Bài giảng Bảo hiểm thương mại: Bài 1 - ThS. Nguyễn Thị Lệ Huyền

Bài giảng Bảo hiểm thương mại - Bài 1: Tổng quan về bảo hiểm thương mại (Phần 1) tìm hiểu nguồn gốc của bảo hiểm thương mại; các nguyên tắc chung của bảo hiểm thương mại; phân loại bảo hiểm thương mại; ngành kinh doanh bảo hiểm.

v1.0013111228 1

BẢO HIỂM THƯƠNG MẠI

Khoa Bảo hiểm

Đại học Kinh tế Quốc dân

v1.0013111228 2

GIỚI THIỆU HỌC PHẦN

I Mục tiêu

• Nghiên cứu các nguyên lý chung trong BHTM;

• Giới thiệu một số nghiệp vụ BHTM quan trọng trong nền kinh tế

II Nội dung học phần

Học phần gồm 5 bài

Bài 1: Tổng quan về bảo hiểm thương mại

Bài 2 Bảo hiểm hàng hải

Bài 3 Bảo hiểm xe cơ giới

Bài 4 Bảo hiểm hỏa hoạn

Bài 5: Bảo hiểm con người

v1.0013111228 3

BÀI 1 TỔNG QUAN VỀ BẢO HIỂM THƯƠNG MẠI

(Phần 1)

Giảng viên: ThS Nguyễn Thị Lệ HuyềnTrường ĐH Kinh tế quốc dân

v1.0013111228 4

Bảo hiểm tình yêu?

• Dịch vụ bảo hiểm tình yêu của Công ty Marketting Mặt trời Việt – Sunvico:

• Điều kiện tham gia: phải có người yêu

• Phí: 600.000 đồng - 3 triệu đồng, chỉ đóng một lần và duy nhất vào thời điểm ký

hợp đồng

• Người tham gia phải cung cấp đầy đủ các thông tin cơ bản như tên, tuổi, ảnh

(riêng và chung của hai người); địa chỉ, email, điện thoại

• Một năm các đôi yêu nhau sẽ được:

 Thiệp mừng, hoa hồng Áo đôi cho ngày sinh nhật, chocolate và hoa hồng cho

ngày Valentine, ngày kỷ niệm trong năm;

 Tham gia các bữa tiệc kỷ niệm ngày tình yêu;

 Một chuyến du lịch hàng năm (trong nước hoặc nước ngoài) tương ứng với

giá trị gói hợp đồng ;

 Chấm dứt dịch vụ khi các đôi tình nhân không đến nhận quà tại công ty vào

những ngày đặc biệt hoặc đã cưới nhau

TÌNH HUỐNG KHỞI ĐỘNG

v1.0013111228 5

TÌNH HUỐNG KHỞI ĐỘNG

Liệu Sunvico có thể kinh doanh bảo hiểm tình yêu như trên haykhông? Tại sao?

v1.0013111228 6

MỤC TIÊU

• Hiểu được rủi ro và các biện pháp xử lý rủi ro;

• Hiểu được khái niệm và bản chất của bảo hiểm và bảo hiểm thương mại;

• Hiểu và biết vận dụng các nguyên tắc cơ bản của bảo hiểm thương mại;

• Hiểu rõ các loại bảo hiểm thương mại;

• Hiểu biết về ngành kinh doanh bảo hiểm và quản lý nhà nước về hoạt động

kinh doanh bảo hiểm

v1.0013111228 7

NỘI DUNG

Nguồn gốc của bảo hiểm thương mại

Các nguyên tắc chung của bảo hiểm thương mại

Phân loại bảo hiểm thương mại

Ngành kinh doanh bảo hiểm

v1.0013111228 8

NỘI DUNG (tiếp theo)

Nguồn gốc của bảo hiểm thương mại

Các nguyên tắc chung của bảo hiểm thương mại

Bài 1 (phần 1) gồm 2 nội dung:

v1.0013111228 9

1.2 Bản chất và vai trò của bảo hiểm thương mại

1 NGUỒN GỐC CỦA BẢO HIỂM THƯƠNG MẠI

1.1 Rủi ro và biện pháp xử lý rủi ro

v1.0013111228 10

1.1 RỦI RO VÀ BIỆN PHÁP XỬ LÝ

1.1.1 Khái niệm và phân loại rủi ro

1.1.2 Các biện pháp xử lý rủi ro

 … là sự kết hợp các nguy cơ; hay

 … là sự biến động xảy ra quanh một giá trị đã

dự tính

 …

• Có 2 quan điểm về rủi ro;

• Các yếu tố của rủi ro;

• Thuật ngữ phân biệt

v1.0013111228 12

1.1.1 KHÁI NIỆM VÀ PHÂN LOẠI RỦI RO

Là sự cố không may bất ngờ xảy ra gây thiệt hại

về người hoặc tài sản Các quan điểm về rủi ro

v1.0013111228 13

Đặc điểm chung

Sự không chắc chắn (tính bất định)

 liệu sự kiện sẽ xảy ra hay không?

