Bài giảng Quản lý công nghệ: Bài 4 – ThS. Phạm Huy Hân

Bài giảng Quản lý công nghệ - Bài 4: Đổi mới công nghệ thông tin đến người học các kiến thức về khái quát về đổi mới công nghệ; quá trình đổi mới công nghệ; hiệu quả của đổi mới công nghệ; quản lý đổi mới công nghệ.

BÀI 4 ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ

ThS Phạm Huy Hân

Trường Đại học Kinh tế Quốc dân

TÌNH HUỐNG KHỞI ĐỘNG: Nơi góp phần tiết kiệm 5,51 tỷ kwh điện

• Tạp chí Forbes Việt Nam phiên bản tiếng Việt vừa công bố Công ty CP Bóng đèn Phíchnước Rạng đông là một trong 50 công ty niêm yết tốt nhất trên thị trường chứng khoánViệt Nam

• Đây là tin vui khẳng định hướng đi đúng đắn của công ty trong đầu tư nghiên cứu côngnghệ sản xuất các sản phẩm tiết kiệm năng lượng, nhằm chung tay cùng cả nước thựchiện chương trình tiết kiệm điện

• Đèn LED do Công ty CP Bóng đèn Phích nước Rạng Đông sản xuất vượt trội so với đènhuỳnh quang Cụ thể, so sánh đèn LED panel 600x600 so với bộ đèn huỳnh quang600x600 18Wx3, thì sử dụng đèn LED giúp giảm hơn 35% điện năng, quang thông hiệudụng cao hơn gấp 2 lần, góc mở rộng hơn 30% và tuổi thọ của đèn cao hơn 3 lần Kếtquả so sánh giữa sản phẩm đèn LED do công ty sản xuất với đèn huỳnh quang có cùngkích thước đều cho kết quả vượt trội về hiệu quả Tiết kiệm điện hơn, tuổi thọ dài hơn vàđặc biệt không phát sinh ra tia tử ngoại, không sử dụng thủy ngân nên rất thân thiện vớimôi trường

TÌNH HUỐNG KHỞI ĐỘNG: Nơi góp phần tiết kiệm 5,51 tỷ kwh điện

• Ngoài ra, công nghệ chế tạo bóng đèn compact của công ty đã tăng tuổi thọ của đèn đạttới 10.000 giờ, tăng 66% so với trước Theo tính toán của Công ty CP bóng đèn phíchnước Rạng Đông, các sản phẩm dán tem Ngôi sao năng lượng đó góp phần tiết kiệmđược 5,51 tỷ kwh điện trong giai đoạn 2010-2012 Việc chế tạo thành công bột huỳnhquang 3 phổ đó giảm 50% chi phí so với nhập khẩu

• Ông Đỗ Hải Triều, Phó trưởng Phòng Thị trường, cho biết, sở dĩ đạt được kết quả trên

là do công ty đầu tư chiều sâu vào đổi mới công nghệ theo hướng hiện đại và tiết kiệmnăng lượng

• Công ty đã thành lập Trung tâm R&D Rạng Đông từ tháng 3/2011 dưới sự điều hànhcủa tiến sỹ Đỗ Xuân Thành, nguyên phó Viện trưởng Viện khoa học Vật liệu, Viện Hànlâm khoa học và công nghệ Việt Nam Trung tâm đã trở thành nơi nghiên cứu về nguồnsáng và thiết bị chiếu sáng chuyên nghành và liên ngành đầu tiên của Việt Nam với sựtham gia của hơn 50 nhà nghiên cứu Năm 2012, công ty đã dành tới 20% lợi nhuận sauthuế (khoảng trên 21 tỷ đồng) cho hoạt động của R&D nhằm kiên định chủ trương pháttriển bền vững, giảm rủi ro thị trường và xoá bỏ tận gốc kiểu đầu tư theo lối “ăn may”

TÌNH HUỐNG KHỞI ĐỘNG: Nơi góp phần tiết kiệm 5,51 tỷ kwh điện

Trao đổi với PV Tiền Phong, đại diện công ty cho hay,

chỉ tính hết 8 tháng đầu năm 2013, doanh số tiêu thụ

của công ty đạt 1.472,4 tỷ đồng, tăng 8% so với cùng kỳ

năm 2012, lợi nhuận của 6 tháng đầu năm tăng 25,8%

so với cùng kỳ Trước đó, năm 2012, do lượng sản

phẩm tiêu thụ tốt nên doanh thu của công ty cũng đó

đạt 2208 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế đạt gần 100 tỷ

đồng, trong đó xuất khẩu chiếm tới 10% lượng sản

phẩm, đảm bảo thu nhập ổn định cho 3.400 cán bộ,

công nhân viên

Nguồn: Báo Tiền Phong số 02/10/2013.

