HỆ BẠCH HUYẾT, MIỄN DỊCH (SLB và MD) (chữ biến dạng do slide dùng font VNI times, tải về xem bình thường)

- Sự sinh sản của lympho bào không phụ thuộc vào kháng... •Hàng rào máu-tuyến ức: TB nội mô, màng đáy, TB võng, ĐTB ngăn KN tiếp xúc với lympho bào T đang sinh sản và biệt hoá.. Hàng rà

HỆ BẠCH HUYẾT –

MIỄN DỊCH

2

1 M« t¶ ® îc cÊu t¹o vµ nªu vÞ trÝ cña nang b¹ch huyÕt.

2 M« t¶ ® îc cÊu t¹o vµ liªn hÖ víi chøc n¨ng cña tuyÕn øc

3 M« t¶ ® îc cÊu t¹o vµ nªu chøc n¨ng cña: b¹ch h¹ch, l¸ch vµ nh÷ng c¬ quan lympho-biÓu m«

Môc tiªu:

Nh÷ng c¬ quan BH trung ¬ng vµ ngo¹i vi

- HÖ BH b¶o vÖ m«i tr êng bªn trong c¬

thÓ

- C¬ thÓ  kh«ng ph¶i c¬ thÓ ?

- Nh÷ng CQ BH vµ TB phèi hîp: hÖ miÔn

dÞch

- CÊu t¹o m« BH: m« vâng (TB vâng, l íi sîi

vâng) vµ nh÷ng TB tù do thuéc hÖ miÔn

dÞch

1.2.2 Sù biÖt ho¸ cña lympho bµo

1.3 T ¬ng bµo 1.4 §¹i thùc bµo

- TB vâng d¹ng nguyªn bµo sîi: t¹o sîi vâng

- TB vâng d¹ng m« bµo: cã kh¶ n¨ng thùc bµo

- TB vâng d¹ng xoÌ ngãn: vïng cËn vá cña b¹ch h¹ch

- TB vâng d¹ng nh¸nh: t¹o l íi TB

1.1 TB vâng

Nh©n lín, nh¹t

BT máng, a base BT Ýt, a base h¬n BT nhiÒu, rÊt a

base

Ko cã tói l íi néi bµo L íi NB Ýt NhiÒu l íi néi bµo

Lysosom (+) (azua) Lysosom (++) Lysosom (++)

lympho bµo nhá

A Lympho bµo nhá (B hoÆc T) trong tiªu b¶n m¸u nhuém Giªm sa; B H×nh chôp hiÓn vi

®iÖn tö;

b C

D

1.2.2 Sù biÖt ho¸ cña lympho bµo

- Lympho bµo B:

- Tuû x ¬ng  Bursa Fabricius

- Tñy x ¬ng vµ m« BH ë thµnh ruét t ¬ng ® ¬ng tói Fabricius

- Lympho bµo B  tuÇn hoµn  b¹ch h¹ch vµ l¸ch  c tró

- Lympho bµo T sèng dµi h¬n lympho bµo B

- Mçi ngµy cã kho¶ng 3,5 × 1010 lympho bµo míi sinh  dßng m¸u

- Thô thÓ dµnh cho kh¸ng nguyªn trªn bÒ mÆt TB

- Nh÷ng TB hiÖu øng cña lympho bµo T, lympho bµo B :

• Vị trí: dây tuỷ trong bạch hạch;

vùng rìa và dây Billroth của lách; mô

liên kết (lớp đệm của niêm mạc ruột

 Nguồn gốc là bạch cầu đơn nhân

 Thu nhận và phá huỷ các kháng nguyên

 Thực bào miễn dịch (immunophagocytosis): thực bào  gắn kháng nguyên trên bề mặt TB  TB trình diện kháng nguyên

 Dấu ấn miễn dịch: protein bào t ơng hoặc màng: phân tử cụm biệt hoá (cluster differentiation - CD)

 Các cytokin thông tin: interleukin(IL), lymphokin, monokin…

3 TuyÕn øc

3.1 CÊu t¹o

3.1.1 Vïng vá 3.1.2 Vïng tuû

3.2 Sù tho¸i ho¸ cña tuyÕn øc 3.3 M« sinh lý häc

- Trọng l ợng max=30-40g (tuổi

dậy thì) Sau đó thoái hoá sinh

lý

- Sự sinh sản của lympho bào

không phụ thuộc vào kháng

•Đại thực bào rải rác.