 (nếu xảy ra thì) xảy ra khi nào?

 (nếu xảy ra thì) kết cục sẽ là gì?

Mức độ của rủi ro: tần suất và tính khốc liệt

1.1.1 KHÁI NIỆM VÀ PHÂN LOẠI RỦI RO (tiếp theo)

v1.0013111228 14

1.1.1 KHÁI NIỆM VÀ PHÂN LOẠI RỦI RO (tiếp theo)

Sự kết hợp giữa tần suất và tính khốc liệt của rủi ro

v1.0013111228 15

Rủi ro – hiểm họa – nguy cơ

1.1.1 KHÁI NIỆM VÀ PHÂN LOẠI RỦI RO (tiếp theo)

v1.0013111228 16

Các loại rủi ro

• Rủi ro thuần với Rủi ro đầu cơ;

• Rủi ro tài chính với Rủi ro phi tài chính;

• Rủi ro cơ bản với Rủi ro riêng biệt

1.1.1 KHÁI NIỆM VÀ PHÂN LOẠI RỦI RO (tiếp theo)

v1.0013111228 17

Rủi ro – hậu quả

1.1.1 KHÁI NIỆM VÀ PHÂN LOẠI RỦI RO (tiếp theo)

 Giảm thiểu tổn thất  Làm giảm mức độ thiệt

hại có thể phải gánh chịu

• Chuyển giao rủi ro không qua bảo hiểm:

Công cụ phái sinh:

 Hợp đồng giao sau;

 Hoán đổi;

 Quyền chọn

v1.0013111228 20

Bảo hiểm:

• Là biện pháp xử lý rủi ro dựa vào qui luật số

đông bù số ít và lý thuyết phân tán rủi ro;

• Là biện pháp hữu hiệu nhất vì lợi ích “hai trong

một”;

• Bảo hiểm: phân biệt BHXH và BHTM

1.1.2 BIỆN PHÁP XỬ LÝ RỦI RO (tiếp theo)

v1.0013111228 21

1.2 BẢN CHẤT VÀ VAI TRÒ CỦA BẢO HIỂM THƯƠNG MẠI

Khái niệm và bản chất của bảo hiểm thương mại

• Bảo hiểm thương mại là hoạt động theo nguyên tắc số đông bù số ít qua đó người

bảo hiểm cam kết bồi thường/chi trả bảo hiểm cho bên được bảo hiểm khi có sự kiện

được bảo hiểm xảy ra với điều kiện bên được bảo hiểm cam kết trả một khoản tiền

gọi là phí bảo hiểm

 Bên bảo hiểm: DNBH, Hội tương hỗ bảo hiểm;

 Bên được bảo hiểm: Người tham gia bảo hiểm/ Người được bảo hiểm/ Người thụ

hưởng (quyền lợi) bảo hiểm

• Bản chất kinh tế: là quá trình phân phối lại thu nhập:

 Giữa những người tham gia bảo hiểm;

 Đáp ứng nhu cầu tài chính phát sinh khi rủi ro xảy ra;

 Vừa mang tính bồi hoàn vừa mang tính không bồi hoàn

v1.0013111228 22

1.2 BẢN CHẤT VÀ VAI TRÒ CỦA BẢO HIỂM THƯƠNG MẠI (tiếp theo)

Vai trò của bảo hiểm thương mại

• Góp phần ổn định tài chính cho bên tham gia

bảo hiểm;

• Góp phần đề phòng, hạn chế tổn thất cho các

cá nhân, tổ chức và toàn xã hội;

• Góp phần ổn định chi tiêu của NSNN, tăng tích

luỹ/ tiết kiệm chi;

• Góp phần phát triển thị trường tài chính và nền

kinh tế;

