giáo án lý 12 hk2 theo chủ đề , giáo án lý12 phát triển năng lực học sinh
Trang 1- Phát biểu được các định nghĩa về mạch dao động và dao động điện từ.
- Nêu được vai trò của tụ điện và cuộn cảm trong hoạt động của mạch LC
- Viết được biểu thức của điện tích, cường độ dòng điện, chu kì và tần số dao động riêng của mạch dao động…
2 Về kĩ năng
- Phân tích hoạt động của mạch dao động
- Vận dụng các công thức đã học vào giải bài tập trong SGK
3 Về thái độ
- Rèn thái độ tích cực tìm hiểu, học tập, tự lực nghiên cứu các vấn đề mới trong khoa học
4 Về năng lực
+ Năng lực tự học: Tóm tắt được nội dung bài tập, đưa ra phương pháp làm bài tập
+ Năng lực sáng tạo: Đưa ra phương án giải bài tập sáng tạo
+ Năng lực giải quyết vấn đề
+ Năng lực giao tiếp
Trang 2- Mô hình mạch dao động
- Dự kiến hình thức, phương pháp đánh giá kiến thức, kỹ năng của học sinh: Đặt câu hỏi trực tiếp và dùng câuhỏi TNKQ
2 Học sinh:
- Đọc tài liệu, ôn lại bài dòng điện không đổi ở lớp 11 – đạo hàm
- Nghiên cứu các kiến thức về mạch dao động
III- TIẾN TRÌNH BÀI HỌC
Hoạt động 1: Khởi động
Mục tiêu: Giúp Hs nắm được bước đầu nội dung kiến thức trong bài mới
1 Chuyển giao nhiệm vụ Gv: Yêu cầu Hs tìm hiểu và trả lời các câu hỏi liên quan đến các kiến
thức trong bài mới
- Ở chương 3 ta đã tìm hiểu mạch RLC nối tiếp và các mạch RC, RL.Hôm nay ta sẽ tìm hiểu một mạch LC nối tiếp xem có tính chất gi?
Ta sẽ biết được sau khi học bài “MẠCH DAO ĐỘNG”
2 Thực hiện nhiệm vụ Hs làm việc theo nhóm, tìm hiểu và trả lời phiếu học tập
3 Báo cáo kết quả Các nhóm nộp bản trình bày Hai nhóm lên trình bày trực tiếp
4 Đánh giá, nhận xét Nhận xét hoạt động của các nhóm, kết quả thu được từ các nhóm,
hoàn chỉnh kiến thức, sửa những chỗ sai nếu có
Kết quả hoạt động: Hs lắng nghe
Hoạt động 2: Hình thành kiến thức (28p)
Hoạt động 2.1: Tìm hiểu về mạch dao động
Mục tiêu: Giúp Hs nắm được mạch dao động là gì, đặc điểm của mạch dao động
1 Chuyển giao nhiệm vụ Gv: Yêu cầu Hs tìm hiểu và trả lời các câu hỏi liên quan đến các
Trang 3kiến thức trong bài
2 Thực hiện nhiệm vụ Hs làm việc theo nhóm, tìm hiểu và trả lời phiếu học tập
3 Báo cáo kết quả và thảo
từ tự do trong mạch dao động Mục tiêu:
Giúp Hsnắm đượcthế nào là dao động điện từ tự do trong mạch dao động
1 Chuyển giao nhiệm vụ Gv: Yêu cầu Hs tìm hiểu và trả lời các câu hỏi liên quan
đến các kiến thức trong bài
2 Thực hiện nhiệm vụ Hs làm việc theo nhóm, tìm hiểu và trả lời phiếu học tập
3 Báo cáo kết quả và thảo
Kết quả hoạt động: Câu trả lời của HS
- Minh hoạ mạch dao động
Dựa vào hình vẽ giải thích và hướng dẫn hs
đi đến định nghĩa và các tính chất của mạch
dao động
I Mạch dao động
1 Gồm một tụ điện mắc nối tiếp với một cuộn
cảm thành mạch kín
- Nếu r rất nhỏ ( 0): mạch dao động lí tưởng.): mạch dao động lí tưởng
2 Muốn mạch hoạt động tích điện cho tụ điện
rồi cho nó phóng điện tạo ra một dòng điện xoaychiều trong mạch
3 Người ta sử dụng hiệu điện thế xoay chiều
được tạo ra giữa hai bản của tụ điện bằng cách nốihai bản này với mạch ngoài
Trang 4- Vì tụ điện phóng điện qua lại trong mạch
nhiều lần tạo ra dòng điện xoay chiều có
- Nếu chọn gốc thời gian là lúc tụ điện bắt
đầu phóng điện phương trình q và i như thế
nào?
- Từ phương trình của q và i có nhận xét gì
về sự biến thiên của q và i
- Cường độ điện trường E trong tụ điện tỉ lệ
như thế nào với q?
- Cảm ứng từ B tỉ lệ như thế nào với i?
- Có nhận xét gì về và trong mạch dao
động
- Chu kì và tần số của dao động điện từ tự do
trong mạch dao động gọi là chu kì và tần số
dao động riêng của mạch dao động?
II Dao động điện từ tự do trong mạch dao động
1 Định luật biến thiên điện tích và cường độ dòng điện trong một mạch dao động lí tưởng
- Sự biến thiên điện tích trên một bản:
q = q0): mạch dao động lí tưởng.cos(t + )với
- Phương trình về dòng điện trong mạch:
với I0): mạch dao động lí tưởng. = q0): mạch dao động lí tưởng.
- Nếu chọn gốc thời gian là lúc tụ điện bắt đầuphóng điện
q = q0): mạch dao động lí tưởng.cost
và
Vậy, điện tích q của một bản tụ điện và cường
độ dòng điện i trong mạch dao động biếnthiên điều hoà theo thời gian; i lệch pha /2 sovới q
2 Định nghĩa dao động điện từ
- Sự biến thiên điều hoà theo thời giancủa điện tích q của một bản tụ điện và cường
độ dòng điện (hoặc cường độ điện trường
và cảm ứng từ ) trong mạch dao động đượcgọi là dao động điện từ tự do
3 Chu kì và tần số dao động riêng của mạch dao động
- Chu kì dao động riêng
C L
Y
Trang 5 Chúng được xác định như thế nào?
- Giới thiệu cho hs khái niệm năng lượng
điện từ
- Tần số dao động riêng
Hoạt động 2.3: Tìm hiểu về năng lượng điện từ
Mục tiêu: Giúp Hs nắm được năng lượng điện từ là gì?
