CÁC PHƯƠNG PHÁP CHẨN ĐOÁN VI SINH TRONG PHÒNG XÉT NGHIỆM... Trình bày khái niệm về 2 phương pháp chẩn đoán vi sinh vật bệnh nhiễm khuẩn.. Trình bày 4 bước thường được áp dụng trong phươ
Trang 1CÁC PHƯƠNG PHÁP CHẨN
ĐOÁN VI SINH TRONG
PHÒNG XÉT NGHIỆM
Trang 2MỤC TIÊU
1. Trình bày khái niệm về 2 phương pháp chẩn
đoán vi sinh vật bệnh nhiễm khuẩn
2. Trình bày 4 bước thường được áp dụng trong
phương pháp chẩn đoán trực tiếp; nêu yêu cầu và ý nghĩa từng bước
3. Nêu nguyên tắc và kể tên các bước tiến hành
trong phương pháp chẩn đoán gián tiếp
Trang 3CÁC PHƯƠNG PHÁP CHẨN ĐOÁN
NHUỘM SOI
NUÔI CẤY
ĐỊNH DANH
KHÁNG SINH ĐỒ
LẤY BỆNH PHẨM
SINH HỌC PHÂN TỬ
LẤY MÁU
TÁCH HUYẾT THANH
LÀM PHẢN ỨNG
Trang 4CHẨN ĐOÁN TRỰC TIẾP
người bệnh
- Có 2 phương pháp:
Nuôi cấy xác định
(4 bước)
Chẩn đoán nhanh (số bước tùy pp)
Trang 5CHẨN ĐOÁN TRỰC TIẾP
1. Lấy bệnh phẩm
- BP = Những vật phẩm chứa VKGB
- Đảm bảo 5 nguyên tắc:
+ Đúng chỗ
+ Đúng lúc
+ Trước khi dùng kháng sinh
+ Đảm bảo kỹ thuật vô trùng
+ Chuyển nhanh tới phòng xét nghiệm
Trang 6CHẨN ĐOÁN TRỰC TIẾP
2 Nhuộm soi sơ bộ
- Soi tươi: di động, nấm, KST khác
- Nhuộm đơn: Đánh giá tế bào
- Nhuộm Gram: Đánh giá hình thái, cách sắp
xếp, bắt màu của vi khuẩn
- Các phương pháp khác: Nhuộm
Ziehl-Neelsen, nhuộm nhiễm sắc…
- Giá trị: Định hướng cho bước tiếp theo
Trang 7CHẨN ĐOÁN TRỰC TIẾP
3 Nuôi cấy phân lập
- Tách biệt vi khuẩn gây bệnh từ bệnh phẩm
- Sử dụng các loại môi trường nuôi cấy: có chất
ức chế hoặc không có chất ức chế
- Tùy bệnh phẩm và kết quả nhuộm soi mà chọn
môi trường nuôi cấy phù hợp
- Đánh giá tính chất khuẩn lạc: kích thước, màu
sắc, hình thái để định hướng cho định danh
- Nhuộm soi lại khuẩn lạc nghi ngờ
- Tăng sinh (nếu cần)
Trang 8CHẨN ĐOÁN TRỰC TIẾP
Trang 104 Xác định
4 cách
Tính chất SVHH Tính chất KN (KHT đặc hiệu) Tính chất ly giải bởi phage Khả năng gây bệnh thực nghiệm
Trang 11CÁC TÍNH CHẤT SVHH
Thử nghiệm Catalase
Thử nghiệm Oxidase
Thử nghiệm đông huyết tương
Thử nghiệm Indol
Thử nghiệm Urease
Thử nghiệm sinh H2S
Thử nghiệm lên men đường
Kn di động, kn làm tan máu…
Trang 12CHẨN ĐOÁN TRỰC TIẾP
Trang 13Chẩn đoán nhanh
- Nhiều phương pháp
- PCR (polimerase chain reaction),
realtime-PCR
- ELISA (Enzym Linked Immunosorbent Asay)
- Quan trọng: trong nhiễm virus hoặc 1 số vi
khuẩn khó nuôi cấy
Trang 14CHẨN ĐOÁN GIÁN TIẾP
- Là tìm KHÁNG THỂ trong huyết thanh người
bệnh
- Nguyên tắc: Dựa vào KN mẫu (đã biết trước)
và các phản ứng KN-KT để tìm ra KT Thông qua sự có mặt của KT để khẳng định sự có mặt của KN
- Ý nghĩa: Chẩn đoán nhanh, độ nhạy và độ đặc
hiệu cao, quan trọng trong nhiễm virus và 1 số
vi khuẩn khó nuôi cấy
Trang 15CHẨN ĐOÁN GIÁN TIẾP
1 Lấy bệnh phẩm – Tách huyết thanh
- Lấy máu tĩnh mạch, ly tâm lấy huyết thanh
- Máu lấy 2 lần, bảo quản cùng điều kiện, làm
phản ứng cùng 1 lần
2 Làm phản ứng
- Pha loãng huyết thanh
- Tìm hiệu giá kháng thể (HGKT) và động lực
kháng thể (ĐLKT)
Trang 16CHẨN ĐOÁN VIRUS
Chẩn đoán huyết thanh: ELISA, phản ứng kết hợp bổ thể, ngăn ngưng kết HC, trung hòa, MDHQ, MDPX…
Chẩn đoán trực tiếp: ELISA, PCR, Probes, kính hiển vi điện tử…
Phân lập và xác định virus trên tế bào cảm thụ, bào thai gà, động vật thí nghiệm…