu cầu trẻ lên thực hành lạicho đúng để cả lớp xem

- Giáo viên có thể mời từng tổ lên mô phỏng lại thao tác rửa tay để các tổkhác quan sát và nhận xét Đối với trẻ làm sai cô hướng dẫn lại cho trẻ làm đúngvới thao tác

Ví dụ 3 : Khi rửa tay cho trẻ chơi trò chơi : : “ Ai rửa tay sạch nhất”.

+ Mục đích : giúp trẻ có kỹ năng rửa tay nhanh, sạch và đúng thao tác ,biếttiết kiệm nước

+ Chuẩn bị : Xà bông, nước, khăn lau tay

Tiến hành :

+ Cách chơi : Cô mời 5-6 trẻ lên rửa tay cho cả lớp xem, những trẻ còn lạithì quan sát và nhận xét Lần lượt cho trẻ thực hiện thao tác rửa tay cho đến hết.+ Luật chơi :Ai rửa tay đúng tay tác và nhanh, sạch, biết tiết kiệm nước thì

Ví dụ 1: Tôi tổ chức cho trẻ tham gia trò chơi : "Ai xinh nhất".

+ Mục đích : Giúp trẻ có kỹ năng rửa mặt nhanh và đúng thao tác, trẻ biếtrửa mặt khi mặt bẩn

+ Chuẩn bị : Mỗi trẻ một khăn mặt ướt, thau đựng khăn

Tiến hành :

+ Cách chơi : Chia lớp thành ba tổ , lần lượt từng tổ một sẽ lên nói vàthực hiện các thao tác rửa mặt, các tồ còn lại sẽ quan sát và nhận xét Lần lượtcho trẻ lên thực hiện thao tác đến hết

+ Luật chơi : Bạn nào lau mặt nhanh và đúng thao tác nhất thì được tặngmột bông hoa

Trong quá trình chơi trẻ nào làm chưa đúng thao tác cô phải sửa sai vàhướng dẫn trẻ thực hiện cho đúng với thao tác lau mặt.

*Kỹ năng đánh răng:

Ở lứa tuổi này trẻ đã biết tự đánh răng nhưng còn nhiều trẻ chưa đúngthao tác Vì vậy cần phải dạy cho trẻ biết cách đánh răng

Ví dụ 1: Tôi kể cho trẻ nghe câu chuyện “Chuyện của Heo con”

- Qua đó trẻ sẽ nhận thấy được lợi của việc đánh răng, và thường xuyênđánh răng sẽ giúp cho cơ thể được khỏe mạnh

Ví dụ 2: Tôi tố chức cho trẻ chơi trò chơi : “ Răng ai đẹp thế”.

+ Mục đích : Giúp trẻ đánh răng đúng thao tác, biết lấy kem, nước sao chovừa đủ, có ý thức giữ gìn răng miệng sạch sẽ

+ Chuẩn bị : Bàn chải, kem đánh răng, ly, nước Cách chơi: Lần lượt từng tổmột sẽ cử một đại diện lên nói các thao tác đánh răng các bạn còn lại của tổ sẽlên thực hành thao tác đánh răng Các tổ còn lại sẽ quan sát nhận xét và góp ýnếu tổ bạn làm sai

+ Luật chơi : Tổ nào có nhiều bạn lên nói và thực hiện thao tác đúng nhiềunhất thì tổ đó thắng

*Kĩ năng trong ăn uống:

Đối với trẻ lớp lá cần dạy trẻ một số nghi thức văn hóa trong ăn uống khônglàm rơi vãi thức ăn,không nói chuyện trong giờ ăn, không nhai nhồm nhoàm,biết cách sử dụng đồ dùng vật dụng trong khi ăn một cách đúng đắn

Ví dụ 1: Trước mỗi giờ ăn tôi cho trẻ cùng tham gia hoạt động: “Giờ ăn của bé”

+ Mục đích : Giúp trẻ biết cách chuẩn bị và biết cách sử dụng đồ dùng, cóhành vi văn minh trong ăn uống

+ Chuẩn bị : Bàn ghế, chén muỗng ,đĩa, hộp khăn giấy, bình hoa

Tiến hành:

- Tôi để trẻ tự thảo luận và tự phân công công việc để cùng chuẩn bị giờ ăn

- Khi ăn tôi cho trẻ thi nhau xem bạn nào ăn không rơi vãi, không nóichuyện, nhai không nhồm nhoàm, ăn hết suất

- Trẻ ăn xong tự cất chén muỗng và lau dọn, sắp xếp bàn ghế cho gọn gàng.

Ví dụ 2: Cho trẻ cùng tham gia hoạt động : “ Tổ chức sinh nhật”.

+ Mục đích : Giúp trẻ biết quan tâm đến bạn, có kỹ năng sử dụng đồ dùngkhi ăn uống, biết một số nghi thức văn hóa trong ăn uống, biết thu dọn gọngàng sau khi ăn

+ Chuẩn bị : Bàn ghế, bánh kẹo, trái cây, hoa và quà, khăn trải bàn

Tiến hành :

- Tôi cho trẻ tự thảo luận các công việc với nhau để cùng chuẩn cho bữatiệc Trẻ tự phân công nhau cùng sắp xếp bàn ghế, cùng làm bánh kẹo, bánhkem, bày trái cây vào đĩa, trang trí bình hoa để trang trí cho bàn tiệc, bạn thì làmquà, làm thiệp tặng bạn

- Trẻ biết khi chủ nhân bữa tiệc đến trẻ biết tặng quà và hát chúc mừng sinhnhật bạn Sau đó cho trẻ dự tiệc và biết thu dọn gọn gàng khi bữa tiệc kết thúc

*Dạy trẻ biết nhu cầu dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể

Để cơ thể trẻ phát triển khỏe mạnh thì giáo viên cần giúp trẻ biết được tầmquan trọng của các loại thực phẩm và các món ăn đối với sức khỏe của conngười Ở trên lớp tôi thường lồng ghép giáo dục cho trẻ lợi ích của các loại thựcphẩm, từng chất dinh dưỡng có trong mỗi loại thực phẩm khác nhau và nhu cầucủa cơ thể vào tỏng các tiết học khám phá, haowjc thông qua các trò chơi

Ví dụ 1: Cho trẻ tham gia hoạt động : “ Lựa chọn thực phẩm phù hợp với món ăn”

+ Mục đích :Trẻ biết các món ăn và lựa chọn các thực phẩm và gia vị saocho phù hợp với những món ăn đó, biết các món ăn có lợi ích gì đối với sức khỏecon người

+ Chuẩn bị : Hình ảnh và tên một số món ăn và lô tô các loại thực phẩm phùhợp với các món ăn đó

+ Tiến hành : Chia lớp thành nhiều nhóm, mỗi nhóm từ 4- 6 trẻ

- Mỗi nhóm sẽ được cô cho bảng tên của một món ăn ví dụ như món: Cháohến, bún riêu, bánh mỳ kẹp thịt, súp cua biển…