1 Chuyển giao nhiệm vụ Gv: Yêu cầu Hs tìm hiểu và trả lời các câu hỏi liên quan
đến các kiến thức trong bài
2 Thực hiện nhiệm vụ Hs làm việc theo nhóm, tìm hiểu và trả lời phiếu học tập
3 Báo cáo kết quả và thảo
Kết quả hoạt động: Câu trả lời của HS
- Giới thiệu cho hs khái niệm năng lượng
điện từ
III Năng lượng điện từ
- Tổng năng lượng điện trường và năng lượng
từ trường trong mạch gọi là năng lượng điệntừ
- Mạch dao động lý tưởng năng lượng điện từđược bảo toàn
Hoạt động 3: Luyện tập, vận dụng và mở rộng (14 phút)
+ Mục tiêu: Vận dụng kiến thức trên để giải bài tập
1 Chuyển giao nhiệm vụ + GV đưa ra các dạng bài tập Mỗi dạng bài tập là 1 phiếu học
tập, + Mỗi học sinh làm phiếu học tập
Trang 6+ Từ kết quả làm bài tập GV yêu cầu HS chỉ ra phương pháp đểgiải bài tập.
2 Thực hiện nhiệm vụ Từng HS hoàn thành phiếu học tập
3 Báo cáo kết quả và thảo
GV đưa ra phương pháp giải bài tập
PHIẾU HỌC TẬP
1 Sự biến thiên của dòng điện i trong mạch dao động lệch pha như thế nào so với sự biến thiên của điện tích q
của một bản tụ điện ?
C i ngược pha với q D i trễ pha so với q
2 Nếu tăng số vòng dây của cuộn cảm thì chu kì của dao động điện từ sẽ thay đổi thế nào ?
3 Mạch dao động có điện dung 120): mạch dao động lí tưởng.pF và độ tự cảm 3mH Chu kì dao động riêng của mạch là
A 0): mạch dao động lí tưởng.,265s B 3,77.10): mạch dao động lí tưởng.-6 s
C 1,67.10): mạch dao động lí tưởng.-6 s D.5,3 10): mạch dao động lí tưởng.-2 s
4 Trong mạch dao động có sự biến thiên tương hỗ giữa
A điện trường và từ trường B điện áp và cường độ điện trường
C điện tích và dòng điện D năng lượng điện trường và năng lượng từ trường
5 Mạch dao động điện từ là mạch kín gồm
A tụ C và cuộn cảm L B nguồn điện một chiều và cuộn cảm
Trang 7C nguồn điện một chiều và tụ C D nguồn điện một chiều, tụ C và cuộn cảm.
6. Một mạch dao động gồm tụ C và cuộn cảm L = 0): mạch dao động lí tưởng.,25µH Tần số dao động riêng của mạch là f = 10): mạch dao động lí tưởng.MHz.Cho 2 = 10): mạch dao động lí tưởng Tính điện dung C của tụ điện
- Nêu được định nghĩa về từ trường
- Phân tích được một hiện tượng để thấy được mối liên quan giữa sự biến thiên theo thời gian của cảm ứng từvới điện trường xoáy và sự biến thiên của cường độ điện trường với từ trường
- Nêu được hai điều khẳng định quan trọng của thuyết điện từ
Trang 8+ Năng lực tự học: Tóm tắt được nội dung bài tập, đưa ra phương pháp làm bài tập
+ Năng lực sáng tạo: Đưa ra phương án giải bài tập sáng tạo
+ Năng lực giải quyết vấn đề
+ Năng lực giao tiếp
Ôn lại các kiến thức về điện trường, từ trường
1.2 Chuẩn bị tài liệu học tập; thí nghiệm, thực hành, dụng cụ học tập: SGK, SBT
2 Giáo viên
2.1 Chương trình giảng dạy: Cơ bản
2.2 Chuẩn bị thiết bị, đồ dùng dạy học: Xem kỉ các bài tập trong sgk, sbt Chuẩn bị thêm một số bài tập trắcnghiệm và tự luận
3 Dự kiến hình thức, phương pháp đánh giá kiến thức, kỹ năng của học sinh: Đặt câu hỏi trực tiếp và dùng câuhỏi TNKQ
Trang 9III- TIẾN TRÌNH BÀI HỌC
Hoạt động 1: Khởi động ( 3p)
Mục tiêu: Giúp Hs nắm được bước đầu nội dung kiến thức trong bài mới
1 Chuyển giao nhiệm vụ Gv: Yêu cầu Hs tìm hiểu và trả lời các câu hỏi liên quan đến các kiến
thức trong bài mới Điện từ trường và sóng điện từ là hai nội dung quan trọng nhất củathuyết ĐIỆN TỪ của Mắc-xoen.Hôm nay ta sẽ tìm hiểu một trongnhững nội dung đó là “ĐIỆN TỪ TRƯỜNG
2 Tiếp nhận và thực hiện
nhiệm vụ
Hs làm việc theo nhóm, tìm hiểu và trả lời phiếu học tập
3 Báo cáo kết quả Các nhóm nộp bản trình bày Hai nhóm lên trình bày trực tiếp
4 Đánh giá, nhận xét Nhận xét hoạt động của các nhóm, kết quả thu được từ các nhóm,
hoàn chỉnh kiến thức, sửa những chỗ sai nếu có
Kết quả hoạt động: Hs lắng nghe
Hoạt động 2: Hình thành kiến thức (28p)
Hoạt động 2.1: Tìm hiểu về mối quan hệ giữa điện trường và từ trường
Mục tiêu: Giúp Hs nắm được mối quan hệ giữa điện trường và từ trường
1 Chuyển giao nhiệm vụ Gv: Yêu cầu Hs tìm hiểu và trả lời các câu hỏi liên quan đến các
kiến thức trong bài
2 Thực hiện nhiệm vụ Hs làm việc theo nhóm, tìm hiểu và trả lời phiếu học tập
3 Báo cáo kết quả và thảo
Trang 10Hoạt động của GV Nội dung
Y/c Hs nghiên cứu Sgk và trả lời các câu hỏi
- Trước tiên ta phân tích thí nghiệm cảm ứng
điện từ của Pha-ra-đây nội dung định luật
cảm ứng từ?
- Sự xuất hiện dòng điện cảm ứng chứng tỏ
điều gì?
- Nêu các đặc điểm của đường sức của một
điện trường tĩnh điện và so sánh với đường
sức của điện trường xoáy?
(- Khác: Các đường sức của điện trường xoáy
là những đường cong kín.)
- Tại những điện nằm ngoài vòng dây có điện
trường nói trên không?
- Nếu không có vòng dây mà vẫn cho nam
châm tiến lại gần O liệu xung quanh O có
xuất hiện từ trường xoáy hay không?