1 Công ty Bóng đèn Phích nước Rạng Đông đã đổi mới công nghệ nhưthế nào?

MỤC TIÊU

• Phân tích được quan niệm về đổi mới công nghệ (đổi mới công nghệ), phân

biệt giữa đổi mới và cải tiến công nghệ;

• Phân tích được lý do cần thiết phải đổi mới công nghệ;

• Cơ sở và cơ chế đổi mới công nghệ;

• Phân tích được các mô hình đổi mới công nghệ;

• Hiểu được nội dung quản lý đổi mới công nghệ;

• Hiểu được các phương pháp đánh giá kết quả đổi mới công nghệ

Khái quát về đổi mới công nghệ

Quá trình đổi mới công nghệ

Hiệu quả của đổi mới công nghệ

NỘI DUNG

Quản lý đổi mới công nghệ

1 KHÁI QUÁT VỀ ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ

1.2 Nhận thức về đổi mới công nghệ ffs

1.1 Khái niệm đổi mới công nghệ

1.1 KHÁI NIỆM ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ

Khái niệm: Đổi mới công nghệ là việc thay thế phần quan trọng (cơ bản, cốt lõi) hay toàn bộ công

nghệ đang sử dụng bằng một công nghệ khác tiên tiến hơn.

So sánh giữa đổi mới và cải tiến công nghệ:

Tính chất Loại cũ, xây mới Dựa trên công nghệ cũ

Đặc trưng Nghiên cứu và triển khai Thích nghi cho tốt hơn

Điều kiện Vốn lớn, rủi ro, nhân lực trình độ cao Vốn nhỏ, thường xuyên, liên tục

Kết quả Năng suất và chất lượng thay đổi đột ngột Cải thiện, cần thời gian dài

1.2 NHẬN THỨC VỀ ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ

1) Đổi mới công nghệ tất yếu vì:

 Mỗi công nghệ có một vòng đời;

 Mang lại lợi ích cho doanh nghiệp và xã hội:

chất lượng, thị phần, vị thế, tiết kiệm đầu vào,

cải thiện điều kiện làm việc…

2) Đổi mới công nghệ dựa trên hai cơ sở:

 Phát minh: sự phát hiện về một nguyên lý tồn

tại hiển nhiên;

 Sáng chế: áp dụng phát minh lần đầu: kế tục,

không kế tục và bổ sung

3) Cơ chế đổi mới công nghệ:

 Thay thế: một công nghệ mới dần chiếm thị phần của một hoặc một số công nghệ hiệnhành  đa công nghệ;

 Truyền bá: việc áp dụng một công nghệ được truyền bá từ nơi này sang nơi khác…

1.2 NHẬN THỨC VỀ ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ

4) Thời điểm đổi mới công nghệ:

 Dựa vào sự hiểu biết về vòng đời công nghệ và thực

trạng của quốc gia và doanh nghiệp;

 Các nước đang phát triển không nên chọn ở giai

đoạn quá sớm để tránh rủi ro

5) Hàm mục tiêu của đổi mới công nghệ:

 Dựa vào chiến lược và kế hoạch của tổ chức xác lập

hàm mục tiêu;

 Giải bài toán tối ưu để tìm nghiệm của hàm tối ưu

6) Vai trò của xã hội đối với đổi mới công nghệ:

 Xã hội là cung cấp ý tưởng và nhân lực cho đổi mới công nghệ;

 Xã hội là nơi tạo nhu cầu cho đổi mới công nghệ

2 QUÁ TRÌNH ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ

2.2 Các giai đoạn của quá trình đổi mới công nghệ

2.1 Xu thế tác động đến đổi mới công nghệ

2.3 Mô hình đổi mới công nghệ

2.1 XU THẾ TÁC ĐỘNG ĐẾN ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ

• Hợp tác quốc tế: bao gồm cả hợp tác trong phát triển công nghệ.

• Sản phẩm và quy trình: tỷ trọng của quy trình phức tạp và sản phẩm phức tạp càng ngày

càng lớn

2.2 CÁC GIAI ĐOẠN ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ

1) Quá trình hình thành và ứng dụng công nghệ mới:

 Nghiên cứu cơ bản: tìm hiểu nguyên lý;

 Nghiên cứu ứng dụng: giải quyết một vấn đề cụ thể;

 Triển khai công nghệ: biến ý tưởng thành công nghệ;

 Thực thi công nghệ: lần đầu đưa sản phẩm công nghệ

2) Quá trình đổi mới ở doanh nghiệp:

Nảy sinh

ý đồ

Xác định khái niệm

Phân tích

kỹ thuật

Phân tíchthị trường

Kế hoạchkinh doanh

Loại bỏ thương mại hoáSản xuất và

Kiểm định thông qua thị trường

Phê chuẩn

Triển khai

2.2 CÁC GIAI ĐOẠN ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ (tiếp)

2.2 CÁC GIAI ĐOẠN ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ (tiếp)

Quá trình đổi mới

2.3 MÔ HÌNH ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ

Mô hình tuyến tính:

