BÀI BÁO CÁO ẢNH HƯỞNG CỦA MÔI TRƯỜNG SINH THÁI ĐỐI VỚI XÃ HỘI

BÀI BÁO CÁO ẢNH HƯỞNG CỦA MÔI TRƯỜNG SINH THÁI ĐỐI VỚI XÃ HỘI

A MÔI TRƯỜNG SINH THÁI

I - Khái niệm:Môi trường sinh thái là gì?

1 Khái niệm :Môi trường là gì?

- Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và

yếu tố vật chất nhân tạo có quan hệ mật thiết với nhau, bao quanh con người, có ảnh hưởng tới đời  sống,  sản  xuất,  sự  tồn  tại,  phát  triển  của  con  người  và  thiên nhiên (Điều 1, Luật Bảo Vệ Môi Trường của Việt Nam, 1993)

- Môi trường là một phần của ngoại cảnh, bao gồm các hiện tượng và các thực thể của tự

nhiên mà ở đó, cá thể, quần thể, loài có quan

hệ trực tiếp hoặc gián tiếp bằng các phản ứng thích nghi của mình (Vũ Trung Tạng, 2000)

2_Khái niệm về môi trường sinh thái là gì?

Môi trường sinh thái là môi trường sống của các hệ sinh thái xung quanh chúng ta Bao gồm sinh vật và môi trường tác động lẫn nhau trong một không gian nhất định và một thời điểm nhất định thông qua các dòng tuần hoàn vật chất và dòng năng lượng

Hay nói cách khác hệ sinh thái bao gồm các quần xã và sinh cảnh của nó Ví dụ một cái

hồ,một khu rừng…

II-ẢNH HƯỞNG CỦA MÔI

TRƯỜNG SINH THÁI

ĐỐI VỚI XÃ HỘI

Các loài vật sống trên trái đất đều chịu ảnh hưởng của môi trường sinh thái Chính môi trường thuận lợi đã tạo ra sự sống và các loài nhờ đó mà sinh sôi và phát triển Ngày nay XH càng hiện đại thì con người càng tác động nhiều đến môi trường, làm biến đổi môi trường sinh thái một cách

nghiêm trọng

Nếu môi trường sinh thái không được

bảo vệ thì các chất thải của con người thải

ra ngoài môi trường sẽ làm ô nhiễm ngay chính môi trường sống của con người

VD: rác thải hóa chất của các bệnh viện, khu công nghiệp ngấm xuống đất, hoặc đổ trực tiểp ra nguồn nước,làm ô nhiễm nguồn nứơc rồi chính con người sẽ dùng nguồn

nước đó, hậu quả là sinh ra các loại bệnh

tật

Hoặc XH hiện đại con người sản sinh ra

nhiều xe cộ,máy móc công nghiệp nên đã

thải một lượng lớn các khí thải độc hại ra môi trường, làm thủng tầng ô zon (tầng khí bảo

vệ trái đất),gây tổn hại tới sức khỏe con

người,ngoài ra hiện tượng trái đất nóng dần lên sẽ gây hiện tượng băng tan làm cho mực nước biển dâng lên, làm thay đổi khí hậu sinh

ra các thiên tai lũ lụt, tác động trực tiếp đến đời sồng của con người Nói chung môi

trường sinh thái luôn tác động rất lớn và trực tiếp đến đời sống của con người, mà dẫn đầu trong những nước gây ô nhiễm môi trường

nhiều nhất là Mỹ

Sự suy thoái về môi trường sinh thái toàn cầu hiện nay được thể hiện rõ nét trong những vấn đề sau:

Trước hết là sự suy thoái tầng ozon.

Tầng ozon là lớp khí (O3) rất dày bao bọc lấy trái đất

và có tác dụng như là một cái đệm bảo vệ trái đất khỏi những tia cực tím của mặt trời (tầng ozon đã hấp thụ 99% lượng bức xạ tia cực tím của mặt trời chiếu xuống trái đất) Tầng ozon bị suy thoái sẽ tác động mạnh đến mọi sinh vật trên trái, làm tăng thêm các bệnh tật, làm giảm khả năng miễn dịch của con người.