- Vậy, vòng dây kín có vai trò gì hay không
trong việc tạo ra điện trường xoáy? Ta đã
biết, xung quanh một từ trường biến thiên có
xuất hiện một điện trường xoáy điều ngược
lại có xảy ra không Xuất phát từ quan điểm
“có sự đối xứng giữa điện và từ” Mác-xoen
đã khẳng định là có
- Xét mạch dao động lí tưởng đang hoạt
động Giả sử tại thời điểm t, q và i như hình
vẽ
cường độ dòng điện tức thời trong mạch
Mặc khác q = CU = CEd
Do đó: Điều này cho
I Mối quan hệ giữa điện trường và từ trường
1 Từ trường biến thiên và điện trường xoáy
- Điện trường có đường sức là những đường
cong kín gọi là điện trường xoáy.
b Kết luận
- Nếu tại một nơi có từ trường biến thiêntheo thời gian thì tại nơi đó xuất hiện mộtđiện trường xoáy
2 Điện trường biến thiên và từ trường
a Dòng điện dịch ( nói qua cho học sinh
- Nếu tại một nơi có điện trường biến thiên
theo thời gian thì tại nơi đó xuất hiện một từ trường
Trang 11phép ta đi đến nhận xét gì
Hoạt động 2.2: Tìm hiểu về về điện từ trường và thuyết điện từ Mác – xoen ( nói qua đối với các lớp khối
A, A1)
Mục tiêu: Giúp Hs nắm được về điện từ trường và thuyết điện từ Mác – xoen ( nói qua cho học sinh và yêu cầu
học sinh nghiên cứu them do giảm tải)
1 Chuyển giao nhiệm vụ Gv: Yêu cầu Hs tìm hiểu và trả lời các câu hỏi liên quan đến các
kiến thức trong bài
2 Thực hiện nhiệm vụ Hs làm việc theo nhóm, tìm hiểu và trả lời phiếu học tập
3 Báo cáo kết quả và thảo
Kết quả hoạt động: câu trả lời của HS
- Ta đã biết giữa điện trường và từ trường có
mối liên hệ với nhau: điện trường biến thiên
từ trường xoáy và ngược lại từ trường biến
thiên điện trường xoáy
Nó là hai thành phần của một trường thống
nhất: điện từ trường.
- Mác – xoen đã xây dựng một hệ thống 4
phương trình diễn tả mối quan hệ giữa:
+ điện tich, điện trường, dòng điện và từ
trường
+ sự biến thiên của từ trường theo thời gian
và điện trường xoáy
+ sự biến thiên của điện trường theo thời gian
2 Thuyết điện từ Mác – xoen
- Khẳng định mối liên hệ khăng khít giữa điệntích, điện trường và từ trường
+ điện tich, điện trường, dòng điện và từ trường
+ sự biến thiên của từ trường theo thời gian vàđiện trường xoáy
Hoạt động 3: Luyện tập, vận dụng và mở rộng (14 phút)
Trang 12+ Mục tiêu: Vận dụng kiến thức trên để giải bài tập
1 Chuyển giao nhiệm vụ + GV đưa ra các dạng bài tập Mỗi dạng bài tập là 1 phiếu học
tập, + Mỗi học sinh làm phiếu học tập+ Từ kết quả làm bài tập GV yêu cầu HS chỉ ra phương pháp đểgiải bài tập
2 Thực hiện nhiệm vụ Từng HS hoàn thành phiếu học tập
3 Báo cáo kết quả và thảo
GV đưa ra phương pháp giải bài tập
PHIẾU HỌC TẬP
1.Một dòng điện một chiều không đổi chạy trong dây kim loại thẳng Xung quanh dây dẫn
2 Chọn phát biểu sai
A Điện trường và từ trường đều tác dụng lực lên điện tích đứng yên
B Điện trường và từ trường đều tác dụng lực lên điện tích chuyển động
C Điện từ trường tác dụng lực lên điện tích đứng yên
D Điện từ trường tác dụng lực lên điện tích chuyển động
3.Chọn phát biểu sai Xung quanh một điện tích dao động
Trang 13C có điện từ trường D không có trường nào cả.4.Khi phân tích thí nghiệm về hiện tượng cảm ứng điện từ, người ta phát hiện ra
C điện từ trường D từ trường điện
4 Điện từ trường xuất hiện tại chỗ nảy ra tia chớp vào lúc nào ?
A Vào đúng lúc ta nhìn thấy tia chớp
B Trước lúc ta nhìn thấy tia chớp trong một khoảng thời gian rất ngắn
C Sau lúc ta nhìn thấy tia chớp trong một khoảng thời gian rất ngắn
D Điện từ trường không xuất hiện tại chỗ có tia chớp
5 Thuyết điện từ Mắc-xoen đề cập đến vấn đề gì ?
A Tương tác của điện trường với điện tích
B Tương tác của từ trường với dòng điện
C Tương tác của điện từ trường với các điện tích
D Mối quan hệ giữa điện trường và từ trường
6 Trong trường hợp nào sau đây xuất hiện điện từ trường ?
A Electron chuyển động trong dây dẫn thẳng
B Electron chuyển động trong dây dẫn tròn
C Electron chuyển động trong ống dây điện
D Electron trong màn hình vô tuyến đến va chạm vào màn hình
7 Chỉ ra câu sai
A Điện trường gắn liền với điện tích
B Từ trường gắn liền với dòng điện
C Điện từ trường gắn liền với điện tích và dòng điện
D Điện từ trường xuất hiện ở chỗ có điện trường hoặc có từ trường biến thiên
Trang 148 Ở đâu xuất hiện điện từ trường ?
A Xung quanh một điện tích đứng yên B Xung quanh một ống dây điện
C Xung quanh một dòng điện không đổi D Xung quanh chỗ có tia lửa điện
9 Đặt một hộp kín bằng sắt trong điện từ trường Trong hộp kín sẽ
C không có các trường nêu ra D có điện từ trường
10): mạch dao động lí tưởng Khi một điện tích điểm dao động, xung quanh điện tích sẽ tồn tại
A điện từ trường B trường hấp dẫn
11 Hãy tìm phát biểu sai về điện từ trường
A Xung quanh một nam châm vĩnh cửu đứng yên ta chỉ quan sát được từ trường, không quan sát được điệntrường; xung quanh một điện tích điểm đứng yên ta chỉ quan sát được điện trường, không quan sát được từtrường
B Không thể có điện trường hoặc từ trường tồn tại riêng biệt, độc lập với nhau
C Điện trường biến thiên nào cũng sinh ra từ trường biến thiên và ngược lại
D Điện trường và từ trường là hai mặt thể hiện khác nhau của một loại trường duy nhất gọi là điện từ trường
12 Khi một điện trường biến thiên theo thời gian sẽ sinh ra
C điện trường và từ trường biến thiên D một dòng điện
13 Khi cho dòng điện xoay chiều chạy trong dây dẫn thẳng bằng kim loại, xung quanh dây dẫn có
14 Chọn câu sai khi nói về điện trường xoáy
A do từ trường biến thiên sinh ra
B có đường sức là các đường cong khép kín
Trang 15C do điện trường biến thiên sinh ra
D biến thiên trong không gian và theo cả thời gian
IV RÚT KINH NGHIỆM
Trang 16- Sóng điện từ là sóng ngang do nó có 2 thành phần là thành phần điện
E và thành phần từ B vuông góc với nhau và vuông góc với
phương truyền sóng
+ Các vectơ E B v v , à lập thành 1 tam diện thuận: xoay đinh ốc để
vectơ v.
