* Lưu ý:Khi viết đơn, biên bản, hợp đồng hay trình bày kết quả giải một bài toán…không thể dùng câu cảm thán vì ngôn ngữ trong đơn, biên bản, bài toán là ngôn ngữ trong văn bản hành chí[r]
Trang 1CHUYÊN ĐỀ CÁC KIỂU CÂU (tt)
Bài: CÂU CẦU KHIẾN ( Tự học có hướng dẫn)
I.Nội dung cần nắm:
1.Ngữ liệu:Đoạn trích 1 và 2 sgk trang 30,31
* Đoạn trích 1/30:
+ Câu cầu khiến là câu:
a - Thôi đừng lo lắng (khuyên bảo)
- Cứ về đi (yêu cầu)
b- Đi thôi con (yêu cầu)
+ Đặc điểm hình thức cho ta biết đó là câu cầu khiến là:trong các câu đó có những
có từ ngữ cầu khiến như:thôi (a),đi (a);thôi (b)
+ Câu cầu khiến trong những đoạn trên dùng để:
a - Thôi đừng lo lắng (khuyên bảo)
- Cứ về đi (yêu cầu)
b- Đi thôi con (yêu cầu)
* Đoạn trích 2/30,31:
- Cách đọc “Mở cửa” trong câu a và “Mở cửa” ở câu b có sự khác nhau
- Một câu đọc với ngữ điệu của câu trần thuật (a), còn một câu đọc với ngữ điệu của câu cầu khiến ( b)
a-Mở cửa ->Câu trần thuật trả lời câu hỏi “Anh làm gì đấy ?”.
b-Mở cửa ! ->Câu cầu khiến dùng để yêu cầu người khác thực hiện hoạt động mở
cửa, ngữ điệu cuối câu được nhấn mạnh hơn a
- Sự khác nhau đó thể hiện bằng hai dấu kết thúc câu khác nhau
2.Đặc điểm hình thức và chức năng:
- Câu cầu khiến là câu có những từ cầu khiến như:hãy,đừng,chớ, đi,thôi,nào, hay ngữ điệu cầu khiến;dùng để ra lệnh,yêu cầu,đề nghị,khuyên bảo,
- Khi viết cầu cầu khiến thường kết thúc bằng dấu chấm than,nhưng khi ý cầu khiến không được nhấn mạnh thì có thể kết thúc bằng dấu chấm
II.Hướng dẫn làm bài tập:các em tự làm các bài tập từ 1-3 sgk trang 31,32
1.Bài tập 1/ 31:Yêu cầu
- Cho biết đặc điểm hình thức nào để nhận biết những câu trên là câu cầu khiến?
- Nhận xét về chủ ngữ của những câu trên? (có hay không?)
- Thử thêm bớt hoặc thay đổi chủ ngữ xem ý nghĩa các câu trên thay đổi như thế nào?
2.Bài tập 2: Yêu cầu
- Xác định câu cầu khiến
- Nhận xét sự khác nhau về hình thức biểu hiện ý nghĩa cầu khiến giữa những câu đó
- Có những câu cầu khiến sau:
a Thôi, im cái điệu hát mưa dầm sụt sùi đó đi (vắng chủ ngữ, từ ngữ cầu khiến
“đi”)
b Các em đừng khóc (có chủ ngữ ngôi thứ hai số nhiều, có từ “đừng”)
c Đưa tay cho tôi mau! (vắng chủ ngữ, không có từ cầu khiến, chỉ có ngữ điệu cầu khiến)
3.Bài tập 3/ 32
+ (a) vắng chủ ngữ ,
Bài: CÂU CẢM THÁN
I.Nội dung cần nắm:
1.Ngữ liệu:Đoạn trích a,b sgk trang 43
Trang 2a.Hỡi ơi Lão Hạc ! -> Là câu cảm thán Vì có dấu chấm than, có từ bộc lộ cảm xúc Hỡi
ơi
b.Than ôi ! -> Là câu cảm thán bộc lộ cảm xúc.Vì có từ ngữ cảm thán Than ôi, cuối câu
có dấu chấm than
* Lưu ý:Khi viết đơn, biên bản, hợp đồng hay trình bày kết quả giải một bài toán…không thể dùng câu cảm thán vì ngôn ngữ trong đơn, biên bản, bài toán là ngôn ngữ trong văn bản hành chính công vụ công vụ, văn bản khoa học không thích hợp với việc sử dụng những yếu tố ngôn ngữ bộc lộ cảm xúc
2.Ghi nhớ:
- Đặc điểm hình thức:câu cảm thán là câu có những từ ngữ cảm thán như:ôi,than ôi,hỡi ơi,than ơi(ôi),trời ơi;thay,biết bao,xiết bao,biết chừng nào,
- Chức năng:dùng để bộc lộ trực tiếp cảm xúc của người nói (người viết);xuất hiện chủ yếu trong ngôn ngữ nói hằng ngày hay ngôn ngữ văn chương
- Khi viết,câu cảm thán thường kết thúc bằng dấu chấm than
II.Hướng dẫn làm bài tập:Các em tự làm các bài tập từ 1-3 sgk trang 44,45
Bài 1/44:Yêu cầu
- Cho biết các câu trong những đoạn trích này có phải đều là câu cảm thán không? -Vì sao?
* Các em đọc kĩ đoạn trích dựa vào ghi nhớ để xem đặc điểm hình thức và chức năng của câu cảm thán để trả lời
Bài 2/44,45:Yêu cầu
-Phân tích tình cảm,cảm xúc được thể hiện trong những câu a,b,c,d
- Có thể xếp những câu này vào kiểu câu cảm thán được không?Vì sao?
Ví dụ: câu a Bộc lộ lời than thở của người dân dưới chế độ phong kiến
=> Tuy bộc lộ tình cảm, cảm xúc nhưng câu này không phải là câu cảm thán ,vì : không có hình thức đặc điểm hình thức của câu cảm thán
Bài tập 3/45:Đặt hai câu cảm thán để bộc lộ cảm xúc theo yêu cầu trong sgk