Cuối năm 1985 các nhà khoa học Anh đã phát hiện lổ thủng tầng ozon ở Nam Cực, đến năm 1988 người ta lại phát hiện ra lổ thủng ozon ở Bắc Cực… Nguyên nhân gây ra sự suy thoái tầng ozon là do các hợp chất

cacbon có chứa flo hoặc brôm Ước tính hàng năm có khoảng 788.000 tấn CFH3 (Clo-ro Cac-bon) thải vào

môi trường, chất này được sử dụng rộng rãi trong công nghệ đông lạnh và chất dung môi

Thứ hai là hiện tượng “hiệu ứng nhà kính”.

Trái đất và khí quyển được xem như là một nhà kính khổng lồ, trong đó trái đất có nguy cơ bị đốt

nóng lên Nhiệt độ của trái đất tăng lên được gọi

là hiện tượng “hiệu ứng nhà kính” Nguyên

hiện tượng trái đất ấm dần lên

Trong thế kỷ này, nhiệt độ của trái đất tăng lên từ 0,30C đến 0,70C so với thế kỷ trước Các nhà khoa học dự đoán rằng đến năm 2030 nếu lượng khí

CO2 tăng lên hai lần thì nhiệt độ tăng từ 1,50C đến 4,50C Khi nồng độ khí CO2 trong khí quyển tăng lên, một phần nhiệt độ của trái đất bốc lên gặp khí CO2 sẽ phản chiếu trở lại đốt nóng trái đất

Nhiệt độ của trái đất tăng lên sẽ làm tan khối

lượng băng khổng lồ ở hai cực và làm cho mực

nước biển dâng lên Mực nước biển dâng lên là

nguy cơ đe doạ rất nhiều quốc gia và đời sống của hàng triệu dân trên thế giới

Mưa Axit

khác không kém phần nguy hiểm đó là mưa axít Trong các chất khí thải vào khí quyển, đặc biệt

có SO2 và NO2 theo hơi nước bốc lên cao, chúng

bị oxy hoá và thuỷ phân tạo thành axít, gặp

lạnh mưa xuống đất Mưa axít có tác hại rất lớn đến các thế hệ sinh thái nông nghiệp, làm giảm năng suất mùa màng, có nơi còn bị mất trắng, làm giảm chất lượng cây trồng và vật nuôi, phá hoại nặng nề các cánh rừng ôn đới phía Bắc bán cầu Mưa axít còn làm ô nhiễm các đường ống nứoc uống và nước sinh hoạt của con người và sinh vật, ảnh hưởng xấu đến sức khoẻ và tính

mạng của con người.

ô nhiễm nguồn nước

 Ngoài ra sự suy thoái môi trường còn thể hiện ở

sự ô nhiễm nguồn nước sạch Tổng lượng nước

trên toàn cầu là 1.360 triệu km3, trong đó lượng nước ngọt chỉ chiếm trên dưới 3% và con người chỉ sử dụng được khoảng 1% để phục vụ nhu cầu của xã hội Thế nhưng 1% đó đang bị ô nhiễm bởi các chất thải trong sinh hoạt, trong sản xuất…

Như các hoá chất dùng trong công nghiệp, thuốc trừ sâu, phân bón hoá học dùng trong nông

nghiệp…

Trong bản thông điệp của UNEP nhân ngày

Thế giới về nước - ngày 22-3-1996 nhấn mạnh: ô nhiễm nước là một vấn đề nan giải và rộng khắp Làm cho nước bị ô nhiễm trở nên sạch là một nhu cầu cấp bách và thiết thực, là trách nhiệm của

mọi người, mọi chế độ xã hội.