+ Các phương trong không gian: nếu chúng ta ở mặt đất, hướng mặt về phương
pha) và hướng về phía Nam (như hình vẽ)
- Dao động của điện trường và từ trường tại 1 điểm luôn đồng pha
- Cũng có các tính chất giống như sóng cơ học: phản xạ, khúc xạ, giao thoa Truyền tốt trong các môi trườngthường theo thứ tự: Chân không > khí > lỏng > rắn
Khi truyền từ không khí vào nước: không đổi; và giảm
- Sóng điện từ mang năng lượng
- Sóng điện từ bước sóng từ vài m đến vài km dùng trong thông tin vô tuyến gọi là sóng vô tuyến:
2 Nguyên tắc thông tin liên lạc bằng sóng vô tuyến
Nguyên tắc chung của việc thông tin truyền thanh bằng sóng vô tuyến
a) Phát và thu sóng điện từ: Dựa vào nguyên tắc cộng hượng điện từ trong mạch LC (f = f0): mạch dao động lí tưởng.)
- Để phát sóng điện từ người ta mắc phối hợp 1 máy phát dao động điều hoà với 1 ăngten (là 1 mạch dao độnghở)
- Để thu sóng điện từ người ta mắc phối hợp 1 ăngten với 1 mạch dao động có tần số riêng điều chỉnh được (đểxảy ra cộng hưởng với tần số của sóng cần thu)
b) Nguyên tắc chung:
a Phải dùng sóng điện từ cao tần để tải thông tin gọi là sóng mang
Trang 17b Phải biến điệu các sóng mang: “trộn” sóng âm tần với sóng mang.
c Ở nơi thu phải tách sóng âm tần ra khỏi sóng mang
d Khuếch đại tín hiệu thu được
Lưu ý: Sóng mang có biên độ bằng biên độ của sóng âm tần, có tần số bằng tần số của sóng cao tần.c) Sơ đồ khối của máy phát thanh vô tuyến điện đơn giản:
- Nêu được định nghĩa sóng điện từ
- Nêu được các đặc điểm của sóng điện từ
- Nêu được đặc điểm của sự truyền sóng điện từ
- Nêu được những nguyên tắc cơ bản của việc thông tin liên lạc bằng sóng vô tuyến
- Nêu rõ chức năng của mỗi khối lượng trong sơ đồ của một máy phát và một máy thu sóng vô tuyến
Trang 182 Về kĩ năng
- Vẽ được sơ đồ khối của một máy phát và một máy thu sóng vô tuyến đơn giản
- Áp dụng kiến thức về sóng điện từ để trả lời các câu hỏi về sự truyền, thu phát sóng điện từ
- Vận dụng kiến thức về thông tin liên lạc bằng sóng vô tuyến để trả lời các câu hỏi trắc nghiệm trong bài
3 Về thái độ
- Quan tâm đến các sự kiện, hiện tượng sóng điện từ
- Hào hứng trong học tập, tìm hiểu các hiện tượng liên quan
- Có tác phong của nhà khoa học
4 Năng lực định hướng hình thành và phát triển cho học sinh
- SGK, vở ghi bài, giấy nháp
- Ôn lại kiến thức về năng lượng tụ điện, cuộn cảm
-Ôn tập lại hiện tượng cảm ứng điện từ
III Tổ chức các hoạt động học của học sinh
Trang 191 Hướng dẫn chung
Có thể mô tả chuỗi hoạt động học và dự kiến thời gian như sau:
dự kiến
Khởi động Hoạt động 1 Tạo tình huống vấn đề chủ đề sóng điện từ 10): mạch dao động lí tưởng.phút
Hình thành kiến
thức
Hoạt động 2 Sóng điện từ 10): mạch dao động lí tưởng.phút
Hoạt động 3 Nguyên tắc thông tin liên lạc bằng sóng vô
1 Chuyển giao nhiệm vụ Chiếu video về chương trình thời sự và đặt câu hỏi: Để 1
bản tin thời sự trên đài tiếng nói việt nam đến được taingười nghe ta cần phải có các thiết bị nào? bộ phận cơbản của thiết bị đó là gì? hình thức liên lạc giữa các thiết
bị đó là gì ?
2 Thực hiện nhiệm vụ Cá nhân tìm hiểu
3 Báo cáo kết quả và
Trang 20- Nêu được sóng điện từ là gì ?
- Nêu được các đặc điểm của sóng điện từ
+ Yêu cầu:
1 Chuyển giao nhiệm vụ Yêu cầu HS tìm hiểu SGK về
- Nêu được sóng điện từ là gì ?
- Nêu được các đặc điểm của sóng điện từ
2 Thực hiện nhiệm vụ Cá nhân tìm hiểu về : Định nghĩa, đặc điểm sóng điện từ
3 Báo cáo kết quả và
+ Các vectơ lập thành 1 tam diện thuận:
Trang 21xoay đinh ốc để
vectơ trùng vectơ thì chiều tiến của đinh ốc trùng với chiều của vectơ + Các phương trong không gian: nếu chúng ta ở mặt đất, hướng mặt về phương Bắc, lúc đó tay trái chúng ta
ở hướng Tây, tay phải ở hướng Đông Vì vậy: nếu giả sử vectơ đang cực đại và hướng về phía Tây thì vectơ cũng cực đại (do cùng pha) và hướng về phía Nam (như hình vẽ)
- Dao động của điện trường và từ trường tại 1 điểm luônđồng pha
- Cũng có các tính chất giống như sóng cơ học: phản xạ,khúc xạ, giao thoa Truyền tốt trong các môi trườngthường theo thứ tự: Chân không > khí > lỏng > rắn