•TB võng-biểu mô khó nhận; nhánh BT dài, mảnh, quây TB tuyến ức

 nhóm

•Hàng rào máu-tuyến ức: TB nội mô, màng đáy, TB võng, ĐTB ngăn

KN tiếp xúc với lympho bào T đang sinh sản và biệt hoá

•Dày đặc TB tuyến ức:

lympho bào dòng T; một số

đang phân chia và đang

thoái hoá

Hàng rào máu-tuyến ức: TB nội mô, màng đáy mm, khoảng quanh mm, lá

đáy TB võng, lá bào t ơng TB võng, ĐTB

Vai trò: ngăn KN tiếp xúc với lympho bào T đang sinh sản và biệt hoá

Vùng tuỷ tuyến ức và tiểu thể Hassall

1 Lympho bào; 2 Tiểu thể Hassall (những TB

biểu mô dẹt xếp đồng tâm); 3 TB

võng-biểu mô ở vùng tuỷ.

• Tiểu thể Hassall: đk 30-150àm gồm một đám những TB võng-biểu mô dẹt xếp đồng tâm

2

3

1

3.2 Sự thoái hoá của tuyến ức

• Từ sau tuổi dậy thì

• Giảm sinh sản lympho bào, vùng vỏ tuyến ức mỏng dần, nhu mô bị thay thế bởi mô mỡ

• Ng ời tr ởng thành, tuyến ức nặng 10-15g, là khối mỡ + đảo nhu mô gồm một số lympho bào trên nền cơ bản là các TB võng-biểu mô

• Tuyến ức có thể thoái hoá cấp (tai biến)

3.3 Mô sinh lý học

• Tuyến ức cần thiết cho sự phát triển và biệt hoá của lympho bào T

• TB nguồn từ tuỷ x ơng  c trú ở vùng vỏ tuyến ức SS, biệt hoá

 NBL  tuỷ tuyến ức 2-3 tuần  xuyên mạch  tuần hoàn máu  KN  lympho bào T có khả năng MD  c trú trong vùng phụ thuộc tuyến ức

• Hormon tuyến ức:

-Thymulin: xúc tác gắn thụ thể trên bề mặt lympho bào T,

là yếu tố quyết định biệt hoá và mở rộng clon của lympho bào T

-Thymopoietin: thúc đẩy TB tuyến ức biệt hoá

-Thymosin: kích thích sự biệt hoá và sinh sản lympho bào

T (tuyến ức và cơ quan BH ngoại vi)

4 Nang B¹ch HuyÕt

(trung T©m sinh s¶n cña m« BH)

Trung t©m sinh s¶n (nang BH)

Trung t©m sinh sản:

B¹ch h¹ch: vïng s¸ng vµ mò l ìi liÒm h íng vÒ c¸c xoang d íi vá

- Vïng tèi: lympho bµo (nhá, trung b×nh vµ lín), NBL B vµ TB

®ang biÖt ho¸ thµnh t ¬ng bµo, nhiÒu gi¸n ph©n; §TB

- Vïng chuyÓn tiÕp: cã NBL, lympho bµo lín chiÕm u thÕ

- Vïng s¸ng: kh«ng thÊy gi¸n ph©n, §TB rÊt Ýt; TB th a h¬n, thÊy râ TB vâng cã nh¸nh bµo t ¬ng liªn kÕt víi nhau