• Góp phần giảm bớt tình trạng thất nghiệp

v1.0013111228 23

2.2 Nguyên tắc Lựa chọn rủi ro

2 CÁC NGUYÊN TẮC CHUNG TRONG BẢO HIỂM THƯƠNG MẠI

2.1 Nguyên tắc Số đông bù số ít

2.3 Nguyên tắc Phân tán rủi ro

2.4 Nguyên tắc Trung thực tuyệt đối

2.5 Nguyên tắc Quyền lợi có thể được bảo hiểm

2.6 Nguyên tắc Nguyên nhân gần

v1.0013111228 24

2.1 NGUYÊN TẮC SỐ ĐÔNG BÙ SỐ ÍT

Hậu quả của rủi ro xảy ra đối với một/một vài người được bù đắp bằng tiền huy động

được của số đông người có khả năng cùng gặp rủi ro như vậy

v1.0013111228 25

2.2 NGUYÊN TẮC LỰA CHỌN RỦI RO

• Các rủi ro đã xảy ra, chắc chắn hoặc gần như chắc

chắn sẽ xảy ra thì sẽ bị từ chối bảo hiểm

• Rủi ro có thể được bảo hiểm thường có đặc điểm:

 Bất ngờ, không lường trước được;

 Phải có nguyên nhân khách quan, không chủ ý;

 Gây ra tổn thất vật chất tài chính;

 Phải tính được xác suất;

 Thuần nhất

v1.0013111228 26

2.3 NGUYÊN TẮC PHÂN TÁN RỦI RO

BHTM không nhận bảo đảm cho những rủi ro quá lớn, vượt quá khả năng tài chính có thể

bù đắp nếu không thực hiện các biện pháp phân tán rủi ro: Đồng bảo hiểm và tái bảo hiểm

Tái bảo hiểm

Rủi ro

BH-A

20%

BH-110%

BH-230%

BH-340%

Rủi ro

BH-A

30%

BH-B40%

BH-C30%

Đồng bảo hiểm

v1.0013111228 27

2.4 NGUYÊN TẮC TRUNG THỰC TUYỆT ĐỐI

• Về phía người bảo hiểm: phải có trách nhiệm

cân nhắc các điều kiện, điều khoản để soạn

thảo HĐBH bảo đảm cho quyền lợi của cả

2 bên

• Về phía người tham gia bảo hiểm: phải trung

thực khai báo rủi ro khi tham gia bảo hiểm

v1.0013111228 28

2.5 NGUYÊN TẮC QUYỀN LỢI CÓ THỂ ĐƯỢC BẢO HIỂM

• Người tham gia bảo hiểm phải có lợi ích tài chính tài chính bị tổn thất nếu đối tượng

được bảo hiểm gặp rủi ro  Người tham gia bảo hiểm phải có mối quan hệ hợp

pháp với đối tượng được bảo hiểm: Quyền sở hữu, quyền chiếm hữu, quyền sử

dụng, quyền tài sản, quyền và nghĩa vụ nuôi dưỡng và cấp dưỡng người khác

• Ví dụ: Theo Luật Kinh doanh bảo hiểm Việt Nam (2000), Người tham gia bảo hiểm

chỉ có thể mua BHCN cho:

 Chính bản thân họ;

 Vợ/chồng, con cái, cha mẹ;

 Anh chị em ruột, người có quan hệ nuôi dưỡng và cấp dưỡng; hoặc

 Những người mà Người tham gia bảo hiểm có quyền lợi có thể được bảo hiểm

v1.0013111228 29

2.6 NGUYÊN TẮC NGUYÊN NHÂN GẦN

• Các tổn thất chỉ được bồi thường nếu đó là tổn thất trực tiếp do rủi ro được bảo hiểm

gây ra

• Nguyên nhân gần là “nguyên nhân có hiệu lực, chủ động tạo thành chuỗi các sự kiện

dẫn đến một hậu quả mà không cần có sự can thiệp của bất kỳ một lực nào được bắt

đầu và hoạt động chủ động từ một nguồn mới và độc lập”

• 3 trường hợp:

 Rủi ro được bảo hiểm và các rủi ro không được bảo hiểm hoạt động đồng thời;

 Rủi ro được bảo hiểm hoạt động đồng thời với rủi ro bị loại trừ và tác động của

cả hai rủi ro đó không thể tách bạch được với nhau;

 Một loạt các rủi ro liên tiếp

v1.0013111228 30

CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM 1

Tuyên truyền về phòng cháy chữa cháy là biện pháp xử lý rủi ro:

A Chuyển giao rủi ro phi bảo hiểm

B Phòng ngừa rủi ro

C Chấp nhận rủi ro

D Giảm thiểu tổn thất

Trả lời:

• Đáp án đúng là B Phòng ngừa rủi ro

• Vì biện pháp này nhằm làm giảm tần suất xảy ra rủi ro