 Nguyên nhân dẫn đến một loạt sự suy

thoái môi trường sinh thái

 Trước hết phải kể đến sự phát triển của công nghiệp ồ ạt, đặc biệt là các ngành công

nghiệp gây ô nhiễm Mỗi năm hoạt động sản xuất thải vào không khí 150 triệu tấn khí SO2,

200 triệu tấn CO2, 350.000 tấn CFC3… (Theo Phạm Thành Dung – Môi trường sinh thái, Tạp chí giáo dục lý luận số 3-99) Những chất mà những yếu tố khác trong hệ thống, trong chỉnh thể môi trường sinh thái không thể hấp thụ

được, nên đã gây tác hại đến tầng ozon, đến nguồn nước sạch…

ĐỐT PHÁ RỪNG BỪA BÃI

Hiện nạy rừng trên thế giới đang kêu cứu, cứ mỗi phút trôi qua có tới 21,5 ha rừng nhiệt đới bị phá huỷ Sự mất mát quá lớn của rừng tất yếu dẫn đến nghèo kiệt của đất đai và sự biến mất dần những sinh vật quý hiếm, sự tăng hàm lượng CO2 trong khí quyển - một trong những chất khí quan trọng nhất gây nên “hiệu ứng nhà kính”, làm tăng nhiệt

độ trung bình của trái đất…

Một nguyên nhân nữa là do sự mất cân bằng

tài nguyên và dân số Dân số tăng nhanh đòi hỏi phải khai thác các tài nguyên tự do nhiều hơn nhịp điệu cao hơn, chất thải các loại tăng nhanh hơn

dẫn tới phá vỡ cân bằng, vắt kiệt tài nguyên và ô nhiễm môi trường

Tình trạng chạy đua vũ trang, sản xuất các loại

vũ khí hạt nhân, vũ khí hoá học cũng là nguyên

nhân vừa gây ô nhiễm môi trường, vừa tạo khả

năng huỷ diệt thiên nhiên thông qua chiến tranh xung đột

Đối với Việt Nam

Thiên nhiên nước ta trước đây bị phá hoại bởi

những cuộc chiến tranh kéo dài, còn bây giờ bị phá hoại bởi những hoạt động vô ý thức, bởi thái độ tuỳ tiện vô trách nhiệm, thiếu kế hoạch trong việc khai thác và sử dụng các nguồn thiên nhiên Trước năm

1945, ở nước ta, rừng bao phủ 43,8% diện tích che phủ còn 28% (tức là dưới mức báo động 30%) Diện tích đất trồng đồi trọc đang bị xói mòn mạnh, lên khoảng 13,4 triệu ha Nguyên nhân chính là do du canh du cư, lấy gỗ, củi, mở mang giao thông, xây dựng thuỷ điện

Ô nhiễm môi trường cũng đang là vấn đề nan giải, chất thải công nghiệp, sinh hoạt, chất độc hại của quá trình sản xuất không được xử lý nghiêm túc mà đưa trực tiếp vào môi trường, gây bệnh tật

và ô nhiễm môi trường sinh thái Khu công nghiệp Biên Hoà I hằng ngày xả ra sông Đồng Nai khoảng 20.000m3 nước thải nhiễm bẩn và thải lượng chất rắn 260-300 tấn/ 1 tháng … Ấy là chưa kể khu

công nghiệp Biên Hoà II

 Nồng độ bụi ở đô thị vượt quá nhiều lần chỉ tiêu cho phép Khí thải CO2 vượt tiêu chuẩn cho phép từ 1,5 – 2,5 lần.

 Ngoài ra vấn đề khai thác mỏ, vật liệu xây dựng,

vàng, đá quý chính thức và tự do cũng đã và đang làm huỷ hoại môi trường sinh thái Việc sử dụng mìn khai thác ở nhiều lĩnh vực đang làm phá sự cân bằng

về hệ sinh thái môi trường.

Theo kế hoạch quốc gia về môi trường đánh giá “Việt Nam hiện nay phải đương đầu với

những vấn đề môi trường nghiêm trọng như nạn phá rừng, với mòn đất, việc khai thác quá mức nguồn tài nguyên ven biển, đe doạ tới các hệ

sinh thái và sự cạn kiệt nguồn gien…” (Việt

Nam kế hoạch Quốc gia về phát triển môi

trường và phát triển lâu bền Xuất bản 1991,

trang7)

Thứ trưởng Bộ khoa học – Công nghệ môi

trường Phạm Khôi Nguyên đã khẳng định tại Hội nghị môi trường toàn quốc (10/1998) tại Hà Nội: Bảo vệ môi trường đã trở thành vấn đề sống còn của nhân loại Mọi quá trình phát triển sẽ trở

nên không bền vững nếu như chúng ta không

quan tâm đến bảo vệ môi trường

2.Giải pháp:

trường sống, chúng ta cần phải thay đổi nhận thức – xây dựng ý thức sinh thái.