• TÝnh ph©n cùc râ rµng:

• Lympho bµo nhá ë vïng l ìi liÒm  vïng s¸ng  vïng tèi  sinh s¶n

vµ biÖt hãa  t ¬ng bµo, sè kh¸c vµo BH  m¸u

• TB vâng kh«ng cã kh¶ n¨ng thùc bµo; lµm nhiÖm vô tr×nh diÖn

KN

5 Bạch hạch (hạch Bạch

5.1.1 Mô chống đỡ 5.1.2 xoang bạch huyết 5.1.3 Mô Bạch Huyết trong hạch

5.1.3.1 Vùng vỏ

5.1.3.2 Vùng cận vỏ 5.1.3.3 Vùng tuỷ

5.2 Mạch máu – thần kinh 5.3 Mô sinh lý

học

Sơ đồ cấu tạo bạch hạch

1 Trung tâm sinh sản; 2 Lớp nông vùng vỏ; 3 Lớp sâu vùng vỏ; 4 Dây tuỷ; 5 Xoang tuỷ; 6 BH quản đi; 7

BH quản đến; 8 Tiểu TM sau MM; 9 Xoang trung gian; 10 Xoang d ới vỏ;

•Xoang BH: líp TB néi

m« máng

•Lßng xoang: l íi TB vâng

®an ngang; §TB nhiÒu

VNM, lympho bµo tù

do

•Líp sîi vâng liªn tôc víi l

íi m« vâng cña nhu m«

5.1.3.2 Vïng cËn

vá

• Ko râ ranh giíi: lympho bµo T

khu tró (vïng phô thuéc

A Vïng vá; B vïng tuû.

1 Vá x¬; 2 V¸ch x¬;

3 Xoang d íi vá x¬;

4 Xoang trung gian;

5 Nang b¹ch huyÕt (trung t©m sinh s¶n):

7

b

1

2 4

5

a b

a

b 4

• TiÓu TM: TB néi m« cao, ko cã c¬

tr¬n: lympho bµo tõ m¸u  m«

5.3 M« sinh lý häc

• L u gi÷, ph¸ huû chÊt l¹ vµ nh÷ng TB cã h¹i…  lµm s¹ch BH

• Vai trß cña §TB vµ c¸c TB vâng cña xoang BH (Ýt hiÖu lùc víi TB K)

• Kh¸ng nguyªn g¾n vµo bÒ mÆt TB vâng d¹ng nh¸nh (nang BH)

Lympho bµo B ho¹t ho¸  di c vµo TT SS NBMD B  t ¬ng bµo

• T ¬ng bµo  d©y tuû: tæng hîp kh¸ng thÓ  BH ë c¸c xoang tuû

6 Lách

6.1 Cấu tạo

6.1.1 Thành phần chống đỡ 6.1.2 Tuỷ trắng

6.1.3 Tuỷ đỏ 6.1.4 Mạch máu ở lách

6.2 Tuần hoàn lách

6.3 mô sinh lý học

Mặt cắt qua lách

1 Vỏ xơ; 2 Bè xơ; 3 Tuỷ đỏ; 4 Tiểu động mạch bút lông; 5 Tuỷ trắng (TT Malpighi); 6 TM bè

• Mô BH bao động mạch  áo BH: lympho T

• áo BH t ơng tự vùng cận vỏ của bạch hạch (lympho bào nhỏ và trung bình đ ợc nhánh TB võng bao lấy)

• Nang BH quanh động mạch (tiểu thể Malpighi): lympho bào B

• T ơng bào và ĐTB: vùng ngoại vi của áo BH

6.1.2 Tuỷ trắng

Lách

1 Tiểu thể Malpighi;

2 Tiểu động mạch trung tâm;

5 Tiểu tĩnh mạch trong tuỷ đỏ; 6 Tĩnh mạch trong bè xơ; 7 Mao mạch có vỏ bọc; 8 Xoang tĩnh mạch; 9 Mao mạch tận; A Tuần hoàn kín; B Tuần hoàn mở.