Khi truyền từ không khí vào nước: không đổi; và giảm
- Sóng điện từ mang năng lượng
- Sóng điện từ bước sóng từ vài m đến vài km dùng trong
thông tin vô tuyến gọi là sóng vô tuyến
2 Nguyên tắc thông tin liên lạc bằng sóng vô tuyến.
+ Mục tiêu:
Trang 22- Vẽ được sơ đồ khối và nêu được chức năng của từng khối trong sơ đồ của máy phát và máy thu sóng vô tuyến
đơn giản
- Nêu được ứng dụng của sóng vô tuyến điện trong thông tin liên lạc
+ Yêu cầu:
1 Chuyển giao nhiệm vụ Yêu cầu HS tìm hiểu SGK về:
+ Bộ phận phát, thu âm thanh
+ Vẽ được sơ đồ khối và nêu được chức năng của từngkhối trong sơ đồ của máy phát và máy thu sóng vô tuyếnđơn giản
+ Nêu được ứng dụng của sóng vô tuyến điện trongthông tin liên lạc
2 Thực hiện nhiệm vụ Cá nhân tìm hiểu về : Bộ phận phát, thu âm thanh Vẽ
được sơ đồ khối và nêu được chức năng của từng khốitrong sơ đồ của máy phát và máy thu sóng vô tuyến đơngiản.Nêu được ứng dụng của sóng vô tuyến điện trongthông tin liên lạc
3 Báo cáo kết quả và
I Nguyên tắc thông tin liên lạc bằng sóng vô tuyến.
Nguyên tắc chung của việc thông tin truyền thanh bằngsóng vô tuyến
a) Phát và thu sóng điện từ: Dựa vào nguyên tắc cộng
Trang 23Dựa vào nguyên tắc cộng hượng
điện từ trong mạch LC (f = f0): mạch dao động lí tưởng.)
+Nguyên tắc chung của việc
thông tin truyền thanh bằng sóng
vô tuyến
+ Yêu cầu HS vẽ Sơ đồ khối của
máy phát, thu thanh vô tuyến
điện đơn giản, giải thích các bộ
phận
hượng điện từ trong mạch LC (f = f0): mạch dao động lí tưởng.)
- Để phát sóng điện từ người ta mắc phối hợp 1 máy phátdao động điều hoà với 1 ăngten (là 1 mạch dao động hở)
- Để thu sóng điện từ người ta mắc phối hợp 1 ăngten với
1 mạch dao động có tần số riêng điều chỉnh được (để xảy
ra cộng hưởng với tần số của sóng cần thu)
c Ở nơi thu phải tách sóng âm tần ra khỏi sóng mang
d Khuếch đại tín hiệu thu được
Lưu ý: Sóng mang có biên độ bằng biên độ của sóng âmtần, có tần số bằng tần số của sóng cao tần
II Sơ đồ khối của máy phát, thu thanh vô tuyến điện đơn giản
Trang 24(1): Micrô.
(2): Mạch phát sóngđiện từ cao tần
(3): Mạch biến điệu
(4): Mạch khuyếchđại
1 Chuyển giao nhiệm
vụ
Mỗi học sinh hoàn thành phiếu học tập( 10 phút) theo 3
mức độ: Củng cố lý thuyết, bài tập vận dụng lý thuyết vàođời sống thực tế, bài tập mở rộng, nâng cao
2 Thực hiện nhiệm vụ Hoạt động cá nhân: Từng HS hoàn thành phiếu học tập
3 Báo cáo kết quả và
Trang 25
PHIẾU HỌC TẬP ( 10 PHÚT)
Câu 1: Phát biểu nào sau đây là đúng khi nói về sóng điện từ?
A Điện tích dao động không thể bức xạ sóng điện từ
B Tốc độ của sóng điện từ trong chân không nhỏ hơn nhiều lần so với tốc độ của ánh sáng trong chân không
C Tần số của sóng điện từ bằng 2 lần tần số dao động của điện tích
D Khi một điện tích điểm dao động thì sẽ có điện từ trường lan truyền trong không gian dưới dạng sóng
Câu 2: Sóng điện từ có tần số f = 30): mạch dao động lí tưởng.0): mạch dao động lí tưởng MHz thuộc loại
A sóng dài
B sóng cực ngắn
C sóng trung
D sóng ngắn
Câu 3: Nguyên tắc phát sóng điện từ là:
A dùng mạch dao động LC dao động điều hòa
B đặt nguồn xoay chiều vào hai đầu mạch LC
C kết hợp máy phát dao động điện từ duy trù với anten
Trang 26C 50): mạch dao động lí tưởng m trở lên
D dưới 10): mạch dao động lí tưởng m
Câu 6: Một mạch chọn sóng là mạch dao động LC có L = 2 mH, C = 8 pF Lấy π2 = 10): mạch dao động lí tưởng Mạch trên thu đượcsóng vô tuyến có bước sóng nào dưới đây trong môi trường không khí?
A λ = 120): mạch dao động lí tưởng m B λ = 240): mạch dao động lí tưởng m C λ = 12 m D λ = 24 m
Đối với bài toán các tụ C1, C2 mắc song song hoặc nối tiếp thì ta có thể giải theo quy tắc sau:
* Nếu L mắc với tụ C1 thì mạch thu được bước sóng λ1; Nếu L mắc với tụ C2 thì mạch thu được bước sóng
λ2
Khi đó
Trang 27* Đối với bài toán có tụ xoay mà điện dung của tụ là hàm bậc nhất của góc xoay thì ta tính theo quy tắc:
- Điện dung của tụ ở một vị trí có góc xoay α phải thỏa mãn: Cα = C1 + k.α, trong đó k = là hệ số
góc
- Tính được giá trị của α hoặc Cα từ giả thiết ban đầu để thu được kết luận
V
í dụ 1: Mạch dao động của một máy thu vô tuyến gồm cuộn cảm L = 1 (µH) và tụ điện biến đổi C, dùng để
thu sóng vô tuyến có bước sóng từ 13 (m) đến 75 (m) Hỏi điện dung C của tụ điện biến thiên trong khoảngnào?
í dụ 2: Mạch dao động để chọn sóng của một máy thu thanh gồm một cuộn dây có độ tự cảm L = 11,3 (µH)
và tụ điện có điện dung C = 10): mạch dao động lí tưởng.0): mạch dao động lí tưởng.0): mạch dao động lí tưởng (pF)
a) Mạch điện nói trên có thể thu được sóng có bước sóng λ0): mạch dao động lí tưởng. bằng bao nhiêu?
b) Để thu được dải sóng từ 20): mạch dao động lí tưởng (m) đến 50): mạch dao động lí tưởng (m), người ta phải ghép thêm một tụ xoay Cx với tụ C nói trên Hỏiphải ghép như thế nào và giá trị của Cx thuộc khoảng nào?
c) Để thu được sóng 25 (m), Cx phải có giá trị bao nhiêu? Các bản tụ di động phải xoay một góc bằng baonhiêu kể từ vị trí điện dung cực đại để thu được bước sóng trên, biết các bản tụ di động có thể xoay từ 0): mạch dao động lí tưởng.0): mạch dao động lí tưởng. đến180): mạch dao động lí tưởng.0): mạch dao động lí tưởng.?