Tức là làm cho mọi người nhận thức một cách tự giác về mối quan hệ giữa con người với tự nhiên Con người cần phải nhận thức lại vị trí vai trò của mình và xã hội trong hệ thống tự nhiên – con người – xã hội

Trước vũ trụ mênh mông, con người trở nên nhỏ

bé, không còn chuyện chiếm lĩnh tự nhiên bằng

mọi giá mà phải hành động theo quy luật Sự vi

phạm quy luật tự nhiên, trước hết sẽ gây tổn

thương cho tự nhiên, điều này còn có thể cứu vãn, nhưng một khi sự vi phạm đó ảnh hưởng đến vận mệnh của con người thì sự nguy hiểm khó lường

hậu quả

 Ăngghen đã từng nhắc nhỏ chúng ta Ăngghen đã từng nhắc nhỏ chúng ta

rằng: Không nên quá khoái chí về những

thắng lợi của chúng ta đối với giới tự nhiên, bởi

vì sự thật nhắc nhở chúng ta hoàn toàn không thống trị giới tự nhiên như một kẻ xâm lược

thống trị một dân tộc khác, như một người

sống bên ngoài thế giới tự nhiên, và tất cả sự thống trị của chúng ta đối với tự nhiên bao

hàm ở chỗ là chúng ta khác tất cả các sinh vật khác, biết nhận thức được những quy luật của giới tự nhiên và sử dụng những quy luật đó

một cách đúng đắn (Mác Angghen toàn tập, tập 20, trang 655 Nxb CTQG Hà NộI 1994).

-Thứ hai, cần phải kết hợp giữa mục tiêu kinh

tế và mục tiêu sinh thái trong quá trình công

nghiệp hoá, hiện đại hoá.

Ở Việt Nam, đã một thời do nhiều yếu tố khách quan

và chủ quan, chúng ta chưa nhận thức đầu đủ ý nghĩa vị trí tầm quan trọng của công tác bảo vệ môi trường sinh thái Tình trạng tách rời công tác này với sự phát triển kinh tế - xã hội xảy ra phổ biến ở nhiều ngành, nhiều

cấp Ý thức sinh thái học chủ yếu mới nằm trong đầu

các nhà khoa học, các nhà quản lý … chứ chưa có sự

chuyển biến mạnh mẽ trong toàn xã hội (Mặc dù gần

đây đã có luật bảo vệ môi trường).

Đối với tình hình nước ta muốn tăng trưởng kinh tế không có con đường nào khác là phải tiến hành công

nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước Mục tiêu của công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước được Đảng ta khẳng định: Bảo đảm sự tăng trưởng nhanh và lâu bền của

kinh tế và gắn với việc xử lý tốt các vấn đề công bằng

xã hội và tiến bộ xã hội, môi trường và sinh thái.

Nghị quyết Trung ương khoá VIII cũng khẳng định:

“Phát triển khoa học công nghệ gắn liền với bảo vệ và cảI thiện môi trường sinh thái, bảo đảm phát triển kinh

tế - xã hội nhanh và bền vững” (Trang 60).

Rút kinh nghiệm của những nước đi trước, chúng ta thấy rằng tăng trưởng kinh tế là mục tiêu quan trọng

bậc nhất của sự phát triển xã hội, song đó không phải là mục tiêu duy nhất và càng không phải là tất cả Những

gì được gọi là thành tựu trong gần 300 năm qua do

khoa học và công nghệ đem lại cũng đồng thời kèm

theo những tổn thất to lớn cho môi trường tự nhiên như:

lổ thủng ozon, hiệu ứng nhà kính, mưa axít, cạn kiệt tài nguyên thiên nhiên… Tất cả chỉ khẳng định rõ thêm

rằng con người không thể sống thiếu khoa học và công nghệ, cần cả các tài nguyên thiên nhiên để tồn tại và phát triển xã hội, nhưng đồng thời cũng rất cần một môi trường sống trong sạch lành mạnh, bởi vì bản chất con người là một thực thê sinh học – xã hội Một bài học

xương máu rút ra từ quá trình công nghiệp hoá vừa qua

là không thể tách mục tiêu kinh tế, đó là một tất yếu

khách quan nếu muốn phát triển lâu bền.

