I. Tìm và ghi lại những câu nói của cậu bé trong truyện Người ăn xin... Một người ăn xin già lọm khọm đứng ngay trước mặt tôi... Đôi mắt ông lão đỏ đọc và giàn giụa nước mắt.Đôi môi t[r]
Trang 1Trường Tiểu học Yên Viên
Giáo viên: Nguyễn Thị Hoa
Lớp 4B
Trang 2KIỂM TRA BÀI CŨ:
- Hãy tả đặc điểm ngoại hình của ông lão trong truyện
“Người ăn xin”.
- Trong bài văn kể chuyện, tả ngoại hình của nhân vật cần chú ý những gì?
Trang 3Kể lại lời nói, ý nghĩ của nhân vật
Trang 42 Lời nói và ý nghĩ của cậu bé nói lên điều gì về cậu?
I Nhận xét
1 Tìm và ghi lại những câu nói của cậu bé trong
truyện Người ăn xin.
Trang 5Người ăn xin
Lúc ấy, tôi đang đi trên phố Một người ăn xin già lọm khọm
đứng ngay trước mặt tôi.
Đôi mắt ông lão đỏ đọc và giàn giụa nước mắt.Đôi môi tái nhợt,
áo quần tả tơi thảm hại…Chao ôi! Cảnh nghèo đói đã gặm nát con người đau khổ kia thành xấu xí biết nhường nào!
Ông già chìa trước mặt tôi bàn tay sưng húp, bẩn thỉu Ông rên rỉ cầu xin cứu giúp.
Tôi lục tìm hết túi nọ túi kia, không có tiền, không có đồng hồ,
không có cả một chiếc khăn tay Trên người tôi chẳng có tài sản gì Người ăn xin vẫn đợi tôi Tay vẫn chìa ra, run lẩy bẩy.
Tôi chẳng biết làm cách nào Tôi nắm chặt lấy bàn tay run rẩy
kia:
- Ông đừng giận cháu, cháu không có gì để cho ông cả.
Người ăn xin nhìn tôi chằm chằm bằng đôi mắt ướt đẫm Đôi môi tái nhợt nở nụ cười và tay ông cũng xiết lấy tay tôi:
- Cháu ơi, cảm ơn cháu! Như vậy là cháu đã cho lão rồi – Ông lão nói bằng giọng khản đặc.
Khi ấy, tôi chợt hiểu rằng: cả tôi nữa, tôi cũng vừa nhận được chút gì của ông lão.
Theo Tuốc-ghê-nhép
Trang 6Trong truyện có những nhân vật nào ?
Cậu bé trong truyện có những lời nói, ý nghĩ nào ?
Thảo luận nhóm 4
PHIẾU HỌC TẬP
Trang 7Lời nói của cậu bé Ý nghĩ của cậu bé
- Ông đừng giận cháu,
cháu không có gì để cho
ông cả.
- Chao ôi! Cảnh nghèo đói đã gặm nát con người đau khổ kia thành xấu xí biết nhường nào.
- Cả tôi nữa, tôi cũng vừa nhận được chút gì của ông lão.
2 Lời nói và ý nghĩ của cậu bé nói lên điều gì về cậu bé ?
=> Lời nói và ý nghĩ của cậu bé cho thấy: Cậu là
một người nhân hậu, giàu lòng thương người.
Trang 8Nhờ đõu mà con đỏnh giỏ được tớnh nết của cậu bộ ?
Trong văn kể chuyện, việc kể lại lời nói, ý nghĩ của nhân vật có cần thiết không? Tại sao?
=> Nhờ vào lời núi và suy nghĩ của cậu bộ
Tính cách của nhân vật được bộc lộ qua đâu?
=> Lời nói, ý nghĩ, ngoại hỡnh, hành động của
nhõn vật.
Trang 93 Lời nói và ý nghĩ của ông lão ăn xin trong hai cách kể sau đây có gì khác nhau?
a)– Cháu ơi, cảm ơn cháu! Như vậy là cháu đã cho lão rồi - Ông lão nói bằng giọng khản đặc.
b)Bằng giọng khản đặc, ông lão cảm ơn tôi và nói rằng như vậy là tôi đã cho ông rồi.
*Cách a: Tác giả dẫn trực tiếp , nguyên văn lời của ông
lão Do đó các từ xưng hô của chính ông lão với cậu bé ( cháu - lão).
*Cách b: Tác giả thuật lại gián tiếp lời của ông lão
Người kể xưng tôi, gọi người ăn xin là ông lão.
Trang 101 Trong bài văn kể chuyện, nhiều khi ta phải kể lại lời nói và ý nghĩ của nhân vật Lời nói và ý nghĩ
cũng nói lên tính cách nhân vật và ý nghĩa câu
chuyện.
2 Có hai cách kể lại lời nói và ý nghĩ của nhân vật:
- Kể nguyên văn (lời dẫn trực tiếp).
- Kể bằng lời của người kể chuyện (lời dẫn gián tiếp).