Hướng dẫn giải:
Trang 28a) Bước sóng mạch thu được: λ0): mạch dao động lí tưởng. = 2πv = …= 20): mạch dao động lí tưởng.0): mạch dao động lí tưởng m
b) Dải sóng cần thu có bước sóng nhỏ hơn bước sóng λ0): mạch dao động lí tưởng. nên điện dung của bộ tụ phải nhỏ hơn C Do đó phải
ghép Cx nối tiếp với C, ta có: → λ0): mạch dao động lí tưởng. = 2πv = 2πv
Từ giả thiết 20): mạch dao động lí tưởng λ 50): mạch dao động lí tưởng 20): mạch dao động lí tưởng 2πv 50): mạch dao động lí tưởng 9,96.10): mạch dao động lí tưởng.-12 (F) Cb 62,3.10): mạch dao động lí tưởng.-12 (F)
Với Cb = 9,96.10): mạch dao động lí tưởng.-12 (F) → = 9,94.10): mạch dao động lí tưởng.10): mạch dao động lí tưởng. Cx = 10): mạch dao động lí tưởng 10): mạch dao động lí tưởng.-12 (F) = 10): mạch dao động lí tưởng (pF)
Với Cb = 62,3.10): mạch dao động lí tưởng.-12 (F) → = 1,5.10): mạch dao động lí tưởng.10): mạch dao động lí tưởng. Cx = 66,4.10): mạch dao động lí tưởng.-12 (F) = 66,4 (pF)
Vậy 10): mạch dao động lí tưởng (pF) Cx 66,4 (pF)
c) để thu được sóng λ = 25 (m) → Cb = 15,56 (pF) → Cx = = 15,8 (pF)
Theo giả thiết, Cx tỉ lệ với góc xoay theo dạng hàm bậc nhất y = kx + b nên
k = ≈ 0): mạch dao động lí tưởng.,33
Tại thời điểm có Cx = 15,8 (pF) Cx = (Cx)min + k.α → α = = 18,50): mạch dao động lí tưởng.
Do góc xoay của bản tụ di động xoay từ giá trị cực đại của điện dung (ứng với góc 180): mạch dao động lí tưởng.0): mạch dao động lí tưởng.) nên góc xoay khiđiện dung của tụ xoay có giá trị 15,8 pF là 180): mạch dao động lí tưởng.0): mạch dao động lí tưởng. – 18,50): mạch dao động lí tưởng. = 161,50): mạch dao động lí tưởng.
Hoạt động 4 : Hướng dẫn về nhà (5 phút)
+ Mục tiêu: Giúp học sinh tự vận dụng, tìm tòi mở rộng các kiến thức trong bài học và tương tác với cộng
đồng Tùy theo năng lực mà các em sẽ thực hiện ở các mức độ khác nhau
Nội dung: Chọn các câu hỏi và bài tập để tự tìm hiểu ở ngoài lớp học
IV RÚT KINH NGHIỆM
Trang 29- Hệ thống kiến thức và phương pháp giải bài tập chương IV.
- Thông qua giải bài tập bổ sung thêm những kiến thức cần thiết cho học sinh chuẩn bị thi TN
- Kiểm tra kiến thức chương IV
2 Về kĩ năng
Trang 30- Rèn luyện kĩ năng phân tích bài toán dựa vào đề ra và các hiện tượng vật lý để thành lập mối quan hệ giữa cácphương trình đã học.
- Vận dụng các công thức đã học vào giải bài tập
3 Về thái độ
- Rèn thái độ tích cực tìm hiểu, học tập, tự lực nghiên cứu các vấn đề mới trong khoa học
4 Năng lực
+ Năng lực giải quyết vấn đề
+ Năng lực giao tiếp
+ Năng lực hợp tác
+ Năng lực tính toán
II CHUẨN BỊ BÀI HỌC
1 Giáo viên: Lời giải, đáp án của các bài tập trắc nghiệm trong phiếu học tập.
2 Học sinh: Đọc kĩ kiến thức chương IV.
III TIẾN TRÌNH BÀI HỌC
Hoạt động 1: Khởi động(3 phút)
+ Mục tiêu: Học sinh vận dụng kiến thức về dao động và sóng điện tử để làm bài tập.
+ Yêu cầu:
1 Chuyển giao nhiệm
vụ
GV: Yêu cầu HS tìm hiểu và trả lời các câu hỏi liên quanđến các kiến thức trong bài
2 Thực hiện nhiệm vụ HS làm việc theo nhóm, tìm hiểu và trả lời phiếu học tập
3 Báo cáo kết quả và Các nhóm nộp bản trình bày Hai nhóm lên trình bày trực
Trang 31thảo luận tiếp.
1 Chuyển giao nhiệm
Nhóm 2:
Phát biểu mối quan hệ giữa sự biến thiên theo thời gian của
từ trường và điện trường xoáy? Sự biến thiên theo thời giancủa điện trường và từ trường? Điện từ trường là gì?
vô tuyến đơn giản?
2 Thực hiện nhiệm vụ - HĐ nhóm: GV cho HS HĐ nhóm để hoàn thành bảng
Trang 32Sơ đồ tư duy chương 4: Dao động và sóng điện từ
Hoạt động 3: Luyện tập, vận dụng và mở rộng (32 phút)
+ Mục tiêu: Vận dụng kiến thức chương IV: Dao động và sóng điện từ để làm bài tập
+ Yêu cầu:
Trang 33STT HOẠT ĐỘNG NỘI DUNG
1 Chuyển giao nhiệm
vụ
Cá nhân hoạt động: Mỗi HS hoàn thành phiếu học tập số 2( 20): mạch dao động lí tưởng.phút): Theo 4 mức độ nhận biết, thông hiểu, vận dụng, vậndụng cao
2 Thực hiện nhiệm vụ Từng HS hoàn thành phiếu học tập
3 Báo cáo kết quả và
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
Nhận biết
Câu 1 Trong mạch dao động điện từ:
A Năng lượng điện từ tỉ lệ với bình phương cường độ dòng điện hiệu dụng
B Năng lượng điện và năng lượng từ biến thiên điều hòa cùng tần số và biên độ
C Tần số góc tăng khi điện dung C tăng hoặc độ tự cảm L giảm.
