-Bài thơ Ông đồ ra đời vào thời buổi khi văn hóa phương Tây đã ảnh hưởng sâu rộng đến xã hội Việt Nam, những nhà Nho như ông Đồ đã thực sự trở thành ‘di tích của một thời tàn”. Vì vậy, [r]
Trang 1PHÒNG GD&ĐT GIO LINH KỲ THI HỌC SINH GIỎI VĂN HÓA LỚP 9
NĂM HỌC 2015 - 2016
Khoá ngày 27 tháng 10 năm 2015
Đề thi môn: Ngữ văn
ĐỀ CHÍNH THỨC Thời gian: 150 phút (không kể thời gian giao đề)
Câu 1(10,0 điểm): Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi:
Có hai hạt lúa nọ được giữ lại để làm hạt giống cho vụ sau vì cả hai đều là những hạt lúa tốt, đều to khỏe và chắc mẩy.
Một hôm, người chủ định đem chúng gieo trên cánh đồng gần đó Hạt thứ nhất nhủ thầm: “Dại gì ta phải theo ông chủ ra đồng Ta không muốn cả thân mình phải nát tan trong đất Tốt nhất ta hãy giữ lại tất cả chất dinh dưỡng trong lớp vỏ này và tìm một nơi lý tưởng để trú ngụ” Thế là nó chọn một góc khuất trong kho lúa để lăn vào đó
Còn hạt lúa thứ hai thì ngày đêm mong được ông chủ mang gieo xuống đất Nó thật sự sung sướng khi được bắt đầu một cuộc đời mới.
Thời gian trôi qua, hạt lúa thứ nhất bị héo khô nơi góc nhà bởi vì nó chẳng nhận được nước và ánh sáng Lúc này chất dinh dưỡng chẳng giúp ích được gì Nó chết dần chết mòn Trong khi đó, hạt lúa thứ hai dù nát tan trong đất nhưng từ thân nó lại mọc lên cây lúa vàng óng, trĩu hạt Nó lại mang đến cho đời những hạt lúa mới
1 Văn bản trên thuộc kiểu văn bản gì? Hãy đặt nhan đề cho văn bản đó.
2 Xác định lời dẫn trực tiếp trong văn bản trên và chuyển thành lời dẫn gián tiếp.
3 Viết bài văn ngắn (khoảng 01 trang giấy) về một bài học có ý nghĩa em rút ra cho bản thân khi đọc văn bản trên
Câu 2(10,0 điểm):
Mỗi bài thơ bao giờ cũng là một tiếng nói tâm tình của người nghệ sĩ.
Em có đồng ý với ý kiến trên khi đọc bài thơ Ông đồ của Vũ Đình Liên?
Hết./.
Trang 2PHÒNG GD&ĐT GL HƯỚNG DẪN CHẤM THI HỌC SINH GIỎI LỚP 9
Năm học 2015-2016 Môn: Ngữ văn
A YÊU CẦU CHUNG
1 Xác định đúng trọng tâm yêu cầu của đề Nắm vững kiến thức và phương pháp làm bài.
2 Trình bày bài viết sáng rõ Diễn đạt mạch lạc, sáng tạo Ít mắc lỗi chính
tả, ngữ pháp
3 Văn viết giàu hình ảnh, cảm xúc Khuyến khích những bài viết thể hiện cách cảm nhận riêng độc đáo,
B ĐÁP ÁN
1.1 Xác định kiểu văn bản Đặt nhan đề cho VB 2,0
- Văn bản tự sự
- Nhan đề: HS có thể có nhiều phương án trả lời khác nhau GK
linh hoạt cho điểm nếu thấy nhan đề đó phù hợp với nội dung văn
bản, ngắn gọn, sáng tạo (VD: Hai hạt lúa, Hai hạt mầm,…)
1,0 1,0
1.2 Xác định lời dẫn trực tiếp - Chuyển thành lời dẫn gián tiếp 2,0
- Lời dẫn trực tiếp: Hạt thứ nhất nhủ thầm: “ Dại gì ta phải theo
ông chủ ra đồng Ta không muốn cả thân mình phải nát tan trong
đất Tốt nhất ta hãy giữ lại tất cả chất dinh dưỡng trong lớp vỏ này
và tìm một nơi lý tưởng để trú ngụ.”
1,0
- Lời dẫn gián tiếp: Hạt thứ nhất đã tự nhủ thầm, chẳng dại gì nó
phải theo ông chủ ra đồng Nó không muốn thân nó nát tan trong
đất Nó muốn giữ lại tất cả chất dinh dưỡng trong lớp vỏ của
mình…
1,0
1.3 Bài học có ý nghĩa rút ra cho bản thân từ câu chuyện 6,,0
1.3.1 Giải thích ý nghĩa nội dung câu chuyện: Mượn chuyện hai hạt lúa,
tác giả nói về hai thái độ, hai quan niệm sống khác nhau: Sống chủ
động, tích cực, sẵn sàng đối mặt với thử thách của hoàn cảnh để
vươn lên (hạt lúa thứ 2); sống ích kỷ cá nhân, thu mình vào trong
vỏ bọc, e ngại va chạm, thử thách (hạt lúa thứ nhất).