II Ghi nhớ:
Trang 11Ví dụ : Về một hiện tượng trong lớp :
- Lê trách Hà đè tay lên vở, làm quăn vở của Lê => (Dẫn lời nói gián tiếp của Lê)
- Hà vội nói : Mình xin lỗi Mình không cố ý => (Dẫn lời nói trực tiếp của Hà )
Trang 12Bài 1 Tìm lời dẫn trực tiếp và lời dẫn gián tiếp trong
đoạn văn sau:
III Luyện tập:
+ Lời dẫn gián tiếp : Cậu bé thứ nhất định nói dối là bị chó sói đuổi.
+ Lời dẫn trực tiếp:
- Còn tớ, tớ sẽ nói là đang đi thì găp ông ngoại => Lời cậu thứ hai
- Theo tớ, tốt nhất là chúng mình nhận lỗi với bố mẹ => Lời cậu thứ ba
Ba cậu bé rủ nhau vào rừng Vì mải chơi nên các cậu về khá muộn Ba cậu bàn nhau xem nên nói thế nào để bố mẹ khỏi mắng Cậu bé thứ nhất định nói dối là bị chó sói đuổi Cậu thứ hai bảo:
- Còn tớ, tớ sẽ nói là đang đi thì gặp ông ngoại.
- Theo tớ, tốt nhất là chúng mình nên nhận lỗi với bố mẹ – Cậu thứ ba bàn.
Bài tập 1 yêu cầu gì ?
Trang 13Bài 1 Tìm lời dẫn trực tiếp và lời dẫn gián tiếp trong đoạn
văn sau:
+ Lời dẫn gián tiếp : Cậu bé thứ nhất định nói dối là bị chó sói đuổi.
+ Lời dẫn trực tiếp:
- Còn tớ, tớ sẽ nói là đang đi thì găp ông ngoại => Lời cậu thứ hai
- Theo tớ, tốt nhất là chúng mình nhận lỗi với bố mẹ => Lời cậu thứ ba
Ba cậu bé rủ nhau vào rừng Vì mải chơi nên các cậu về khá muộn Ba cậu bàn nhau xem nên nói thế nào để bố mẹ khỏi
mắng Cậu bé thứ nhất định nói dối là bị chó sói đuổi.
Cậu thứ hai bảo:
- Còn tớ, tớ sẽ nói là đang đi thì gặp ông ngoại.
- Theo tớ, tốt nhất là chúng mình nên nhận lỗi với bố mẹ –
Cậu thứ ba bàn.
Dựa vào dấu hiệu nào con nhận ra lời dẫn trực tiếp hay lời dẫn gián tiếp ?
Trang 14Chú ý
+ Lời dẫn trực tiếp thường được đặt trong dấu ngoặc kép + Nếu lời dẫn trực tiếp là một câu hay đoạn trọn vẹn thì nó được đặt sau dấu hai chấm phối hợp với dấu gạch ngang đầu dòng hoặc phối hợp với dấu ngoặc kép
+ Lời dẫn gián tiếp không được đặt trong dấu ngoặc kép
hay sau dấu gạch ngang đầu dòng , nhưng trước nó có
thể có hoặc có thể thêm các từ : rằng , là và dấu hai chấm
Trang 15Bài 2 Chuyển lời dẫn gián tiếp trong đoạn văn sau
thành lời dẫn trực tiếp:
Vua nhìn thấy những miếng trầu têm rất khéo bèn hỏi bà hàng nước xem trầu đó ai têm Bà lão bảo chính tay bà têm Vua gặng hỏi mãi, bà lão đành nói thật là con gái bà têm
Truyện Tấm Cám
Bài tập 2 yêu cầu gì ?
Gợi ý : Muốn chuyển lời dẫn gián tiếp thành trực tiếp thì phải nắm vững đó là lời nói của ai, nói với ai Khi chuyển:
• Phải thay đổi từ xưng hô
• Phải đặt lời nói trực tiếp sau dấu hai chấm, trong dấu
ngoặc kép hoặc đặt sau dấu hai chấm, xuống dòng, gạch đầu dòng.
Trang 16Lời dẫn gián tiếp
Vua nhìn thấy những
miếng trầu têm rất khéo bèn
hỏi bà hàng nước xem trầu
đó ai têm Bà lão bảo chính
tay bà têm.
Vua gặng hỏi mãi, bà lão
đành nói thật là con gái bà
Lời dẫn trực tiếp
Vua nhìn thấy những miêng trầu têm rất khéo bèn hỏi bà hàng nước:
- Xin cụ cho biết ai đã têm trầu này.
Bà lão bảo :
gìa têm đấy ạ!
Nhà vua không tin, gặng hỏi mãi, bà lão đành nói thật :
già têm.
Bài 2
Trang 17Bài 3: Chuyển lời dẫn trực tiếp trong đoạn văn sau thành lời dẫn gián tiếp:
Bác thợ hỏi Hòe:
- Cháu có thích làm thợ xây không?
Hòe đáp:
- Cháu thích lắm!
Bài tập 3 yêu cầu gì ?
Gợi ý : Bài tập này yêu cầu các em làm ngược lại với bài trên Muốn làm đúng , em cần xác định rõ lời đó là của
ai nói với ai Sau đó tiến hành :
• Thay đổi từ xưng hô
• Bỏ các dấu ngoặc kép hoặc gạch đầu dòng , gộp lại lời kể chuyện với lời nói của nhân vật
Trang 18Lời dẫn trực tiếp Lời dẫn gián tiếp