D Sóng do mạch phát ra có bước sóng tỉ lệ bậc nhất với L và C
Câu 2 Chọn câu phát biểu đúng
A Sóng điện từ cũng mang năng lượng
B Trong không khí, sóng điện từ có thể là sóng dọc hoặc sóng ngang
C Sóng điện từ chỉ truyền trong môi trường vật chất
D Sóng điện từ chỉ dùng để truyền tải thông tin liên lạc trong môi trường không khí hoặc chân không Câu 3 Sóng điện từ khi truyền từ không khí vào nước thì:
A tốc độ truyền sóng giảm, bước sóng tăng.
B tốc độ truyền sóng và bước sóng đều giảm.
Trang 34C tốc độ truyền sóng và bước sóng đều tăng.
D tốc độ truyền sóng tăng, bước sóng giảm.
Câu 4 Trong sơ đồ khối của một máy thu thanh vô tuyến đơn giản không có bộ phận nào sau đây?
A Mạch khuyếch đại âm tần B Mạch tách sóng
C Mạch biến điệu D Loa
Thông hiểu
Câu 5 Một mạch chọn sóng là mạch dao động LC có L = 2 mH, C = 8 pF Lấy π2 = 10): mạch dao động lí tưởng Mạch trên thu đượcsóng vô tuyến có bước sóng nào dưới đây trong môi trường không khí?
A λ = 120): mạch dao động lí tưởng m B λ = 240): mạch dao động lí tưởng m C λ = 12 m D λ = 24 m.
Câu 6 Điện tích cực đại trên tụ và dòng điện cực đại qua cuộn cảm của một mạch dao động lần lượt là q0 = 10): mạch dao động lí tưởng.-6
C và I 0= 10): mạch dao động lí tưởng.A Bước sóng điện từ do mạch phát ra nhận giá trị đúng nào sau đây?
A 99 m B 314 m
C 188 m D 628 m
Câu 7 Trong việc nào sau đây, người ta dùng sóng điện từ để truyền tải thông tin ?
A Xem truyền hình cáp B Xem băng viđêô
C Điều khiển tivi từ xa D Nói chuyện bằng điện thoại để bàn
Câu 8 Mạch dao động ở lối vào của một máy thu thanh gồm cuộn cảm có độ tự cảm 0): mạch dao động lí tưởng.,3 và tụ điện có điệndung thay đổi được Biết rằng, muốn thu được một sóng điện từ thì tần số riêng của mạch dao động phải bằngtần số của sóng điện từ cần thu (để có cộng hưởng) Để thu được sóng của hệ phát thanh VOV giao thông có tần
số 91 MHz thì phải điều chỉnh điện dung của tụ điện tới giá trị
A 11,2 pF B 10): mạch dao động lí tưởng.,2 nF C 11,2 nF D 10): mạch dao động lí tưởng.,2 pF
Câu 9 Một sóng điện từ có tần số 10): mạch dao động lí tưởng.0): mạch dao động lí tưởng MHz truyền với tốc độ 3.10): mạch dao động lí tưởng.8 m/s có bước sóng là
A 30): mạch dao động lí tưởng.0): mạch dao động lí tưởng m B 0): mạch dao động lí tưởng.,3 m C 30): mạch dao động lí tưởng m D 3 m
Vận dụng
Trang 35Câu 10 Một mạch dao động LC lí tưởng gồm tụ điện có điện dung 18 nF và cuộn cảm thuần có độ tự cảm 6
Trong mạch đang có dao động điện từ với hiệu điện thế cực đại giữa hai bản tụ điện là 2,4 V Cường độdòng điện hiệu dụng trong mạch có giá trị là
A 92,95 mA B 212,54 mA C 65,73 mA D 131,45 mA
Câu 11 Mạch dao động LC lí tưởng, cường độ dòng điện tức thời trong mạch biến thiên theo phương trình i =
0): mạch dao động lí tưởng.,0): mạch dao động lí tưởng.4cos (A) Xác định C ? Biết cứ sau những khoảng thời gian nhắn nhất 0): mạch dao động lí tưởng.,25 thì năng lượng điện trường
và năng lượng từ trường bằng nhau và bằng
A B C D
Câu 12 Dao động điện từ trong mạch là dao động điều hoà Khi hiệu điện thế giữa hai đầu cuộn cảm bàng
1,2V thì cường độ dòng điện trong mạch bằng 1,8mA.Còn khi hiệu điện thế giữa hai đầu cuộn cảm bằng 0): mạch dao động lí tưởng.,9Vthì cường độ dòng điện trong mạch bằng 2,4mA Biết độ tự cảm của cuộn dây L = 5mH Điện dung của tụ vànăng lượng dao động điện từ trong mạch bằng:
A 10): mạch dao động lí tưởng.nF và 25.10): mạch dao động lí tưởng.-10): mạch dao động lí tưởng.J B 10): mạch dao động lí tưởng.nF và 3.10): mạch dao động lí tưởng.-10): mạch dao động lí tưởng.J
C 20): mạch dao động lí tưởng.nF và 5.10): mạch dao động lí tưởng.-10): mạch dao động lí tưởng.J D 20): mạch dao động lí tưởng.nF và 2,25.10): mạch dao động lí tưởng.-8J
Câu 13 Một tụ điện có điện dung được nạp một lượng điện tích nhất định Sau đó nối 2 bản tụ vào
2 đầu 1 cuộn dây thuần cảm có độ tự cảm Bỏ qua điện trở dây nối Sau khoảng thời gian ngắn nhấtbao nhiêu giây (kể từ lúc nối) năng lượng từ trường của cuộn dây bằng 3 lần năng lượng điện trường trong tụ ?
A 1/30): mạch dao động lí tưởng.0): mạch dao động lí tưởng.s B 5/30): mạch dao động lí tưởng.0): mạch dao động lí tưởng.s C 1/10): mạch dao động lí tưởng.0): mạch dao động lí tưởng.s D 4/30): mạch dao động lí tưởng.0): mạch dao động lí tưởng.s
Câu 14 Trong một mạch dao động LC lý tưởng đang có dao động điện từ tự do Khoảng thời gian ngắn nhất
để cường độ dòng điện qua cuộn cảm giảm từ độ lớn cực đại xuống còn một nửa độ lớn cực đại là 80): mạch dao động lí tưởng.0): mạch dao động lí tưởng µs.Khoảng thời gian ngắn nhất để năng lượng từ trường trong mạch giảm từ độ lớn cực đại xuống còn một nửagiá trị đó là:
A 80): mạch dao động lí tưởng.0): mạch dao động lí tưởng µs B 120): mạch dao động lí tưởng.0): mạch dao động lí tưởng µs C 60): mạch dao động lí tưởng.0): mạch dao động lí tưởng µs D 40): mạch dao động lí tưởng.0): mạch dao động lí tưởng µs.