1,5
1.3.2 Bình luận:
- Cuộc sống rất đa dạng và phong phú: có cơ hội cho con người
lựa chọn nhưng cũng lắm thử thách gian nan Cuộc sống chỉ thực
sự có ý nghĩa khi con người có ước mơ, khát vọng và nỗ lực vượt
qua mọi khó khăn, thử thách để sinh tồn và phát triển, thực hiện
được ước mơ, khát vọng của mình Có như thế, cuộc đời ta mới có
thể như “cây lúa vàng óng, trĩu hạt” để có thể mang đến những
“hạt lúa mới cho đời
- Sợ hãi trước cuộc sống, không dám làm bất cứ điều gì, chỉ biết
thu mình trong vỏ bọc hèn nhát, thụ động chờ đợi con người sẽ trở
nên yếu hèn Cuộc sống không ước mơ, không dám đương đầu
với thực tế là cuộc sống vô vị, nhàm chán, vô ích vô nghĩa Sống
như thế, con người sẽ chỉ nhận được thất bại, thậm chí có thể tan
biến trong cuộc đời như hạt lúa thứ hai đang chết dần chết mòn
trong quên lãng.
- Liên hệ thực tế: Phê phán lối sống tiêu cực của một số người chỉ
1,5
1,5
0,5
Trang 3biết nghĩ về lợi ích cá nhân, e ngại trước thử thách khó khăn…
1.3.3 Bài học rút ra: Đừng bao giờ tự khép mình trong lớp vỏ chắc chắn
để cố giữ sự nguyên vẹn vô nghĩa của bản thân mà hãy can đảm
bước đi, âm thầm chịu nát tan để góp cho cánh đồng cuộc đời một
cây lúa nhỏ
1,0
2 Tiếng nói tâm tình của Vũ Đình Liên trong bài Ông đồ 10,0
2.2 Khẳng định tính đúng đắn của vấn đề: Bài thơ là tiếng nói tâm tình
của người nghệ sĩ.
- Bản chất của thơ là tính trữ tình Nó là sự giải bày tâm tư, tình
cảm, nghĩ suy của con người trước cuộc sống bằng một hình thức
đặc biệt: ngôn ngữ giàu hình ảnh, nhạc điệu…
- Cảm xúc trong thơ được khơi nguồn từ đời sống nhưng đó là
những cảm xúc đã đạt đến độ mãnh liệt nhất Những cảm xúc ấy
có khả năng khơi gợi ở người đọc rung cảm thầm kín, sự đồng
điệu với nhà thơ…
1,0
1,0
2.3 Phân tích bài Ông đồ để làm rõ vấn đề:
-Bài thơ Ông đồ ra đời vào thời buổi khi văn hóa phương Tây đã
ảnh hưởng sâu rộng đến xã hội Việt Nam, những nhà Nho như ông
Đồ đã thực sự trở thành ‘di tích của một thời tàn” Vì vậy, trục
cảm xúc bao trùm bài thơ là niềm tiếc thương và lòng hoài cổ -
đây cũng chính là tâm tình của Vũ Đình Liên trong bài thơ.
-Hình ảnh ông Đồ hiện ra trong không gian và thời gian đặc biệt:
Tết đến xuân về, phố phường đông vui tấp nập…Hình ảnh ông Đồ
trở nên lẻ loi với việc “bày mực Tàu giấy đỏ/Bên phố đông người
qua” Sau hình tượng thơ đã thấy thấp thoáng nỗi xót xa thương
cảm của tác giả
- Theo dòng chảy thời gian - thời thế, ông Đồ đã bị lãng quên Nhà
thơ không giấu được nỗi lòng hụt hẫng, xót xa khi hỏi “Người thuê
viết nay đâu” Các hình ảnh ẩn dụ - nhân hóa được sử dụng đã diễn
tả sự cộng hưởng nhiều trạng thái cảm xúc khác nhau: mưa gió
ngoài trời - mưa gió trong lòng người; nỗi buồn của nhà thơ hòa
cùng nỗi buồn của nhân vật…
- Câu hỏi kết thúc bài thơ thể hiện rõ nỗi nuối tiếc của tác giả Đó
cũng là niềm nuối tiếc vẻ đẹp của một thời chỉ còn vang bóng.
- Thể thơ 5 chữ có âm điệu trầm buồn cùng với việc sáng tạo trong
việc sử dụng từ ngữ, hình ảnh cũng góp phần đắc lực vào việc diễn
tả tâm tình, cảm xúc của thi nhân.
1,0
1,5
1,5
1,0 1,0
LƯU Ý:
- Giám khảo chỉ cho điểm tối đa các câu khi bài làm đáp ứng tốt yêu cầu chung và các ý như đã nêu (hoặc HS có những phát hiện mới không có trong đáp
án nhưng có sức thuyết phục và được tổ chấm chấp nhận).
- Tùy tình hình thực tế, giám khảo vận dụng linh hoạt đáp án trong quá trình chấm, tránh tình trạng đếm ý cho điểm