Nghiên cứu và

Nhu cầu thị trườngChế tạo

Nghiên cứu

Nhu cầu thị trườngChế tạo

Mô hình sức đẩy của khoa học

2.3 MÔ HÌNH ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ

Mô lưới liên kết:

3 HIỆU QUẢ ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ

3.2 Phương pháp biến đổi công thức

3.1 Phương pháp đồ thị

c

d

3.1 PHƯƠNG PHÁP ĐỒ THỊ

KK

3.2 PHƯƠNG PHÁP BIẾN ĐỔI CÔNG THỨC

 = Q/Q

K/K

 = Q/Q

L/L

3.2 PHƯƠNG PHÁP BIẾN ĐỔI CÔNG THỨC

4 QUẢN LÝ ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ

4.2 Vai trò cá nhân trong đổi mới công nghệ

4.1 Môi trường đổi mới công nghệ

4.4 Quản lý bấp bênh

4.3 Yêu cầu đối với đổi mới công nghệ

4.1 MÔI TRƯỜNG ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ

4.2 VAI TRÒ CÁ NHÂN TRONG ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ

• Người đổi mới về kỹ thuật;

• Người rà soát kỹ thuật thương mại;

• Người gác cổng;

• Nhà vô địch về sản phẩm;

• Người lãnh đạo dự án;

• Người bảo trợ

4.3 YÊU CẦU ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ

• Khả năng tiếp nhận công nghệ;

• Linh hoạt trong quản lý;

• Khả năng thích nghi công nghệ;

• Kỹ năng đa dạng

4.4 QUẢN LÝ BẤP BÊNH

Sinh viên tham khảo bài giảng dạng text

GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG

1 Công ty Bóng đèn Phích nước Rạng Đông đã đổi mới công nghệ như thế nào?

2 Tại sao Rạng Đông lại là một trong 50 công ty được niêm yết tốt nhất?

CÂU HỎI MỞ

Trình bày các ưu nhược điểm của đổi mới công nghệ thông qua việc nhập khẩu công nghệ.

Trả lời

• Ưu điểm: nhanh, rủi ro thấp, mở rộng được hợp tác quốc tế…

• Nhược điểm: khó độc lập về công nghệ, phân chia lợi nhuận thường không có lợi cho bên tiếpnhận công nghệ

CÂU HỎI TỰ LUẬN

Tại sao đổi mới công nghệ lại mang tính tất yếu?

CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM 1

Các quan niệm về đổi mới công nghệ là:

A thay thế phần cơ bản hay toàn bộ công nghệ đang sử dụng bằng một công nghệ khác tiên tiếnhơn

B hoạt động cải tiến các thành phần công nghệ

C hoạt động nâng cấp các thành phần công nghệ dựa trên cái cũ

D hoạt động nâng cao tính thích nghi của công nghệ và cần rất ít vốn

Trả lời

Đáp án đúng là: A thay thế phần cơ bản hay toàn bộ công nghệ đang sử dụng bằng một côngnghệ khác tiên tiến hơn

CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM 2

Đổi mới công nghệ dựa trên bao nhiêu loại sáng chế?

TÓM LƯỢC CUỐI BÀI

• Đổi mới công nghệ là việc chủ động thay thế một công nghệ cũ hoặc phần cơ bản củamột công nghệ cũ bằng một công nghệ mới hoặc phần cơ bản của một công nghệ mớitiên tiến và ưu việt hơn Đổi mới công nghệ là sự thay đổi mang tính cách mạng, còn cảitiến công nghệ là sự thay đổi mang tính cải lương

• Đổi mới công nghệ mang tính tất yếu, dựa trên phát minh và sáng chế và diễn ra theo cơchế thay thế và cơ chế truyền bá

• Xã hội đóng vai trò là nguồn cung cấp đầu vào cho đổi mới công nghệ và tiêu thụ đầu racủa thành quả đổi mới công nghệ Để đổi mới công nghệ thành công phải chọn đúng thờiđiểm đổi mới trên cơ sở xem xét các ràng buộc và phải đưa ra được hàm mục tiêu đốimới với phương án tối ưu

• Đổi mới công nghệ bị chi phối bởi xu thế hợp tác quốc tế, xu thế thay đổi bản chất củaquá trình và sản phẩm, và xu thế xuất hiện của công nghệ thông tin

TÓM LƯỢC CUỐI BÀI

• Quá trình đổi mới công nghệ ở doanh nghiệp và ở cấp quốc gia được tiến hành theo tiếntrình các công đoạn khác nhau

• Đổi mới công nghệ có thể xẩy ra theo mô hình tuyến tính (do sự thúc đẩy của khoa họchoặc do sức kéo của nhu cầu thị trường) và mô hình liên kết mạng lưới gồm nhiềuyếu tố

• Để đổi mới công nghệ thành công cần phải đầu tư xây dựng môi trường đổi mới thúc đẩyvòng xoắn đổi mới diễn hiệu quả hơn

• Muốn đổi mới công nghệ thành công doanh nghiệp phải đáp ứng một số yêu cầubắt buộc