Trang 36Vận dụng cao
Câu 15 Hai mạch dao động điện từ lí tưởng đang có dao động điện từ tự do Điện tích của tụ điện trong mạch
dao động thứ nhất và thứ hai lần lượt là q1 và q2 với: , q tính bằng C Ở thời điểm t, điệntích của tụ điện và cường độ dòng điện trong mạch dao động thứ nhất lần lượt là 10): mạch dao động lí tưởng.-9 C và 6 mA, cường độdòng điện trong mạch dao động thứ hai có độ lớn bằng
A 4 mA B 10): mạch dao động lí tưởng mA C 8 mA D 6 mA.
Câu 16 Một mạch dao động gồm một cuộn cảm thuần có độ tự cảm xác định và một tụ điện là tụ xoay, có điện
dung thay đổi được theo quy luật hàm số bậc nhất của góc xoay của bản linh động Khi = 0): mạch dao động lí tưởng.0): mạch dao động lí tưởng., tần số daođộng riêng của mạch là 3 MHz Khi =120): mạch dao động lí tưởng.0): mạch dao động lí tưởng., tần số dao động riêng của mạch là 1MHz Để mạch này có tần sốdao động riêng bằng 1,5 MHz thì bằng
A 30): mạch dao động lí tưởng.0): mạch dao động lí tưởng. B 450): mạch dao động lí tưởng. C 60): mạch dao động lí tưởng.0): mạch dao động lí tưởng. D 90): mạch dao động lí tưởng.0): mạch dao động lí tưởng.
V RÚT KINH NGHIỆM
………
………
………
Trang 37Tiết số: 41
BÀI 24: TÁN SẮC ÁNH SÁNG
I MỤC TIÊU BÀI HỌC:
1 Kiến thức: HS tiếp thu được các kiến thức sau
- Thí nghiệm của Newton về hiện tượng tán sắc ánh sáng
- Thế nào là ánh sáng đơn sắc, ánh sáng trắng
- Nguyên nhân của hiện tượng tán sắc
2 Kỹ năng:
- Mô tả được thí nghiệm, trình bày được kết quả thí nghiệm
- Giải thích được hiện tượng tán sắc
- Định nghĩa được thế nào là tán sắc ánh sáng
3 Về thái độ
- Rèn thái độ tích cực tìm hiểu, học tập, tự lực nghiên cứu các vấn đề mới trong khoa học
4 Năng lực:
+ Năng lực giải quyết vấn đề
+ Năng lực giao tiếp
+ Năng lực hợp tác
+ Năng lực tính toán
II- CHUẨN BỊ BÀI HỌC
1 Giáo viên: Đĩa Niu tơn, lăng kính, nguồn ánh sáng trắng, thí nghiệm quang phổ
2 Học sinh: Đọc tài liệu, nghiên cứu hiện tượng cầu vòng…
III- TIẾN TRÌNH BÀI HỌC
Hoạt động 1: Khởi động( 7 phút)
+ Mục tiêu: Giới thiệu chương 6: Sóng ánh sáng và bài 24- tán ắc ánh sáng
+ Yêu cầu:
Trang 38STT HOẠT ĐỘNG NỘI DUNG
1 Chuyển giao nhiệm
vụ
- Ở lớp 11 ta đã học về tính chất của lăng kính Nghĩa làkhi ánh sang trắng qua lăng kính sẽ tách thành dãy bảymàu: đỏ cam vàng lục lam chàm tím.Vậy tại sao ánh sangtrắng lại tách ra các as có màu sắc như vậy ta chưa giảithích Hôm nay ta sẽ giải thích hiện tượng này qua bài
“TÁN SẮC AS”
2 Thực hiện nhiệm vụ GV cho HS hoạt động chung cả lớp bằng cách mời một HS
báo cáo, các HS khác góp ý, bổ sung Vì là hoạt động tạotình huống / nhu cầu học tập nên GV không chốt kiến thức
mà chỉ liệt kê những câu hỏi/vấn đề chủ yếu mà HS đã nêu
ra, các vấn đề này sẽ được giải quyết ở hoạt động hìnhthành kiến thức và HĐ luyện tập
3 Báo cáo kết quả và
Hoạt động 2: Hình thành kiến thức (32 phút)
+ Mục tiêu: Tán sắc ánh sáng
+ Yêu cầu:
1 Chuyển giao nhiệm
2 Thực hiện nhiệm vụ - HĐ nhóm: GV cho HS HĐ nhóm để hoàn thành bảng
trong phiếu học tập
HS xác định được điện hóa trị của từng nguyên tố trong
Trang 39Báo cáo kết quả và thảo luận
- GV yêu cầu học sinh trình bày
bố trí thí nghiệm của Niu-tơn và
nêu tác dụng của từng bộ phận
trong thí nghiệm
- Cho HS quan sát hình ảnh trên
màn và Y/c HS cho biết kết quả
+ Ranh giới giữa các màu không rõ rệt
- Dải màu quan sát được này là quang phổ của ánh sáng
Mặt Trời hay quang phổ của Mặt Trời.
Đỏ
Da cam Vàng Lục Lam Chàm Tím
Trang 40- Yêu cầu học sinh nêu phương
án kiểm nghiệm xem có phải
thuỷ tinh đã làm thay đổi màu
của ánh sáng hay không Nêu
kết luận sau khi làm thí nghiệm
- Hỏi: Vậy ánh sáng đỏ đi tới
lăng kính P’ được Niu-tơn là ánh
sáng gì?
- Yêu cầu HS: Nêu kết luận về
ánh sáng đơn sắc
- Yêu cầu học sinh giải thích các
kết quả trong các thí nghiệm
trên?
II Thí nghiệm với ánh sáng đơn sắc của Niu-tơn
- Cho các chùm sáng đơn sắc đi qua lăng kính tia ló lệch về phía đáy nhưng không bị đổi màu
Vậy: Ánh sáng đơn sắc là ánh sáng không bị tán sắc khi
truyền qua lăng kính
III Giải thích hiện tượng tán sắc
- Ánh sáng trắng không phải là ánh sáng đơn sắc, mà là hỗn hợp của nhiều ánh sáng đơn sắc có màu biến thiên liêntục từ đỏ đến tím
- Chiết suất của thuỷ tinh biến thiên theo màu sắc của ánh sáng và tăng dần từ màu đỏ đến màu tím
-Sự tán sắc ánh sáng là sự phân tách một chùm ánh sángphức tạp thành c chùm sáng đơn sắc
IV- Ứng dụng
Hoạt động 3: Luyện tập, vận dụng và mở rộng ( 6 phút)
+ Mục tiêu: Vận dụng kiến thức trên trả lời các câu hỏi trắc nghiệm
+ Yêu cầu:
1 Chuyển giao nhiệm
P’
Vàng V