Đối với nước ta hiện nay, để thực hiện công

nghiệp hoá, hiện đại hoá trước hết phải đổi mới

công nghệ để tăng năng suất lao động và hiệu

quả kinh tế Đổi mới công nghệ bằng hai con

đường: chuyển giao công nghệ và tự tiếp thu công nghiệp hiện đại – công nghệ có hàm lượng chất

xám cao và công nghệ sạch, từ đó chúng ta mới

có thể thực hiện được công nghiệp hoá hiện đại

hoá rút ngắn, đồng thời đó cũng chính là phương thức thực hiện hữu hiệu nhất để kết hợp các mục tiêu kinh tế và sinh thái Kiên quyết không nhập công nghệ gây ô nhiễm môi trường sinh thái với bất kỳ điều kiện nào Phát triển kinh tế trên sự

huỷ hoại môi trường cũng đồng nghĩa với sự kết

án tương lai của mình Do vậy mục tiêu chuyển

giao công nghệ phải làm sao vừa đáp ứng được

yêu cầu tăng trưởng kinh tế, vừa đảm bảo vấn đề môi trường sinh thái

-Thứ ba, nên sản xuất xã hội cần phải thực hiện thêm chức năng tái sản xuất các nguồn tài nguyên thiên nhiên.

Trong một thời gian dài chúng ta đã tiêu xài

quá phung phí một nguồn vốn - nguồn tài nguyên thiên nhiên, đặc biệt là các nguồn tài nguyên thiên nhiên không tái tạo được (các nguyên, nhiên liệu

hoá thạch) Các nguồn tài nguyên là một loại vốn không thể thay thế được, con người chỉ tìm ra

chúng và sử dụng chúng một cách ồ ạt, lãng phí,

làm cạn kiệt các nguồn tài nguyên và gây ô nhiễm môi trường Nền sản xuất xã hội chưa quan tâm

đúng mức đến hiệu quả của tài nguyên thiên nhiên,

từ khâu khai thác chế biến, cũng như đến các chất thải bỏ, các quá trình sản xuất phần lớn chưa đáp ứng được yêu cầu sinh thái, đã thải ra quá nhiều

chất độc hại cho môi trường

 Để tránh tình trạng trên, nền sản xuất sản xuất cần phải thực hiện thêm chức năng tái sản xuất các nguồn tài nguyên thiên

nhiên.Cụ thể là phải thay thế phương thức sử dụng các nguồn tài nguồn thiên nhiên từ bề rộng sang bề sâu, cố gắng sử dụng tối đa các tính năng vốn có của nó để sao cho khi thảI

ra khỏi quá trình sản xuất, những chất thải

đó, các sinh vật khác có thể sử dụng được, môi trường có thể tiếp nhận được và xử lý

được như những chất thải của các sinh vật tự nhiên khác

Nói cách khác là thực hiện phương pháp chu trình công nghệ khép kín, nghĩa là đưa các chất thải của sản xuất vào lĩnh vực tiêu dùng của sản xuất, tăng cường cái gọi là “công nghệ khô”, khử các chất độc hại bằng sinh học.

Tóm lại, các nhân tố kinh tế, con người, môi trường, công nghệ gắn bó chặt chẽ với nhau Chỉ có sự thực hiện đồng bộ các nhân tố đó mới tạo ra được sự tiến bộ thật sự của xã hội

Ở đây, con người với tư cách là chủ thểcủa lao động và trí tuệ là nhân tố giữ vai trò quyết định cho sự phát triển lâu

bền.

Trên đây chỉ là một vài định hướng bước đầu, nhằm cải tạo tốt hơn môi trường sống của con người và xã hội trong bối cảnh hiện nay Cũng là bước mở đầu cho sự phát triển xã hội bền vững trong tương lai

ECOLOGICAL ENVIRONMENT

– PROBLEM OF EVERYBODY.