• Vỏ bọc hình thoi

(Schweigger-Seidel): TB võng, ĐTB, HC, BC

hạt

• TB nội mô song song, nhiều

khe nội mô, màng đáy không

Mao mạch có vỏ bọc hình thoi :

• TuÇn hoµn më: §M bót l«ng  m/m cã vá bäc  mao m¹ch tËn

 d©y Billroth  kho¶ng gian TB néi m« cña xoang TM  vßng tuÇn hoµn

• C¶ hai kiÓu tuÇn hoµn më vµ kÝn

Ba gi¶ thuyÕt:

6.3 mô sinh lý học

- Tạo TB máu:

• Thời kỳ phôi thai: tạo hồng cầu và bạch cầu có hạt

• Từ khi ra đời: tạo lympho bào (tuỷ trắng)

- Chức năng bảo vệ:

• Lọc sạch dòng máu (ĐTB đảm nhiệm)

• Đáp ứng MD: lympho bào tăng sinh  NBL  t ơng bào  kháng thể

- Tiêu huỷ hồng cầu và các TB máu khác:

• TB máu già hoặc bất th ờng, bị phá huỷ trong các lỗ l ới của dây Billroth

- Tích trữ máu:

• Khi cơ thể có nhu cầu, máu dự trữ trong lách đ ợc đ a ra vòng tuần hoàn (khoảng 1/3 l ợng tiểu cầu, 30ml hồng cầu)

7 Vßng B¹ch HuyÕt quanh

häng

7.1 H¹nh nh©n l ìi 7.2 H¹nh nh©n khÈu c¸i 7.3 H¹nh nh©n häng

C¬ quan lympho-biÓu m«

Gåm: h¹nh nh©n l ìi, h¹nh nh©n khÈu c¸i, h¹nh nh©n häng

H¹nh nh©n + m« BH ë niªm m¹c häng  vßng Waldeyer

Nang BH thuộc hạnh nhân l ỡi

1 Khe biểu mô; 2 ống bài xuất của

tuyến n ớc bọt d ới l ỡi; 3 Phần chế tiết

của tuyến l ỡi; 4 Lympho bào xâm nhập

biểu mô; 5 Nang BH; 6 Vỏ liên kết.

7.1 Hạnh nhân l ỡi

• Biểu mô phủ: lát tầng không sừng hoá

• Biểu mô lõm  khe sâu (có ống bài xuất tuyến n ớc bọt)

• Nang BH bao quanh các khe hốc biểu mô; không có nhú chân bì, không màng đáy; lympho bào xâm nhập

• Giới hạn nang là mô liên kết mỏng và mạch BH

Hạnh nhân khẩu cái

1 Biểu mô; 2 Nang BH; 3 Khe biểu mô; 4 Hốc biểu mô; 5 Tuyến n ớc bọt; 6 Mô liên kết.

• Nang BH xen kẽ mô BH dầy đặc

• Giới hạn bởi MLK  Vách liên kết 

chia hạnh nhân thành nhiều tiểu

H¹nh nh©n khÈu c¸i

7.3 Hạnh nhân họng

• Biểu mô trụ giả tầng có lông chuyển, có TB hình đài tiết nhầy

• Biểu mô lõm vào mô BH, chỉ tạo những nếp hay hố nhỏ

• Vỏ liên kết phía không có biểu mô rất mỏng

• ở trẻ em, hạnh nhân họng có khuynh h ớng phì đại  bệnh sùi vòm (VA)

• Ng ời lớn, hạnh nhân họng có cấu trúc sơ sài

 Nguyªn bµo MD  t ¬ng bµo  ph¸ huû kh¸ng nguyªn

M« sinh lý häc vßng b¹ch huyÕt quanh häng